Phân tích nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lí hành chính nhà nước và đánh giá việc vận dụng nguyên tắc này trong quản lí hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ---BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH VIỆT NAM Đề 1: Phân tích nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lí hành chính nhà nước

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

-BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ

MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH VIỆT NAM

Đề 1: Phân tích nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lí hành

chính nhà nước và đánh giá việc vận dụng nguyên tắc này trong quản lí hành chính

nhà nước ở nước ta hiện nay

Họ và tên: Nguyễn Thái Sơn

Mã số sinh viên: 371028

Lớp 3710

Hà Nội, 2012

Đề 2: Phân tích nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lí hành

chính nhà nước và đánh giá việc vận dụng nguyên tắc này trong quản lí hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay

MỤC LỤC

A ĐẶT VẤN ĐỀ……….Tr 1

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ……….Tr 2

I NGUYÊN TẮC NHÂN DÂN LAO ĐỘNG THAM GIA ĐÔNG ĐẢO VÀO QUẢN LÍ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC……… Tr 2

1 Cơ sở của nguyên tắc……… Tr 2

2 Biểu hiện của nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lí hành chính nhà nước……….Tr 3 II.VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC NHÂN DÂN LAO ĐỘNG THAM GIA ĐÔNG ĐẢO VÀO QUẢN LÍ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC……… Tr 5

1 Mặt tích cực……….Tr 5

2 Mặt hạn chế……… Tr 7 III NGUYÊN NHÂN DẪN TỚI HẠN CHẾ TRONG VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC NHÂN DÂN LAO ĐỘNG THAM GIA ĐÔNG ĐẢO VÀO QUẢN LÍ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC……… … Tr 8

IV MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM ĐẢM BẢO VẬN DỤNG HIỆU QUẢ CỦA NGUYÊN TẮC NÀY VÀO QUẢN LÍ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC………….Tr 9

C.KẾT LUẬN……… …Tr 10 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

A.ĐẶT VẤN ĐỀ

Quản lí nhà nước trong lĩnh vực hành pháp là quản lí hành chính nhà nước Quản

lí hành chính nhà nước là một hình thức hoạt động của nhà nước, có nội dung là đảm bảo sự chấp hành luật, pháp lệnh nghị quyết của các cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạo trực tiếp và thường xuyên công việc xây dựng kinh tế văn hóa xã hội và hành chính nhà nước Quản lí hành chính nhà nước phải được tiến hành trên những nguyên tắc nhất định Một trong những nguyên tắc cơ bản trong quản lí

hành chính nhà nước là “ nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản

lí hành chính nhà nước” Nguyên tắc này cụ thể hóa nguyên tắc tất cả quyền lực nhà

nước thuộc về nhân dân được nhà nước ta ghi nhận và đảm bảo trong Điều 2 và Điều

3 Hiến Pháp 1992 ( sửa đổi, bổ sung năm 2001) Đây là sự thừa nhận của nhà nước

về tầm quan trọng của quyền này trong đời sống chính trị của công dân, là cơ sở pháp

lí để công dân phát huy tính tích cực của mình ở nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó

có quản lí nhà nước trong lĩnh vực hành pháp hay quản lí hành chính nhà nước, và là

cơ sở pháp lí cho nguyên tắc nhân dân lao động tham gia vào quản lí hành chính nhà nước Để tìm hiểu sâu hơn nguyên tắc này cũng như việc vận dụng nguyên tắc này

trong quản lí hành chính nhà nước, em chọn đề số 2: “Phân tích nguyên tắc nhân

dân lao động tham gia đông đảo vào quản lí hành chính nhà nước và đánh giá việc vận dụng nguyên tắc này trong quản lí hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay”.

