Khái quát những nội dung cơ bản và chỉ ra cốt lõi của tư tưởng hồ chí minh về lĩnh vực chính trị kế thừa, vận dụng những tư tưởng đó vào giai đoạn hiện nay của nước ta

Tư tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về ñộc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội… Tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là mộ

LỜI NÓI ĐẦU

Cuộc ñời và hoạt ñộng của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với bối cảnh lịch

sử thế giới và trong nước vào giai ñoạn từ cuối thế kỷ XIX ñến cuối những năm 60

của thế kỷ XX Cuộc ñời và hoạt ñộng của Người ñã có những cống hiến vô cùng

to lớn ñối với cách mạng Việt Nam nói riêng, và cách mạng thế giới nói chung

Tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành và phát triển qua nhiều giai ñoạn, gắn liền

với con ñường cách mạng nước nhà Đó là một hệ thống quan ñiểm toàn diện và

sâu sắc về những vấn ñề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận

dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin vào ñiều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và

phát triển các giá trị truyền thống tốt ñẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa của văn hóa

nhân loại Tư tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai

cấp, giải phóng con người; về ñộc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội…

Tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là một tập hợp ñơn giản những ý tưởng,

những suy nghĩ cụ thể của Hồ Chí Minh trong những hoàn cảnh cụ thể, mà là một

hệ thống những quan ñiểm về nhiều lĩnh vực, hình thành trên nền tảng chủ nghĩa

Mác – Lênin Vì vậy, ñể nghiên cứu sâu là việc không dễ dàng Bài viết này tập

trung nhiều mảng tư tưởng trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về lĩnh vực chính

trị Do kiến thức và thời gian nghiên cứu có hạn nên không tránh khỏi nhiều thiếu

sót Kính mong nhận ñược sự góp ý của cô giáo và các bạn!

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn ñề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn ñề dân tộc

Khái niệm dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là khái niệm dân tộc quốc

gia, dân tộc thuộc ñịa,

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn ñề dân tộc có những nội dung chính sau:

- Độc lập tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của tất cả các dân

tộc

+ Độc lập của tổ quốc, tự do của nhân dân là thiêng liêng nhất Người ñó

từng khẳng ñịnh: Cái mà tôi cần nhất trên ñời là: Đồng bào tôi ñược tự do, tổ quốc

tôi ñược ñộc lập Khi thành lập Đảng năm 1930 Người xác ñịnh cách mạng Việt

Nam nhằm: Đánh ñổ ñế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến ñể làm cho nước

Nam hoàn toàn ñộc lập Năm 1941, về nước trực tiếp lónh ñạo cách mạng, Người

viết thư kính cáo ñồng bào và chỉ rừ: Trong lúc này quyền lợi dân tộc giải phóng

cao hơn hết thảy. Bởi vậy năm 1945 khi thời cơ cách mạng chín muồi, Người

khẳng ñịnh quyết tâm: Dù có phải ñốt cháy cả dây Trường Sơn cũng phải kiên

quyết dành cho ñược ñộc lập

+ Dân tộc Việt Nam có quyền ñộc lập, bình ñẳng như bất cứ dân tộc nào trên

thế giới Năm 1945 tiếp thu những nhân tố có giá trị trong tư tưởng và văn hóa

phương Tây, Hồ Chí Minh ñó khỏi quỏt nờn chõn lý: Tất cả cỏc dân tộc trên thế

giới ñều sinh ra bình ñẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và

quyền tự do

- Về vấn ñề dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh còn là sự kết hợp nhuần

nhuyễn dân tộc với giai cấp, ñộc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu

nước với chủ nghĩa quốc tế

Hồ Chí Minh khác lớp trước là người giải quyết vấn đề dân tộc và cách mạng

giải phĩng dân tộc trên lập trường của chủ nghĩa Mác-Lênin, giành độc lập để đi

lên chủ nghĩa xã hội, mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp được đặt ra

Vấn đề dân tộc, trong lịch sử cho thấy ở thời đại nào cũng được nhận thức và

được giải quyết trên lập trường và theo quan điểm của một giai cấp nhất định Đến

thời đại cách mạng vơ sản cho thấy chỉ đứng trên lập trường của giai cấp vơ sản và

cách mạng vơ sản mới giải quyết được đúng đắn vấn đề dân tộc

Hồ Chí Minh đi tìm đường cứu nước, đến với chủ nghĩa Mác-Lênin, xác

định con đường giải phĩng dân tộc mỡnh theo cỏch mạng vụ sản, tức là Người đĩ

tiếp thu lý luận về giai cấp và đấu tranh giai cấp của chủ nghĩa Mác-Lênin, thấy rừ

mối quan hệ giữa dõn tộc và giai cấp, giữa cách mạng giải phĩng dân tộc và cỏch

mạng vụ sản Nhưng xuất phát từ thực tiễn dân tộc thuộc địa, Hồ Chí Minh đĩ vận

dụng sang tạo và phát triển những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về vấn để

dân tộc và cách mạng giải phĩng dân tộc

Vì vậy, Nguyễn Ái Quốc đĩ tiến hành đấu tranh và phê phán quan điểm sai

trái của một số Đảng Cộng sản Tây Âu trong cách nhỡn nhận về vai trũ và vị trí

cũng như tương lai của cách mạng thuộc địa Từ đĩ Nguyễn Ái Quốc cho rằng: các

dân tộc thuộc địa phải dựa vào sức của chính mỡnh, đồng thời phải biết tranh thủ

sự đồn kết, ủng hộ của giai cấp vơ sản và nhân dân lao động thế giới để trước hết

