hương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ tỉnh Long An trong thời kỳ hội nhập

Quyết định số 343/QĐ-TTg ngày 12/3/2010 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt Đề án Tuyên truyền, giáo dục phẩm chất, đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đ

dục giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Long An hiện nay 14

1.1 Giá trị đạo đức truyền thống 14

1.2 Thanh niên Long An và tầm quan trọng của giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Long An hiện nay

29

Chương 2: Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác

giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Long

An hiện nay 43

2.1 Thực trạng công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Long An hiện nay 43 2.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Long An hiện nay

4

KẾT LUẬN 88

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: TS.Vũ Thị Phương Lê

Nghệ An, 2015

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâusắc tới Trường Đại học Vinh, Trường Đại học Kinh tế công nghiệp Long An;Khoa Giáo dục chính trị, phòng đào tạo sau Đại học Trường Đại học Vinh, đặcbiệt là TS Vũ Thị Phương Lê - Giảng viên Khoa Giáo dục chính trị TrườngĐại học Vinh, đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tác giả với những chỉ dẫn khoahọc, quý giá trong suốt quá trình triển khai nghiên cứu và hoàn thành luận văn Xin cảm ơn các thầy cô giáo, các nhà khoa học đã trực tiếp giảng dạytruyền đạt những kiến thức khoa học chuyên ngành chính trị học trong nhữngnăm tháng vừa qua

Xin gửi tới các Ban chuyên môn Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Long An, các

cơ quan, đơn vị liên quan lời cảm ơn sâu sắc vì đã tạo mọi điều kiện thuận lợigiúp tác giả thu thập số liệu cũng như những tài liệu nghiên cứu cần thiết liênquan tới luận văn

Rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp quý báu của quý thầy, cô, cácnhà khoa học, đọc giả và các đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

Trang

Trang bìa phụ 1

Lời cảm ơn 2

Mục lục 3

MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 11

Chương 1: Cơ sở lý luận về giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập 11

1.1 Giá trị đạo đức truyền thống của người phụ nữ Việt Nam, sự hình thành và một số giá trị cơ bản 11

1.2 Tác động của thời kỳ hội nhập và tầm quan trọng của việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập 25

1.3 Nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập 32

Chương 2: Thực trạng giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ tỉnh Long An trong thời kỳ hội nhập 42

2.1 Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Long An và thực trạng đạo đức phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 42

2.2 Những thành tựu đạt được trong công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 47

2.3 Những hạn chế trong công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 53

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ tỉnh Long An trong thời kỳ hội nhập 60

3.1 Phương hướng nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 60

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập 64

KẾT LUẬN 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài

Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ là quá trình tác độngnhằm chuyển hóa những chuẩn mực, nguyên tắc, giá trị đạo đức bền vững củadân tộc thành đạo đức và nhân cách của mỗi người phụ nữ, giúp họ tự giác điềuchỉnh hành vi của mình trong cuộc sống Từ lâu, những giá trị như: lòng yêunước nồng nàn, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, đã trở thành nhữnggiá trị đạo đức bền vững của phụ nữ Việt Nam Do đó, giáo dục giá trị đạo đức

truyền thống cho phụ nữ không chỉ để giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp

đó mà còn là một sự chuẩn bị vô cùng quan trọng nguồn nhân lực cho đất nướcnhằm xây dựng một thế hệ phụ nữ có đủ bản lĩnh, trí tuệ, đạo đức, lòng vị tha,nhân hậu và cả sự năng động, sáng tạo để làm tốt sứ mệnh lịch sử trong giaiđoạn mới

Kế thừa truyền thống hào hùng của phụ nữ Việt Nam, phụ nữ Long Anluôn thể hiện được phẩm chất và cốt cách của mình trong suốt chiều dài lịch

sử, từ những ngày đầu khai hoang lập ấp, họ đã đặt dấu ấn với những nhátcuốc đầu tiên trên mảnh đất vốn là rừng rậm hoang vu, sình lầy; chung lưngđấu cật đào kênh xổ phèn, ngăn mặn, trồng cây, cấy lúa Để từ đó, nhiều consông, kênh, rạch, hạt lúa gắn tên với những người phụ nữ như rạch Bà Hùng,kênh Bà Vụ, lúa Nàng Hương, lúa Nàng Thơm, ra đời Suốt cuộc trườngchinh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, phụ nữ Long An bằng tàitrí và sự khéo léo đã làm nên những chiến công oanh liệt, làm cho kẻ thù khiếp

sợ, góp phần làm rạng rỡ quê hương Long An với tám chữ vàng “Trung dũng kiên cường, toàn dân đánh giặc”.

Do vậy, vấn đề giá trị đạo đức truyền thống dân tộc, giáo dục giá trị đạođức truyền thống cho người Việt Nam nói chung và phụ nữ nói riêng đã trở thành

đề tài được nhiều nhà lý luận quan tâm nghiên cứu

Bàn về giá trị đạo đức truyền thống dân tộc, có các công trình tiêu biểu sau:

- Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam (GS, NGND Trần

Văn Giàu, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2011)

- Đến hiện đại từ truyền thống (GS Trần Đình Hượu, Nxb Văn hóa,

Hà Nội, 1996)

- Xây dựng đạo đức gia đình ở nước ta hiện nay (TS Nguyễn Thị Thọ,

Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, 2011)

- Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc

dân tộc (Nguyễn Khoa Điềm chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001)

- Kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay (Võ Văn Thắng, Luận án tiến sĩ,

Hà Nội, 2005)

Nhìn chung, các công trình này đều xem xét sự hình thành các giá trịtruyền thống dân tộc từ những điều kiện tự nhiên và xã hội đặc thù của ViệtNam Các công trình cũng chỉ ra những giá trị truyền thống cơ bản của ViệtNam, như lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự lực tự cường, tinh thần đoàn kết,lòng nhân ái, bao dung

Bàn về giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam, có các công trình tiêu biểu như:

- Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại (Lê Thị Nhâm Tuyết - Ủy ban khoa

học xã hội Việt Nam – Viện Dân tộc học, Nxb Khoa học xã hội, 1973)

- Truyền thống phụ nữ Việt Nam (GS.Trần Quốc Vượng, Nxb Văn hóa –

- Kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam tình hình hiện nay (Lê Thị Minh Hiệp, Luận văn thạc sĩ Triết học, Hà Nội, 2000).

- Phát huy giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức mới cho người phụ nữ Việt Nam hiện nay (Nguyễn Thị Lan, Luận văn thạc

và phát huy vì những mục tiêu cao cả của phụ nữ Việt Nam và thời đại

Ngoài ra, còn có một số bài viết liên quan đến vấn đề giá trị truyền thốngdân tộc và giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ trong thời kỳ hiện đại:

- Phụ nữ Việt Nam bước vào thế kỷ XXI (GS Lê Thi, Tạp chí Cộng sản,

- Toàn cầu hóa và vấn đề kế thừa một số giá trị truyền thống của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay (Mai Thị Quý, Nxb Khoa học xã hội,

được nâng cao trình độ về mọi mặt, có trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụđáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế; cóviệc làm, được cải thiện rõ rệt về đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần; tham giangày càng nhiều hơn công việc xã hội, bình đẳng trên mọi lĩnh vực; đóng gópngày càng lớn hơn cho xã hội và gia đình Phấn đấu để nước ta là một trong các

quốc gia có thành tựu bình đẳng giới tiến bộ nhất của khu vực” Quyết định số 343/QĐ-TTg ngày 12/3/2010 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt Đề án Tuyên truyền, giáo dục phẩm chất, đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước (giai đoạn 2010 – 2015) với mục tiêu “Tuyên

truyền, giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo tiêu chí: có lòng yêu nước; có sức khỏe;

có tri thức, kỹ năng nghề nghiệp; năng động, sáng tạo; có lối sống văn hóa, cólòng nhân hậu nhằm nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi của người dân,cộng đồng, xã hội, đặc biệt là phụ nữ trong việc giữ gìn , phát huy và xây dựngphẩm chất, đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu của thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [52]

Những nghiên cứu trên đã cho thấy vai trò của giá trị đạo đức truyền thốngđối với xã hội hiện đại và tầm quan trọng của việc giáo dục những giá trị đó chocác thế hệ người Việt qua các thời kỳ lịch sử Các công trình kể trên, dù chưa cócông trình nào nghiên cứu một cách chuyên biệt vấn đề giáo dục giá trị đạo đức

truyền thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập nhưng những kết quảnghiên cứu nêu trên là những tài liệu tham khảo rất bổ ích cho luận văn này.

Là tỉnh nối liền miền Đông và miền Tây Nam Bộ, trong thời kỳ hội nhập,Long An chịu tác động bởi nhiều yếu tố khách quan và chủ quan trong việc giáodục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ Bên cạnh những yếu tố thuận lợigiúp họ rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, trau dồi kỹ năng nghềnghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới, không thể phủ nhận rằng, nền kinh tếthị trường, làn sóng toàn cầu hóa với những mặt trái của nó đã, đang ảnh hưởngtiêu cực tới mọi tầng lớp nhân dân ở Long An, trong đó có phụ nữ Một bộ phậnkhông nhỏ phụ nữ Long An dần xa rời những giá trị đạo đức truyền thống, địnhhướng giá trị lệch lạc, chạy theo lối sống thực dụng, coi trọng giá trị vật chất;phẩm chất đạo đức và các giá trị truyền thống tốt đẹp có phần bị mai một Một bộphận phụ nữ, đặc biệt là những người trẻ, sống thiếu lý tưởng, vô cảm, bàng quantrước các vấn đề bức xúc của xã hội, cộng đồng; thích hưởng thụ, đua đòi, dễ bị

lôi kéo vào các tệ nạn xã hội Theo Báo cáo của Tòa án nhân dân tỉnh Long An,

trong thời gian gần đây, tình hình tội phạm phụ nữ diễn biến khá phức tạp, trong

đó tập trung vào một số tội danh như giết người, mua bán, sản xuất và tàng trữ tráiphép chất ma túy, đánh bạc, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, môi giới mại dâm, tuyêntruyền chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,…