B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I NGUYÊN TẮC NHÂN DÂN LAO ĐỘNG THAM GIA ĐÔNG ĐẢO VÀO QUẢN LÍ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1 Cơ sở của nguyên tắc

a Cơ sở thực tiễn

Nguyên tắc này xuất phát từ bản chất của nhà nước ta là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là nhà nước của dân, do dân và vì dân Do đó chỉ khi nào người dân thực sự đóng vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động quản lí của nhà nước thì việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền mới thực sự thành công Lịch sử nước ta là một minh chứng rõ ràng nhất và chính xác nhất cho bản chất của nhà nước ta Mọi nội dung, nhiệm vụ đều xuất phát từ nguyện vọng của nhân dân, phục vụ cho lợi ích của nhân dân, chính vì vậy việc khẳng định nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lí nhà nước nói chung và quản lí hành chính nhà nước nói riêng chính là khẳng định bản chất của nhà nước cũng như là biện pháp xây dựng nhà nước pháp chế xã hội chủ nghĩa Việt Nam

b.Cơ sở pháp lí

Với bản chất dân chủ sâu sắc, nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân được nhà nước ta ghi nhận và đảm bảo thực hiện Nhà nước xã hội chủ nghĩa do chính nhân dân lao động tổ chức để thực hiện quyền lực của mình Nó là một tổ chức được lập ra nhằm phát huy tài năng, sức lực của người lao động trong việc gánh vác các công việc của nhà nước và xã hội nhằm phục vụ cho chính họ Ghi nhận nội dung này, Điều 2 Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) nêu rõ: “Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức

Để nhân dân thực sự là người làm chủ đất nước, việc tạo điều kiện cho nhân dân lao động tham gia đông đảo vào hoạt động quản lí hành chính nhà nước ta ghi nhận tại Điều 3 Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001): “Nhà nước đảm bảo và

không ngừng phát huy quyền làm chủ về mọi mặt của nhân dân” , quyền được tham gia vào quản lí các công việc của nhà nước và xã hội là quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp ghi nhận và đã phát huy được trong thực tế Bên cạnh đó nguyên tắc này còn được thể hiện thông qua các quy định sau của Hiến pháp 1992 ( sửa đổi, bổ sung năm 2001) : “Nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân…” (Điều 6), “ Công dân có quyền tham gia quản lí nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận các vấn đề chung của cả nước và địa phương, kiến nghị với

cơ quan nhà nước, biểu quyết khi nhà nước tổ chức trưng cầu dân ý” ( Điều 53) Bảo đảm sự tham gia của công dân vào công việc quản lí nhà nước nói chung và quản lí hành chính nhà nước nói riêng, ngoài những quy định tại Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) còn được ghi nhận tại những bộ luật: Luật bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Luật tổ chức Quốc hội, Luật tổ chức Chính phủ, Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật khiếu nại, tố cáo, Luật phòng, chống tham nhũng, trong đó quy định cụ thể các điều kiện, hình thức, phương pháp để nhân dân tham gia vào hoạt động quản lí hành chính của nhà nước cùng với đó là các luật về các tổ chức chính trị - xã hội như Luật Công đoàn, Luật Thanh niên, Luật mặt trận tổ quốc cụ thể hóa quy định của Hiến pháp về vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội tham gia công việc quản lí nhà nước…

2 Biểu hiện của nguyên tắc nhân dân lao động tham gia đông đảo vào quản lí hành chính nhà nước

a Tham gia vào hoạt động của các cơ quan nhà nước

Trước hết, có thể khẳng định tham gia vào các cơ quan nhà nước là hình thức tham gia tích cực, trực tiếp và có hiệu quả của người lao động vào hoạt động

quản lí hành chính nhà nước ( QLHCNN ) bởi các cơ quan trong bộ máy nhà nước là công cụ để thực hiện quyền lực nhà nước Người lao động nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu mà pháp luật quy định đều có thể tham gia vào hoạt của các cơ quan nhà nước để trực tiếp hay gián tiếp thực tiện công việc QLHCNN trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Người lao động có thể tham gia vào hoạt động của các cơ quan nhà nước thông qua các con đường sau:

- Với tư cách là thành viên cơ quan nhà nước – những đại biểu được lựa

chọn thông qua con đường bầu cử như là được bầu làm Đại biểu Quốc hội, Đại biểu hội đồng nhân dân các cấp,

- Với tư cách là cán bộ, công chức, nhân dân lao động tham gia vào hoạt

động của các cơ quan nhà nước khác như: cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan kiểm sát, cơ quan xét xử,…