đấu tranh giành độc lập dân tộc, từ thắng lợi này tiến lên làm cách mạng xĩ hội chủ

nghĩa

Theo Hồ Chí Minh chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc là một động lực

lớn của đất nước, Người chủ trương: phát động chủ nghĩa dân tộc bản xứ nhân danh

Quốc tế Cộng sản Khi chủ nghĩa dân tộc của họ thắng lợi, nhất định chủ nghĩa dân

tộc ấy biến thành chủ nghĩa Quốc tế

- Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xĩ hội Ngay đầu những năm 20 của thế kỷ XX, Nguyễn Ái Quốc đĩ sớm thấy mối

quan hệ chặt chẽ giữa sự nghiệp giài phĩng dân tộc và sự nghiệp giải phĩng giai

cõp vụ sản, nên Người ñó khẳng ñịnh; Cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự

nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và của cách mạng thế giới

Năm 1930, khi thành lập Đảng ta, Nguyễn Ái Quốc xác ñịnh cách mạng Việt

Nam làm tư sản dân quyền cách mệnh và thổ ñịa cách mệnh ñể ñi tới xã hội cộng

sản Về sau Người tổng kết: chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải

phúng ñược các dân tộc bị áp bức và những người lao ñộng trên thế giới khỏi ách

nô lệ

Độc lập dân tộc phải ñi tới chủ nghĩa xã hội mới xóa bỏ tận gốc cơ sở áp bức

dân tộc và áp bức giai cấp Như vậy, ở Hồ Chí Minh, yêu nước truyền thống ñó

phỏt triển thành yêu nước trên lập trường của giai cấp vô sản, ñộc lập dân tộc gắn

liền với chủ nghĩa xã hội

2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phĩng dân tộc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phĩng dân tộc cĩ nội dung thể hiện qua hệ

thống các luận điểm cơ bản như sau:

- Cách mạng giải phĩng dân tộc phải đi theo con đường cách mạng vơ sản

mới giành được thắng lợi hồn tồn

Hồ Chí Minh nghiên cứu phong trào yêu nước đấu tranh giành độc lập dân

tộc ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đều bị thất bại do các phong trào

này chưa cĩ đường lối và phương pháp đấu tranh đúng đắn

Hồ Chí Minh xác định cách mạng giải phĩng và cách mạng vơ sản chính

quốc đều cĩ chung 1 kẻ thù là chủ nghĩa đế quốc thực dân vì vậy cách mạng giải

phúng ở thuộc địa phải gắn bĩ chặt chẽ với cách mạng vơ sản ở chính quốc, và phải

đi theo con đường cách mạng vơ sản mới giành được thắng lợi hồn tồn

- Cách mạng giải phĩng dân tộc phải do Đảng của giai cấp cơng nhân

lĩnh đạo

Nguyễn Ái Quốc phân tích và cho rằng, những người giác ngộ và cả nhân

dân ta đều nhận thấy: Làm cách mạng thì sống, khơng làm cách mạng thì chết

Nhưng cách mạng giải phĩng dân tộc muốn thành cơng, theo Người trước tiên phải

cĩ Đảng cách mạng lãnh đạo Đảng cĩ vững cách mạng mới thành cơng, Đảng

muốn vững thì phải cú chủ nghĩa làm cốt Đảng cách mạng của giai cấp cơng nhân

được trang bị lý luận Mác- Lênin, lý luận cách mạng và khoa học mới đủ sức đề ra

chiến lược và sách lược giải phĩng dân tộc theo quỹ đạo cách mạng vơ sản, đĩ là

tiền đề đầu tiên đưa cách mạng giải phĩng đến thắng lợi

- Cách mạng giải phĩng dân tộc là sự nghiệp đồn kết của tồn dân, trên cơ

sở liên minh cơng nơng

Nguyễn Ái Quốc khẳng định muốn cách mạng thắng lợi phải đồn kết tồn

dân, phải làm cho “sĩ, nơng, cơng, thương đều nhất trí chống lại cường quyền”

Trong sự nghiệp này phải lấy “cơng nơng là người chủ cách mệnh… Cơng nơng là

cái gốc cách mệnh” Trong sách lược vắn tắt Người chủ trương: “ Đảng phải hết

sức liên lạc với tiểu tư sản trí thức, trung nơng, Thanh niên, Tân Việt… để kéo họ

về phe vơ sản giai cấp Cịn đối với bọn phú, nơng, trung, tiểu địa chủ và tư bản An

Nam mà chưa rừ mặt phản cách mạng thì phải lợi dụng, ít lâu mới làm cho họ đứng

trung lập Bộ phận nào đĩ ra mặt phản cách mạng thì phải đánh đổ” Năm 1941,

Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng giải phĩng dân tộc, Người

đề xuất việc thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (tức Việt Minh)

Người chủ trì hội nghị Trung ương tám(5-1941) của Đảng và đĩ đi đến nghị quyết

xác định “ lực lượng cách mạng là khối đồn kết tồn dân tộc” Tháng 9-1955, Hồ

Chí Minh khẳng định: “ Mặt trận Việt Minh đĩ giúp cách mạng tháng Tám thành

cụng”

- Cách mạng giải phĩng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và cĩ

khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vơ sản ở chính quốc

Nguyễn Ái Quốc cho rằng: “Vận mệnh của giai cấp vơ sản thế giới và đặc

biệt là vận mệnh giai cấp vơ sản ở các nước đi xâm lược thuộc địa gắn chặt với vận

mệnh của giai cấp bị áp bức ở các thuộc địa…, nọc độc và sức sống của con rắn

độc tư bản chủ nghĩa đang tập trung ở các thuộc địa” Vỡ vậy, nếu khinh thường

cách mạng giải phĩng dân tộc mạng ở thuộc địa tức là “muốn đánh chết rắn đằng

đuơi ”