Tuy nhiên, trong thời gian qua ở Long An, ngoài những bài viết mangtính bình luận, nhận xét khá đơn giản về tình hình phụ nữ, chưa có một côngtrình độc lập cụ thể nào nghiên cứu về giáo dục giá trị đạo đức truyền thốngcho phụ nữ trong Tỉnh Một số định hướng trong giáo dục giá trị đạo đứctruyền thống cho phụ nữ Long An cũng được đề cập trong các báo cáo thườngniên, hội nghị chuyên đề, chính sách phát triển phụ nữ của các cấp chínhquyền, song đó mới chỉ là những gợi ý mang tính định hướng Do đó, giáo dụcgiá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ tỉnh Long An trong thời kỳ hội nhập làviệc làm cần thiết, cấp bách

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm sáng tỏ vấn đề lí luận về giá trị đạo đức truyền thống,tầm quan trọng và thực trạng vấn đề giáo dục giá trị đạo đức truyền thống chophụ nữ Long An; luận văn đề xuất một số giải pháp cụ thể, khả thi nhằm nângcao hiệu quả công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ tỉnhLong An trong thời kỳ hội nhập

3.Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận về giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ

nữ trong thời kỳ hội nhập

- Đánh giá thực trạng công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thống chophụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập

- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả

công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ Long An trong thời

kỳ hội nhập

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu về công tác giáo dục giá trị đạo đứctruyền thống cho phụ nữ Long An trong thời kỳ hội nhập

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn không phân tích các giá trị đạo đức truyền thống của ngườiViệt Nam nói chung mà chỉ đi vào tìm hiểu một số giá trị đạo đức truyền thốngtiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ hội nhập

Do tình hình thực tiễn Long An luôn thay đổi, nên số liệu minh chứngđược tác giả sử dụng chủ yếu trong 5 năm gần đây, từ năm 2010 đến 2015

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn quán triệt phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biệnchứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Bên cạnh đó, luận văn kết hợp sử dụng

các phương pháp khác như lôgic - lịch sử, phân tích, tổng hợp, thống k ê, sosánh, điều tra xã hội học,

6 Những đóng góp mới của đề tài

Luận văn góp phần xác định một cách có hệ thống về tình hình phụ nữLong An hiện nay; nhất là tình hình về tư tưởng, đạo đức, lối sống của phụ nữ.Bên cạnh đó, luận văn đã xác định được nguyên nhân sâu xa của những tồn tại,hạn chế từ đó đề ra được những giải pháp hiệu quả, góp phần giáo dục giá trịđạo đức truyền thống cho phụ nữ Long An hiện nay

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho bộ môn chính trị học;làm tài liệu nghiên cứu trong công tác giáo dục giá trị đạo đức truyền thốngcho phụ nữ Long An nói riêng, phụ nữ Việt Nam nói chung

Kết quả nghiên cứu của luận văn khuyến nghị cho công tác giáo dục giá trịđạo đức truyền thống cho phụ nữ trên địa bàn tỉnh Long An, nhất là các tổ chứcHội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Long An, Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Long An

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO PHỤ NỮ TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP

1.1 Giá trị đạo đức truyền thống của người phụ nữ Việt Nam, sự hình thành và một số giá trị cơ bản

1.1.1 Các khái niệm

1.1.1.1 Giá trị

Thuật ngữ "giá trị" ra đời cùng với sự ra đời của triết học Nói cách khác,

ngay từ đầu, gắn với triết học đã có những hiểu biết về giá trị và giá trị học.Trước thế kỷ XIX, những kiến thức về giá trị học đã gắn liền với những trithức triết học Sau này, khi khoa học có sự phân ngành, thì giá trị học tách rathành một môn khoa học độc lập và thuật ngữ giá trị được dùng để chỉ một kháiniệm khoa học

Khái niệm "giá trị" trở thành trung tâm của giá trị học, nó được sử dụngtrong các lĩnh vực như: triết học, xã hội học, tâm lý học, đạo đức học, kinh tếhọc Chủ nghĩa Mác - Lênin nhấn mạnh bản chất xã hội, tính lịch sử của giátrị, đồng thời khẳng định giá trị có thể nhận thức được và giá trị có tính thựctiễn Tất cả mọi cái gọi là giá trị đều có nguồn gốc xuất phát từ chính cuộcsống lao động thực tiễn của con người Do vậy, có thể nói, chỉ trong xã hội loàingười mới có cái gọi là giá trị Và chính “con người là giá trị cao nhất của mọigiá trị là thước đo của mọi giá trị Đầu tư vào con người là cơ sở chắc chắnnhất cho sự phát triển người kinh tế - xã hội” [ 54, tr 11]

Trong hoạt động thực tiễn, giá trị của một sự vật hiện tượng đều được xácđịnh bởi sự đánh giá của con người Sự đánh giá đó nằm trong quy luật của sự vậnđộng và phát triển tiến lên trong thế giới, nó phục vụ ngày càng tốt hơn cho cuộcsống con người, cho lợi ích và tiến bộ xã hội Có thể nói, “mọi giá trị đều thể hiệnmối quan hệ giữa người với vật; chỉ khi nào sự vật khách quan có ích với conngười thì mới là giá trị” [30, tr 32] và “nói đến giá trị là nói đến cái có ích có lợi

cho nhân dân, cho dân tộc, cho sự phát triển của xã hội, nói đến những gì có thểthỏa mãn được nhu cầu và lợi ích của con người trong lịch sử” [57, tr 136]

Qua các khái niệm, các quan điểm về giá trị trên đây, có thể khái quátlại như sau:

Thứ nhất, giá trị là tất cả những cái gì mang ý nghĩa tích cực, gắn với

cái đúng, cái tốt, cái đẹp, được con người thừa nhận và xem nó là nhu cầu hoặc

có một vị trí quan trọng trong đời sống của mình, là những thành tựu góp phầnvào sự phát triển của xã hội

Thứ hai, giá trị không phải là một cái gì nhất thành bất biến mà nó luôn

vận động biến đổi theo thời gian và không gian sao cho phù hợp trong từngthời điểm nhất định Chính vì vậy, trên thực tế không phải những cái gì đã cógiá trị trong quá khứ đều giữ nguyên giá trị đối với hiện tại Điều đó cho thấygiá trị mang tính lịch sử khách quan, sự ra đời tồn tại hay mất đi của một giá trịnào đó không phụ thuộc vào ý thức của con người mà do yêu cầu của từng thờiđại nhất định trong lịch sử

Thứ ba, giá trị đóng một vai trò hết sức quan trọng trong đời sống xã

hội, giá trị giúp con người điều chỉnh hành vi của mình trong cuộc sống, giá trịgiúp con người định hướng và xác định mục đích cho hành động của mình, làđộng cơ thúc đẩy hoạt động của con người

1.1.1.2 Giá trị đạo đức

Trong việc nghiên cứu giá trị, do những mục đích cụ thể khác nhau màngười ta thường phân loại giá trị theo cách riêng của mình Ở cấp độ chung nhất,các giá trị được chia thành: giá trị vật chất và giá trị tinh thần Giá trị vật chất vàtinh thần đều thuộc giá trị văn hóa, do vậy nói tới giá trị văn hóa là nói tới toàn

bộ các giá trị vật chất và tinh thần được tạo ra trong suốt chiều dài lịch sử

Nói tới giá trị tinh thần của xã hội, người ta thường đề cập đến các loại giátrị như: giá trị khoa học, giá trị thẩm mỹ, giá trị đạo đức Giá trị khoa học gắnvới quá trình con người vươn lên nắm bắt bản chất, quy luật của hiện thực khách

quan để ngày càng làm chủ những điều kiện sinh hoạt tự nhiên và xã hội củamình Giá trị thẩm mỹ gắn với nhu cầu thưởng thức, đánh giá, hưởng thụ và sángtạo cái đẹp trong cuộc sống và trong nghệ thuật Giá trị đạo đức gắn với nhu cầuđiều chỉnh quan hệ giữa cá nhân và xã hội theo hướng tạo nên sự thống nhất hàihòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội Những giá trị tinh thần ăn sâu, bám rễvào trong đời sống của nhân dân và chúng trở thành những chuẩn mực để conngười đánh giá, phân biệt cái đúng, cái sai, cái xấu, cái đẹp trong đời sống hàngngày, trong quan hệ giữa con người với xã hội, con người với con người.

Giá trị đạo đức là một bộ phận trong quan hệ giá trị tinh thần của đờisống xã hội và được con người lựa chọn, nhằm điều chỉnh và đánh giá hành viứng xử giữa con người với con người, con người với xã hội, chúng được thựchiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội.Giá trị đạo đức biến đổi theo sự biến đổi của đời sống xã hội

Do nhu cầu và lợi ích của xã hội có tính lịch sử nên giá trị đạo đức cũng

có tính lịch sử Hay nói cách khác, mỗi thời đại khác nhau, mỗi dân tộc khácnhau, quan niệm về giá trị đạo đức khác nhau Mặt khác, trong xã hội có giaicấp khác nhau cũng có quan niệm khác nhau về giá trị đạo đức, NhưPh.Ăngghen đã khẳng định: “Con người dù tự giác hay không tự giác, rút cuộcđều rút ra những quan niệm đạo đức của mình từ những quan hệ thực tiễn đanglàm cơ sở cho vị trí giai cấp của mình, tức là những quan hệ kinh tế trong đóngười ta sản xuất và trao đổi” [32, tr 136] và “xét cho đến cùng, mọi học thuyết

về đạo đức đã có từ trước đến nay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế của xãhội lúc bấy giờ” [32, tr 137]

Như vậy, các giá trị đạo đức hiện diện một cách đặc biệt trong tất cả cácloại giá trị khác nhưng không lấn lướt các giá trị này mà chúng vẫn có sự độclập và tính đặc thù Đây là loại giá trị gắn chặt với hành vi của con người vàchỉ thuộc về con người, mà thông qua đó con người bộc lộ tự do và tráchnhiệm của mình Theo ý nghĩa đó, giá trị đạo đức là loại giá trị mang tính con

người nhất Đây là loại giá trị luôn tồn tại trong đời sống con người Đó lànhững giá trị làm cho con người sống tốt đẹp, có lương tâm, có trách nhiệm vàhiểu rõ ý nghĩa của cuộc sống.