- Người lao động có thể gián tiếp tham gia vào hoạt động của các cơ quan

nhà nước thông qua việc thực hiện quyền lựa chọn những đại biểu xứng đáng thay măt mình vào cơ quan quyền lực nhà nước ở trùng ương hay địa phương

b.Tham gia vào hoạt động của các tổ chức xã hội

Điều 9 Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) quy định: “Mặt

trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân” Điều này có nghĩa, nhân dân lao động không chỉ tham gia vào hoạt động của các cơ quan nhà nước mà còn tham gia vào hoạt động của các tổ chức xã hội Bên cạnh đó, nhà nước cũng giúp đỡ về vật chất, tinh thần để các tổ chức xã hội thực

sự trở thành công cụ đắc lực của nhân dân lao động trong việc thực hiện quyền tham gia QLHCNN của mình

c.Tham gia vào hoạt động tự quản ở cơ sở

Ở nơi cư trú, sinh hoạt, làm việc, nhân dân lao động thường xuyên thực hiện các hoạt động mang tính chất tự quản như là tham gia hoạt động bảo vệ an ninh trật

tự, vệ sinh môi trường, tổ chức đời sống công cộng… Những hoạt động này đều gần gũi với nhân dân, do nhân dân lao động tự thực hiện và chúng có mối liên quan chặt chẽ với các công việc khác nhau của quản lý nhà nước, quản lý xã hội

Thông qua những hoạt động mang tính chất tự quản mà người dân lao động

là những chủ thể tham gia tích cực, quyền tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội của người dân mà pháp luật đã quy định thực sự được tôn trọng và đảm bảo thực hiện Nhà nước cũng đã tạo điều kiện về vật chất và tinh thần để phát huy vai trò chủ động, tích cực của nhân dân lao động trong việc tham gia những hoạt động

có tính chất tự quản nêu trên

d.Trực tiếp thực hiện các quyền và nghĩa vụ của công dân trong quản lí hành chính nhà nước

Điều 53 của Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) quy định

công dân có quyền “tham gia thảo luận các vấn đề chung của cả nước và địa

phương, kiến nghị với cơ quan Nhà nước, biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân” Để thực hiện quyền cơ bản này, pháp luật đã quy định những quyền và nghĩa

vụ cụ thể của công dân trong các lĩnh vực khác nhau của QLHCNN Bên cạnh việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ này thông qua hoạt động của các cơ quan nhà

nước, các tổ chức xã hội, việc trực tiếp thực hiện các quyền và nghĩa vụ cũng là một hình thức tham gia vào QLHCNN của nhân dân lao động

II VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC NHÂN DÂN LAO ĐỘNG THAM GIA ĐÔNG ĐẢO VÀO QUẢN LÍ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1 Mặt tích cực

a Tham gia vào hoạt động của các cơ quan nhà nước

Nhân dân trực tiếp tham gia vào quản lí nhà nước chủ yếu với tư cách là cán bộ, công chức Do đó để đáp ứng cho nhân dân có thể tham gia vào quản lí nhà nước với

tư cách này, nhà nước đã đưa ra luật cán bộ, công chức, nêu ra rõ nhiệm vụ, chức năng của cán bộ, công chức trong quản lí hành chính nhà nước Luật cán bộ, công chức ( CB-CC ) có hiệu lực từ ngày 01/01/2010 Theo những quy định của luật này, thì làm một người CB-CC sẽ không hề đơn giản Để tham gia vào hoạt động quản lí hành chính nhà nước được tốt, nhà nước cũng yêu cầu cán bộ, công chức phải là những người có cả phẩm chất đạo đức tốt và năng lực làm việc cao

Nếu như trước đây, vấn đề đạo đức và văn hóa giao tiếp của CB-CC chủ yếu được quy định dựa trên quy chế của cơ quan, đơn vị, thì với luật CB-CC nhằm thực hiện chủ trương xây dựng và quản lí đội ngũ công chức có đủ phẩm chất, năng lực, trình

độ vấn đề đạo đức và văn hóa giao tiếp đã được đưa thẳng vào luật ( Điều 15,16,17 Luật CB-CC )