Chỉ cĩ thể bằng chủ động nỗ lực vượt bậc của các dân tộc thuộc địa thì cách

mạng giải phúng dõn tộc mới giành thắng lợi trước cách mạng vơ sản chính quốc

được Năm 1945 Hồ Chí Minh kêu gọi “ phải đem sức ta mà tự giải phĩng cho ta”

- Cách mạng giải phĩng dân tộc phải được tiến hành bằng con đường bạo

lực, kết hợp lực lượng chính trị của quần chúng với lực lượng vũ trang nhân dân

Cách mạng giải phĩng dân tộc là lật đổ chế độ thực dân phong kiến giành

chính quyền về tay cách mạng, nĩ phải được thực hiện bằng 1 cuộc khởi nghĩa vũ

trang Như ở Việt Nam, Hồ Chí Minh xác định đĩ là từ khởi nghĩa từng phần tiến

cuộc ñấu tranh to tát về chính trị và quân sự, bởi vậy con ñường bạo lực của Hồ Chí

Minh là phải xây dựng hai lực lượng chính trị và vũ trang, trước hết là lực lượng

chính trị Thực hành con ñường bạo lực của Hồ Chí Minh là tiến hành ñấu tranh

chính trị, ñấu tranh vũ trang, khi diều kiện cho phép thỡ thực hành ñấu tranh ngoại

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội

* Quan niệm của Hồ Chí Minh về bản chất của CNXH

Lĩnh hội tư tưởng của các bậc thầy của giai cấp vô sản trên thế giới về những

ñặc trưng bản chất của Chủ nghĩa xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh dựa vào thực tiễn

cách mạng Việt Nam ñể nêu lên quan niệm của mình về những ñặc trưng bản chất

của Chủ nghĩa xã hội về các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và con người

Chủ nghĩa xã hội là một chế ñộ xã hội do nhân dân làm chủ, nhà nước phải

ra sức ohát huy quyền làm chủ của nhân dân ñể huy ñộng ñược tính tích cực và

sáng tạo của nhân dân vào sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội là một xã hội dân

giàu nước mạnh, có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên LLSX hiện ñại và chế ñộ

công hữu về các TLSX chủ yếu, nhằm không ngừng nâng cao ñời sống vật chất và

văn hóa cho nhân dân, trước hết là nhân dân lao ñộng Chủ nghĩa xã hội là một xó

hội phỏt triển cao về văn hóa, ñạo ñức, trong ñú người với người là bè bạn, ñồng

chí, anh em, con người ñược giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, có cuộc sống vật chất

và tinh thần phong phú, ñược tạo ñiều kiện ñể phát triển hết mọi khả năng sẵn có

của mình

- Chủ nghĩa xã hội là một xã hội cụng bằng và hợp lý: Làm nhiều hưởng

nhiều, làm ít hưởng ít, không làm thì không ñược hưởng; các dân tộc ñều bình

ñẳng, miền núi ñược giúp ñỡ ñể tiến kịp miền xuôi

Tóm lại, Chủ nghĩa xã hội theo Hồ Chí Minh là một xã hội giàu có, dân chủ,

ñạo ñức và văn minh, một xã hội tự do và nhân ñạo, phản ánh ñược nguyện vọng

tha thiết của loài người Vì vậy, ñể giữ vững ñược ñộc lập, tự chủ, ñể ñảm bảo cho

nhân dân một cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc, chúng ta không có con ñường

nào khác là phải tiến lên chủ nghĩa xã hội

2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về các mục tiêu của chủ nghĩa xã hội

Bản chất và mục tiờu của chủ nghĩa xã hội có quan hệ chặt chẽ với nhau

Những ñặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội sau khi ñó ñược nhận thức, ñều trở

thành những mục tiêu cơ bản cần ñạt tới trong quá trình xây dựng và hoàn thiện

chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

* Chế ñộ xó hội mới

Nhà nước ta phải thực sự là nhà nước của dân, do dân, vỡ dõn

- Chủ tịch Hồ chớ Minh viết: “Nước ta là nước dân chủ.Bao nhiêu quyền hạn

là của dân”.Trong nhà nước của dân, dân là chủ, dân ñược hưởng mọi quyền dân

chủ, nghĩa là cú quyền làm bất kỳ việc gì mà pháp luật không cấm, ñồng thời có

nghĩa vụ tuân theo pháp luật Một nhà nước thực sự của dân phải nỗ lực hình thành

cho ñược các thiết chế dân chủ ñể thực thi quyền làm chủ của người dân

- Về phương thức tổ chức và hoạt ñộng, nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà

nước do dân lựa chọn bầu ra và do dân bổ nhiệm “nếu những ñại biểu ấy tỏ ra

không xứng ñáng với sự tín nhiệm của nhân dân” “Nếu chính phủ làm hại dân thì

dân có quyền ñuổi chính phủ”

- Về mục ñích phục vụ, nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước vì dân Đó là

nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, không có ñặc quyền, ñặc

lợi, thực sự trong sạch, cần kiệm liêm chính

- Về ñiều kiện ñể thực thi dân chủ, ñể nhân dân có thể sử dụng ñược quyền

làm chủ của mình “Nhà nước ta phải phát triển quyền dân chủ và sinh hoạt chính

trị của toàn dân ñể phát huy tính tích cực và sáng tạo của nhân dân, làm cho mọi

công dân Việt Nam thực sự quản lý cụng việc của Nhà nước, ra sức xây dựng chủ

nghĩa xã hội”