1.1.1.3 Giá trị đạo đức truyền thống

Khi cho rằng, đạo đức truyền thống có tính ổn định thì cũng cần nhậnthấy rằng, do nảy sinh trong những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định nên nóvẫn chịu tác động của điều kiện kinh tế - xã hội, như các nhà kinh điển đã nhậnxét "không phải ý thức của con người quyết định tồn tại của họ; trái lại, tồn tại

xã hội của họ quyết định ý thức của họ [33, tr.15-16] Do vậy, đến một thờiđiểm nào đó, một số quy tắc, chuẩn mực đạo đức truyền thống đó không biểuhiện và bảo vệ những lợi ích xã hội nữa Hay nói cách khác, trong đạo đứctruyền thống sẽ có cả những điều tích cực và những điều tiêu cực Những điểm

tích cực trong đạo đức truyền thống thường được gọi là giá trị đạo đức truyền thống, bởi "nói đến giá trị tức là muốn khẳng định mặt tích cực, mặt chính

diện, nghĩa là đã bao hàm quan điểm coi giá trị gắn liền với cái đúng, cái tốt,cái hay, cái đẹp, là nói đến khả năng thôi thúc con người ta hành động và nỗlực vươn tới" [4, tr.16]

Cụ thể hơn, về vấn đề này, giữa cái gọi là "giá trị" và "truyền thống", GSTrần Văn Giàu nhận xét rằng: "truyền thống thì có cái tốt cái xấu; nhưng khichúng ta nói "giá trị truyền thống" thì ở đây chỉ có cái tốt mà thôi, bởi vì chỉ cónhững cái gì tốt thì mới được gọi là giá trị, mà phải là những cái tốt phổ biến,

cơ bản, có nhiều tác dụng tích cực cho đạo đức luân lý, có cả tác dụng hướngdẫn sự nhận định và hướng dẫn sự hành động, thì mới được mang danh là giátrị truyền thống" [44, tr.50] Theo chúng tôi, điều này cũng đúng giữa nhữngcái gọi là "đạo đức truyền thống" và "giá trị đạo đức truyền thống"

Với những điều đã trình bày như trên, có thể coi giá trị đạo đức truyền thống là toàn bộ những tư tưởng, tình cảm, những chuẩn mực, quy tắc, phong

tục, tập quán đạo đức có tính tích cực, được mọi người hay một cộng đồngngười nhất định tự nguyện noi theo.

1.1.1.4 Giáo dục và giáo dục giá trị đạo đức truyền thống

Giáo dục, theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “là quá trình đào tạo con

người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xãhội, tham gia lao động sản xuất, nó được thực hiện bằng cách tổ chức việc truyềnthụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội loài người” [18, tr.120] Giáodục cũng có thể coi là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự pháttriển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần

có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đặt ra

Như vậy, có thể thấy, giáo dục là một hoạt động đặc biệt, một mặt, nhằm đào tạo những con người đáp ứng được yêu cầu của xã hội; mặt khác, giữ vai

trò chủ đạo, có ảnh hưởng quyết định trong xây dựng và phát triển nhân cáchcủa mỗi người, như một nhà nghiên cứu đã từng viết: "nhân phẩm hình thành

là qua quá trình sáng tạo giá trị… Tốt hơn là các nhà giáo dục phải tập trungmọi nỗ lực làm cho nền giáo dục hồi sinh để nó thúc đẩy con người tham giatích cực vào quá trình sáng tạo giá trị… Sống sao cho tất cả các năng lực tiềmtàng của mình được hiện thực hoá, nghĩa là tạo nên các giá trị và hiện thực hoágiá trị đó Giúp con người biết cách sống như những con người tạo ra giá trị

Đó là mục đích của giáo dục" [Dẫn theo: 53, tr.76-77]

Nói tới giáo dục là nói đến các môi trường giáo dục, như gia đình, nhàtrường, xã hội Trong đó, môi trường giáo dục gia đình được coi là yếu tố đầutiên ảnh hưởng đến nhân cách, đạo đức con người Giáo dục trong gia đìnhđược tiến hành trong cả cuộc đời một con người Với đặc điểm chủ yếu là quan

hệ tình yêu, pháp lý và huyết thống, giáo dục trong gia đình được xây dựngtrên cơ sở tình cảm gia đình bền chặt, là yếu tố quan trọng trong sự hình thành

và phát triển nhân cách, đạo đức mỗi người Ngoài sự tác động của gia đình thì

các thể chế chính trị, các hệ thống tổ chức nhà nước, các đoàn thể, dư luận xãhội, truyền thông, cũng góp phần quan trọng trong công tác giáo dục.

Việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống giúp cho con người chuyển cácquan niệm đạo đức từ tự phát sang tự giác Đạo đức là một hình thái ý thức xãhội, nó ra đời từ tồn tại xã hội, chịu sự chi phối của tồn tại xã hội Quá trình hìnhthành và phát triển của đạo đức bởi hai con đường, đó là: tự phát và tự giác Trong

xã hội cộng sản nguyên thủy, mặc dù con người chưa đạt tới trình độ hiểu biết vềđạo đức, hay được hưởng một nền giáo dục về đạo đức, nhưng có thể nói, nhữngquan điểm về đạo đức thời đó đã bắt đầu manh nha Bằng trực quan, cảm tính,kinh nghiệm, người nguyên thủy đã nhận biết rằng: phải biết dựa vào nhau để duytrì sự tồn tại của mình, biết hợp tác với nhau và bình đẳng về lợi ích cũng như laođộng, họ ý thức rằng "không được đàn áp nhau, không được lấy phần của ngườikhác" - đó là điều thiện

Cuộc sống luôn luôn vận động, biến đổi, càng ngày các mối quan hệgiữa con người với con người, con người với xã hội, con người với tự nhiêncàng trở nên phức tạp, phong phú hơn như chính đời sống hiện thực của nó Conngười cần có những quy tắc, những chuẩn mực đạo đức nhất định để điều chỉnhcác mối quan hệ Lúc này con người cần được giáo dục về đạo đức, quá trìnhhình thành và phát triển đạo đức thông qua giáo dục là một quá trình tự giác

Giáo dục giá trị đạo đức là nhằm nâng cao nhận thức về đạo đức cho con người, giúp họ chuyển các ý niệm, quan điểm đạo đức từ tự phát thành tự giác, từ thụ động sang chủ động, không ngừng nâng cao trình độ nhận thức về đạo đức từ thấp đến cao, từ trình độ nhận thức thông thường lên trình độ nhận thức khoa học Nhận thức thông thường hình thành dần dần do ảnh hưởng trực

tiếp của điều kiện sống hàng ngày, còn nhận thức khoa học phản ánh các giá trịđạo đức một cách tổng hợp, khái quát; phản ánh tất cả các giá trị đạo đức củaquá khứ, hiện tại và tương lai Những tri thức về đạo đức giúp họ hiểu biết về

những chuẩn mực, những nguyên tắc, quy tắc đạo đức, cái quy định mọi hành viứng xử của họ với những người xung quanh, với cộng đồng Nếu thiếu những trithức này, con người sẽ không nhận thức được đâu là cái tốt, cái xấu, đâu là cáithiện, cái ác và hành động của họ sẽ dễ dẫn đến sai lầm, bởi lẽ người ta chỉhành động đúng trong chuẩn mực người ta hiểu biết chính xác Giáo dục đạođức truyền thống là giúp cho con người chuyển những hiểu biết về những nguyêntắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, để họ tự nguyện điều chỉnh hành vi của mìnhtrong cuộc sống.

Tuy nhiên, trong thực tế, có không ít trường hợp người ta biết phân biệtđâu là cái thiện, cái ác; đâu là cái đẹp, cái xấu, nhưng họ vẫn có thể vi phạm đạođức Do vậy, giáo dục giá trị đạo đức truyền thống phải gắn với niềm tin đạođức, tình cảm đạo đức, để giúp cho họ chuyển các quan niệm đạo đức từ tự phátsang tự giác, giúp cho con người hiểu rõ mục đích và việc làm của mình là đúnghay sai, có phù hợp với những chuẩn mực đạo đức truyền thống của dân tộcmình hay không, là một việc làm hết sức cần thiết Mỗi con người đều đượchưởng một nền giáo dục ngay từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông, từtrong gia đình và ngoài xã hội, mức độ tiếp thu của họ thường không giốngnhau, sự hiểu biết của họ về những giá trị đạo đức truyền thống cũng không phảinhư nhau Người thì cho những chuẩn mực, những giá trị đạo đức truyền thốngnày là lỗi thời, là lạc hậu, là không phù hợp với hiện tại; số khác thì ngược lại.Người thì cho rằng, những giá trị đạo đức truyền thống chỉ đúng với trước đây,còn hiện nay thì không phù hợp, không còn có tác dụng đối với xã hội hiện tại

Do vậy, giáo dục giá trị đạo đức truyền thống đóng vai trò hết sức quan trọngtrong việc điều chỉnh hành vi của con người trong các mối quan hệ xã hội

1.1.2 Một số giá trị đạo đức truyền thống tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam

Lịch sử bốn nghìn năm hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam làlịch sử của quá trình đấu tranh bền bỉ, dẻo dai, “sáng chắn bão dông, chiều ngănnắng lửa” để dựng nước và dũng cảm, kiên cường chống giặc ngoại xâm để giữnước Chính trong điều kiện tự nhiên, lịch sử ,văn hóa ấy, con người Việt Nam đãhình thành những phẩm chất tốt đẹp Đó là sự gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã

- Tổ quốc, là tinh thần anh dũng, kiên cường, tạo nên sức mạnh cộng đồng để tồntại, chiến đấu và chiến thắng mọi kẻ thù Trong quá trình đó, với thiên chức làm

mẹ, vai trò làm “nội tướng” trong gia đình và công dân của xã hội, người phụ nữvừa góp phần to lớn hình thành nên các phẩm chất đạo đức của dân tộc, vừa ra

sức bảo tồn, trao truyền, phát huy phẩm chất đạo đức đó qua các thế hệ Chính những sự đóng góp thầm lặng đó đã dần kết tinh nên những giá trị đạo đức anh

hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, thủy chung, yêu thương chồng con…