Việc tuyển dụng CB-CC vào nước ta hiện nay còn quá nhiều bất cập và kẽ hở bởi nhiều lí do khách quan, chủ quan nên đã tạo ra ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng của đội ngủ CB-CC Thực trạng này đặt ra yêu cầu phải đánh gia công chức và quan

trọng hơn là kết quả đánh giá phải được phục vụ cho chính công cuộc cải tổ của đội ngũ công chức

Người lao động có thể gián tiếp tham gia hoạt động vào cơ quan nhà nước thông qua quyền lựa chọn những đại biểu xứng đáng thay mặt mình vào cơ quan quyền lực nhà nước ở trung ương hay địa phương Vì vậy, nhân dân đã tích cực thực hiện quyền bầu cử của mình

b.Tham gia vào hoạt động của tổ chức xã hội

Sự ra đời, tồn tại và phát triển của các tổ chức xã hội có ý nghĩa quan trọng trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước Là bộ phận của hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội đã góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động Các tổ chức xã hội rất đã dạng về hình thức và tên gọi như: Liên hiệp hội, tổng hội, liên đoàn, hiệp hội Ví dụ: Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội cựu chiến binh, Hội nhà văn, Hội nhà báo… Các tổ chức

xã hội này đã thu hút được số lượng lớn nhân dân tham gia Chúng ta có thể lấy ví dụ như Hội liên hiệp phụ nữ đã thu hút được gần 11 triệu hội viên Các tổ chức xã hội có vai trò quan trọng trong việc giáo dục ý thức pháp luật cho nhân dân, trước hết là các thành viên trong đó Thông qua những quy định trong điều lệ hoạt động của tổ chức

xã hội, thông qua hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật thường xuyên đối với các thành viên, các tổ chức xã hội luôn hướng tới nâng cao ý thức cho nhân dân c.Tham gia vào hoạt động tự quản ở cơ sở

Trong các phong trào hoạt động tự quản của nhân dân ở cơ sở, chúng ta phải kể tới phong trào toàn dân tham gia phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật ở cơ

sở Phong trào toàn dân tham gia phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật đã thu được những kết quả tốt Thực tế những năm qua cho thấy, nhiều vụ việc tiêu cực, tham nhũng trong bộ máy nhà nước cũng như các vụ án nghiêm trọng đã kịp thời được phát hiện và xử lí từ nguồn tin được quần chúng câp báo

Chúng ta có thể kể ra được một số mô hình nhân dân tham gia phòng, chống tội phạm đạt được kết quả tốt như: “Thôn, xóm, bản, làng, khu dân cư không có tệ nạn

xã hội” ở Thanh Hóa; “Hộ tự quản, số nhà tự phòng”, “Ba quản, bốn giữ” ở thành

phố Hà Nội; “thanh niên tình nguyện phòng chống tội phạm ma túy” , “ phường, xã,

ấp, tổ dân phố không có tội phạm ẩn nấp” ở thành phố Hồ Chí Minh…

d.Trực tiếp thực hiện các quyền và nghĩa vụ của công dân trong quản lí hành chính nhà nước

- Hoạt động kiểm tra, giám sát trực tiếp của nhân dân đối với bộ máy nhà nước, đặc biệt ở các cấp cơ sở đã có nhiều chuyển biến tích cực

Quyền kiểm tra, giám sát trực tiếp đối với hoạt động của mọi cơ quan và nhân viên trong bộ máy nhà nước là quyền hiến định của nhân dân Mặc dù cho đến nay vẫn chưa có được một cơ chế pháp lí hiệu quả để nhân dân thực hiện rộng rãi và đầy

đủ quyền này nhưng trong thời gian qua việc kiểm tra, giám sát của nhân dân đối với cán bộ, công chức nhà nước, đặc biệt là tại các cấp cơ sở đã có nhiều hình thức hợp lí

và đạt được nhiều kết quả nhất định Thông qua việc kiểm tra, giám sát nhiều người dân đã mạnh dạn tố cáo khi phát hiện thấy những hành vi vi phạm pháp luật cũng như đạo đưc công vụ của các cán bộ, công chức nhà nước trong các cơ quan thẩm quyền

Ngoài ra để tăng cường hiệu lực kiểm tra giám sát của nhân dân đối với cán bộ, công chức nhà nước tại cơ sở, thực hiện nghị định số 79/2003/NĐ-CP ngày 7/7/2003 của Chính Phủ, nhiều địa phương đã tổ chức rộng rãi việc lấy phiếu tín nhiệm đối với chủ tịch hội đồng nhân dân và chủ tịch ủy ban nhân dân tại các xã, phường, thị trấn Thông qua hoạt động này, người dân đã có nhiều cơ hội hơn để góp ý, phê bình, chất vấn và thực hiện sự tín nhiệm của mình đối với các chức danh chủ chốt của chính quyền cơ sở Thông qua việc bỏ phiếu tín nhiệm của cử tri, các chức danh chủ chốt của chính quyền xã có tỉ lệ số phiếu tín nhiệm thấp dưới 50% số người tham gia thì

sẽ bị hội đồng nhân dân xã đưa ra bãi nhiệm theo quy định của pháp luật

2.Mặt hạn chế

-Ý thức, thái độ của nhiều người dân trong việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo còn nhiều bất cập

Trong những người tham gia khiếu nại, tố cáo còn nhiều trường hợp vì thiếu hiểu biết hoặc cố chấp mà cố tình khiếu nại kéo dài, vượt cấp, tố cáo sai sự thật… Thậm chí một số phần tử quá khích coi thường pháp luật, ngang nhiên thách đố, xâm phạm

trụ sở cơ quan công quyền, xúc phạm, đe dọa và hành hung những người thi hành công vụ

-Về phía nhà nước, cơ quan, công chức nhà nước còn thiếu trách nhiệm trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của nhân dân Thậm chí còn có tình trạng cố tình bao che, dây dưa kéo dài trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo gây bất bình trong dư luận và làm giảm sút niềm tin và tâm huyết của nhân dân đối với việc tham gia quản lí hành chính nhà nước

-Việc đóng góp ý kiến, đề xuất kiến nghị của nhân dân đối với cơ quan nhà nước trong quá trình tổ chức, thực hiện pháp luật vẫn còn hạn chế

-Hệ thống văn bản pháp luật về sự tham gia trực tiếp của nhân dân và quản lí nhà nước còn chưa hoàn thiện và thiếu đồng bộ, đặc biệt là các quy phạm pháp luật quy định về cách thức, trình tự, thủ tục để công dân thực hiện được các quyền và nghĩa

vụ của mình đã được Hiến pháp và Luật quy định

III.NGUYÊN NHÂN DẪN TỚI HẠN CHẾ TRONG VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC NHÂN DÂN LAO ĐỘNG THAM GIA ĐÔNG ĐẢO VÀO QUẢN LÍ HÀNH

CHÍNH NHÀ NƯỚC

-Trước hết , là từ nhận thức của xã hội, của những người quản lí Mặc dù hiện nay

tư tưởng xây dựng nhà nước nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân

và vì dân đã được phổ biến trong xã hội, nhưng việc nhận thức đúng về tư tưởng này vẫn còn khoảng cách

-Thứ hai, quy định pháp lí chưa đủ mạnh và rõ để để các cơ quan nhà nước, nhất

là cơ quan đại biểu phải thực hiện các nhiệm vụ mà nhân dân ủy quyền và để nhân dân kiểm soát sự ủy quyền của mình, cũng như để nhân dân tham gia trực tiếp nhiều hơn vào các công việc của nhà nước

-Thứ ba, trình độ dân trí, nhất là trình độ về pháp luật, của người dân còn rất hạn chế Hiện nay không chỉ kiến thức pháp luật của người dân còn thấp mà sự chấp hành, ý thức, tinh thần của pháp luật của người dân không cao Chính vì vậy, khi tham gia vào các công việc quản lí nhà nước, người dân rất lung túng

-Thứ tư, việc tổ chức các hình thức, phương thức tham gia của người dân được các cơ quan nhà nước thực hiện cũng chưa thực sự khoa học Nhiều văn bản quy