Nhà nước ta muốn có hiệu lực mạnh mẽ phải là nhà nước pháp quyền

Dân chủ phải ñi ñôi với pháp luật, ñược thể chế hoá bằng pháp luật, ñược

pháp luật bảo vệ Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, một nhà nước pháp quyền có hiệu

lực mạnh mẽ là nhà nước ñược cai trị bằng pháp luật và phải làm cho pháp luật có

hiệu lực trong thực tế

Để củng cố và tăng cường hiệu lực của nhà nước xã hội chủ nghĩa, Chủ tịch

Hồ Chí Minh ñòi hỏi Đảng và Nhà nước ta phải không ngừng nâng cao trình ñộ về

mọi mặt: văn hoá, pháp luật, nghiệp vụ, nhất là phải có ñạo ñức cách mạng trong

sáng, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư ñể xứng ñáng là công bộc của nhân dân

* Nền kinh tế mới

Cải tạo xã hội chủ nghĩa bao gồm cải tạo nền nông nghiệp nhỏ, thủ công

nghiệp và công thương nghiệp tư bản tư doanh, trong ñó khâu then chốt là cải tạo

nông nghiệp, từng bước làm cho nhân dân tự nguyện ñi vào con ñường làm ăn tập

thể.Vì vậy người ñó lưu ý: không ñược nhầm lẫn biện pháp với mục tiêu, không

ñược làm vội ñể sớm hoàn thành hợp tác hoá mà quên mục tiêu chính của nó là

thúc ñẩy sản xuất phát triển và cải thiện ñời sống của nông dân

Nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, xét về bản chất, nó phải ñược tạo lập trên cơ sở

chế ñộ sở hữu công cộng về những tư liệu sản xuất chủ yếu

Chủ nghĩa xã hội chỉ cú thể thắng chủ nghĩa tư bản khi nó tạo ra ñược một

nền kinh tế phát triển, có năng suất cao, gắn liền với sự phát triển của sức sản xuất,

của khoa học công nghệ Không có một nền công nghiệp hiện ñại thì không thể có

chủ nghĩa xã hội Đối với các nước lạc hậu, chưa trải qua giai ñoạn phát triển của

chủ nghĩa tư bản thì công nghiệp hóa, hiện ñại hoá là một quy luật tất yếu và phổ

biến, nhằm xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

Muốn kinh tế phát triển, sau khi có chủ trương, ñường lối ñúng thì lãnh ñạo,

tổ chức, quản lý kinh tế - xã hội có vai trò quyết ñịnh trực tiếp

Kinh tế xã hội chủ nghĩa trước hết, là một nền kinh tế có kế hoạch, “khi kế

hoạch phải nhìn xa…phải trông rộng…” Phải ñảm bảo vấn ñề dân chủ trong việc

làm kế hoạch Phải thiết thực, tính toán cẩn thận ñiều kiện cụ thể Cuối cùng, có chỉ

tiêu kế hoạch, biện pháp rồi lại “phải có tinh thần cố gắng rất cao ñể thực hiện bằng

ñược kế hoạch ñó ñề ra.”

* Nền văn hoá mới

Hồ Chí Minh ñó trực tiếp ñề cập ñến các chức năng của văn hoá:

+ Văn hoá phải khẳng ñịnh và nêu cao lý tưởng ñộc lập, tự chủ; khơi dậy

tinh thần vì nước quên mình của nhân dân

+ Văn hóa phải ñóng góp phần bồi dưỡng những phẩm chất tốt ñẹp, sửa ñổi

những thói hư tật xấu, hướng con người tới cái chân, thiện, mỹ

+ Văn hoá phải góp phần nâng cao tri thức, mở rộng hiểu biết cho nhân dân

ñể có thể thiết thực tham gia vào công cuộc kiến thiết nước nhà

+ Văn hoá phải góp phần nâng cao ñời sống vui tươi, lành mạnh của quần

chúng

Về tính chất của nền văn hoá mới, Hồ Chí Minh ñó xác ñịnh là “xây dựng

một nền văn hoá Việt Nam có tính chất dân tộc, khoa học và ñại chúng” Ba tính

chất dân tộc, khoa học, ñại chúng hợp lại thành một chỉnh thể thống nhất, ngày

càng thấm sâu vào ý thức sáng tạo của cỏc nhà văn hoá nước ta, giúp họ sáng tạo

nên những tác phẩm tiêu biểu của nền văn hoá mới

Về nội dung xây dựng nền văn hoá mới, gồm 3 nội dung chính: Văn hoá giáo

dục, văn hoá văn nghệ, văn hoá ñạo ñức - lối sống

* Về quan ñiểm xã hội

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh thì con người xã hội chủ nghĩa cĩ thể khỏi

quát thành các đặc trưng cơ bản sau:

- Đĩ là con người cĩ đạo đức xã hội chủ nghĩa: Cần kiệm liêm chính, chí

cơng vơ tư, một lịng một dạ phấn đấu cho lý tưởng xã hội chủ nghĩa, vì phồn vinh

của tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân

- Đĩ là con người cĩ ý thức và năng lực làm chủ, cú tinh thần tập thể xã hội

chủ nghĩa, chăm lo việc nước như chăm lo việc nhà, phải tự mình lo toan, gánh vác,

khơng ỷ lại, khơng ngồi chờ

- Đĩ là con người ham học hỏi, cầu tiến bộ, am hiểu lý luận Mác-Lênin, cĩ

kiến thức văn hố, khoa học - kỹ thuật, nhạy bén với cái mới, cĩ tinh thần khơng

ngừng tầm tũi, sáng tạo

- Đĩ là con người nhân ái, vị tha, sống cĩ tình nghĩa, kết hợp được truyền

thống nhân nghĩa của dân tộc với chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, đi tiên phong trong

cuộc đấu tranh chống đĩi nghèo, lạc hậu, vỡ mục tiờu dõn giàu, nước mạnh

- Đĩ là con người cĩ phong cách sống và làm việc khoa học, hoạt bát, khẩn

trương, dám nghĩ, dám làm,…

Từ quan điểm coi con người vừa là động lực của cách mạng, vừa là chủ thể

xây dựng xã hội mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt vấn đề phải tích cực, chủ động xây

dựng con người mới

Để hồn thành được những mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, điều quan trọng

theo Hồ Chí Minh là phải nhận thức, vận dụng và phát huy tát cả các động lực của

chủ nghĩa xã hội Động lực được hiểu tĩm tắt là tất cả các nhân tố gĩp phần thúc

đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội thơng qua hoạt động của con người Động lực

trọng tâm là động lực con người – con người trên cả hai bình biện: cộng đồng và cá

nhân:

+ Phát huy sức mạnh đồn kết của cả cộng đồng dân tộc - động lực chủ yếu

để phát triển đất nước: phải ra sức phát huy sức mạnh của khối đại đồn kết dân

+ Phát huy sức mạnh của con người với tư cách cá nhân người lao động: Sức

mạnh cộng đồng được hình thành từ sức mạnh của cá nhân, thơng qua sức mạnh

của từng cá nhân Do vậy phải tìm biện pháp khơi dậy, phát huy động lực của mỗi

cá nhân bằng cách: tác động vào nhu cầu và lợi ích của con người, tác động vào các

động lực chính trị - tinh thần

- Phát huy quyền làm chủ và ý thức làm chủ của người lao động, thực hiện

cơng bằng xã hội

- Sử dụng vai trũ diều chỉnh của cỏc nhõn tố tinh thần khỏc: chớnh trị, văn

hố, đạo đức, pháp luật

- Khắc phục các trở lực kém sự phát triển của chủ nghĩa xã hội: muốn khai

thụng những động lực phát triển chủ nghĩa xã hội đồng thời phải nhận diện để khắc

phục những lực cản trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

+ Phải đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, căn bệnh mẹ đẻ ra trăm thứ bệnh

nguy hiểm

+ Phải đấu tranh chống tham ơ, lĩng phí, quan liêu, “bạn đồng minh của chủ

nghĩa của thực dân phong kiến”

+ Phải chống chia rẽ, bố phỏi, mất đồn kết, vụ kỷ luật, vì những hành động

ấy “làm giảm sút uy tín và ngăn trở sự nghiep của đảng, ngăn trở bước tiến của

cách mạng”

III Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam

1 Cách mạng muốn thành cơng “ trước hết phải cĩ Đảng cách mệnh”

Nghiên cứu kinh nghiệm của các phong trào yêu nước Việt Nam cũng như

phong trào đấu tranh của các dân tộc và của giai cấp vơ sản các nước trên thế giới,

đặc biệt là kinh nghiệm của Cách mạng Tháng Mười Nga, Người đi đến kết luận:

Cách mạng là việc chung của cả dân chúng chứ khơng phải của riêng một hai

người Cách mạng cần phải cĩ tổ chức bền vững mới dành được thắng lợi và sức

cách mạng phải tập trung, muốn tập trung phải cĩ Đảng

Về vai trị, vị trí, tầm quan trọng của Đảng Cách mệnh, Người chỉ rõ: Cơng

nơng là gốc của cách mạng, Dân chúng là chủ của cách mạng,vì thế “ trước hết

phải làm cho dân giác ngộ” phải bày sách lược cho dân , phải đồn kết dân lại…Để

làm được việc đĩ “phải cĩ đảng cách mệnh,để trong thì vận động và tổ chức dân

chúng, ngồi thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vơ sản giai cấp mọi nơi” Người

nhấn mạnh: “Đảng cĩ vững cách mệnh mới thành cơng cũng như người cầm lái cĩ

vững thuyền mới chạy”

Trong quá trình cách mạng Việt Nam, trải qua các thời kỳ, các giai đoạn

cách mạng khác nhau, Người đều nhấn mạnh vai trì lãnh đạo của Đảng, luơn luơn

quan tâm đến việc xây dựng Đảng, rèn luyện Đảng Trước lúc đi xa, điều Người

quan tâm trước hết cũng là “nĩi về Đảng”

Trải qua nhiều thời kỳ với các tên gọi khác nhau, song bản chất của Đảng

khơng hề thay đổi: Đĩ là Đảng kiểu mới của giai cấp cơng nhân, là đội tiên phong

của giai cấp vơ sản, đấu tranh vì sự nghiệp giải phĩng dân tộc, giải phĩng giai cấp,

vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Đảng luơn tuân thủ những nguyên tắc của

một đảng kiểu mới: Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng lý luận, kim chỉ

nam cho hành động; lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản, lấy tự

phê bình và phê bình làm quy luật phát triển; Đảng phải cĩ kỷ luật sắt và kỷ luật tự

giác; Đảng viên phải tuân theo tơn chỉ, mục đích của Đảng và hoạt động trong tổ

chức cơ sở của Đảng…Đây là những nguyên tắc căn bản của một Đảng Cộng sản

chân chính, một đảng chiến đấu theo tổ chức và đường lối của Quốc tế Cộng sản,

khác với Đảng xã hội dân chủ, Đảng của Quốc tế II Đây cũng là một trong những

vấn đề cơ bản, Người đã coi là một căn cứ để lựa chọn và quyết định đứng về phía

Quốc tế Cộng sản tại Đại hội Tua (1920)