Tinh thần yêu nước

Tinh thần yêu nước của phụ nữ Việt Nam được bắt đầu từ tình yêu quêhương xứ sở, nơi sinh ra, lớn lên của mỗi người; từ sự gắn bó của những thànhviên của gia đình, cộng đồng làng xã rồi đến quốc gia, dân tộc Trải qua baokhó khăn, gian khổ, cùng với dân tộc Việt Nam, phụ nữ Việt Nam đã bám trụ,khai phá mảnh đất này Tất cả những thành tựu xây dựng quê hương đều thắmđượm mồ hôi, nước mắt và xương máu của biết bao thế hệ, trong đó có các thể

hệ của phụ nữ Việt Nam Đó là một cơ sở bền chắc của tình yêu đất nước

Lòng yêu nước nồng nàn đã thúc đẩy những người phụ nữ Việt Namtham gia chiến đấu liên tục, cho đến khi giành được độc lập Những chuỗi dàikhởi nghĩa và chiến tranh đã tạo nên người phụ nữ Việt Nam với lòng yêunước đặc sắc

Mở đầu truyền thống “giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh” là hai vị nữ anhhùng dân tộc: Bà Trưng Trắc và Bà Trưng Nhị phất cờ khởi nghĩa đánh đuổiquân Đông Hán giành lại quyền tự chủ cho đất nước Cuộc khởi nghĩa của Hai

Bà Trưng thức tỉnh tinh thần yêu nước của nhân dân Việt Nam, đồng thời

chứng minh khả năng cách mạng to lớn của phụ nữ: không những chiến đấudũng cảm chống ngoại xâm mà còn động viên, đoàn kết và lãnh đạo quầnchúng rất tài giỏi Sau Hai Bà Trưng là cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu, một lầnnữa, khẳng định ý chí tự chủ, tinh thần độc lập của dân tộc với câu nói hào

hùng đầy khí phách của Bà: Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp sóng dữ, chém

cá kình ở biển Đông, quét sạch bờ cõi để cứu dân ra khỏi vòng chìm đắm, chứ đâu có chịu cúi đầu khom lưng làm tì thiếp cho người đó chính là biểu hiện

lòng yêu nước sôi sục của phụ nữ Việt Nam ta

Lòng yêu nước của phụ nữ Việt Nam ta còn thể hiện ở sự quyết tâm, giữgìn bản sắc dân tộc Cùng với dân tộc Việt Nam, phụ nữ Việt Nam ta, dưới cácthời kỳ bị đô hộ, thời kỳ bị xâm lược, còn đấu tranh giữ gìn bản sắc dân tộc đểkhông bị đồng hóa Phụ nữ Việt Nam luôn luôn kiên trì giữ gìn phong tục, tậpquán của dân tộc mình: tục nhuộm răng đen, giữ gìn tiếng nói, chữ viết

Chính tinh thần yêu nước nồng nàn của phụ nữ Việt Nam đã tạo ra mộtsức mạnh to lớn, góp phần cùng dân tộc ta vượt qua mọi gian nan, chiến thắngmọi kẻ thù xâm lược Đây là một truyền thống rất quý báu mà chúng ta cầnphải giáo dục cho các thế hệ phụ nữ hôm nay

Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang

Trải qua hàng nghìn năm đấu tranh của dân tộc chống lại các thế lựcxâm lăng, đấu tranh với thiên tai để bảo về Tổ quốc, xây dựng và phát triển đấtnước, duy trì nòi giống con Rồng cháu Tiên, phụ nữ Việt Nam đã chứng tỏđược sức mạnh của lòng yêu nước, trí thông minh, ý chí quật khởi, tinh thần hysinh xả thân vì nước, lòng nhân từ và đức hy sinh cao cả Những tấm gươngphụ nữ tuyệt vời, tiêu biểu cho từng giai đoạn lịch sử của đất nước như Hai BàTrưng nổi dậy chống quân xâm lăng và lời thề xuất quân của Hai Bà Trưngnhư vẫn còn vang vọng đâu đây:

Một xin rửa sạch thù nhà

Hai xin dựng lại nghiệp xưa họ Hùng

Ba kẻo oan ức lòng chồng

Bốn xin vẻn vẹn sở công lệnh này

Ở đâu, trên mặt trận nào cũng thấy bóng dáng người phụ nữ gan dạ,dũng cảm, quật cường, chịu đựng gian khổ và tràn đầy lạc quan cách mạng.Chính những phẩm chất đó đã làm nên những cái tên lẫy lừng, từng là nỗi kinhhoàng của quân xâm lược và là niềm tự hào của phụ nữ Việt Nam Hình ảnh

“Đội quân tóc dài” đã trở thành nỗi ám ảnh, khiếp sợ của kẻ thù, hình ảnh 10

cô gái ngã ba Đồng Lộc, 12 cô gái Truông Bồn, hình ảnh “Đội nữ du kíchHoàng Ngân”, “Nữ tự vệ”, “Nữ biệt động”, những nữ anh hùng Nguyễn ThịMinh Khai, Võ Thị Sáu, Lê Thị Hồng Gấm, Nguyễn Thị Định đã trở thành

những tấm gương hy sinh dũng cảm thể hiện khí phách anh hùng, bất khuất

của Phụ nữ Việt Nam ta

Không những thế, những phụ nữ không trực tiếp tham gia chiến đấunơi trận tuyến thì hăng hái thi đua lao động, sản xuất, thay chồng cáng đángviệc gia đình đề chồng yên tâm đánh giặc, họ vừa gánh vác công việc gia đình,nuôi dạy con cái, vừa lo toan công việc xã hội với đầy đủ lòng tự trọng và ýthức trách nhiệm, những đức tính quý báu đầu tiên của người phụ nữ gánh vácgia đình, xã hội là trung hậu, đảm đang

Anh hùng trong chiến đấu, đảm đang trong sản xuất, nhưng những ngườiphụ nữ Việt Nam lại thầm lặng, dung dị, mộc mạc tảo tần Họ cống hiến chođất nước những người con, người chồng vô cùng yêu quý, mòn mỏi chờ đợingười thân trở về, cạn nước mắt khi những người thân yêu không thể trở lại…

Đó là những người Mẹ Việt Nam anh hùng, những người Mẹ đã hiến dângnhững người con yêu quý nhất của mình cho Tổ quốc

Con người lao động đảm đang, con người nội trợ trung hậu, con ngườichiến sĩ anh hùng, bất khuất - đấy là hình ảnh truyền thống của người phụ nữViệt Nam Và đấy là những truyền thống đã hình thành ổn định trong suốt quátrình lịch sử lâu dài Những người phụ nữ Việt Nam hiện đại cần phải mang

trong mình truyền thống đó và ngày càng tự giác phát huy truyền thống đótrong hoàn cảnh và điều kiện mới hiện nay.

Thủy chung, yêu thương chồng con

Phụ nữ Việt Nam là những người chung thủy, sống trọn tình vẹnnghĩa Lịch sử Việt Nam có bề dày mấy nghìn năm thì có đến hơn một nghìnnăm là thời gian diễn ra các cuộc chiến tranh giữ nước Những người đàn ông

ra đi biền biệt, bỏ lại sau lưng ruộng đồng, nhà cửa, gánh nặng gia đình đặt lênvai người vợ Và những người phụ nữ ngoài việc can đảm vượt mọi khó khăn,gánh vác việc nhà, còn chung thủy chờ chồng trở về trong ngày chiến thắng.Hình ảnh hòn Vọng Phu là biểu tượng cảm động nhất về lòng chung thủy trọnvẹn với chồng của người phụ nữ Việt Nam

Với cương vị là người vợ, phụ nữ cũng là người tinh tế, nhạy cảm, giữgìn và vun đắp tình yêu vợ chồng “Chồng giận thì vợ làm lành, miệng cườihớn hở rằng: anh giận gì?” Sự thông minh của người phụ nữ Việt Nam trongquan hệ vợ chồng là hướng tới sự hoà thuận: “Thuận vợ thuận chồng biểnĐông tát cạn”, đó cũng là cứu cánh của hạnh phúc gia đình

Không chỉ là người chiến sĩ cách mạng, người lao động cần mẫn, người

vợ thủy chung, phụ nữ còn là “người thầy đầu tiên” của mỗi con người Dù ởthời kỳ nào, người phụ nữ cũng là người vợ, giữ tim lửa trong gia đình, làngười mẹ, người nâng giấc, đưa nôi, dạy con những tiếng bi bô, những nhậnthức đầu tiên, những bài học làm người

Bao cực nhọc lo toan vất vả cho gia đình, cho con cái, luôn chất lên đôivai gầy mảnh mai, nhưng bền bỉ, dẻo dai của người mẹ “Cá chuối đắm đuối vìcon”, suốt đời, người mẹ Việt Nam đã tần tảo vì gia đình, dù vất vả gian truânđến đâu cũng không kêu ca, phàn nàn để mong cho con cái trưởng thành làmãn nguyện Với thiên chức đó, phụ nữ có vai trò và ảnh hưởng đặc biệt quantrọng trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa, giá trị đạo đức trong mỗigia đình và cộng đồng, xã hội

1.1.3 Sự hình thành các giá trị đạo đức truyền thống của người phụ nữ Việt Nam

LÞch sö phô n÷ Việt Nam lµ mét bé phËn h÷u c¬ cña lÞch sö d©n téc V×vËy, các giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam phải gắn liền vớigiá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, nó được hình thành từ hoàn cảnh lịch

sử của dân tộc và thông qua vai trò của phụ nữ trong lịch sử đấu tranh dựngnước và giữ nước

Thứ nhất, trong lao động sản xuất

Trong thời kỳ nguyên thủy, với sức sản xuất kém, con người chỉ có thể tồntại và phát triển được khi lao động gắn với cộng đồng Mọi người cùng săn bắn,hái lượm và người phụ nữ giữ một vai trò quan trọng, kinh tế hái lượm chủ yếu dongười phụ nữ đảm trách, còn việc săn bắn dần trở thành trách nhiệm của đàn ông

Việc săn bắn ngày càng gặp nhiều khó khăn, đôi khi người đàn ông khôngtìm được nguồn thức ăn cho cộng đồng, khi đó những người phụ nữ hái lượm,đào tìm những củ, rễ cây, bắt tôm, cua, sò, ốc, là những sản vật không quá hiếmtrong thiên nhiên lại trở nên có hiệu quả Dần dần, vai trò đảm nhiệm nguồn thức

ăn thường xuyên chủ yếu thuộc về phụ nữ Ngay từ buổi đầu, vai trò này đã thểhiện tinh thần sẵn sàng gánh vác công việc chung của người phụ nữ Việt Nam

Kinh tế nông nghiệp ra đời đánh dấu bước phát triển mới của nền kinh tếnguyên thủy, cung cấp nguồn thức ăn thường xuyên và ổn định cho con người

và vẫn do phụ nữ đảm nhiệm song song với việc hái lượm của mình Nghềnông nguyên thủy với quy mô nhỏ, đòi hỏi sự mềm mại, dẻo dai, cần cù, điềunày phù hợp với thể chất và tính cách của người phụ nữ Với sự đảm nhiệm vàchăm sóc của người phụ nữ nguyên thủy, nông nghiệp dần dần phát triển Sựphát triển nền kinh tế nông nghiệp là kết quả của quá trình lao động phức tạp

và vất vả mà người phụ nữ phải gánh vách

Từ đó, tạo nên hình ảnh người phụ nữ Việt Nam là hình ảnh của conngười lao động chân lấm tay bùn, dãi nắng dầm sương, chịu đựng gian khổ từ

đời này sang đời khác Và cũng chính trong hoàn cảnh khó khăn đó đã hìnhthành nên những phẩm chất đạo đức của người phụ nữ Việt Nam "đảm đang,cần cù, chịu thương, chịu khó, ý thức cộng đồng" Những phẩm chất, nhữnggiá trị đó trở thành một trong những giá trị truyền thống của phụ nữ Việt Namđược kế thừa và phát huy cho đến ngày nay.

Thứ hai, trong đánh giặc giữ làng, giữ nước

Trong hoàn cảnh lịch sử của dân tộc Việt Nam, quá trình dựng nước gắnliền với quá trình giữ nước Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, phụ nữ ViệtNam có vai trò rất to lớn, đóng góp xứng đáng công sức, tâm huyết và cảxương máu của mình cho dân tộc, cho đất nước “Giặc đến nhà đàn bà cũngđánh” là truyền thống đặc biệt của phụ nữ Việt Nam từ thời đại Hùng Vương,Trưng Vương dựng nước đến thời đại Hồ Chí Minh Dân tộc Việt Nam cũngnhư những người phụ nữ Việt Nam luôn ý thức được rằng “Nước mất thì nhàtan”, vì thế phụ nữ xem việc cứu nước không chỉ là nhiệm vụ của đàn ông màđàn bà cũng lo cứu nước Mặt khác, trong các cuộc chiến tranh, bọn xâm lược

đã chà đạp nhân phẩm người phụ nữ, cướp đi quyền sống, quyền làm mẹ của

họ, trước những tai họa đó, người phụ nữ đã quyết đứng lên cầm vũ khí, thamgia vào những cuộc đấu tranh chống xâm lược

Hình ảnh Hai Bà Trưng và các nữ tướng của Hai Bà là những người mẹ,người chị, những người con gái Việt Nam, họ đã nêu cao tấm gương “Anhhùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”, là những anh hùng tiêu biểu cho tinhhoa của dân tộc trong giai đoạn phôi thai của lịch sử Góp phần vào ngọnnguồn của truyền thống đánh giặc của phụ nữ Việt Nam xưa, 200 năm saucuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng, là cuộc khởi nghĩa của “Vua bà” Triệu ThịTrinh, một lần nữa khẳng định ý chí tự chủ, tinh thần độc lập dân tộc và khíphách của người phụ nữ Việt Nam

Chính hoàn cảnh lịch sử đó đã hình thành nên những giá trị đạo đức bềnvững ở người phụ nữ Việt Nam: lòng yêu nước nồng nàn, khí phách anh hùng,bất khuất, kiên cường và ý chí tự cường dân tộc.

Thứ ba, trong gia đình và xã hội

Những người phụ nữ Việt Nam xưa không chỉ lao động đảm đang, làchiến sĩ dũng cảm mà còn là người nội trợ trung hậu, gánh vác mọi công việcgia đình và xã hội Người phụ nữ vừa thường xuyên lao động sản xuất, đảmnhiệm chức năng kinh tế, vừa phải gánh vác chức năng sinh đẻ và nuôi dạy concái Đó là chức năng thiêng liêng của người phụ nữ, là lao động nặng nhọckhông ai có thể thay thế Trong gia đình, người phụ nữ là người thường xuyên,trực tiếp nuôi dạy con cái, là người thầy đầu tiên của con người

Bên cạnh đó, người phụ nữ còn là tâm điểm tình cảm của gia đình Không

ai khác, chính người phụ nữ đã biến căn nhà của mình thành tổ ấm sum vầy,chia sẻ yêu thương Với đức tính kiên trì, tình cảm, chịu thương, chịu khó, phụ

nữ trở thành sợi dây liên kết tình cảm các thành viên trong gia đình Họ là nhữngngười vợ thủy chung son sắt với chồng, những người mẹ hy sinh trọn vẹn chocon cái, những người con, người dâu nết na thảo hiền với ông bà, cha mẹ

Chính thiên chức, vị thế của người phụ nữ trong gia đình và xã hội, buộcngười phụ nữ phải đảm đang gánh vác công việc gia đình và công việc xã hộivới đầy đủ ý thức trách nhiệm, đó là cơ sở để hình thành nên những giá trị đạođức truyền thống: đảm đang, tần tảo, yêu chồng, thương con, thủy chung sonsắt của người phụ nữ Việt Nam

Có thể nói, chính những vai trò quan trọng của người phụ nữ suốt mấy ngànnăm lịch sử, đã hun đúc nên những phẩm chất đạo đức truyền thống cao đẹp ởngười phụ nữ Việt Nam Có thể hình dung ra ba con người khác nhau mà thốngnhất, tập trung ở người phụ nữ Việt Nam: người lao động đảm đang, người chiến

sĩ dũng cảm, anh hùng, người nội trợ trung hậu Hình ảnh ấy được hình thành và

ổn định trong suốt quá trình lịch sử lâu dài Ngày nay, những phụ nữ hiện đại vẫnmang trong mình truyền thống đó và ngày càng tự giác phát huy mạnh mẽ.

1.2 Tác động của thời kỳ hội nhập và tầm quan trọng của việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

1.2.1 Tác động của thời kỳ hội nhập đến việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ

Khái niệm hội nhập quốc tế

Hội nhập có nguồn gốc từ “liên kết” (integration) với nghĩa chung nhất

là hành động hoặc quá trình gắn kết các phần tử riêng rẽ với nhau; hợp chungcác bộ phận vào một chỉnh thể (nhất thể, hợp nhất) và kết hợp các thành tốkhác nhau lại (tụ hội, tụ nhóm) Từ sau Chiến tranh thế giới thứ Hai, quá trìnhhội nhập quốc tế (sau đây gọi tắt là hội nhập) đã phát triển nhanh chóng trên nhiềulĩnh vực; diễn ra trên nhiều cấp độ: song phương, tiểu vùng, khu vực, liên khu vực

và toàn cầu; thu hút hầu hết các nước trên thế giới Mức độ hội nhập cũng ngàymột sâu sắc và toàn diện hơn

Từ góc độ nhà nước, hội nhập quốc tế là quá trình một quốc gia tham giacác hoạt động chung của cộng đồng quốc tế theo các nguyên tắc, chuẩn mực

mà cộng đồng quốc tế thừa nhận Hội nhập quốc tế là yêu cầu có tính kháchquan, theo đó các quốc gia tham gia các hoạt động của đời sống quốc tế trênhầu hết các lĩnh vực và ở các mức độ khác nhau do tác động của quá trình toàncầu hóa ngày càng sâu rộng Nhưng việc lựa chọn lĩnh vực, mức độ và lộ trìnhhội nhập lại là quyết định chủ quan của từng quốc gia phù hợp với lợi ích vàhoàn cảnh cụ thể mình

Về bản chất, có thể coi hội nhập quốc tế chính là một hình thức pháttriển cao của hợp tác quốc tế Hợp tác quốc tế là quá trình các nước giao lưuhoặc hành động cùng nhau để đạt được một mục tiêu, lợi ích nào đó Về mụctiêu, hội nhập quốc tế cũng như các hình thức hợp tác quốc tế khác đều vì lợiích quốc gia, dân tộc Các nước tham gia quá trình này cơ bản vì thấy có lợi

cho đất nước Do đó, việc tham gia phải dựa theo một số tiêu chí với mức độ

Tác động của thời kỳ hội nhập đến việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ

Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ là quá trình tác động nhằm chuyển hóa những chuẩn mực, nguyên tắc, giá trị đạo đức bền vững của dân tộc thành đạo đức và nhân cách của mỗi người phụ nữ, giúp họ tự giác điều chỉnh hành vi của mình trong cuộc sống

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, Việt Nam đang chứng kiến nhữngtăng trưởng vượt bậc về mặt kinh tế- xã hội Trong bối cảnh đó, người phụ nữViệt Nam vừa tiếp tục kế thừa, phát huy những truyền thống đạo đức quý báu,tốt đẹp mà các thế hệ trước để lại, mặt khác không ngừng hình thành, phát triểnnhững phẩm chất tiên tiến phù hợp với các yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đấtnước trong bối cảnh hội nhập quốc tế, từng bước góp phần tạo dựng hình ảnhngười phụ nữ Việt Nam hiện đại Tuy nhiên trước những tác động của mặt tráinền kinh tế thị trường và những ảnh hưởng tiêu cực của thời kì mở cửa, hộinhập, phẩm chất đạo đức và một số giá trị truyền thống tốt đẹp của phụ nữ ViệtNam có phần bị mai một, lối sống thực dụng có xu hướng phát triển

Đánh giá về những khó khăn, thách thức đối với phụ nữ trong giai đoạnhiện nay, Nghị quyết 11-NQ/TW đã chỉ rõ: “Cơ chế thị trường và quá trìnhcông nghiệp hóa một mặt có tác động tích cực, nhưng mặt khác đã và đang làmnảy sinh nhiều vấn đề xã hội liên quan trực tiếp tới phụ nữ Phụ nữ gặp nhiềukhó khăn, thách thức khi thực hiện vai trò người mẹ, người thầy đầu tiên củacon người trong điều kiện xã hội và gia đình Việt Nam có nhiều thay đổi.Phẩm chất đạo đức và một số giá trị truyền thống tốt đẹp có phần bị mai một,lối sống thực dụng có xu hướng phát triển trong một bộ phận phụ nữ”.