2 Đảng Cộng sản Việt Nam là “sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa

Mác-Lênin với phong trào cơng nhân và phong trào yêu nước”

Ngay sau khi trở thành ñảng viên Đảng cộng sản Pháp và là cán bộ của Quốc

tế cộng sản, Người ñã nhận thức rõ việc thành lập ở Việt Nam một ñảng cách mạng

theo nguyên tắc Đảng của Lênin và của Quốc tế Cộng sản là cần thiết, nên Người

ñã quyết ñịnh phải về nước ñể thực hiện nhiệm vụ ấy

Người cho rằng: Xuất phát từ tình hình kinh tế, chính trị xã hội ở Việt Nam

khác các nước phương Tây, con ñường của cách mạng Việt Nam là ñi từ cách

mạng dân tộc dân chủ tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, phong trào yêu nước

giải phóng dân tộc thì rộng rãi, sôi nổi, còn giai cấp công nhân thì mới hình thành,

phong trào công nhân còn non yếu; do vậy quá trình thành lập Đảng không thể chỉ

dựa vào phong trào công nhân mà còn phải dựa vào phong trào yêu nước

Nhận thức và vận dụng ñúng quy luật về sự ra ñời của Đảng cộng sản Việt

Nam ñể hưởng tới việc thành lập Đảng thực sự là một sự sáng tạo, thể hiện quá

trình phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh, cũng như của các thế hệ cộng sản Việt

Nam là từ chủ nghĩa yêu nước ñến với chủ nghĩa Lênin, chủ nghĩa quốc tế vô sản;

từ giác ngộ dân tộc phát triển ñến giác ngộ giai cấp, kết hợp giác ngộ dân tộc với

giác ngộ giai cấp trên nền tảng chủ nghĩa Mác- Lênin

3 Đảng cộng sản Việt Nam – “Đảng của giai cấp công nhân, ñồng thời là

Đảng của dân tộc Việt Nam”

Vận dụng luận ñiểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, Người khẳng ñịnh: Trong

thời ñại ngày nay, giai cấp công nhân là giai cấp duy nhất và ñộc nhất có sứ mệnh

lịch sử lãnh ñạo cách mạng ñến thắng lợi cuối cùng Giai cấp nông dân là lực lượng

cách mạng to lớn, là ñồng minh tin cậy của giai cấp công nhân Nhưng vì nông dân

mang tính chất phân tán, tư hữu nên không thể coi nông dân là lực lượng lãnh ñạo

cách mạng

Đảng cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân.Nhưng cái quyết

ñịnh bản chất giai cấp công nhân của Đảng không phải chỉ ở thành phần xuất thân

của ñảng viên, mà cơ bản là ở nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác-

phóng giai cấp và ở vấn ñề Đảng nghiêm túc tuân thủ những nguyên tắc tổ chức

của Đảng kiểu mới Do ñó Đảng không chỉ kết nạp công nhân ưu tú, mà còn kết

nạp cả nông dân ưu tú, lao ñộng trí óc ưu tú, và những người thuộc các thành phần

khác thật hăng hái, giác ngộ, ñược rèn luyện, thử thách, tự nguyện chiến ñấu trong

hàng ngũ của Đảng Mặt khác, Đảng ñặc biệt chú ý ñến việc rèn luyện ñảng viên,

không ngừng nâng cao trình ñộ chủ nghĩa Mác- Lênin, nâng cao giác ngộ dân tộc

và giác ngộ giai cấp

Người xác ñịnh: Mục tiêu của Đảng cộng sản Việt Nam là mục tiêu chung

của toàn dân Việt Nam: Độc lập cho dân tộc, dân chủ cho nhân dân, tiến lên chủ

nghĩa xã hội

Ngay từ khi mới thành lập, Đảng ta ñã mang trong mình tính thống nhất giữa

yếu tố giai cấp và yếu tố dân tộc Chính lập trường và lợi ích giai cấp công nhân

ñòi hỏi trước hết phải giải phóng dân tộc Đảng tìm thấy nguồn sức mạnh không chỉ

ở giai cấp công nhân mà còn ở các tầng lớp nhân dân lao ñộng

4 Đảng cầm quyền, dân là chủ

Theo Người, “Đảng cầm quyền” là Đảng tiếp tục lãnh ñạo sự nghiệp cách

mạng trong ñiều kiện Đảng ñã lãnh ñạo quần chúng nhân dân giành ñược quyền lực

nhà nước và Đảng trực tiếp lãnh ñạo bộ máy nhà nước ñó ñể tiếp tục hoàn thành sự

nghiệp ñộc lập dân tộc dân chủ và chủ nghĩa xã hội

Người nhấn mạnh:

a Đảng cầm quyền, nhưng dân là chủ Mọi “quyền hành và lực lượng ñều ở

nơi dân” Người ñặc biệt quan tâm ñến vấn ñề này, cho rằng ñây là ñiểm khác biệt

giữa Đảng Cộng sản và Đảng tư sản trong cầm quyền Đảng lãnh ñạo cách mạng,

lãnh ñạo chính quyền là nhằm thiết lập và củng cố quyền làm chủ của dân, mọi

quyền lực thuộc về dân Trái với nguyên tắc ñó, Đảng sẽ thoái hóa, biến chất, trở

thành Đảng ñối lập với dân, ñứng trên dân, trên pháp luật; còn ñảng viên, cán bộ

của Đảng sẽ trở thành những “ông quan cách mạng”, những kẻ “vinh thân phì gia”,

vì quyền lợi ích kỷ của bản thân, gia ñình, dòng họ

b Đảng cầm quyền – một số lớn cán bộ, đảng viên của Đảng viên của Đảng

được giao những nhiệm vụ trong bộ máy quyền lực, bộ máy hành chính- xã hội cĩ

quan hệ đến quyền lực, quyền lợi Nhưng người cộng sản khơng bao giờ được xa

rời mục tiêu, lý tưởng cao đẹp của mình

c “Nhiệm vụ của Đảng cầm quyền” khĩ khăn hơn, to lớn hơn, phức tạp

hơn Đảng phải làm rất nhiều việc, phải chăm lo đầy đủ đến moi mặt của đời sống

nhân dân, từ việc nhỏ đến việc lớn

Trong Di chúc, Người nhắc nhở: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi

đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm

liêm chính, chí cơng vơ tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là

người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân”

5 Thường xuyên xây dựng Đảng và chỉnh đốn Đảng

“Đảng khơng thể địi hỏi Mặt trận thừa nhận quyền lãnh đạo của mình, mà

phải tỏ ra là một bộ phận trung thành nhất, hoạt động nhất và chân thực nhất Chỉ

trong đấu tranh và cơng tác hàng ngày, khi quần chúng rộng rãi thừa nhận chính

sách đúng đắn và năng lực lãnh đạo của Đảng, thì Đảng mới giành được địa vị lãnh

đạo”

Trong Di chúc (bản bổ sung tháng 5- 1968), Người chủ trương rằng: “Việc

cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng” Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, mục

đích của xây dựng Đảng, chỉnh đốn Đảng là nhằm làm cho Đảng luơn trong sạch,

vững mạnh; bảo đảm nhằm làm cho Đảng của giai cấp cơng nhân, nhân dân lao

động và của dân tộc; là tổ chức tiên phong chiến đấu chứ khơng phải là tổ chức làm

quan, phát tài; Đảng phải tẩy bỏ những phần tử hủ hĩa ra ngồi, làm cho đội ngũ

đảng viên của Đảng luơn luơn giữ vững đạo đức cách mạng, cần kiệm liêm chính,

chí cơng vơ tư, luơn làm “kiểu mẫu” để lơi cuốn quần chúng Người gắn việc chỉnh

đốn Đảng với yêu cầu nhiệm vụ chung: “Chỉnh đốn lại Đảng, làm cho mỗi đảng

viên, mỗi đồn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm trịn nhiệm vụ Đảng giao phĩ cho

- Đảng lấy chủ nghĩa Mác- Lênin làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho

hành động Phải nâng cao trình độ nhận thức, trí tuệ mà trước hết là trình độ chủ

nghĩa Mác- Lênin cho cán bộ, đảng viên

- Tuân thủ và vận dụng những nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của một đảng

IV Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đồn kết dân tộc

Ngay từ năm 1941, trong bài “Kính cáo đồng bào”, Bác viết: “Hiện thời

muốn đánh Pháp, Nhật, ta chỉ cần một điều: tồn dân đồn kết Trong lúc này

quyền lợi dân tộc giải phĩng cao hơn hết thảy Chúng ta phải đồn kết lại Cứu

quốc là việc chung Ai là người Việt Nam đều phải kề vai gánh vác một phần trách

nhiệm ”

Cách mạng Tháng Tám là một kết quả rực rỡ của tư tưởng đĩ

Thứ nhất, Đaị đồn kết dân tộc là động lực chủ yếu, là sức mạnh vĩ đại quyết

định sự thành cơng của cách mạng

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh luơn quan tâm đặc

biệt đến Đại đồn kết dân tộc Trong các bài viết, bài nĩi Người đĩ sử dụng khoảng

2000 lần cụm từ “Đại đồn kết”, “Đại đồn kết” Người luơn luơn nhận thức đại

đồn kết tồn dân tộc là vấn đề sống cịn, quyết định thành cơng của cách mạng

Người thường khẳng định “Đồn kết là sức mạnh, đồn kết là thắng lợi”, “Đồn kết

là điểm mẹ, điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt”

“Đồn kết, đồn kết, đại đồn kết

Thành cơng, thành cơng, đại thành cơng”

Thứ hai, Đại đồn kết dân tộc là một mục tiêu, một nhiệm vụ hàng đầu của

cách mạng

Tư tưởng Đại đồn kết dân tộc phải được quán triệt trong mọi đường lối, chủ

trương chính sách của Đảng Năm 1951 Hồ Chí Minh thay mặt Đảng tuyên bố

trước tồn thê dân tộc nhân buổi ra mắt Đảng lao động Việt Nam: “Mục đích của

Đảng lao động Việt Nam cĩ thể gồm 8 chữ là “Đồn kết tồn dân, phĩng sự Tổ

quốc”

Đại đồn kết dân tộc khơng phải chỉ là mục đích, nhiệm vụ hàng đầu của

Đảng mà cịn là mục đích nhiệm vụ hàng đầu của cả dân tộc Đại đồn kết dân tộc

chính là địi hỏi khách quan của bản thân quần chúng nhân dân trong cuộc đấu

tranh để tự giải phĩng Đảng cĩ sứ mệnh thức tỉnh tập hợp, hướng dẫn, chuyển

những địi hỏi khách quan, tự phát của quần chúng thành sức mạnh vụ địch trong

cuộc đấu tranh giải phĩng dân tộc, giải phĩng con người

Thứ ba, Đại đồn kết dân tơc là Đại đồn kết tồn dân

Dân tộc Việt Nam được hiểu là tất cả mọi người dân Việt Nam đang sinh

sống và làm việc ở cả trong và ngồi nước, khơng phân biệt dân tộc tơn giáo, già

trẻ giàu nghèo…Đại đồn kết dân tộc cĩ nghĩa là phải tập hợp được mọi người dân

vào một mục tiêu chung

Xây dựng khối Đại đồn kết tồn dân rộng rĩi nhưng phải trên nền tảng liên

minh cơng nơng trí thức

Thứ tư, Đại đồn kết dân tộc phải biến thành sức mạnh vật chất cĩ tổ chức là

Mặt trận dân tộc dưới sự lĩnh đạo của Đảng

Tổ chức thể hiện khối đồn kế dân tộc chính là Mặt trận dân tộc thống nhất

Mặt trận là nơi quy tụ mọi tổ chức và cá nhân yêu nước, tập hợp mọi người dân

nước Việt phấn đấu vì mục tiêu chung là độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc và tự

do, hạnh phúc của nhân dân

Tùy theo từng giai đoạn cách mạng Đảng chủ trương thành lập Mặt trận dân

tộc thống nhất cĩ tên gọi khác nhau Đảng lãnh đạo Mặt trận trước hết bằng việc

xác định chính sách Mặt trận đúng đắn cho nên đĩ phát huy được truyền thống

đồn kết và yêu nước của dân tộc ta Muốn lãnh đạo Mặt trận, lãnh đạo xây dựng

khối đồn kết dân tộc, trong Đảng phải thực sụ đồn kết nhất trí Sự đồn kết của

Đảng là cơ sở vững chắc để xây dựng sự đồn kết của tồn dân

Thứ năm, Đại đồn kết dân tộc phải gắn liền với đồn kết quốc tế

Hồ Chí Minh khẳng định: Yêu nước chân chính phải gắn liền với chủ nghĩa

quốc tế trong sáng của giai cấp cơng nhân Người luơn luơn khẳng định: Cách

mạng Việt Nam là một bộ phận của các mạng thế giới, cách mạng Việt Nam chỉ

giàng được thắng lợi khi đồn kết chặt chẽ với phong trào cách mạng thế giới

Tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của

thời đại

Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại là một nhân tố cĩ ý nghĩa

quyết định đối với thắng lợi của cách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh về

kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại bao gồm các nội dung cơ bản

sau:

Một là đặt cách mạng giải phĩng dân tộc Việt Nam trong sự gắn bĩ với cách

mạng vơ sản trên thế giới

Nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin, tin theo quốc tế III, Hồ Chí Minh đĩ chỉ

ra rằng cơng cuộc giải phĩng của các dân tộc bị áp bức là một bộ phận khăng khít

của cách mạng vơ sản, cho nên phải cĩ sự liên minh chiến đấu chặt chẽ giữa các

dân tộc thuộc địa với giai cấp vơ sản của các nước đế quốc để thắng kẻ thự chung

Từ nhận thức trên khi núi về cách mạng Việt Nam, người đĩ khẳng định: Cách

mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới, ai làm cách mạng trong thế

giới đều là đồng chí của nhân dân Việt Nam Vì thế Hồ Chí Minh đĩ kiến nghị với

ban phương đơng Quốc tế cơng sản là làm cho các dân tộc thuộc địa hiểu biết nhau

hơn và đồn kết lại để đặt cơ sở cho một Liên minh phương đơng tương lai

Hai là, kết hợp chặt chẽ chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa Quốc tế vơ sản

Trong sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, Hồ Chí Minh cho rằng chủ

nghĩa yêu nước triệt để khơng thể nào tách rời với chủ nghĩa quốc tế vơ sản Người

luơn khẳng định tinh thần yêu nước chân chính khác hẳn với tinh thần “Vị quốc”

của bän đế quốc phản động, chủ nghĩa yêu nước là một bộ phận của chủ nghĩa quốc

tế vụ sản

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Hồ Chí

Minh luơn giáo dục nhân dân ta phân biệt rừ sự khác nhau giữa bọn thực dân, đế

quốc với nhân dân lao động, yêu cơng lý và yêu hĩa bình ở các nước đế quốc

Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trị đồn kết quốc tế, đồn kế giữa các nước

Xã hội chủ nghĩa Người luơn chăm lo bảo vệ sự đồn kết thống nhất giữa các nước

Xã hội chủ nghĩa, giữa các Đảng cộng sản anh em

Ba là, dựa vào sức mạnh là chính, tranh thủ sự giúp đỡ của các nước Xã hội

chủ nghĩa và nhân loại tiến bộ đồng thời khơng quyên nghĩa vụ quốc tế cao cả của

mình

Trong mối quan hệ giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, Hồ Chí

Minh coi nguồn lực bên trong giữ vai trị quyết định, nguồn lực bên ngồi là quan

trọng, nĩ chỉ phát huy sức mạnh thơng qua nguồn lực bên trong Người nêu cao

khẩu hiệu “tự lực cảnh sinh, dựa vào sức mình là chính”, “muốn người ta giúp cho

trước hết mình phải tự giúp lấy mình đĩ”

Muốn tranh thủ sức mạnh của thời đại phải cĩ đường lối đúng đắn, kết hợp

chặt chẽ mục tiêu đấu tranh cho độc lập thơng nhất của dân tộc mình với mục tiêu

của thời đại là hịa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

Bốn là, mở rơng tối đa quan hệ hữu nghị, hợp tác, sẵn sàng làm bạn với tất cả

cỏc nước dân chủ

Trên con đường đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đĩ đặt nền mong cho

tình đồn kết hữu nghị giữa nhân dân và cách mạng Việt Nam với nhân dân và cách