Quan niệm về các giá trị đạo đức truyền thống đang dần bị phai mờtrong nhận thức và lối sống của một bộ phận phụ nữ, đặc biệt là thế hệ trẻ Một

bộ phận phụ nữ sống thiếu lý tưởng, vô cảm, bàng quan trước các vấn đề bứcxúc của xã hội, cộng đồng; thích hưởng thụ, đua đòi, dễ bị lôi kéo vào conđường tệ nạn xã hội; quá coi trọng kinh tế, bất chấp thủ đoạn để làm giàu, sẵnsàng tham gia vào hoạt động vi phạm pháp luật, bán rẻ nhân phẩm Bên cạnh

Những cuộc hôn nhân theo hình thức thương mại hoá đã dẫn đến nhiều

hệ lụy đau lòng cho phụ nữ: bị lạm dụng tình dục, bị cưỡng ép quan hệ tìnhdục với nhiều người trong gia đình, bị bán làm gái mại dâm hoặc bị hành hạ,đánh đập Hình ảnh các cô dâu Việt được rao bán trên một số báo Hàn Quốc,Đài Loan; những vụ xem mặt, chọn vợ tập thể diễn ra ở một số nơi đã và đanglàm tổn hại nghiêm trọng đến phẩm giá, đạo đức, làm sai lệch hình ảnh tốt đẹpcủa phụ nữ Việt Nam

1.2.2 Tầm quan trọng của việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

Bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa cùng với rất nhiều điềukiện thuận lợi, phụ nữ Việt Nam đã và đang đứng trước những tác động củamặt trái nền kinh tế thị trường và những ảnh hưởng tiêu cực của thời kì mởcửa, hội nhập kinh tế khu vực và thế giới Do vậy, việc gìn giữ, phát huy nhữngphẩm chất đạo đức tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam đã gặp không ít khó khăn,thách thức Một số phẩm chất truyền thống tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam cóphần bị mai một, ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục của dân tộc Việt Nam vàđạo đức nhân phẩm của người phụ nữ Như vậy, trong hoàn cảnh hiện tại, xãhội hiện đại việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ là cần thiết,thể hiện ở những nội dung sau:

Thứ nhất, cung cấp tri thức về giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ Tri thức bao gồm những dữ liệu, thông tin, sự mô tả, hay kỹ năng có

được nhờ trải nghiệm hay thông qua giáo dục Tri thức chỉ sự hiểu biết về mộtđối tượng Đó là kết quả của quá trình nhận thức Tri thức về giá trị đạo đứctruyền thống là kết quả của con người về giá trị đạo đức truyền thống, chỉ sựhiểu biết của con người về những giá trị đó

Những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam ta được hìnhthành từ thời xa xưa, trong một chừng mực nào đó, sẽ có một số nội dung màkhông phải người phụ nữ nào cũng nhận thức được hết Hơn nữa, sự thay đổicủa điều kiện kinh tế - xã hội sẽ làm nảy sinh trên đó những yếu tố mới của vănhóa Sống trong những yếu tố văn hóa của thời đại, tất yếu, một số giá trị đạođức truyền thống tỏ ra xưa cũ với một bộ phận phụ nữ hiện nay

Như vậy, giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ là trang

bị những kiến thức, tri thức, sự hiểu biết cần thiết về những giá trị đạo đứctruyền thống đáng tự hào của dân tộc cũng như của phụ nữ Việt Nam ta Thôngqua giáo dục giá trị đạo đức truyền thống, tầng lớp phụ nữ hiện nay sẽ hiểuđược các giá trị này được hình thành như thế nào, những nữ anh hùng ngày xưa

đã anh dũng kiên cường ra sao trong cuộc chiến chống quân xâm lược, phải vất

vả mưu sinh như thế nào mới có thể kiến tạo nên những con kênh, mương; biếnnhững vùng đất khô cằn thành những mảnh ruộng trù phú, mà hôm nay mỗingười dân, trong đó có phụ nữ được thừa hưởng.

Nhờ có tri thức về giá trị đạo đức truyền thống, phụ nữ sẽ quan tâm hơnvới những vấn đề hiện tại trong đời sống xã hội, những vấn đề chính trị, vănhóa, xã hội; những vấn đề về vận mệnh dân tộc, quan hệ giữa con người vớicon người, giữa dân tộc Việt Nam với các nước khác trên thế giới

Thứ hai, khắc phục những hạn chế, tạo sự phát triển hài hòa trong nhân cách của người phụ nữ.

Sau gần 30 năm đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Việt Nam đã đạtđược nhiều thành tựu quan trọng trong mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội,nâng cao đời sống vật chất của người dân Nhưng cùng với đó, kinh tế thịtrường cũng tạo ra những ảnh hưởng tiêu cực tới xã hội, tới mỗi người Bêncạnh nền kinh tế thị trường, làn sóng toàn cầu hóa với những giá trị không phùhợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc cũng tràn vào Tất cả những điều đó

đã ảnh hưởng tới mọi người dân, đặc biệt là tầng lớp phụ nữ

Nhìn chung, phụ nữ Việt Nam ta hiện nay đa phần là những người tốt,

có lòng nhân hậu, biết chia sẻ với những người xung quanh, có tinh thần đoànkết Song, bên cạnh đó, có một số phụ nữ chạy theo lối sống thực dụng, coitrọng giá trị vật chất Những giá trị như sự yêu thương đùm bọc lẫn nhau, cùngnhau chia sẻ những khó khăn, hoạn nạn,… đang bị xói mòn Với xu hướngtoàn cầu hóa, mở rộng quan hệ quốc tế cũng là môi trường đầy khó khăn, thửthách đối với phụ nữ, khi tham gia thị trường người phụ nữ chưa trang bị chomình lượng kiến thức cập nhận thời đại mới Mặt trái của nền kinh tế thịtrường dẫn tới sự tha hóa về nhân cách, đạo đức, lối sống của một bộ phận phụ

nữ nước ta, từ chỗ đề cao các giá trị tinh thần sang coi trọng các giá trị vật chất,coi trọng cá nhân, tôn sùng đồng tiền, lấy đồng tiền làm thước đo giá trị của

con người, thay cho các giá trị đạo đức truyền thống làm cho nhiều giá trịđạo đức truyền thống phụ nữ bị xâm hại, bị bào mòn

Trong tình hình đó, giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống sẽ giúp phụ

nữ có được những cái nhìn đúng đắn về những giá trị của cuộc sống, những giátrị làm người, những giá trị về tình yêu quê hương đất nước; yêu và muốn bảo

vệ, xây đắp mảnh đất mình sinh ra; những giá trị về sự thương yêu chia sẻ giữa

đồng loại với nhau,… tạo sự hài hòa trong phát triển nhân cách, giữa đức và tài Phụ nữ trong thời hội nhập không chỉ là những người có năng lực, có khả

năng, mà còn phải là những người có phẩm chất đạo đức tốt Họ không chỉ lànhững người giỏi vi tính, ngoại ngữ, giỏi kinh doanh, mà còn phải là nhữngcon người được trang bị những kiến thức về những giá trị đáng tự hào nơi mìnhsinh ra; nơi ông bà, cha mẹ, tổ tiên mình đã không ngừng nỗ lực đấu tranh mới

có được Họ cũng cần phải là những con người biết tu dưỡng đạo đức, biết sẻchia, biết để lại những điều kiện cần thiết cho thế hệ sau mình, như các thế hệnhững người mẹ, người chị trước đó đã để lại cho mình

Thứ ba, tạo lập niềm tin cho phụ nữ trong sự phát triển hiện nay

Có thể thấy rằng, cuộc cách mạng khoa học công nghệ cùng với đó là sựphát triển thông tin truyền thông đã tạo ra những thay đổi các mối quan hệ vàcác hình thức giao tiếp của con người, tác động mạnh mẽ tới mỗi người nóichung, phụ nữ nói riêng Nếu như trước đây, con người ta giao tiếp với nhau chủyếu là trực tiếp, thì ngày nay, có thể qua các phương tiện khác, như qua mạnginternet Quá trình giao tiếp đó làm cho mối giao cảm, sự chia sẻ giữa con ngườivới con người ngày càng giảm sút Khi mối giao cảm giữa con người với conngười bị giảm sút thì sự vô cảm sẽ tăng lên, con người cũng cảm thấy cô độcnhiều hơn Sự biến đổi nhanh chóng đó cũng làm cho họ cảm thấy "choángngợp", không biết có thể lựa chọn giá trị nào, lối sống nào trong vô vàn những

"giá trị" đang hiện diện quanh họ "Giá trị" nào, lối sống nào cũng khoác lênmình những từ ngữ mỹ miều, những hình thức hào nhoáng, cũng khẳng định

"cái tôi" độc đáo thời thượng của mình Bị ngập trong những luồng thông tin đachiều, đúng có, không chính xác cũng có; phù hợp với bản thân cũng có, mà gâyảnh hưởng tiêu cực tới bản thân cũng có… gây khó khăn cho sự lựa chọn giá trịcủa phụ nữ, mà cuối cùng, gây ra một sự khủng hoảng nhân cách.

Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, những biến động trong đời sống

xã hội, đạo đức cũng gây ảnh hưởng tới tâm tư, tình cảm, định hướng giá trị củangười phụ nữ, sự thoái hóa đạo đức diễn ra ngày càng có chiều hướng gia tăng ởcác cấp độ xã hội Trong gia đình là cha mẹ, con cái, anh chị em vì tranh giànhcủa cải mà mất hết tình cảm gia đình; trong trường học là thầy cô giáo cũngđánh mất hình ảnh cao quý của người giáo viên trong mắt học sinh; ngoài xãhội là sự suy thoái đạo đức của một bộ phận cán bộ đảng viên…

Trước hiện thực đó, giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ là

giúp họ có niềm tin trước những biến động xã hội, giúp họ thấy rằng, tình yêuthương, sự sẻ chia, lao động nghiêm túc; những giá trị được hình thành trongthực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,… mới là những giá trị nhân văn, vữngbền, giúp con người định hướng đúng đắn sự phát triển của mình

Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cũng giúp người phụ nữ nhận thứcrằng, những biểu hiện tiêu cực trong đời sống xã hội những năm gần đây chỉ làtạm thời; rằng, cái xấu, cái ác sẽ không tồn tại được lâu; cái đẹp, cái thiện sẽchiến thắng, mà những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của người phụ nữViệt Nam chính là hiện thân, minh chứng cho điều đó

Hiệu quả của việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập chính là việc thay đổi nhận thức và hành động của phụ nữ, hướng họ vươn tới những giá trị đạo đức vừa mang tính truyền thống, vừa mang tính hiện đại Sớm hình thành phẩm chất, đạo đức mới của thời đại như tự trọng,

tự tin, trung hậu, đảm đang,… là những biểu hiện sinh động của việc nâng cao

hiệu quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hộinhập Suy cho cùng, giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời

kỳ hội nhập chỉ hiệu quả khi ở họ xuất hiện khả năng tự giáo dục, biến giáo dụcthành tự giáo dục.

1.3 Nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

1.3.1 Nội dung giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.Đất nước đang được chứng kiến những tăng trưởng vượt bậc về mặt kinh tế- xãhội Trong bối cảnh đó, người phụ nữ Việt Nam vừa tiếp tục kế thừa, phát huynhững truyền thống đạo đức quý báu, tốt đẹp mà các thế hệ trước để lại, mặtkhác không ngừng hình thành, phát triển những phẩm chất tiên tiến phù hợpvới các yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc

tế Để từng bước góp phần tạo dựng hình ảnh người phụ nữ Việt Nam hiện đại

đòi hỏi bản thân người phụ nữ phải có các phẩm chất cần thiết: tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang – những giá trị đạo đức truyền thống giúp người phụ nữ

vững bước trong thời kỳ hội nhập

nữ tiếp cận với những thông tin, tri thức, cách suy nghĩ hiện đại, cải thiện đượcsuy nghĩ bảo thủ, trì trệ của Nho giáo Do đó, nhờ tự tin, người phụ nữ sẽ tiếp

cận ngày càng gần hơn với cơ hội bình đẳng và phát triển, đóng góp ngày càngnhiều hơn cho gia đình, quê hương, đất nước.

Tuy nhiên, tự tin không phải là tố chất tự nhiên của con người, nó đựợchình thành qua cả một quá trình sống rèn luyện và tích lũy, nhất là tích lũy đượcnhiều kỹ năng ứng phó, thích nghi, cụ thể: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng học tập, kỹnăng làm việc, kỹ năng chăm sóc nuôi dạy con cái, kỹ năng nội trợ vì đấy chính

là bí quyết để làm nên hạnh phúc gia đình Có được các kỹ năng sống, người phụ

nữ mới không cảm thấy lúng túng khi đóng vai trò kép: vừa giỏi việc nước vừađảm việc nhà, làm tốt chức năng nội tướng và nuôi dạy con cái thành đạt

Trong xã hội ngày nay, người phụ nữ hiện đại phải biết vượt qua nhữngđịnh kiến của xã hội, chủ động khẳng định vai trò, vị thế, quyền lợi và tráchnhiệm của mình trước yêu cầu mới của đất nước; nhận thức về “Sự tiến bộ củaphụ nữ gắn liền với sự phát triển của đất nước” Đồng thời, người phụ nữ luônphải vươn lên, vượt qua mọi rào cản khó khăn, thử thách; vượt qua tâm lý mặccảm tự ti; vượt lên chính mình để không ngừng phấn đấu, học tập tiếp thu trithức, nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật, nghề nghiệp nhằm hoàn thành tốtcông việc và khẳng định vị thế của mình trong xã hội

Một phần lớn những phẩm chất tốt của người phụ nữ được hình thànhnhờ sự tự tin của họ Bởi sự tự tin ấy không phải ngẫu nhiên mà có, nó đượcchình thành từ cả một quá trình rèn luyện và tích lũy Do vậy trang bị cho phụ

nữ những kiến thức để trở thành người phụ nữ tự tin là cần thiết

Tự trọng

Tự trọng là coi trọng và giữ gìn phẩm cách, danh dự của mình Có ýthức về giá trị của bản thân mình, tự mình trọng danh dự của mình Theo nghĩanày, tự trọng đồng nghĩa với tự tôn Đây là một trong những yếu tố nền tảngquan trọng nhất để làm nên giá trị của một con người chân chính

Tự trọng góp phần bảo vệ, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và nét đẹptruyền thống của phụ nữ Việt Nam trước những thách thức của xu thế toàn cầu

hóa và hội nhập; tự trọng đem lại giá trị đích thực cho con người, hướng conngười sống thiện, sống đẹp Lòng tự trọng giúp cho mỗi con người ý thức đượcgiá trị của bản thân, và biết cách để bảo vệ danh dự của bản thân Chính vì ýnghĩa ấy, lòng tự trọng sẽ làm nên nhân cách của mỗi người, của mỗi cơ quan,đơn vị hay của quốc gia

Để giữ được lòng tự trọng, bản thân người phụ nữ phải luôn đề cao lòng

tự hào, tự tôn dân tộc, không làm những việc ảnh hưởng tới giá trị, thanh danhcủa dân tộc Việt Nam, của con người Việt Nam Niềm tự hào về đất nước là cơ

sở tạo nên lòng tự tôn dân tộc, tính tự trọng công dân của người phụ nữ tronggiai đoạn mới Người phụ nữ yêu nước phải phấn đấu góp phần làm cho đấtnước giàu đẹp, nêu cao lòng tự hào về văn hóa dân tộc, giữ gìn và phát huynhững truyền thống tốt đẹp của dân tộc trước bạn bè quốc tế Đồng thời cầnxác định trách nhiệm của bản thân: khi làm bất cứ việc gì, ở bất cứ đâu, dùtrong nước hay ở nước ngoài, cũng tự nhắc nhở mình không được phép đánhmất lòng tự trọng của bản thân và lòng tự tôn dân tộc

Trong thời kỳ hội nhập, toàn cầu hóa đang làm cho nền văn hóa của cácquốc gia xích lại gần nhau hơn, song cũng dễ bị “hòa tan” hơn Trong trào lưugiao thoa giữa các nền văn hóa, bên cạnh những tác động tích cực của nhữngnét văn hóa tiên tiến, tích cực, đã xuất hiện không ít những biểu hiện văn hóalệch lạc, lai căng, suy đồi, ảnh hưởng trực tiếp tới đạo đức của con người ViệtNam, nhất là lớp trẻ Vì thế, bản sắc văn hóa dân tộc, nét đẹp truyền thống củaphụ nữ… cũng đang có xu hướng bị phai nhạt, do vậy việc giáo dục lòng tựtrọng cho phụ nữ là việc làm thường xuyên và cấp thiết

lành cho người khác Yêu thương, sẵn sàng cưu mang, giúp đỡ người khác trên

cơ sở đồng cảm; không thờ ơ, bàng quan, vô cảm trước bất hạnh của ngườikhác; không làm việc thiện vì những động cơ xấu; không vì quyền lợi cá nhân

mà làm hại người khác

Trong bất cứ thời đại nào, lòng trung hậu cũng luôn là một phẩm chấtđạo đức truyền thống tốt đẹp, đáng tự hào của phụ nữ Việt Nam Lòng trunghậu của phụ nữ Việt Nam là cơ sở để tạo nền tảng gia đình luôn vững chắc, bềnchặt Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xã hội biến đổi theo nềnkinh tế thị trường Xu hướng thực dụng, chạy theo đồng tiền cũng trở thànhmột xu thế tiêu cực tác động đến sự phát triển của xã hội và trực tiếp chi phốinền tảng gia đình Việt Nam Trong xu thế đó, phẩm chất trung hậu là cái neo

để người phụ nữ - những người giữ lửa trong gia đình giữ được sự gắn bó, kếtnối giữa các thành viên trong gia đình, giữ được ngọn lửa chung thủy, hạnhphúc trong gia đình Ra ngoài xã hội, phẩm chất này lại là chìa khóa để làmcho xã hội tốt đẹp hơn, người với người đối xử có tình với nhau hơn

Phẩm chất trung hậu là căn cốt để người phụ nữ đảm nhận tốt công tác xãhội; đảm nhận vai trò thực tế của người chủ gia đình, trụ cột gia đình Từ vai trò

tổ chức gia đình, người phụ nữ góp phần lớn làm lành mạnh hóa ‘‘tế bào xã

hội’’, làm vững chắc nền tảng gia đình, giúp cuộc sống ổn định, gắn bó hài hòacác thiên chức để chăm sóc gia đình, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, nâng cao

chất lượng cuộc sống, phấn đấu xây dựng ‘‘gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc’’.

Đảm đang

Đảm đang là khái niệm chỉ người phụ nữ đảm đang việc nhà; người đàn

bà gánh vác giỏi công việc trong gia đình [3, tr 386]

Theo quan niệm cũ, đảm đang là khái niệm chỉ phẩm chất người phụ nữgiỏi giang trong công việc, thường là lo toan việc gia đình Ngày nay, kháiniệm đảm đang đã có những phát triển, mở rộng về nghĩa Đó là khả năng quán

xuyến việc nước, việc nhà Người phụ nữ đảm đang là người biết sắp xếp hàihòa công việc gia đình và công việc xã hội.

Đảm đang luôn là phẩm chất đạo đức truyền thống tốt đẹp, vừa thể hiệnđúng thiên chức làm vợ, làm mẹ của người phụ nữ Việt Nam, vừa khẳng định

vị thế của họ trong cộng đồng Từ xưa đến nay, do những điều kiện tự nhiên,đặc điểm về kinh tế, xã hội, phụ nữ Việt Nam dù muốn hay không cũng luôn lànhững người có vai trò to lớn trong nền sản xuất xã hội cũng như kinh tế giađình Trong truyền thống văn hóa, người Việt rất coi trọng gia đình, đề caonghĩa tình, sự thủy chung chồng vợ, thờ phụng tổ tiên, biết ơn cha mẹ, chữhiếu, tôn trọng người già, lễ nghĩa, trật tự kỷ cương… Gia đình lại gắn chặt vớidòng họ, xóm làng, xã hội tạo nên cộng đồng bền chặt từ trong gia đình rangoài xã hội Nhờ đó, những đóng góp quan trọng của người phụ nữ đối vớigia đình cũng chính là đang đóng góp cho xã hội, góp phần tạo nên địa vị caocủa họ trong gia đình và ngoài xã hội

Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc nối tiếptruyền thống đảm đang vừa mang tính truyền thống, vừa mang tính hiện đại, có

ý nghĩa vô cùng to lớn đối với gia đình và xã hội và đối với chính người phụ

nữ Chính sự đảm đang ấy đã góp phần khẳng định quyền bình đẳng của ngườiphụ nữ, xác nhận địa vị, phẩm giá của người phụ nữ đối với gia đình và xã hội;nâng cao hơn nữa những năng lực, phẩm chất, đạo đức của họ trong thời đạimới Làm tốt trách nhiệm gia đình cũng là làm tốt trách nhiệm với xã hội,ngược lại làm tốt trách nhiệm với xã hội thì càng có điều kiện thể hiện tráchnhiệm với gia đình

1.3.2 Chủ thể giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

Tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp

Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp là tổ chức đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp chính đáng của các tầng lớp phụ nữ; thường xuyên quan tâm

đến công tác đoàn kết vận động phụ nữ thực hiện đường lối, chủ trương củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Bên cạnh đó, các cấp Hội thườngxuyên vận động, hỗ trợ phụ nữ nâng cao năng lực, trình độ, xây dựng gia đìnhhạnh phúc; chăm lo cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của phụ nữ; thực hiệnnhiệm vụ tham mưu đề xuất, tham gia xây dựng, phản biện xã hội và giám sátviệc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhànước có liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ, gia đình

và trẻ em

Hội Liên hiệp phụ nữ các cấp cần từng bước đổi mới nội dung, phươngthức hoạt động theo hướng đa dạng hóa các hình thức tập hợp, giáo dục và tổchức phong trào hành động, đáp ứng nhu cầu và lợi ích thiết thân của phụ nữ.Thường xuyên phát động và triển khai thực hiện có hiệu quả các cuộc vậnđộng, phong trào thi đua, chương trình công tác Hội, góp phần cho phát triểnđất nước, địa phương, gia đình và cho chính sự phát triển của phụ nữ

Cấp ủy, chính quyền các cấp

Cấp ủy, chính quyền các cấp cần quan tâm ban hành nhiều chủ trương,chính sách, tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ nữ tham gia tích cực vào các lĩnhvực hoạt động của địa phương

Quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn đội ngũ làm côngtác Hội phụ nữ các cấp, đồng thời huy động nguồn lực, kinh phí phục vụ chohoạt động Hội phụ nữ các cấp

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tiếp tục đổi mới, tạo điều kiện để phụ

nữ tham gia đóng góp ngày càng nhiều và có hiệu quả vào sự phát triển kinh tế,gia đình và xã hội

Gia đình và xã hội

Gia đình là môi trường đầu tiên để tạo nên tính cách, nền móng xâydựng đạo đức, lối sống của một con người Trong đời sống xã hội Việt Namcũng như trong đời sống mỗi con người, gia đình luôn chiếm vị trí quan trọng

không chỉ là tình cảm máu mủ ruột thịt, mà gia đình còn là nơi nuôi dưỡng,truyền đạt những tri thức kinh nghiệm sống cho mỗi người, gia đình chiếm một

vị trí quan trọng trong mỗi phụ nữ Do vậy, cần quan tâm xây dựng gia đìnhvăn hóa tiêu biểu, có nền nếp, ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo, vợchồng hòa thuận, anh chị em đoàn kết, thương yêu nhau, để mỗi một người phụ

nữ hình thành nên những nhân cách, phẩm chất tốt đẹp, tạo điều kiện thuận lợicho việc truyền thụ và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ

Bên cạnh đó, vai trò của xã hội cũng góp phần quan trọng trong việc giữgìn và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ, việc đẩy mạnhxây dựng đời sống văn hóa ở địa bàn dân cư, các cơ quan, đơn vị đoàn kết, dânchủ, văn minh, đạt chuẩn thực chất về văn hóa; nâng cao chất lượng, hiệu quảcác cuộc vận động văn hóa, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sốngvăn hóa” là cần thiết cho việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụnữ

Bản thân những người phụ nữ

Xã hội hiện đại đòi hỏi người phụ nữ ngày nay phải thể hiện bản lĩnh,chủ động vượt qua khó khăn, nâng cao phẩm chất và trình độ để tự khẳng địnhmình; biết kết hợp hài hòa giữa gia đình và xã hội; không chấp nhận sự thụđộng trong công việc, luôn tìm cách học hỏi và phát huy những sáng kiến cánhân; không bằng lòng với những lối mòn, luôn chủ động tìm cho mình mộthướng đi mới, phù hợp với quy luật của đời sống, đồng thời đạt hiệu quả cao

Bên cạnh đó, bản thân người phụ nữ cần chủ động học tập, tiếp thu và kếthừa những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam, để trang bị chomình những phẩm chất đạo đức phù hợp với thời đại, để từ đó người phụ nữ cóthể khắc phục những hạn chế, phát huy năng lực của mình và với những phẩmchất ấy, một mặt, họ vẫn hoàn thành thiên chức của người mẹ, vai trò củangười vợ trong gia đình, mặt khác, họ lại có những đóng góp cho cộng đồng,cho xã hội Vị thế của người phụ nữ, do đó, càng được khẳng định

1.3.3 Phương pháp giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ trong thời kỳ hội nhập

Tuyên truyền

Trong điều kiện hiện nay, nước ta chưa có nhiều cán bộ giỏi làm côngtác tuyên truyền, giáo dục; nguồn lực phục vụ cho công tác này lại thiếu thốn.Công tác tuyên truyền, giáo dục phụ nữ phải chọn vấn đề trọng tâm, trọngđiểm, những vấn đề thật sự nóng để thực hiện Đa dạng hóa nội dung, hìnhthức và cải tiến phương pháp tuyên truyền cho phụ nữ Phát huy ý thức tự giáccủa phụ nữ trong việc tích cực nghiên cứu, học tập các giá trị đạo đức truyềnthống của phụ nữ Việt Nam

Công tác tuyên truyền đỏi hỏi phải tiến hành thường xuyên, liên tục vàtrở thành một trong những nội dung không thể thiếu được của các hoạt độngHội phụ nữ các cấp, trong các cuộc sinh hoạt câu lạc bộ tổ, nhóm, trong cáccuộc hội họp của hội viên, phụ nữ

Bên cạnh đó, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ýthức trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ làm công tác Hội phụ nữ các cấp về tầmquan trọng của công tác tuyên truyền giáo dục giá trị đạo đức truyền thống chophụ nữ trong tình hình mới Cùng với đó là thực hiện công tác tuyên truyềnthông qua các kênh truyền thông như báo, đài, bản tin của Hội, của các đoànthể, tổ chức xã hội

Tổ chức các phong trào thi đua.

Thường xuyên phát động và tổ chức phong trào thi đua “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc” do Trung ương Hội

Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động và các phong trào thi đua yêu nước khác

ở từng địa phương, đơn vị, nhằm phát huy những nhân tố tích cực, xây dựngcác điển hình tiên tiến để nhân rộng; tạo điều kiện để phụ nữ tham gia cácphong trào thi đua, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần giữ vững ổnđịnh chính trị và phát triển kinh tế xã hội

Từng phong trào đều được xây dựng nội dung thi đua với những chỉ tiêu

cụ thể, phù hợp với từng địa phương, từng đối tượng phụ nữ Đây không chỉ làbiện pháp tích cực nhằm phát huy nội lực trong từng đối tượng phụ nữ đối vớiviệc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, khắc phục những khó khăn,hạn chế trong phong trào mà còn nhằm góp phần thúc đẩy việc tự rèn luyện,bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất, đạo đức của người phụ nữ

Vận động, thuyết phục

Tích cực vận động phụ nữ xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ,hạnh phúc, nhằm góp phần xây dựng người phụ nữ Việt Nam có sức khỏe, trithức, kỹ năng nghề nghiệp, năng động, sáng tạo, có lối sống văn hóa, có lòngnhân hậu Vận động phụ nữ tích cực học tập, nâng cao trình độ nhận thức mọimặt, rèn luyện phẩm chất đạo đức, tham gia giữ gìn phát huy các giá trị đạođức truyền thống của phụ nữ Việt Nam

Khen thưởng, nêu gương

Để việc giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho phụ nữ đạt được hiệuquả cần thiết phải có một cơ chế khen thưởng, nêu gương kịp thời Nếu biệnpháp xử phạt, kỷ luật có tính chất răn đe, phòng ngừa, thì cơ chế khen thưởng,nêu gương lại kích thích các cá nhân hành động

Khen thưởng kịp thời với những phụ nữ có tinh thần tự giác học tập,nghiên cứu giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam, kế thừa và pháthuy những giá trị đó một cách xứng đáng, bằng nhiều hình thức thông qua cácbuổi sinh hoạt định kỳ của chi hội, thông qua các hội nghị tuyên dương điển hình

và giao lưu với phụ nữ tiêu biểu, tiên tiến trên các lĩnh vực, nhân rộng các gươngđiển hình trên các phương tiện thông tin đại chúng, không chỉ kích thích nỗ lựchơn nữa của họ, mà còn tạo động lực cho sự phấn đấu của những phụ nữ khác

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng khẳng định rằng, “Lấy gương ngườitốt, việc tốt hàng ngày để giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất

để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới,