Đặc biệt, ngành du lịch Việt Nam, dưới sự chỉ ñạo của Chính phủ Tổng cục Du lịch Việt Nam ñã ban hành những chỉ thị, công văn nhằm chỉ ñạo tỉnh Điện Biên và các ñơn vị du lịch trong việc
Trang 1Năm 2004 là năm ñất nuớc ta kỷ niệm nhiều sự kiện trọng ñại, năm của
những ngày lễ lớn 73 năm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí
Minh, 60 năm ngày thành lập Quân ñội Nhân dân Việt Nam trong ñó không
thể không kể ñến lễ kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ(7/5/1954-
7/5/2004), một Chiến thắng lừng lẫy năm châu- chấn ñộng ñịa cầu Mặc dù ñã
trải qua nửa thế kỷ ñất nước ta ñã có những biến chuyển lớn trên nhiều mặt kinh
tế, chính trị, văn hóa và xã hội nhưng chắc chắn một ñiều trong lòng mỗi người
dân Việt Nam nói chung và những người dân Điện Biên nói riêng vẫn còn in
ñậm những dấu ấn của Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ
Để kỷ niệm sự kiện trọng ñại này của ñất nước, các ban ngành ñang nỗ lực
thi ñua phấn ñấu lập thành tích, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về Chiến thắng
Điện Biên Phủ với mục ñích giúp cho người dân nhớ lại trang sử hào hùng của
cha anh, khơi dậy niềm tự hào của dân tộc Việt Nam, phát huy truyền thống của
cha anh xây dựng ñất nước ngày càng giầu ñẹp hơn Đặc biệt, ngành du lịch Việt
Nam, dưới sự chỉ ñạo của Chính phủ Tổng cục Du lịch Việt Nam ñã ban hành
những chỉ thị, công văn nhằm chỉ ñạo tỉnh Điện Biên và các ñơn vị du lịch trong
việc triển khai các hoạt ñộng chào mừng Chiến thắng Điện Biên Phủ ñồng thời
Chính phủ quyết ñịnh chọn năm 2004 là Năm Du lịch Điện Biên, với mục ñích
làm nổi bật giá trị lịch sử của Chiến thắng Điện Biên Phủ, giới thiệu nền văn hóa
của các dân tộc ở Điện Biên từ ñó quảng bá hình ảnh và tiềm năng du lịch của
Việt Nam trên trường quốc
Tỉnh Điện Biên ñược ñánh giá có nhiều tiềm năng về khoáng sản, rừng và
ñất rừng Điện Biên có một cửa khẩu quốc gia với Lào, và các cửa khẩu tiểu
ngạch với Lào và Trung Quốc, có cảng hàng không Điện Biên Phủ ñã ñược
Chính phủ cho phép mở các chuyến bay quốc tế ñối với các nước trong tiểu
Trang 2vùng; địa bàn rộng, nhiều dân tộc anh em sinh sống mang nhiều bản sắc văn hĩa
khác nhau; cĩ di tích Điện Biên Phủ được cả nước và quốc tế biết đến đĩ là
những điều kiện hết sức thuận lợi để Điện Biên phát triển du lịch với nhiều loại
hình du lịch phong phú Tuy nhiên, cho đến nay du lịch của Điện Biên chưa phát
triển tương xứng với tiềm năng của nĩ Du lịch chưa dược xem là ngành kinh tế
mũi nhọn của tỉnh, việc xây dựng một số tour du lịch cịn bất cập chưa tận dụng
hết được những tiềm năng và ưu thế của vùng du lịch Tây Bắc
Vì vậy, sau khi nghiên cứu tơi đã quyết định lựa chọn Điện Biên Phủ-
mảnh đất lịch sử, địa danh gắn liền với Chiến thắng Điện Biên Phủ làm đối
tượng nghiên cứu trong đề tài của mình Với mục đích sẽ cĩ cơ hội tìm hiểu về
mảnh đất lịch sử này, đặc biệt là những tiềm năng du lịch của tỉnh, đồng thời
vận dụng những kiến thức đẫ học vào thực tế của tỉnh đưa ra một số định hướng
phát triển du lịch của tỉnh trong tương lai
2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Nội dung nghiên cứu tập trung vào hai vấn đề chính là Năm du lịch Điện
Biên và vấn đề thiết lập tour Du lịch lịch sử Điện Biên Phủ Dựa trên cơ sở
những chủ trương của Nhà nước về Năm du lịch, chỉ đạo của Tổng cục Du lịch,
các hoạt động của Năm du lịch và tiềm năng du lịch của Tỉnh để đưa ra ý tưởng
thiết lập tour du lịch lịch sử, điều kiện thiết lập tour và ý nghĩa của tour
3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đây là một đề tài rất mới, khơng chỉ mới vê nội dung mà đối tượng nghiên
cứu cũng rất mới Mặt khác đề tài cĩ một nội dung nghiên cứu tương đối rộng là
Năm du lịch Điện Biên Phủ và vấn đề thiết lập tour du lịch lịch sử Điện Biên
Phủ Năm du lịch Điện Biên Phủ khơng chỉ diễn ra trong phạm vi của tỉnh mà
diễn ra trong phạm vi của tồn quốc với những chương trình hành động mang
tính quốc gia cĩ sự tham gia của tồn thể các ban, ngành, đồn thể từ Trung
ương đến các địa phương trong cả nước Du lịch lịch sử là một loại hình du lịch
tương đối mới khơng chỉ ở Điện Biên, nĩ là một khái niệm tuơng đối mới đối
Trang 3với du lịch Việt Nam, căn cứ trên những tiềm năng phát triển du lịch của Tỉnh,
cũng như các ñiều kiện của tỉnh Điện Biên ñể thiết lập tour du lịch lịch sử phát
triển ñúng với tiềm năng du lịch lịch lịch sử sẵn có của Tỉnh ñồng thời tận dụng
những tiềm năng du lịch khác nhằm thúc ñẩy du lịch Điện Biên thành ngành
kinh tế mũi nhọn
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trong quá trình nghiên cứu tác giả chủ yếu ñã vận dụng những phương
pháp nghiên cứu sau:
Phương pháp nghiên cứu tiếp cận hệ thống
Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu
Phương pháp ñiều tra thực ñịa
Phương pháp bản ñồ
Phương pháp so sánh
Ngoài ra trong quá trình nghiên cứu tác giả có vận dụng một số phương
pháp khác nhằm bổ trợ cho hướng nghiên cứu chủ yếu của ñề tài
5 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài chủ yếu nghiên cứu về Năm du lịch Điện Biên và vấn ñề thiết lập
tour du lịch lịch sử Điên Biên Phủ, trong ñó tập trung vào vấn ñề thiết lập tour
du lịch trên cở căn cứ vào các ñiều kiện tự nhiên, ñiều kiện kinh tế xẵ hội, văn
hóa và ñặc biệt là tiềm năng du lịch của tỉnh Trong quá trình nghiên cứu xử lý
tài liệu kết hợp với những kiến thức ñẫ học và chuyến ñi thực tế tại Điện Biên
Phủ, tôi ñưa ra một số ý kiến ñề xuất nhằm khắc phục những khó khăn hạn chế
của tỉnh, tận dụng những thuận lợi và cơ hội sẵn có ñể phát triển du lịch của
Điện Biên Phủ tương xứng với tiềm năng du lịch của Tỉnh
6 KẾT CẤU CỦA KHOÁ LUẬN
Ngoài phần mở ñầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính
của khoá luận gồm ba chương
Trang 4Chương 1: Chủ trương của Nhà nước về Năm du lịch Điện Biên Phủ và ý
tuởng thiết lập tour Du lịch lịch sử Điện Biên Phủ
Chương 2: Thành phố Điện Biên và hệ thống các di tích lịch sử Điện Biên
Phủ
Chương 3: Các hoạt ñộng của Năm du lịch Điện Biên Phủ 2004 và tour Du
lịch lịch sử Điện Biên Phủ
Điện Biên Phủ là mảnh ñất lịch sử, gắn liền với Chiến thắng Điện Biên Phủ
– mốc son chói lọi của dân tộc Việt Nam Đây chính là mảnh ñất mầu mỡ, khơi
niềm cảm hứng cho biết bao nhiêu nhà văn, nhà thơ của Việt Nam cũng như của
nhiều nước trên thế giới Điện Biên Phủ là ñề tài nghiên cứu của nhiều tác phẩm
nối tiếng trên tất cả các phương diện khác nhau
Tuy nhiên, nhiều người biết ñến Điện Biên ñơn thuần chỉ là mảnh ñất gắn
liền với Chiến thắng Điện Biên Phủ mà họ không biết ñây là một mảnh ñất chứa
ñựng biết bao nhiêu tiềm năng về du lịch, các di tích trong Chiến dịch Điện Biên
Phủ năm xưa, nay là những ñiểm du lịch lịch sử ý nghĩa Trong ñề tài của mình
tôi tập trung nghiên cứu về tiềm năng du lịch lịch sử của tỉnh và việc ñưa những
tiềm năng này vào tour du lịch lịch sử
Mặc dù, trong quá trình nghiên cứu tác giả ñã gặp rất nhiều khó khăn,
nhưng ñược sự giúp ñỡ tận tình của Sở Thương mại và Du lịch Điện Biên Phủ,
anh Xuân Vũ – Phóng viên báo Điện Biên Phủ Đặc biệt là thầy giáo hướng dẫn
– Phó chủ nhiệm khoa Du lịch học Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân
văn - Đại học quốc gia Hà Nội ñẫ nhiệt tình giúp ñỡ, chỉ bảo ñể tôi hoàn thành
bài viết này Tôi xin chân thành cảm ơn
Trang 5TƯỞNG THIẾT LẬP TOUR DU LỊCH LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ
I CHỦ TRƯƠNG CỦA NHÀ NƯỚC VỀ NĂM DU LỊCH ĐIỆN BIÊN
1 Chỉ đạo của chính phủ và Tổng cục Du lịch
Chiến thắng Điện Biên Phủ là một kỳ tích của nhân dân Việt Nam, đồng
thời là niềm tự hào của nhân dân ưa chuộng hịa bình trên thế giới Chính vì tầm
vĩc quan trọng của Chiến thắng này, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Chiến thắng
Điện Biên Phủ Nhà nước ta đã cĩ những chỉ đạo cho ngành du lịch và tỉnh Điện
Biên tổ chức thực hiện lễ kỷ niệm sự kiện trọng đại này
Ngày 02 tháng 10 năm 2002 Ban Bí Thư ra Thơng báo số 80/TB- TW kết
luận về một số chủ trương phát triển kinh tế xã hội tỉnh Lai Châu và việc chuẩn
bị tổ chức 50 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ
Ngày 29 tháng 01 năm 2003 Văn Phịng Chính Phủ ra Thơng báo số
11/TB-VPCP kết luận về việc đồng ý lấy năm 2004 là Năm du lịch Điện Biên
Phủ và Cơng văn số 2403/VPCP - KTTH ngày 16/05/2003 của Văn Phịng
Chính Phủ về việc chỉ đạo UBND tỉnh Điện Biên phối hợp với Tổng cục Du lịch
và các bộ ngành liên quan xây dựng đề án chi tiết tổ chức Năm du lịch Điện
Biên Phủ 2004
Ngày 29 tháng 07 năm 2003 Ban chỉ đạo tổ chức Năm Du lịch Điện Biên
Phủ 2004 đã ra Văn bản số 576/CV-UB về việc phân cơng nhiệm cho các sở
ban, ngành, đồn thể của tỉnh và Ủy ban Nhân dân các huyện, thị, thành phố
Để hoạt động Năm du lịch Điện Biên Phủ 2004 hấp dẫn, phong phú, đạt
hiệu quả cao, cĩ tác dụng thiết thực đúng với tầm vĩc lịch sử của Chiến thắng
Điện Biên Phủ, Tổng cục Du lịch đã chỉ đạo Sở thương mại du lịch tỉnh và các
doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành trên địa bàn tồn quốc và tỉnh Điện
Biên in nhiều ấn phẩm, băng rơn, sách báo, tập gấp, bản đồ du lịch để tuyên
truyền quảng bá và phục vụ du khách
Tổng cục Du lịch đầu tư kinh phí chương trình hành động Quốc gia về du
lịch hỗ trợ tỉnh tổ chức lễ hội, tổ chức cuộc thi ẩm thực các dân tộc, chủ trì hội
Trang 6thảo tổ chức lễ hội Điện Biên, tổ chức Hội chợ thương mại du lịch tỉnh Mặt
khác, Tổng cục Du lịch giúp ñỡ Tỉnh Điện Biên chuẩn bị ñội ngũ hướng dẫn
viên tiếng Anh, tiếng Pháp lên Điện Biên giới thiệu cho du khách ñến thăm quan
Điện Biên tại các ñiểm du lịch, tăng cường gần 100 nhân viên lễ tân, buồng, bàn
của trường Cao Đẳng Du lịch Hà Nội phục vụ tại các nhà hàng, khách sạn trong
Tỉnh Đồng thời Tổng cục hỗ trợ kinh phí cho một số bản làng, xây dựng làng
văn hóa du lịch và khôi phục một số nghề truyền thống, khơi dậy bản sắc văn
hóa dân tộc phục vụ khách ñến với Năm du lịch Điện Biên Phủ 2004, ñồng thời
Tổng cục trưởng Võ Thị Thắng có buổi làm việc trực tiếp với Tỉnh ñể kiểm tra
việc chuẩn bị cho Năm du lịch Điện Biên Phủ 2004
2 Tỉnh Điện Biên và các ñơn vị du lịch trong việc triển khai chủ trương
của Nhà nước về Năm du lịch Điện Biên
Được sự giúp ñỡ của các bộ ngành TW ñặc biệt là Tổng cục Du lịch, Tỉnh
ñã xây dựng ñề án chi tiết tổ chức Năm Du lịch Điện Biên Phủ 2004 và chương
trình lễ kỷ niệm 50 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ ñể tập trung chỉ
ñạo
2.1 Tập trung ñẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội nâng cao trình ñộ dân trí
và cải thiện ñời sống nhân dân
Tập trung ñẩy mạnh phát triển kinh tế, xã hội nâng cao trình ñộ dân trí và
cải thiện ñời sống nhân dân là một nội dung quan trọng nhất và thiết thực nhất
ñể hướng tới kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ và Năm du lịch Điện
Biên Phủ 2004
Xuất phát từ những thời cơ thuận lợi mới sau khi chia tách Tỉnh nhất là những
chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh miền
núi khó khăn, Tỉnh ñã tiến hành rà soát ñánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ
giai ñoạn 2001-2005 Để ñiều chỉnh, bổ sung các mục tiêu và ñịnh hướng phát
triển kinh tế xã hội với tinh thần phấn ñấu hoàn thành các mục tiêu chủ yếu mà
Đại hội Đại Biểu lần thứ IX ñã ñề ra, tạo tiền ñề ñể Điện Biên ñẩy nhanh tốc ñộ
tăng trưởng kinh tế và xóa ñói giảm nghèo trong những năm tiếp theo Đó cũng
là những nội dung rất quan trọng, thiết thực chào mừng kỷ niệm ngày Chiến
Trang 7- Tiếp tục ñầu tư cơ sở hạ tầng du lịch, ñảm bảo tiến ñộ, chất lượng các
hạng mục của dự án trùng tu tôn tạo di tích lịch sử Điện Biên Phủ ñể khai thác
các tiềm năng du lịch theo các loại hình du lịch lịch sử, du lịch sinh thái, du lịch
văn hóa
- Xây dựng và phát triển dịch vụ du lịch, có cơ chế chính sách kêu gọi ñầu
tư xây dựng khách sạn, nhà hàng trung tâm thương mại, các cửa khẩu trước mắt
là cửa khẩu Tây Trang, Mường Lói, tạo ñiều kiện ñể nhân dân tham gia làm du
lịch, phát triển dịch vụ du lịch
- Quy hoạch và tập trung ñầu tư phát triển khu kinh tế cửa khẩu Tây Trang,
xúc tiến xin mở cửa khẩu Mường Lói, A Pa Chải ñể phát triển kinh tế du lịch
2.1.2 Sản xuất công nghiệp
- Tiếp tục ñẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến, nhất là chế biến lương
thực, thực phẩm hoa quả chú trọng chế biến nâng cao chất lượng sản phẩm
phục vụ du lịch, xuất khẩu
- Phát triển các làng nghề thủ công, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề truyền
thống, cơ sở dạy nghề gắn với sản xuất kinh doanh phục vụ cho du lịch, xuất
khẩu
2.1.3 về giao thông
- Tiếp tục ñầu tư một số tuyến ñường giao thông, mở mới và nâng cấp
tuyến ñường ñi A Pa Chải, ñi Mường Lói, tuyến ñường Tuần Giáo thị xã Lai
Châu, tiếp tục nâng cấp, làm mới ñường giao thông nông thôn, ñường vào vùng
kinh tế mới, ñường vành ñai biên giới
Bên cạnh những nhiệm vụ về kinh tế trên, tỉnh Điện Biên cũng chú trọng
ñến việc ñẩy mạnh các hoạt ñộng kinh tế xã hội theo hướng nâng cao dân trí,
nâng cao mức hưởng thụ văn hóa cho người dân
2.2 Về các hoạt ñộng tuyên truyền báo chí, xuất bản
Thực hiện chỉ ñạo của Ban bí thư và Ban tư tưởng văn hóa TW, tỉnh ñã xây
dựng kế hoạch, nội dung, hình thức tuyên truyền phục vụ kỷ niệm 50 năm Chiến
Trang 8Nội dung tuyên truyền chủ yếu tập trung tuyên truyền truyền thống lịch sử,
truyền thống ñấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam, những kết quả nổi bật
về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và quốc phòng an ninh của cả nước, của
Điện Biên sau 50 năm xây dựng và trưởng thành ñồng thời tuyên truyền quảng
bá các sản phẩm du lịch Cụ thể là:
2.2.1 Tổ chức biên soạn các tài liệu tuyên truyền kỷ niệm
Các cơ quan thông tin ñại chúng của ñịa phương mở chuyên mục “Tiến tới
kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ và 5 năm thành lập Đảng bộ tỉnh”
và phối hợp với báo, ñài TW, ñịa phương tổ chức tuyên truyền phục vụ kỷ niệm
Hiện nay, các báo ñài TW thường xuyên ñưa các tin, bài và hình ảnh tư
liệu, tài liệu về Điện Biên Phủ trong kháng chiến, trong công cuộc xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc Các phóng viên ñài Truyền hình Việt Nam ñã thường trú tại
Điện Biên ñể viết bài gửi về ñài TW, một số báo chí ngành tiếp tục cử phóng
viên viết bài ñưa tin về tình hình Điện Biên chuẩn bị tổ chức các hoạt ñộng tiến
tới kỷ niệm về Năm du lịch Điện Biên Phủ Đài truyền hình Việt Nam ñã thực
hiện chương trình “Cầu truyền hình giao thừa tết Giáp Thân” mở ñầu cho
chương trình tuyên truyền về Điện Biên Phủ Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí
Minh và một số báo chí của thành phố Hồ Chí Minh như Báo Sài Gòn Giải
Phóng, Báo Công An Thành Phố ñã làm tin bài về các sự kiện kỷ niệm 50 năm
và Năm du lịch Điện Biên Phủ ñể tuyên truyền ở khu vực Nam bộ
2.2.2 Các sản phẩm ñược quảng bá cho Năm du lịch Điện Biên Phủ 2004
Công tác xuất bản ñã hoàn thành cuốn các Tác Phẩm Văn Học của các tác
giả trong tỉnh, cuốn “Kỷ Yếu Hội Thảo”, cuốn “Lai Châu thế và lực thế kỷ 21”,
một ñĩa CD các bài hát về Địên Biên Sở văn hóa thông tin ñang làm một ñĩa
VCD các bài hát do nhạc sỹ Điện Biên sáng tác, và cuốn sách tựa ñề “50 năm
Điện Biên Phủ” Ban liên lạc các ñồng chí nguyên lãnh ñạo tỉnh tại Hà Nội ñã
xuất bản cuốn “50 năm Điện Biên Phủ suy nghĩ và nhớ lại”
Bên cạnh ñó, Tỉnh ñã phối hợp với các cơ quan thông tin ñại chúng ở Trung
Trang 9ương xây dựng và phát hành các tập gấp quảng bá cho Năm du lịch Sản xuất
với số lượng 40.000 tờ theo makét ñược phê duyệt với 3 thứ tiếng Việt, Anh,
Pháp ñang phát hành trong và ngoài nước thông qua các kênh truyền dẫn:
Tổng công ty hàng không Việt Nam 10.000 tờ, Cục xúc tiến du lịch Tổng
cục du lịch 5000 tờ, các Sở du lịch 8000 tờ và một số Công ty kinh doanh lữ
hành Hà Nội, Huế, Thành phố Hồ Chí Minh ñến các nước Pháp, Nhật
Tập sách ảnh “Điện Biên chào ñón du khách” bằng 3 thứ tiếng Việt, Anh,
Pháp ñược giao cho Sở thương mại du lịch ký hợp ñồng với trung tâm nghe nhìn
- Thông tấn xã Việt Nam sản xuất 5000 cuốn ñược hoàn thành vào tháng 2 năm
2004
Xây dựng biểu tượng (lôgô) Năm du lịch Điện Biên Phủ 2004 ñược công
bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin ñại chúng, ñồng thời cho phép các cơ
sở sản xuất kinh doanh dùng biểu tượng ñể sản xuất hàng lưu niệm bán phục vụ
du khách
Các sản phẩm hàng lưu niệm ñã ký kết hợp ñồng sản xuất:
+ Huy hiệu có biểu tượng Điện Biên Phủ: 10.000 chiếc
+ Biểu trưng tượng ñài chiến thắng: 10.000 chiếc
+ Biểu tượng lôgô du lịch Điện Biên Phủ: 10.000 chiếc
+ Aó phông cao cấp in biểu tượng Điện Biên Phủ: 3000 chiếc
+ Mũ thể thao in lôgô du lịch Điện Biên Phủ: 3000 chiếc
+ Đĩa bằng ñồng in lôgô du lịch: 1000 chiếc
+ Đĩa men in ảnh mầu về Điện Biên Phủ: 3000 chiếc
+ Đĩa phim về du lịch Điện Biên Phủ: 3000 chiếc
Thời gian qua ñã có nhiều phim tài liệu sản xuất xong và thực hiện tuyên truyền
trên các ñài Trung ương, ñịa phương Tỉnh ñã phối hợp với hãng phim Hà Nội
xây dựng bộ phim tài liệu lịch sử 3 tập “Việt Nam Điện Biên Phủ, bản anh hùng
ca bất diệt”, phối hợp cùng trung tâm nghe nhìn – Thông tấn xã Việt Nam xuất
bản bộ phim “Điện Biên Phủ ñiểm hẹn thời gian” nhằm tuyên truyền quảng bá
cho Năm Du lịch Điện Biên Phủ 2004 Mặt khác Bộ văn hóa thông tin ñang sản
xuất bộ phim truyện nhựa “Người hàng binh” về ñề tài Điện Biên Phủ ñể phát
Trang 10hành trong dịp kỷ niệm Hãng phim tài liệu và khoa học Trung ương làm bộ
phim tài liệu về 50 năm Điện Biên Phủ, Ban chuyên ñề Đài truyền hình Việt
Nam ñã sản xuất bộ phim "huyền thoại nối tiếp những huyền thoại và Thành phố
Điện Biên hôm nay" các bộ phim này sẽ ñược trình chiếu trong thời diễn ra
các sự kiện của Năm du lịch và kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ
Đặc biệt tỉnh ñã phối hợp với trung tâm thông tin - Bộ thương mại tiến hành xây
dựng trang website nhằm giới thiệu về tình hình phát triển kinh tế xã hội và du
lịch của tỉnh tới ñông ñảo người dân trong nước cũng như du khách quốc tế
Ngoài ra tỉnh và các ñơn vị du lịch cũng khai thác tận dụng các loại hình quảng
bá khác ñến công chúng về Năm du lịch Điện Biên: Băng rôn sản xuất 600
chiếc, cờ phướn 300 chiếc, cờ hình chữ nhật 60 chiếc, trong tháng 2 ñã tiếp nhận
băng rôn, cờ phướn do Tổng cục du lịch hỗ trợ, áp phích 10.000 chiếc ñể quảng
bá trên các tuyến du lịch trong cả nước, biển quảng cáo tấm lớn
2.3 Đầu tư cơ sở hạ tầng và các sản phẩm du lịch
2.3.1 Du lịch lịch sử:
Thực hiện thông báo số 80 của Ban bí thư và quyết ñịnh phê duyệt dự án
trùng tu tôn tạo phát huy giá trị khu di tích lịch sử Điện Biên, ñược sự giúp ñỡ
của Bộ văn hóa thông tin, Bộ quốc phòng và các nhân chứng lịch sử, tỉnh ñã tập
trung chỉ ñạo ñảm bảo tiến ñộ, chất lượng các dự án thành phần
+ Dự án ñồi A1: Các hạng mục của dự án bao gồm nhà giới thiệu, tường
rào, lô bộc phá, lô cốt, ñường hào ñược cắt băng khành thành ngày 15 tháng 4
năm 2004 ñể phục vụ khách tham quan du lịch
+ Công trình sửa chữa nhà bảo tàng Điện Biên Phủ: Các hạng mục của
công trình bao gồm cổng vào, bãi ñỗ xe, sưu tầm thêm các hiện vật về chiến
thắng Điện Biên Phủ ñể phục vụ khách tham quan
+ Dự án Sở chỉ huy chiến dịch Mường Phăng: tuyến ñường từ bản Công
vào hầm chỉ huy, bãi duyệt binh và mừng chiến thắng, nhà bảo vệ, nhà giới
thiệu, nhà làm việc của cán bộ văn hóa, hầm làm việc của ban chính trị, hầm của
chuyên gia Trung Quốc, hầm của Đại tướng Võ Nguyên Giáp (Thi công theo
dấu vết của ñường hầm cũ-phục chế từ năm 1989) Được hoàn thành vào giữa
Trang 11+ Dự án tượng ñài chiến thắng
Đây ñược coi là dự án quan trọng, tượng ñài là biểu tượng của Chiến thắng
Điện Biên Phủ, là hóa thân của tinh thần kháng chiến dũng cảm của nhân dân
ñất Lai Châu cũ và Điện Biên hôm nay
Tượng ñài chiến thắng Điện Biên Phủ do công ty Mỹ thuật Trung ương
ñảm nhiệm thi công với tổng số vốn là 47 tỷ ñồng Trong ñó phần tượng trị giá
27 tỷ ñồng, mẫu ñúc tượng ñược chọn sử dụng của nhà ñiêu khắc Nguyễn Hải,
phụ trách thi công và phóng mẫu là ông Nguyễn Duy Năng, phụ trách phần ñúc
tượng là ông Nguyễn Trọng Hành, giám ñốc xưởng ñúc kim loại cùng hơn 100
nghệ nhân, công nhân của xưởng ñúc kim loại( thuộc viện Mỹ Thuật Việt Nam)
ñóng trên ñịa bàn Ý Yên-Nam Định thực hiện
Tượng ñài ñược khởi công từ ngày 10 tháng 10 năm 2003 Trọng lượng của
khối tượng là 220 tấn, nguyên liệu bằng ñồng nguyên chất, chiều cao 13,6 m,
chân ñế của tượng dài 10 m, rộng 8 m Tượng ñài ñược ñặt trên ñồi D1 lịch sử,
nơi ñây có thể bao quát ñược toàn bộ vùng lòng chảo Điện Biên Phủ và là nơi
diễn ra trận ñánh mang tầm vóc quốc tế Đây là công trình nhằm tôn vinh chiến
thắng của dân tộc trong 19 năm trường kỳ kháng chiến, khơi dậy lòng tự hào
dân tộc và mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, ñáp ứng lòng mong ñợi của ñồng bào
cả nước và bè bạn năm châu Đây cũng là kỳ tích của những nghệ sỹ, nghệ nhân
trong lĩnh vực ñúc ñồng Việt Nam, với một hy vọng tượng ñài này sẽ ñược ghi
tên vào danh sách kỷ lục thế giới
+ Khu hầm Đờ cát và cầu Mường Thanh
Tập trung tu sửa cầu Mường Thanh và hầm Đờ Cát ñể ñón khách tham quan
trong Năm du lịch
Bên cạnh các dự án chính trên, tỉnh thực hiện các dự án thành phần còn lại
gồm: dự án trùng tu tôn tạo ñường kéo pháo, dự án trùng tu tôn tạo cứ ñiểm Him
Lam và dự án trùng tu tôn tạo trận ñịa bao vây tấn công của quân ñội ta, hiện
ñang lấy các ý kiến của các chuyên gia ñể hoàn thiện
Ngoài các hạng mục thuộc dự án trùng tu tôn tạo di tích lịch sử, tỉnh cũng
Trang 12tôn tạo thành Bản Phủ và ñền thờ Hoàng Công Chất, một di tích lịch sử văn hóa
của tỉnh ñể phục vụ cho lễ hội và khách thăm quan thập phương
B.Về du lịch sinh thái
Tỉnh ñang tập trung ñầu tư khu du lịch sinh thái Pa Khoang bao gồm khu
trung tâm ñiều hành, nhà khách công an tỉnh, nhà nghỉ của doanh nghiệp xây
dựng tư nhân số 1 thuộc khu du lịch sinh thái Pa Khoang ñể phục vụ nhu cầu ăn
nghỉ, vui chơi của khách
Các ñiểm du lịch Uva, Hua Pe, Hoổi Phạ cũng ñược quan tâm ñầu tư và ñưa vào
khai thác chính thức
C du lịch văn hóa
Đây là một loại hình du lịch cũng ñược tỉnh quan tâm ñể ñáp ứng nhu cầu
về nghỉ ngơi cũng như tìm hiểu văn hóa của du khách Tỉnh ñã có chính sách hỗ
trợ ñầu tư phát triển các bản văn hóa phục vụ khách du lịch, khôi phục và phát
triển văn hóa cộng ñồng tại các bản Dự kiến 6 bản văn hóa thuộc huyện Điện
Biên và thành phố Điện Biên Phủ là bản Mển, bản Uva, bản Ten (thuộc huyện
Điện Biên), bản Him Lam II, bản Noong Nhai, bản Piêng Lơi (thuộc thành phố
Điện Biên), mỗi hộ ñược ñầu tư 5 triệu ñồng ñể sửa sang nhà cửa, khu vệ sinh
chuẩn bị ñón khách du lịch
2.4 công tác chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ cho Năm du lịch Điện Biên
Phủ 2004
Được sự giúp ñỡ của Tổng cục Du lịch, tỉnh ñã mở lớp tập huấn nghiệp vụ
lễ tân, nhà, buồng, bàn, bếp cho 150 học viên là cán bộ nhân viên ñang hoạt
ñộng trong các ñơn vị kinh doanh du lịch và một số con em dân tộc trong Tỉnh
do giáo viên trường Cao ñẳng nghiệp vụ Du lịch Hà Nội giảng dạy Thông qua
các lớp tập huấn này ñể nâng trình ñộ chuyên môn nghiệp vụ cho nhân viên sẵn
sàng cho Năm du lịch
Bên cạnh ñó tỉnh ñã ñề nghị với Tổng cục Du lịch cử cán bộ của Tổng cục
giúp Điện Biên trong tổ chức chỉ ñạo ñiều hành trước trong và sau lễ công bố
Năm du lịch, cử cán bộ tham gia Ban tổ chức, Ban giám khảo liên hoan ẩm thực
Đồng thời chỉ ñạo trường Cao ñẳng Du lịch Hà Nội hỗ trợ ñủ lực lượng lễ tân,
Trang 13Trong thời gian diễn ra lễ cơng bố Năm du lịch Điện Biên Phủ 2004, tỉnh dự
kiến sẽ cĩ khoảng từ 8000-1000 lượt khách / ngày đêm
Tổng số khách nghỉ ước 6000 khách
Tổng số khách ăn 8000 khách
Trong khi đĩ tổng cộng năng lực đĩn khách du lịch tại địa bàn Điện Biên thời
điểm cơng bố Năm du lịch Điện Biên là 1500 khách
Để chuẩn bị cho kế hoạch đĩn và phục vụ khách được tiến hành thuận lợi và tạo
ấn tượng tốt với khách Tỉnh đã cĩ một số giải pháp sau:
- Huy động 29 cơ sở lưu trú, vĩi 497 phịng ngủ và 1098 giường, trong đĩ
các cơ sở lưu trú của nhà nước sẽ huy động 100% số phịng
- Để tận dụng những cơ sở lưu trú khác, tỉnh đã giao cho sở Thương mại và
Du lịch và các ngành liên quan, UBND thành phố Điện Biên Phủ, UBND huyện
Điện Biên huy động các trường cao đẳng sư phạm, trường trung học kinh tế kỹ
thuật, trung tâm giáo dục thường xuyên, tu sửa nhà cửa, vệ sinh đường phố để
chủ động đĩn khách và quy định mức thu cho phù hợp
- Mặt khác huy động tồn dân tham gia làm du lịch, chú trọng hỗ trợ cho
nhà dân tại các bản văn hĩa để tổ chức đĩn du khách Để khuyến khích và động
viên nhân dân tại các bản văn hĩa cải tạo nhà cửa phục vụ đĩn khách tỉnh đẫ cĩ
chính sách hỗ trợ mỗi hộ 5 triệu đồng
- Riêng đối với khách cựu chiến binh, tỉnh giao cho Ban chấp hành Quân
sự tỉnh, trung đồn 82, trường quân chính tỉnh bố trí đĩn khách
- Đồng thời chỉ đạo các đơn vị chuẩn bị chu đáo kế hoạch bố trí các
phương tiện vận tải để phục vụ khách trong thời gian diễn ra các sự kiện, tổ
chức phân luồng các tuyến đường giao thơng để đảm bảo an tồn giao thơng
- Phối hợp với Tổng cơng ty bưu chính viễn thơng Việt Nam cĩ phương án
đảm bảo thơng tin liên lạc cho khách du lịch Đặc biệt chỉ đạo sở Thương mại và
Du lịch phối hợp với UBND huyện Điện Biên và các cơng ty thương mại, du
Trang 14lịch, xuất nhập khẩu, các nhà hàng, khách sạn tổ chức các gian hàng ẩm thực
ñể phục vụ du khách trong dịp kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ ñồng
thời sẽ tăng cường công tác vệ sinh an toàn thực phẩm ñể ñảm bảo an toàn cho
du khách
II Ý TƯỞNG VỀ TOUR DU LỊCH LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ
1 Khái niệm về du lịch lịch sử
Chưa nói ñến khái niệm về các loại hình du lịch mà khái niệm về du lịch vẫn
còn rất nhiều vấn ñề cần phải thảo luận
Vào thời kỳ ñầu thế kỷ XX, du lịch ñược xem như một hiện tượng nhân văn
nhằm làm phong phú thêm nhận thức của con người với quan niệm:
“Du lịch là một hiện tượng những người ñi ñến một nơi khác ngoài nơi cư
trú thường xuyên của mình theo nhiều nguyên nhân khác nhau ngoại trừ mục
ñích kiếm tiền và ở ñó họ phải tiêu tiền mà họ ñã kiếm ñược ở nơi khác.”
Cùng với sự phát triển du lịch, khái niệm về du lịch ñã có những thay ñổi cho
phù hợp hơn với bản chất của hoạt ñộng và các mối quan hệ kinh tế xã hội ñối
với du lịch:
“Du lịch là tổng thể những hiện tượng và những mối quan hệ phát sinh từ
sự tác ñộng qua lại lẫn nhau giữa khách du lịch, những nhà kinh doanh du lịch,
chính quyền sở tại và cộng ñồng cư dân ñịa phương trong quá trình lưu giữ và
thu hút khách du lịch.”
Trong quá trình phát triển, khái niệm du lịch lại ñược phân chia thành nhiều loại
hình du lịch khác nhau Dựa trên những tiêu chí khác nhau mà phân chia thành
những loại hình du lịch khác nhau
Du lịch lịch sử là một loại hình du lịch ñược phân chia dựa trên cơ sở ñặc
ñiểm ñịa lý tự nhiên và xã hội nơi du lịch
Đồng thời dựa trên những ñặc ñiểm của loại hình du lịch này ñó là ñưa du
khách ñến tham quan tìm hiểu lịch sử của một quốc gia, dân tộc hay lịch sử của
một vùng ñất
Du lịch lịch sử là một khái niệm rất mới ở Việt Nam nói chung cũng như
ở nhiều nước trên thế giới, hiện nay chưa có một khái niệm rõ ràng về loại hình
Trang 15Bằng những hiểu biết của mình và những kiến thức về du lịch đã học được ở
trường dựa trên cơ sở trên tơi xin mạnh dạn đưa ra khái niệm du lịch lịch sử như
sau:
“ Du lịch lịch sử là một lọai hình du lịch nhằm giới thiệu với khách du lịch
về lịch sử của một dân tộc, một quốc gia hay một miền đất thơng qua việc đưa
khách đến những nơi ghi dấu các sự kiện lịch sử, đến các viện bảo tàng lịch sử,
viện bảo tàng cách mạng”
2 Nội dung Tour du lịch lịch sử Điện Biên Phủ
Nhắc đến Điện Biên Phủ, ai cũng nghĩ ngay đến đây là mảnh đất gắn liền
với lịch sử của dân tộc Việt Nam, gắn liền với cuộc kháng chiến chống thực dân
Pháp Mảnh đất ghi dấu những chiến cơng oanh liệt của quân và dân ta trong kỳ
tích Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu - trấn động địa cầu", cũng như những
thất bại thảm hại của tên đế quốc Pháp trong cuộc chiến tranh phi nghĩa tại Việt
Nam Những di tích này là những tài nguyên du lịch lịch sử vơ cùng đặc trưng
của Điện Biên, một tiềm năng du lịch chỉ ở Điện Biên mới cĩ được
Trong tour Du lịch lịch sử Điện Biên Phủ du khách được tham quan khu
di tích lịch sử Điện Biên, đây là quần thể di tích ngồi trời bao gồm hai phần
chính : Tập đồn cứ điểm của Pháp chủ yếu tập trung ở Thành phố Điện Biên
Phủ và sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên cách Thành phố khoảng 30 km
Tham quan khu di tích du khách được thực sự được sống lại những trang sử hào
hùng của cha anh, cũng như những gian lao vất vả và sự vĩ đại của dân tộc Việt
Nam trong chiến dịch Điện Biên Phủ Bên cạnh đĩ, du khách sẽ được nghe
những câu chuyện thú vị gắn liền với những khu di tích vừa chứa đựng những
giá trị văn hố vừa chưá đựng giá trị về lịch sử
Ngồi ra trong tour Du lịch lịch sử du khách được tham quan Bảo tàng
Điện Biên Phủ nơi trưng bày những hiện vật về chiến dịch Điện Biên Phủ, tham
quan nghĩa trang đồi A1 nơi yên nghỉ của các anh hùng tham gia trong chiến
dịch như anh hùng Bế Văn Đàn, Tơ Vĩnh Diện, Phan Đình Giĩt nghĩa trang
đồi D1, cầu Mường Thanh
Trang 163 ý nghĩa của việc thiết lập tour du lịch lịch sử Điện Biên Phủ:
Trên thế giới du lịch ñã trở thành một nhu cầu tất yếu không thể thiếu ñược
trong ñời sống xa hội và ñang phát triển với tốc ñộ ngày càng nhanh Số khách
du lịch tăng từ 637 triệu người năm 2003, năm 2010 con số này ước ñạt 937
triệu người Đặc biệt khu vực Đông Nam Á-Thái Bình Dương có tốc ñộ tăng
trưởng về du lịch cao nhất, khách du lịch các nước ASEAN năm 2000 là
265.338 lượt người, năm 2003 là 327.050 lượt người dự kiến ñến năm 2010
là700.000 lượt khách Mặt khác trong những năm gần ñây, Đảng vầ Nhà nước ta
ñã ban hành nhiều chính sách phát triển du lịch Nghị quyết số 45/CP của Chính
Phủ ñã chỉ rõ “du lịch là một nghành kinh tế quan trọng trong chiến lược phát
triển kinh tế-xã hội của ñất nước”, Chỉ thị 46/CT-TƯ của Ban Bí thư Trung
ương “Về lãnh ñạo ñổi mới và phát triển du lịch trong tình hình mới”, Nghị
quyết của Đại hội Đảng VIII ñã xác ñịnh du lịch là một ngành kinh tế mũi nhọn
của ñất nước và ñề ra nhiệm vụ ñẩy mạnh phát triển du lịch sao cho nước ta trở
thành một trung tâm thương mại và du lịch tầm cỡ của khu vực
Tiềm năng du lịch của Việt Nam ñược nhân lên khi ñất nước ổn ñịnh và
từng bước vượt qua thách thức, nắm bắt thời cơ và vận hội ñể phát triển theo
hướng công nghiệp, hóa hiện ñại hóa Việt Nam là thành viên chính thức của
Asean, ký hiệp ñịnh khung với EU, quan hệ Việt Mỹ ñược bình thường hóa Đây
là những ñiều kiện và thời cơ thuận lợi cho ngành du lịch Việt Nam phát triển
Nước ta ñã ký kết hiệp ñịnh hợp tác du lịch với 11 nước trên thế giới
Quan hệ du lịch với Lào, Thái Lan cũng như các nước tiểu vùng sông Mê Kông
có nhiều tiến bộ Với tư cách là thành viên của tổ chức du lịch thế giới (OMT)
và hiệp hội du lịch Châu Á-Thái Bình Dương (PATA) và nhiều hiệp hội du lịch
song phương, du lịch Việt Nam ñã tham gia tích cực và hội nhập dần với trào
lưu phát triển du lich thế giới
Trong bối cảnh ñó, ñã tạo những thời cơ và thuận lợi cho các ñịa phương
có tiềm năng về du lịch phát huy lợi thế của mình, ñóng góp vào sự phát triển du
lịch chung của quốc gia
Điện Biên Phủ là một Thành phố với nhiều tiềm năng về du lịch, ñặc biệt là
Trang 17du lịch lịch sử với hệ thống di tích lịch sử Điện Biên Phủ và vị trí vô cùng thuận
lợi trong việc liên kết phát triển du lịch với các nước lân cận như Trung Quốc,
Lào, Mianma
Để hấp dẫn ngày càng nhiều khách du lịch ñến với thành phố lịch sử này, thì
việc thiết lập tour du lịch lịch sử Điện Biên Phủ có một ý nghĩa vô cùng quan
trọng, nó là một thành tố quyết ñịnh của một chương trình du lịch Chương trình
du lịch hấp dẫn sẽ thu hút nhiều khách du lịch ñến với Điện Biên
Hơn nữa, Điện Biên là một tỉnh mới ñược tách ra từ tỉnh Lai Châu cũ,
ñiều kiện về vật chất, cơ sở hạ tầng còn nhiều yếu kém và hạn chế Nói chung
nền kinh tế còn nghèo và chậm phát triển Do vậy, việc phát triển du lịch của
tỉnh là một ñiều kiện cần ñể hòa cùng công cuộc công nghiệp hóa, hiện ñại hóa
của ñất nước Tận dụng tiềm năng sẵn có của vùng là nơi ghi dấu Chiến thắng
Điện Biên Phủ-lừng lẫy năm châu - trấn ñộng ñịa cầu, ñể phát triển du lịch cho
tỉnh, thì việc xây dựng tour du lịch lịch sử Điện Biên Phủ có một vai trò vô cùng
quan trọng
Việc thiết lập tour du lịch lịch sử sẽ tạo ra sản phẩm du lịch hấp dẫn thu hút
khách ñến Điện Biên và tạo ñiều kiện cho các ngành dịch vụ du lịch khác phát
triển như khách sạn, khu du lịch, khu vui chơi giải trí dịch vụ vận chuyển và
ngược lại các cơ sở dịch vụ phát triển sẽ làm phong phú thêm các tour du lịch
ñến với Điện Biên
Ngành du lịch phát triển có tác dụng thúc ñẩy các ngành kinh tế khác trên
ñịa bàn cùng phát triển vì du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, có mối quan hệ
với nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau như: Thương mại, thông tin văn hóa,
ngân hàng, bưu ñiện, giao thông, nông nghiệp Do ñó các ngành kinh tế, văn
hóa, xã hội phát triển sẽ tạo ñiều kiện tương hỗ cho ngành du lịch phát triển Từ
thực tế, ngành du lịch của Điện Biên mặc dù có nhiều tiềm năng lớn, song chưa
ñược khai thác ñúng chỗ, chưa xây dựng ñược những tour du lịch thực sự hấp
dẫn khách tham quan
Việc xây dựng tour du lịch lịch sử tạo ñiều kiện, khả năng khai thác và sử
dụng có hiệu quả các tài nguyên du lịch lịch sử của tỉnh vốn chưa ñược khai thác
Trang 18đúng mức thậm chí một số di tích cịn bị lãng quên Việc xây dựng tour du lịch
lịch sử này, gĩp phần làm tăng thêm niềm tự hào dân tộc về một kỳ tích- Chiến
thắng Điện Biên Phủ mà cha ơng ta đã lập lên, giáo dục những thế hệ sau hiểu
về lịch sử của dân tộc, giúp khách du lịch hiểu về lịch sử dân tộc Việt Nam, con
người Việt Nam
Việc xây dựng tour du lịch lịch sử tạo điều kiện và khả năng khai thác và
sử dụng cĩ hiệu quả các tiềm năng du lịch khác của tỉnh như tiềm năng du lịch
sinh thái ( Điểm du lịch sinh thái Uva, suối khống Hua Pe, hồ Pa Khoang du
lịch văn hĩa ( du lịch bản làng, du lịch thương mại )
Tour du lịch lịch sử phát triển gĩp phần tạo ra và mở rộng thị trường tiêu
thụ sản phẩm của các ngành kinh tế khác, gĩp phần khơi phục các ngành nghề
truyền thống như dệt thổ cẩm của dân tộc Thái, nghề đan lát của các dân tộc
thiểu số, bảo lưu các giá trị văn hĩa truyền thống về trang phục, ẩm thực, lễ hội
của các dân tộc Tây Bắc Đặc biệt giao lưu văn hĩa giữa các dân tộc làm tăng
thêm tình đồn kết giữa họ, giảm bớt khoảng cách giữa miền ngược và miền
xuơi
Từ những xem xét trên cĩ thể thấy việc xây dựng tour du lich lịch sử cĩ
một ý nghĩa vơ cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của Điện Biên nĩi
chung và phát triển du lịch của tỉnh nĩi riêng
Trang 19I THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ
Mỗi mảnh ñất thường gắn liền với nhiều tên gọi khác nhau trong quá trình
hình thành và phát triển của mình và Điện Biên cũng vậy Trước ñây, Mường
Thanh là tên gọi xưa nhất và phổ biến nhất của Điện Biên ( sau này tùy theo
cách phiên âm Thái, Việt, Hán mà người ta gọi với nhiều tên gọi khác nhau như
Mường Theng, Mường Then, Mường Thiên )
Đời Lý ñất Mường Thanh nằm trong ñịa hạt châu Lâm Tây Đời Trần nước
ta có 15 lộ thì Mường Thanh thuộc châu Ninh Viễn, lộ Đà Giang Đến ñầu ñời
Lê, Mường Thanh thuộc châu Phục Lễ, trấn Gia Hưng ( châu Phục Lễ tức
Mường Lễ, tức Lai Châu ngày nay)
Năm 1469 khi Lê Thánh Tông ñặt 12 thừa tuyên thì Mường Thanh thuộc
phủ An Tây, thừa tuyên Hưng Hóa
Đến năm Tân Sửu 1841 ñời Thiệu Trị, châu Minh Biên mới ñược ñổi tên
thành Điện Biên hay Điện Biên Phủ
Năm 1858 thực dân Pháp xâm lược nước ta, song phải ñến năm 1890 Pháp
mới ñặt ñược ách thống trị ở Lai Châu Theo nghị ñịnh ngày 6 tháng 1 năm 1891
của phủ toàn quyền ñông Pháp thì Lai Châu ( trừ Phong Thổ ) thuộc ñạo quân
binh thứ trực tiếp nằm trong khu vực quân sự Vạn Bú
Năm 1910 tỉnh Lai Châu ñược thành lập, Điện Biên thuộc phủ Điện Biên (
phủ Điện Biên có châu Điện Biên và tổng Tuần Giáo )
Trong suốt thời gian dài thống trị thực dân Pháp ñặt Lai Châu dưới chế ñộ quân
quản, ñứng ñầu châu Điện Biên là một võ quan
Năm 1952 trong chiến dịch giải phóng Tây Bắc, Điện Biên ñược giải
phóng lần thứ nhất ngày 7 tháng 5 năm1954 chiến dịch Điện Biên Phủ toàn
thắng kết thúc 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta, Điện
Biên Phủ hoàn toàn ñược giải phóng, ñồng bào dân tộc ñược hưởng hòa bình
Năm 1955 khu tự trị Thái Mèo sau ñổi thành khu tự trị Tây Bắc ñược thành
Trang 20lập, không có cấp hành chính tỉnh tất cả các châu trong ñó có châu Điện Biên
trực thuộc khu chỉ ñạo của khu Tây Bắc Tháng 12 năm1962 tại kỳ họp Quốc
hội khóa VI ñã quyết ñịnh thành lập 3 tỉnh: Sơn La, Nghĩa Lộ và Lai Châu lúc
ñó gồm có 7 huyện và một thị trấn trong ñó có huyện Điện Biên
Huyện Điện Biên trước ñây có 30 xã và 2 thị trấn Theo Quyết ñịnh số 130
ngày 18 tháng 4 năm 1992 của Hội ñồng Bộ trưởng ñã nâng cấp xã Thành Minh
và thị trấn Điện Biên (thuộc huyện Điện Biên) thành thị xã Điện Biên Phủ, là
ñơn vị hành chính số 9 của tỉnh Lai Châu
Theo Nghị quyết số 22 kỳ họp thứ IV Quốc hội khoá XI (ngày 1 tháng 1
năm 2004) ñã chia tỉnh Lai Châu thành hai tỉnh là Điện Biện và Lai Châu
Hiện nay, tỉnh Điện Biên có 6 huyện, một thị xã, một thành phố gồm thành
phố Điện Biên Phủ, thị xã Lai Châu, các huyện ; Điện Biên, Điện Biên Đông,
Tuần Giáo,Tủa Chùa, Mường Lay, Mường Nhé
Năm tháng trôi qua, nhưng ba chữ Điện Biên Phủ ñã trở thành tên gọi thân
quen với nhân dân của cả nước và bạn bè quốc tế
1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Điện Biên
1.1 V ị trí ñịa lý
Điện Biên là một tỉnh miền núi biên giới nằm ở phía Tây Bắc Việt Nam,
có tọa ñộ ñịa lý 20045|-22054| vĩ ñộ Bắc và 120010|-103036| kinh ñộ Đông
Nằm cách thủ ñô Hà Nội 480 km về phía Tây Bắc, cách thị xã Lai Châu 103 km
về phía nam Phía Bắc giáp tỉnh Vân Nam của nước Cộng hòa nhân dân Trung
Hoa với ñường biên giới dài 83,5 km, phía Tây Nam giáp 2 tỉnh Luông Pha
Băng và Phong Xa Lỳ của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào với ñường
biên giới dài 360 km
1.2 Địa hình
Điện Biên là một tỉnh có ñịa hình rất phức tạp, ñược cấu bởi những dẫy núi
cao, xen kẽ những dẫy núi cao là những thung lũng, sông suối nhỏ hẹp và rốc
phân bố khấp nơi trong ñịa bàn tỉnh
Vùng ñồi núi cao có diện tích khoảng 200.000 ha, chiếm 65% diện tích toàn
tỉnh, có ñộ cao từ 1000 m trở lên, ñỉnh cao nhất là Pú Huổi Luông cao 2187m
Trang 21Vùng thung lũng có diện tích 25.700 ha , ñịa hình ít bị chia cắt, ñộ dốc nhỏ 150
ñặc biệt là lòng chảo Điên Biên Phủ rộng 150.000 ha, với bề mặt bằng phẳng tạo
nên cánh ñồng Mường Thanh rộng lớn nhất vùng Tây Bắc
1.3 Khí h ậu:
Do nằm ở miền núi Tây Bắc, nên khí hậu Điện Biên là khí hậu nhiệt ñới
núi cao, một năm có hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô
Mùa mưa bắt ñầu từ tháng 4 ñến tháng 10 Mùa này Điện Biên chịu ảnh
hưởng của gió mùa Tây Nam, mưa tập trung cao nhất từ tháng 6 ñến tháng 8
trung bình 300mm Vào tháng ñầu mùa mưa thường có mưa ñông, mưa ñá
Những tháng giữa mùa mưa nhiệt ñộ trung bình 260c, nhiệt ñộ cao nhất trung
bình 31oc, nhiệt ñộ trung bình thấp nhất 23oc
Mùa khô bắt ñầu từ tháng 11 ñến tháng 3 sang năm, mùa này chịu ảnh
hưởng của gió mùa Đông Bắc , khô nhất là tháng 12, tháng 1, lượng mưa trung
bình nhỏ hơn 100mm Ở những tháng giữa mùa khô nhiệt ñộ không khí trung
bình khoảng 17oc, nhiệt ñộ thấp nhất trung bình khoảng 26oc Trong mùa khô
thường có sương mù, nhất là vào tháng 1 tháng 2 sương mù hình thành từ 4h
sáng ñến 8h mới tan Đây chính là những yếu tố cần xem xét ñể xác ñịnh mùa
vụ du lịch nhằm hạn chế những yếu tố bất lợi của thời tiết làm ảnh hưởng ñến
việc tham quan du lịch của du khách
Nhiệt ñộ trung bình năm từ 21oc ñến 23oc, lượng mưa trung bình
1700-2500mm, ñộ ẩm trung bình 83%-85%
1.4 Tài nguyên thiên nhiên :
1.4.1 Tài nguyên ñất:
Theo tài liệu ñánh giá tài nguyên ñất ñai Điện Biên có các nhóm ñất chính:
Nhóm ñất phù sa, nhóm ñất ñen, nhóm ñất mùn vàng ñỏ trên núi Các loại ñất
này phù hợp vói các loại cây lương thực, hoa mầu và cây công nghiệp ngắn
ngày, trồng và khoanh nuôi tái sinh rừng
Trang 221.4.2 Tài nguyên nước
Điện Biên là ñầu nguồn của ba hệ thống sông chính : Lưu vực Sông Đà
gồm các nhánh sông chính như Nậm Lay, Nậm Mường, lưu vực sông Nậm Rốm
với diện tích lưu vực là 1650km2 là một trong những vùng ñầu nguồn của sông
Mê Kông, lưu vực sông Mã với diện tích lưu vực là 2550km2
Nếu có giải pháp hợp lý về công tác thủy lợi kết hợp với việc tăng ñộ che phủ
cho rừng thì tài nguyên nước của Điện Biên có thể ñáp ứng ñược nhu cầu phát
triển kinh tế, xã hội
1.4.3 Tài nguyên rừng
Rừng Điện Biên có nhiều gỗ quý có giá trị kinh tế cao như Lát, Chò Chỉ,
Nghiến, Tấu, Pơ mu, các cây ñặc hữu như cánh kiến ñỏ, song, mây, tre
Tỷ lệ che phủ của rừng tính ñến năm 2003 là 37% diện tích tự nhiên, nhưng chủ
yếu là rừng tái sinh và rừng non Trong những năm gần ñây nhờ áp dụng nhiều
biện pháp và chính sách bảo vệ và phục hồi rừng tái sinh, nên diện tích rừng
ñược phát triển mở rộng với nhịp ñộ bình quân ñạt 2%/năm
1.4.4 Tài nguyên khoáng sản:
Qua ñiều tra thăm dò bước ñầu Điện Biên có tiềm năng về một số loại
khoáng sản như Than ñá ở Keo Lôm, Thanh An, Pu Nhi, bạc ở Na Son, vàng ở
Chiềng Sơ, Na ủ, nước khoáng ở Mường Luân, Pa Thơm, cao lanh ở Thanh
Minh, Noong Luống, Noong Hẹt
Các loại khoáng sản trên ñã và ñang ñược khai thác và ñưa vào sử dụng, phục vụ
cho sản xuất và tiêu dùng của nhân dân
2 Điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa:
2.1 Dân s ố
Hiện nay, dân số của Điện Biên khoảng 443,529 vạn người, mật ñộ dân số
bình quân là 47 người/km2
Dân số phân bố không ñồng ñều, chủ yếu tập trung ở thành phố Điện Biên
Phủ với 1397,67 người/km2 thấp nhất là huyện Mường Nhé 13,06 người/km2
Tốc ñộ tăng dân số bình quân hàng năm khoảng 2,55%
Trang 23Điện Biên là nơi sinh sống và cư trú của 21 dân tộc anh em, trong ñó dân
tộc Thái chiếm 40,4%, dân tộc Mông chiếm 28,8%, dân tộc Kinh chiếm 19,7%
còn lại là các dân tộc khác như Dao, Hà Nhì, Hoa, Lào, Kháng
Do có nhiều dân tộc cùng sinh sống trên mảnh ñất này, nên Điện Biên có
một kho tàng văn hóa dân gian vô cùng phong phú và hấp dẫn những bài ca dao,
dân ca, truyền thuyết, truyện cổ tích của các dân tộc, hay các di chỉ khảo cổ, ñặc
biệt là các lễ hội truyền thống của các dân tộc tất cả hợp thành sắc thái văn
hóa riêng của các dân tộc vùng Tây Bắc Việt Nam
Điều này ñã tạo nên một sức hấp dẫn du khách rất riêng của Điện Biên, mà
chỉ ở Điện Biên mới có ñược, ñó là sự ña dạng trong nền văn hóa, mỗi dân tộc
sinh sống ở Điện Biên ñều có những ñặc trưng văn hóa riêng, song cùng sinh
sống trên một mảnh ñất trải qua nhiều sự kiện lịch sử, họ lại có những nét giao
thoa văn hóa rất ñộc ñáo
2.2 Tình hình kinh t ế, xã hội
Trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội mặc dù Điện Biên còn gặp nhiều
khó khăn, ñịa hình hiểm trở chia cắt, thường xuyên xảy ra thiên tai, lũ lụt
Cơ sở hạ tầng ñã ñược tăng cường song vẫn còn yếu kém, không ñồng bộ,
nhất là về giao thông, thông tin liên lạc xa các trung tâm kinh tế trong cả
nước, trình ñộ dân trí thấp, ñội ngũ cán bộ còn thiếu Nhưng bù lại Điện Biên lại
là một tỉnh có nhiều lợi thế ñể phát triển kinh tế, xã hội Trong ñó phải kể ñến
các lợi thế chủ yếu: Điện Biên Phủ có hệ thống di tích lch sử, có cửa khẩu, cảng
hàng không và có vị trí là ñầu mối giao thông thuận lợi giữa các tỉnh phía Bắc
Việt Nam với Lào ( qua cửa khẩu Tây Trang và Mường Lói) với Vân Nam
Trung Quốc (qua A Pa Chải) ñây là tiềm năng lớn ñể phát triển thành ngành
kinh tế mũi nhọn và mở rộng giao lưu thương mại và các tỉnh phía Bắc và khu
vực Vân Nam Trung Quốc, vùng ñông bắc Mianma Mặt khác, do ñặc ñiểm tự
nhiên nhiều sông, suối nên tài nguyên về nước và khoáng sản là tiềm năng ñể
phát triển thủy ñiện, thủy lợi, thủy sản, công nghiệp khai thác, ñặc biệt là du
lịch
Sau khi ñược chia tách từ tỉnh Lai Châu cũ, tình hình các mặt kinh tế, xã
Trang 24hội của tỉnh Điện Biên đã đạt được những kết quả rất đáng tự hào
Tổng giá trị giá trị gia tăng (GDP) năm 2003 ước đạt 9.3%, nhịp độ tăng
trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2001-2003 đạt 8,3%/năm
Cơ cấu GDP theo ngành kinh tế năm 2003 là nơng, lâm, ngư nghiệp chiếm
37,55%, cơng nghiệp, xây dựng 25,8%, dịch vụ 36,65%
Tổng số vốn đầu tư phát triển dựa trên địa bàn năm 2003 ước khoảng 700
tỷ đồng chiếm 56,8% GDP, thu ngân sách trên địa bàn năm 2003 đạt 46,5 tỷ
đồng
Tổng sản lượng lương thực năm 2003 đạt khoảng 154 ngàn tấn, lương thực
bình quân đầu người ước đạt 230kg/người/năm
Gía trị sản xuất cơng nghiệp năm 2003 đạt 187 tỷ đồng, đã bước đầu thu
hút được một số doanh nghiệp đầu tư vào một số lĩnh vực mà tỉnh cĩ lợi thế như
đầu tư thủy điện, sản xuất xi măng, bột giấy, luyện than cốc
Tổng mức lưu chuyển hàng hố và dịch vụ thương mại năm 2003 ước đạt
858 tỷ đồng, trong đĩ doanh thu dịch vụ du lịch năm 2003 đạt 28,5 tỷ đồng với
lượng khách đạt 100.640 người, trong đĩ khách du lịch quốc tế 8925 người
chiếm 8,87% Đây cĩ thể nĩi là một kết quả đáng ghi nhận của sở Thương mại
và Du lịch Điện Biên trong năm 2003
Xuất nhập khẩu: Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2003 trên địa bàn
ước đạt 2,19 triệu USD, trong đĩ xuất nhập khẩu đạt 1,59 triệu USD ( trong đĩ
kim ngạch xuất khẩu hàng địa phương là 0,79 triệu USD) và nhập khẩu là 0,6
triệu USD Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu bao gồm : Sản phẩm chế biến gỗ,
tinh bột sắn, than cốc
Về văn hĩa: Phong trào tồn dân đồn kết xây dựng nếp sống văn hĩa, xây
dựng bản làng, gia đình văn hĩa phát triển mạnh Đến cuối năm 2003 tồn tỉnh
đã cĩ 21.414hộ/38045hộ đã đăng ký và 89 bản làng/328 bản làng đã được cơng
nhận đạt tiêu chuẩn bản làng văn hĩa
Tỷ lệ xã cĩ đường ơ tơ đến trung tâm xã đạt 86/88 xã, đạt 98,86% số xã,
phường, thị trấn trong tỉnh, 8/8 huyện thị và thành phố cĩ lưới điện quốc gia,
58/88 xã, phường cĩ điện thoại đạt 67.1%
Trang 25Mạng lưới giao thông của Điện Biên cũng ñang ñược nâng cấp và xây dựng
mới chuẩn bị cho Năm du lịch
Hệ thống giao thông ñường bộ, toàn tỉnh có 3 tuyến quốc lộ, 6 tuyến
tỉnh lộ và các tuyến liên huyện Trong ñó phải kể ñến các ñường quốc lộ chính
trên ñịa bàn tỉnh nối liền Điện Biên với các tỉnh khác: Quốc lộ 6A từ thị xã Lai
Châu ñi Hà Nội qua hai tỉnh Sơn La và Hòa Bình dài 498km, ñoạn chạy qua
tỉnh dài 120km; Quốc lộ12 từ thành phố Điện Biên Phủ ñến cửa khẩu Ma Lù
Thàn dài 195km; Quốc lộ 279 nối Tuần Giáo qua thành phố Điện Biên Phủ ñến
cửa khẩu Tây Trang dài 117km
Hệ thống giao thông ñường hàng không, tỉnh có sân bay Điện Biên Phủ
ñược xây dựng từ thời Pháp thuộc, trước ñây là một sân bay nhỏ trở khách từ Hà
Nội lên thành phố Điện Biên và ngược lại Hiện nay, sân bay vẫn ñang tiếp tục
ñược ñầu tư nâng cấp ñể từng bước trở thành sân bay quốc tế có ñường bay ñến
các nước trong khu vực Đông Nam Á Đây sẽ là một ñiều kiện hết sức thuận lợi
cho sự phát triển du lịch của Điện Biên
Ngoài hệ thống giao thông ñường bộ và hệ thống giao thông ñường
hàng không thì hệ thống giao thông ñường sông của Điện Biên cũng ñang ñược
ñầu tư khai thác ñể phát triển du lịch Điện Biên là một tỉnh có mạng lưới sông,
suối dày ñặc và những con sông chính như sông Đà, sông Mã nhưng do ñặc
ñiểm ñịa hình bị chia cắt, nhiều thác ghềnh nên hiện nay vận tải ñường sông chỉ
phục vụ nhu cầu ñi lại vận chuyển ở khoảng cách gần Tuy nhiên trong tương lai
ñường sông sẽ ñược khai thác những ưu thế ñể phục vụ cho ngành du lịch, khai
thác tiềm năng du lịch sinh thái, du lịch văn hoá dọc sông Đà
Đây là những kết quả ban ñầu của kinh tế - xã hội Điện Biên song nó là
những cơ sở ñể tạo tiền ñề cho nền kinh tế của Điện Biên phát triển vững chắc
hơn trong tương lai
2.3 M ục tiêu phát triển kinh té, xã hội của Điện Biên ñến năm 2003
2.3.1 Quan ñiểm tư tưởng chỉ ñạo phát triển kinh tế, xã hội sau khi chia
tách tỉnh
Tiếp tục phát huy truyền thống và những thành tựu ñã ñạt ñược trong
Trang 26những năm qua, ñẩy mạnh khai thác tiếm năng thế mạnh, phát huy nội lực ñi ñôi
với mở rộng các mối quan hệ, kết hợp với chỉ ñạo ñiều hành ñể ñẩy nhanh tốc
ñộ phát triển kinh tế, xã hội, chuyển dịch cơ cấu kinh tế ñảm bảo tính bền vững,
coi trọng hiệu quả và sức cạnh tranh của sản phẩm trong nền kinh tế thị trường
tập trung trọng ñiểm nhưng ñồng thời chú ý toàn diện trong ñầu tư phát triển
Gắn phát triển kinh tế với ñẩy mạnh các lĩnh vực xã hội nhất là y tế, giáo
dục, văn hóa, xóa ñói giảm nghèo, giải quyết việc làm phòng chống các tệ nạn
xã hội Đảm bảo giữ vững ổn ñịnh chính trị bảo vệ vững chắc chủ quyền và an
ninh biên giới, giữ vững trật tự an toàn xã hội Nâng cao chất lượng công tác
giáo dục chính trị tư tưởng, công tác cán bộ và công tác cơ sở, ñổi mới và nâng
cao hiệu quả, hiệu lực quản lý của chính quyền Phấn ñấu hoàn thành vượt mức
các mục tiêu nghị quyết Đại hội lần thứ X do Đảng bộ Lai Châu ñề ra vào năm
2004
2.3.2 Mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội ñến năm 2005
Tốc ñộ tăng trưởng GDP từ 10-11%, cơ cấu kinh tế xác ñịnh là nông, lâm
nghiệp, du lịch, công nghiệp, xây dựng Tập trung chuyển dịch cơ cấu kinh tế
theo hướng tăng dần tỷ trọng giá trị các ngành dịch vụ và công nghiệp, giảm dần
tỷ trọng giá trị ngành nông, lâm nghiệp trong cơ cấu kinh tế Phấn ñấu cơ cấu
kinh tế trong GDP năm 2004 như sau:
Năm 2004, tỷ trọng giá trị nông, lâm nghiệp chiếm 36,13%, dịch vụ chiếm
37,24%, công nghiệp, xây dựng chiếm 26,63%
Năm 2005, tỷ trọng giá trị nông, lâm nghiệp chiếm 34,98%, dịch vụ chiếm
38,05%, xây dựng chiếm 26,97%
Tốc ñộ tăng trưởng bình quân về giá trị sản xuất ñến năm 2005: ngành
nông nghiệp tăng từ 5,5-6%/năm, các ngành dịch vụ tăng từ 12-14%/năm, vốn
ñầu tư phát triển bình quân 900 tỷ ñồng/năm, thu ngân sách trên ñịa bàn ñến
năm 2005 là 70 tỷ ñồng, giải quyết việc làm cho 5000 lao ñộng/năm, tỷ lệ ñói
nghèo ñến năm 2005 còn dưới 15%, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ñạt 12 triệu
USD Riêng về du lịch, ước ñạt lượng khách du lịch tăng13,5%, doanh thu xã
hội từ du lịch tăng 21%/năm
Trang 27II HỆ THỐNG DI TÍCH LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ VÀ CÁC TIỀM
NĂNG DU LỊCH KHÁC CỦA ĐIỆN BIÊN
1 Lý do Pháp chọn Điện Biên Phủ làm hệ thống cứ điểm phịng ngự
Dưới con mắt của những viên tướng chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp,
Điện Biên Phủ là một vị trí chiến lược cực kỳ lợi hại, đây là trung tâm của
những con đường nối liền các biên giới của Lào, Thái Lan, Miến Điện, Trung
Quốc
Đây là cánh đồng rộng lớn trù phú, cĩ dân cư đơng nhất vùng thượng du
Bắc Bộ, sản xuất lúa vùng này thừa thãi cĩ thể đảm bảo nuơi sống từ 2000-2500
người trong mấy tháng
Sân bay cĩ sẵn ở Điện Biên Phủ cĩ khả năng thiết lập cầu hàng khơng nối
liền với đồng bằng, khi cần cĩ thể mở rộng sân bay này gấp hai, ba lần một cách
dễ dàng
Từ những xem xét thực tế đĩ, những viên tướng chỉ huy Pháp đã đưa ra
những nhận định trên và quyết định chọn Điện Biên Phủ làm hệ thống cứ điểm
phịng ngự gồm 3 phân khu, mỗi phân khu gồm nhiều trung tâm đề kháng
Phân khu trung tâm, là phân khu quan trọng nhất đặt ngay giữa Mường
Thanh (nay là Điện Biên) Địch tập trung ở đây 2/3 lực lượng của tồn cứ điểm,
chốt giữ nhiều trung tâm đề kháng quan trọng, với hỏa lực cực mạnh để bảo vệ
cơ quan chỉ huy trận địa pháo binh, kho hậu cần, sân bay Che chở cho phía
đơng phân khu cĩ cả hệ thống cao điểm rất lợi hại đặc biệt là các ngọn đồi A1,
C1, D1, E1 được coi là bộ phận phịng ngự quan trọng nhất của phân khu trung
tâm
Phân khu Bắc, gồm các trung tâm đề kháng đồi Độc Lập và Bản Kéo Cùng
với cụm cứ điểm Him Lam (thuộc phân khu trung tâm) hai cụm cứ điểm ở phân
khu Bắc, tạo thành một tuyến phịng vệ ngoại vi, án ngữ phía Tây Bắc và phía
Bắc tập đồn cứ điểm, ngăn chặn hướng tấn cơng của bộ đội ta từ hướng Lai
Châu vào
Phân khu Nam, là cụm cứ điểm cĩ trận địa pháo binh và sân bay Hồng
Trang 28Cúm, giữ vai trị bọc lĩt phía Nam tập đồn cứ điểm và duy trì con đường máu
nối liền Điện Biên Phủ với thượng Lào
Pháp đánh giá đây là một “pháo đài bất khả xâm phạm”, với vị trí và cách
bố trí như vậy, chúng hồn tồn tin tưởng rằng cĩ thể lập lại chế độ đế quốc thực
dân tại Đơng Dương Nhưng hy vọng của chúng đã hồn biến mất sau 55 ngày
đêm bị vây hãm bởi quân ta, lập nên chiến thắng Điện Biên Phủ – "lừng lẫy năm
châu - trấn động địa cầu", một kỳ tích của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng
chiến chống Pháp, là niềm tự hào của nhân dân yêu chuộng hịa bình trên thế
giới
Cách đây 50 năm Điện Biên Phủ cịn là một bãi chiến trường, nay Điện
Biên đã “thay da đổi thịt”, một khu dân cư 40.000 dân, với những cơng trường
đang phát triển khắp nơi trên nền những di tích lịch sử ghi lại chiến cơng oanh
liệt của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến anh dũng chống thực dân Pháp
Những di tích lịch sử cách mạng và những tiềm năng về tài nguyên tự
nhiên và tài nguyên nhân văn Điện Biên Phủ được xem là một điểm đến hấp
dẫn của khách du lịch trong nước và quốc tế Họ đến đây để biết đến một trang
sử hào hùng của cha anh, để tự hào về dân tộc Việt Nam, họ đến đây để biết đến
một kỳ tích của một dân tộc và sự đổi thay của mảnh đất này
2 Hệ thống các di tích lịch sử Điện Biên Phủ
2.1 Các c ứ điểm đồi A1, đồi Độc Lập, đồi Him Lam
2.1.1 Đồi A1
Ai đến thăm Điện Biên, từ sân bay vào hay từ bến xe đi xuơi theo đường 42
sẽ thấy một dãy đồi chạy từ phía bắc Mường Thanh xuống Đây là dãy đồi phía
đơng nối liền với phân khu trung tâm nổi tiếng với trận đánh của quân ta trong
đợt tấn cơng thứ hai của chiến dịch Điện Biên Phủ Người Pháp gọi những trận
ấy là “chiến trận năm quả đồi” (la bataille des cinq collnes) Trong tất cả các
dãy đồi phía đơng , đồi A1 cĩ vai trị quan trọng nhất trong hệ thống cứ điểm
của Pháp, ngày nay đồi A1 được xem là một điểm dừng chân khơng thể thiếu
của du khách đến Điện Biên
Trang 29Đồi A1 nằm dài theo hướng Tây Bắc, Đơng Nam Cĩ hai đỉnh, đỉnh Tây Bắc
cao hơn 490m, đỉnh Đơng Nam cao hơn 493m
A1 là ký hiệu mà quân đội ta đặt cho một quả đồi, rồi ký hiệu ấy đã trở
thành tên, một cái tên này gắn với chiến cơng và trở thành bất tử Nếu như cái
tên A1 được thay thế bằng một mỹ từ khác thì cũng khơng đủ sức gợi cảm bằng
ký hiệu đã được lịch sử cơng nhận Đồi A1 gắn với Điện Biên cũng như Ngọc
Hồi gắn với Đống Đa
Đồi A1 được Pháp đặt tên là Ê-li-an 2 (Eliane) , trong chiến dịch này,
những tên tướng viễn chinh Pháp đã dùng tên của những người con gái đẹp nước
Pháp để đặt tên cho cứ cho cứ điểm của chúng Nào là Bêatơrixơ cho đồi Him
Lam, Gabrielle cho đồi Độc Lập, Annơmari cho đồi Bản Kéo với mục đích
nhằm khích lệ quân tướng xả thân bảo vệ cứ điểm như bảo vệ người đẹp
Đứng trên đồi A1 cĩ thể bao quát phần lớn lịng chảo Điện Biên Phía Tây của
quả đồi, bên tay trái là đồi E1, C2, D1, C1 Trước mặt là tồn cảnh thành phố
Điện Biên , bên kia đường là sơng Nậm Rốm, xa xa là hầm Đờ cát
Đồi A1 cĩ vị trí đặc biệt quan trọng trong những cao điểm phía đơng, thấy được
vị trí này Pháp đã xây dựng đây là cứ điểm quan trọng nhất của tập đồn cứ
điểm Pháp, cứ điểm này được đánh giá "mất đồi A1 coi như bị thất thủ" Nĩ như
một “bình phong án ngữ phía đơng Mường Thanh”, chặn đường tiến cơng của
bộ đội chủ lực ta, bảo vệ cho sở chỉ huy tập đồn cứ điểm Pháp tại Điện Biên
Phủ, Pháp đã bố trí ở đây một lực lượng quân hùng hậu
Hầm cố thử Đại Liên cĩ hệ thống điện thoại, lơ cốt cây đa cụt, hàng nghìn
mét hào cơng sự với chục hầm bắn cĩ nắp, cĩ hàng rào dây thép gai bảo vệ
Xung quanh đồi cĩ nhiều cứ điểm khác yểm trợ như đồi C2, C3, D1 Đặc biệt từ
hầm Đờ cát cĩ hệ thống hào cơng sự vượt qua sơng Nậm Rốm làm đường tiến
cơng cho bộ binh và xe tăng Pháp yểm trợ, bảo vệ đồi A1 khi cần thiết
Du khách đến thăm đồi A1 sẽ được nghe diễn biến hơn một tháng chiến
đấu của bộ đội ta để dành lại đồi (Từ 20/4-5/5/1954) Tận mắt nhìn thấy di tích
quan trọng này, chứng tích của chiến tranh vẫn cịn in đậm nơi đây; đĩ là cái hố
hình phễu to bằng cái ao- dấu tích của khối bộc phá nghìn cân từ trong lịng đồi
Trang 30A1, làm rung chuyển tập đồn cứ điểm của Pháp; chiếc xe tăng 18 tấn mà tên
quan ba Héc-vu-ê mang từ trung tâm lên để phản kích quân ta
Thăm quan đồi A1 du khách sẽ được chiêm ngưỡng tồn cảnh thành phố
Điện Biên , nghe những câu chuyện về những quả đồi như đồi Cháy, đồi F
Đồi A1 khơng chỉ là quả đồi mang dấu tích của chiến thắng Điện Biên Phủ,
mà nĩ cịn chứa đựng biết bao những câu chuyện thú vị về tên gọi của nĩ qua
các thời kỳ lịch sử, mỗi lần thay tên là một lần thay đổi số phận, khi mang tên
đồi Lạng Chượng là sân khấu của tấn bi kịch hiếu tình trong thời kỳ xung đột
giữa các chúa đất, đồi Dồn Tây là một nỗi buồn của thời kỳ mất nước, đồi A1 là
tên mang lại chiến thắng Điện Biên Phủ Đây thực sự là những điều hấp dẫn du
khách khi thăm quan đồi A1, nĩ khơng chỉ là một di tích mà nĩ đẫ được nhân
cách hĩa như một nhân vật lịch sử
Hiện nay, để phục vụ cho Năm du lịch Điện Biên Phủ, tỉnh đã cĩ dự án
trùng tu tơn tạo đồi A1, dự án nằm trong dự án trùng tu tơn tạo di tích lịch sử
Điện Biên Phủ , là một trong 8 di tích trọng điểm của quần thể di tích
Dự án đồi A1 gồm 7 gĩi thầu, hiện nay cơng ty tu bổ di tích và thiết bị văn
hĩa Trung ương đang tiến hành triển khai đồng loạt các hạng mục của dự án
Việc trùng tu tơn tạo cũng gặp một số khĩ khăn do yếu tố thời tiết và tính chất
của cơng trình làm sao tạo cho khách tham quan hình dung được những diễn
biến trong trận dành lại đồi A1 của quân ta
2.1.2 Đồi Độc Lập
Nếu đồi A1 là một "bình phong án ngữ" phía đơng thì cứ điểm trên đồi Độc
Lập cĩ một vị trí cực kỳ kiên cố của địch án ngữ đường Lai Châu-Điện Biên che
chở cho sân bay Mường Thanh của địch đã bị quân ta tiêu diệt hồn tồn ngày
14/3/1954, đây là trận thắng thứ hai trong chiến dịch Điện Biên Phủ
Cũng giống như đồi A1, đồi Độc Lập được Pháp đặt tên là Gabrielle tên
một người con gái đẹp của nước Pháp Trước cái tên Độc Lập và Gabrielle đồi
này cĩ tên là Pú Vắng( theo tiếng Thái ) nghĩa là đồi vực Sở dĩ cĩ tên gọi này là
vì cĩ một cánh đồng trũng dưới chân đồi Đồi Độc Lập dài dài hình bầu dục,
đỉnh cao gần 500m nơi đây đã ghi lại chiến cơng của quân và dân ta Đến thăm
Trang 31đồi Độc Lập du khách sẽ hiểu hơn về địa danh này và chiến thắng vĩ đại Điện
Biên Phủ của ơng cha ta
2.1.3 Đồi Him Lam
Nhân dân ở đây vẫn quen gọi là đồi Phan Đình Giĩt tên người anh hùng
bất tử với chiến cơng lấy thân mình lấp lỗ châu mai, gĩp phần vào trận thắng lợi
mở đầu cho chiến dịch Điện Biên Phủ
Cứ điểm Him Lam cĩ vị trí kiên cố án ngữ đường Tuần Giáo-Điện Biên và
che chở cho khu trung tâm Mường Thanh của địch đã bị quân ta tiêu diệt ngày
13/3/1954, Pháp coi Him Lam là một "pháo đài bất khả xâm phạm", pháo đài do
chính tay một cố vấn Mỹ ở chiến trường Triều Tiên vẽ kiểu và trực tiếp đơn đốc
xây dựng và tổ chức phịng ngự Tướng Mỹ ơng Da-ni-el đã cùng tướng Na-va
thân chinh tới tham gia ý kiến và cả Bộ trưởng Bộ quốc phịng Pháp ơng
Pơ-lê-van cùng các tham mưu trưởng các binh quân chủng Pháp cũng đến tận nơi kiểm
tra đây là một cứ điểm được xây dựng khá cơng phu của Pháp song trước tinh
thần quyết chiến của quân ta nĩ đã bị tiêu diệt ngay từ đợt tấn cơng đầu tiên của
quân ta mở màn cho chiến thắng Điện Biên Phủ
Nếu du khách cĩ thời gian, hãy dành trọn một ngày để tham quan những di
tích cịn lại xung quanh thành phố như cứ điểm Bản Kéo, Hồng Cúm, đồi E1
đặc biệt đến với Điện Biên trong năm 2004- Năm du lịch Điện Biên Phủ, du
khách đừng bở lỡ cơ hội tham quan đồi D1 nơi cĩ tượng đài chiến thắng Điện
Biên- biểu tượng của tinh thần Điện Biên Phủ, một cơng trình kỷ niệm 50 năm
Chiến thắng Điện Biên Phủ
2.2 Khu v ực trung tâm tập đồn cứ điểm của Pháp ( khu hầm Đờ cát)
Khách tham quan đến thăm Điện Biên Phủ, khơng ai khơng ghé thăm hầm
chỉ huy của tập đồn cứ điểm khổng lồ của Pháp đẫ bị quân ta tiêu diệt hồn
tồn trong chiến dịch Đơng Xuân 1953-1954 Đây là cơ quan đầu não của binh
đồn tác chiến Tây Bắc (G.O.N.O) của đội quân viễn chinh Pháp ở Đơng Dương
do tên đại tướng Christiane de castries chỉ huy và là mục tiêu cuối cùng quyết
định của các chiến sỹ Điện Biên Phủ trong suốt chiến dịch lịch sử này
Sở chỉ huy của tập đồn cứ điểm Điện Biên Phủ ( địch gọi là Ê-péc-vi-ê
Trang 32theo tiếng Pháp nghĩa là "chim cắt") nằm trên hữu ngạn sơng Nậm Rốm, cách
đồi A1 khoảng 500m về phía Tây Bắc
Sở chỉ huy đặt trong một hầm bằng gỗ được xây trong đất khá kiên cố, với
những phiến gỗ trịn và những bao cát trồng lên nhau tạo thành mái hầm vững
chắc, bên trên được che chở bởi các vịm sắt uốn cong cĩ gắn những ăng ten
điện đài
Hầm rộng 20m dài 8m, chiều cao 2,5m Hầm cĩ hai cửa, một cửa quay về
hướng đơng, một cửa quay về hướng nam, trước cửa hướng đơng cĩ bia ghi
chiến cơng kết thúc chiến dịch Điện Biên Phủ Gần cử phía nam cĩ một của
nách thơng sang hầm tổng đài, bên trong hầm Đờ Cát cĩ bốn gian, mỗi gian cĩ
36m2, cao 2,5m, những bức tường ngăn dầy gần 1m thơng giữa 4 gian là một
đường hành lang chạy dọc Trong hầm cĩ đủ tiện nghi để sinh hoạt và làm việc,
gian nào cũng cĩ giường gấp căng vải bạt, ghế gấp, bàn gấp, cĩ đèn, cĩ máy
đièu hịa nhiệt độ, cĩ bồn tắm
Đây là điểm tham quan khá hấp dẫn khi du khách được nghe về chiến cơng
bắt sống tướng Đờ Cát cùng tồn thể bộ tham mưu của quân ta vào ngày
7/3/1954
2.3 S ở chỉ huy chiến dịch Mường Phăng - đồi Đại Tướng
Đến với Điện Biên Phủ, khơng ai lại khơng mong chờ được tham quan
Sở chỉ huy chiến dịch Mường Phăng- đồi Đại Tướng Đây thường là điểm
tham quan sau khi đã tham quan tập đồn cứ điểm Điện Biên Phủ của pháp
tại thành phố
Nằm trong một khu rừng nguyên sinh tại địa phận xã Mường Phăng, huyện
Điện Biên, cách thành phố Điện Biên Phủ 25km về hướng đơng Nơi cịn lưu
giữ nhiều di tích lịch sử như hầm Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Tham mưu
trưởng Hồng Văn Thái, nhà làm việc của bộ tư lệnh mặt trận
Từ thành phố Điện Biên theo hướng Tuần Giáo (quốc lộ 279) km63+450 thì rẽ
trái, đi khoảng 15km sẽ đến Sở chỉ huy chiến dịch Mường Phăng
Con đường dẫn vào sở chỉ huy nếu ai đã từng qua chắc khơng thể quên, con
đường bắc ngang qua những dãy núi Mường Phăng, núi Khau Huốt, núi Huổi
Trang 33Sáng những bản làng dân tộc của người Hmông, bản người Xá, người Thái
Đây là một mảnh ñất có nhiều ưu thế trong quân sự, ñất tuy cao nhưng
không cao lắm, tuy rộng phẳng nhưng có núi rừng kín ñáo; lương thực thì dồi
dào, dân tình thì thuần phác, ñường ñi từ Mường Phăng xuống lòng chảo cũng
tiện, nếu ñi vòng theo ñường ô tô hiện nay thì khoảng 30km, nếu ñi tắt qua lối
Tà Lèng thì chỉ trên 10 km Với những lợi thế này mà trong các thời ñại xưa
Mường Phăng ñã ñược chọn làm nơi dụng võ của các nghĩa quân
Sau hội nghị Thẩm Púa ngày14/1/1954 Bộ tư lệnh chiến dịch Điện Biên
Phủ ñã chuyển từ hang Thẩm Púa huyện Tuần Giáo về khu rừng Phiêng Nặng,
xã Mường Phăng
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ tên Mường Phăng là một ñịa danh quen
thuộc trong tâm trí của người dân, họ vinh dự ñược bảo vệ ngay trên mảnh ñất
của mình cơ quan ñầu não của chiến dịch Điện Biên Phủ Ngày nay trong thời
ñại mới ñược sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền ñịa phương
Mường Phăng ñã có nhiều ñổi mới
Theo quyết ñịnh số 313/VH-VP do bộ trưởng bộ văn hóa Hoàng Minh
Giám ký ngày 28/4/1992 Nhà nước quyết ñịnh dành 200 tỷ ñồng cho việc trùng
tu tôn tạo khu di tích Điện Biên
Dự án trùng tu tôn tạo sở chỉ huy Mường Phăng khoảng 12 tỷ ñồng ñã
hoàn thành vào ngày 30/4 ñể phục vụ mừng 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ
và Năm du lịch Điện Biên 2004
Ngoài ra trong hệ thống các di tích lịch sử Điện Biên Phủ, có các ngọn ñồi
C1, C2, E1 là những cứ ñiểm phòng thủ kiên cố bảo vệ khu trung tâm của ñịch,
tại ñây cũng diễn ra những trận ñánh rất ác liệt Hiện cũng ñang ñược trùng tu
tôn tạo nhằm phục chế lại những cảnh quan của chiến trường ñể phục vụ cho
mục ñích tham quan du lịch của du khách
Để hiểu ñầy ñủ về chiến dịch Điện Biên Phủ năm xưa mời du khách ñến
tham quan bảo tàng Điện Biên Phủ, nơi lưu giữ những hiện vật, sơ ñồ, hình ảnh
về chiến dịch lịch sử này
Đối diện với Bảo tàng Điện Biên Phủ là nghĩa trang ñồi A1, nơi yên nghỉ
Trang 34của các anh hùng liệt sỹ ñã hy sinh anh dũng trong chiến dịch Điện Biên Phủ
Đặc biệt, nghĩa trang là nơi yên nghỉ của các anh hùng bất tử Tô Vĩnh Diện,
Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn, Trần Can Nghĩa trang ñã trở thành nơi thăm
viếng của nhân dân và du khách bốn phương và là nơi diễn ra lễ dâng hương ñể
tỏ lòng biết ơn các anh hùng liệt sỹ trong những dịp lễ khánh tiết của tỉnh
Hệ thống di tích lịch sử Điện Biên Phủ ñẫ trở thành những ñối tượng tham
quan du lịch hết sức ñặc biệt, nó không chỉ hấp dẫn khách tham quan bởi tính
lịch sử, tính thời ñại mà nó là những bằng chứng cho một kỳ tích của nhân dân
Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp, là niềm tự hào của nhân yêu
chuộng hòa bình trên thế giới Do vậy việc bảo vệ giữ gìn khu di tích là trách
nhiệm của cả cộng ñồng, xây dựng nó thành ñiểm tham quan không thể thiếu
trong các tuyến du lịch của quốc gia, từ ñó tạo ñiều kiện ñể khai thác các tiềm
năng du lịch khác của tỉnh
3 Tiềm năng du lịch khác của Điện Biên Phủ
Ngoài tiềm năng lớn về du lịch lịch sử Điện Biên còn là một mảnh ñất gắn
liền với những huyền thoại trong những thời kỳ khác nhau, là ñịa bàn cư trú của
21 dân tộc thiểu số với những nét văn hóa ñặc sắc của vùng Tây Bắc, mảnh ñất
ñược thiên nhiên ưu ñãi về cảnh sắc thiên nhiên Chính vì vậy mảnh ñất này còn
chứa ñựng nhiều tiềm năng về du lịch sinh thái và du lịch văn hóa
3.1 Di tích thành B ản Phủ và ñền thờ Hoàng Công Chất
Có những vùng ñất ở thời nào cũng oanh liệt, lịch sử tồn tại của nó gắn
liền với những sự kiện chính trị, văn hóa, lịch sử vĩ ñại, trong lòng nó chứa ñựng
nhiều di tích vô giá, dân gian gọi ñó là vùng ñất phát tích, Điện Biên Phủ là một
trong số ñó
Từ cổ xưa, Điện Biên ñã là nơi cư trú của loài người, ñiều này có thể chứng
minh qua kho tàng thần thoại, truyền thuyết của các dân tộc
Vào thế kỷ VI, VII ở vùng Vân Nam (Trung Quốc) quốc gia Nam Chiếu ra
ñời Những cuộc tranh chấp giữa Nam Chiếu và các tộc người khác thường diễn
ra sau ñó ñã làm cho vùng Nam Trung Quốc và Bắc Đông Dương bất ổn ñịnh
Trong thời kỳ này ñất Mường Thanh (Điện Biên ) cũng trải qua nhiều biến ñộng
Trang 35Đến thế kỷ IX, X người Lự ở Mường Thanh đã phát triển khá mạnh, từ
phía Bắc họ phát triển thế lực khắp lịng chảo Mường Thanh và ảnh hưởng mạnh
sang các khu vực Sìn Hồ, Mường Lay, Tuần Giáo
Thế kỷ XI, XII người Thái đen từ Mường Ơm, Mường Ai tràn xuống
Mường Lị ( Nghĩa Lộ), trong thời gian đĩ họ làm chủ cả một vùng Mường Lị
qua Mường La tới Mường Thanh
Cũng từ đây cuộc tranh chấp Mường Thanh giữa người Lự và người Thái
diễn ra liên miên, khi thì người Lự khi thì người Thái làm chủ vùng đất này,
nhưng các thủ lĩnh của họ đều thuần phục triều đình Trung ương Lý-Trần
Sang thế kỷ XV, nhà Lê sơ đã cĩ nhiều cố gắng củng cố biên cương, thực
hiện chính sách nhu viễn, đồn kết các tù trưởng các dân tộc thiểu số Do biên
cương được củng cố Tây Bắc ổn định hơn Năm 1643 trấn Hưng Hĩa được
thành lập Mặc dù vậy các thủ lĩnh người Lự vẫn cơ bản làm chủ Mường Thanh
và trong thời kỳ này họ đã xây dựng thành Tam Vạn ở phía Nam Mường Thanh
Thành Tam Vạn cĩ diện tích rất lớn bằng 1/5 cánh đồng Mường Thanh
Phía trước thành cĩ hai chiến lũy dài tới ba cây số, cao vượt đầu người, chân lũy
được trồng tre kín mít và đào hào sâu phái trước Nội thành rộng hàng chục cây
số vuơng, bao gồm mấy xã mà trung tâm là xã Sam Mứn ngày nay
Theo Hưng Hĩa kỷ lược, tương truyền trong thành cĩ 3 vạn dân đinh, ba
vạn cối giã gạo bằng sức nước nên nĩ được gọi là thành Tam Vạn (tiếng Thái là
Sam Mứn) Qua 19 đời, các thủ lĩnh người Lự chiếm Mường Thanh, Tam Vạn
đã trở thành trung tâm kinh tế, văn hĩa, chính trị, dinh luỹ kiên cường của Tây
Bắc và đặt dưới sự quản lý trực tiếp của chính quyền phong kiến Trung ương
Mãi cho tới thế kỷ 18, dưới thời Vua Bảo Thái, kẻ thù từ phía Nam Trung
Quốc (giặc Phẻ) tràn sang chiếm mất thành Tam Vạn Hồng Cơng Chất, vị lãnh
tụ nơng dân Thái Bình tính đường cố thủ lâu dài để chống lại triều đình Phong
kiến Lúc đầu họ Hồng đĩng ở thành Tam Vạn, sau đĩ nhận thấy tuy rộng
nhưng cách bố phịng quá sơ sài, khơng hợp với các loại vũ khí mới xuất hiện
thời đĩ như súng thần cơng, súng hỏa mai… lại khơng phù hợp với sự phịng
Trang 36thủ từ Lào sang từ xuôi ñánh lên Hoàng Công Chất quyết ñịnh xây dựng thành
Chiềng Lê (nay thường gọi là thành Bản Phủ) – nằm ở xã Noong Hẹt, huyện
Điện Biên – cách thành phố Điện Biên Phủ khoảng 9km)
Đây là một kỳ tích về xây dựng thành của họ Hoàng Thành rộng 80 mẫu,
dựa lưng vào dòng sông Nậm Rốm, có ñường thành ñắp bằng ñất, trồng tre gai
mang từ Thái Bình lên vây kín, bên ngoài có hào rộng từ 4 – 5m, sâu 10m
Thành cao 5m, mặt thành rộng 4 – 6m, trên ñó ngựa voi ñi lại ñược, thành có 4
cửa; tiền, hậu, tả, hữu, ở mỗi cửa có ñắp ñồn cao, có vọng, tiêu và lính gác
Trong thành có khu ngoại vi là nơi lính ñóng, ở ñây họ Hoàng cho ñào 133 chiếc
giếng và ao hình dạng khác nhau vuông, tròn, tam giác, lục giác, bát giác ñể trữ
nước cho quân lính tiêu dùng
Để ghi nhớ công ơn của Hoàng Công Chất, nhân dân các dân tộc Mường
Thanh ñã dựng ñền thờ ông ngay ở trung tâm thành Bản Phủ ñể thờ họ Hoàng và
6 thủ lĩnh nghĩa quân Ngôi ñền nằm cách thành phố Điện Biên Phủ ngày nay 12
km về phía Tây nam là di tích lịch sử văn hoá quan trọng của ñịa phương ghi lại
công lao to lớn của người anh hùng nông dân Hoàng Công Chất, người con của
Thái Bình trong cuộc chiến tranh giải phóng Mường Thanh (Điện Biên) khỏi sự
chiếm ñóng của giặc Phẻ
Đền là ñiểm du lịch hấp dẫn của Điện Biên, ngoài ra ñền còn là nơi tín
ngưỡng của nhân dân trong ngày rằm, ñầu xuân năm mới, nhất là ngày lễ hội
truyền thống vào các ngày 24, 25 tháng hai âm lịch hàng năm
3.2 Ti ềm năng du lịch sinh thái của Điện Biên Phủ
Du lịch sinh thái là một loại hình Điện Biên có nhiều tiềm năng, nhưng
chưa ñược khai thác một cách có hiệu quả Do còn thiếu cơ sở vật chất cũng như
các thiết bị, hướng dẫn viên ñể phục vụ cho loại hình này
Trong các ñiểm du lịch sinh thái của Điện Biên không thể không kể ñến
ñiểm du lịch hồ Pa Khoang, ñiểm du lịch sinh thái Uva, suối khoáng nóng Hua
Pe, khu du lịch Huổi Phạ
3.2.1 Hồ Pa Khoang
Hồ Pa Khoang thuộc ñịa phận xã Mường Phăng, huyện Điện Biên, có vị
Trang 37trí thuận lợi nằm kề quốc lộ 279 cách thành phố Điện Biên Phủ gần 20km, nối
thành phố Điện Biên Phủ với Sở chỉ huy chiến dịch – Mường Phăng
Đây là một hồ chứa nước lớn nhất tỉnh Lai Châu trên ñộ cao 908m so với mặt
biển, hàng năm hồ Pa khoang bổ sung thêm cho công trình ñại thuỷ Nậm Rốm
45 triệu m3 nước Đồng thời là khu du lịch Pa Khoang có tổng diện tích 2400 ha
trong ñó: diện tích rừng 1320ha ñất nông nghiệp 300ha, ñất xây dựng cơ bản
150 ha, diện tích mặt nước 600ha (có sức chứa là 37,2 triệu m3 nước)
Khu vực hồ có nhiều thuận lợi cho hoạt ñộng du lịch như: thảm thực vật phong
phú, ñịa hình ña dạng, khí hậu tốt thích hợp cho việc nghỉ dưỡng… Trong các
thảm rừng trong hồ có nhiều thú và nhiều hoa phong lan ñủ chủng loại Dưới hồ
có nhiều loài cá và thực vật nổi (ñã thống kê ñược 65 loài thực vật nổi, 14 loài
ñộng vật nổi, 6 loài ñộng vật ñáy…)
Hồ Pa Khoang nằm ở trung tầm nhiều ngọn núi, giữa một vùng thiên nhiên
cảnh ñẹp hùng vĩ ẩn hiện trong mây trời non nước Vào mùa ñông sương mờ
buông phủ tạo nên một phong cảnh huyền ảo, thấp thoáng nơi xa những dãy núi
trập trùng, những nếp nhà xinh xắn Mùa hè không khí nơi ñây thật dễ chịu,
những luồng gió nam mát dịu, vút tầm mắt ra xa ngắm mây trời non nước hoặc
chèo thuyền du ngoạn, ngắm cảnh Tất cả tạo một khung cảnh êm ñềm, thơ
mộng, một thắng cảnh quyến rũ lòng người Đặc biệt trong khu vực lòng hồ có
các bản dân tộc Thái, Khơ mú là những dân tộc anh em còn lưu giữ ñược các
phong tục tập quán, nét ñặc sắc của các dân tộc Tây Bắc vốn có…
Trong tương lai không xa hồ Pa Khoang là một ñiểm du lịch sinh thái hấp
dẫn của tỉnh Dự án ñầu tư xây dựng khu du lịch sinh thái hồ Pa Khoang trị giá
hàng chục tỷ ñồng hiện ñang ñược triển khai từ nay ñến năm 2005
3.2.2 Suối khoáng nóng Hua Pe
Suối khoáng nóng Hue Pe thuộc xã Thanh Luông, huyện Điện Biên, cách
trung tâm thành phố Điện Biên Phủ 5km về phía Tây Bắc
Tại ñây có nguồn nước khoáng lớn với nhiệt ñộ thường xuyên khoảng
600C, bên cạnh là hồ nước nhân tạo Pe Luông quanh năm gió lộng, hình thành
nên ñiểm du lịch sinh thái tắm nước khoáng nóng và nghỉ dưỡng chữa bệnh, thu
Trang 38hút ngày càng ñông du khách Hiện nay, Điện Biên tiếp tục ñầu tư nâng cấp
ñường giao thông vào khu suối khoáng ñầu tư mở rộng cơ sở vật chất phục vụ
du lịch… Do ñó, trong tương lai không xa suối khoáng nóng Hue Pe sẽ trở thành
ñiểm du lịch sinh thái ñầy triển vọng của tỉnh Điện Biên
Do cách trung tâm thành phố không xa (khoảng 5km) là ñiều kiện hết sức
thuận lợi ñể du khách sử dụng loại sản phẩm du lịch này, làm tăng tính hấp dẫn
cho Tour du lịch lịch sử Điện Biên Phủ
3.2.3 Điểm du lịch sinh thái Uva:
Uva thuộc xã Noong Luông, huyện Điện Biên, cách trung tâm Thành phố
Điện Biên Phủ khoảng 15km
Tại ñây có nguồn suối khoáng quanh năm với nhiệt ñộ từ 600c – 650c Đến
ñây khách du lịch có thể thưởng ngoạn, hòa mình với thiên nhiên hùng vĩ và tận
hưởng những dịch vụ hấp dẫn, ñắm mình trong nước khoáng nóng thiên nhiên
Bên cạnh ñó du khách còn ñược thưởng thức những giá trị tinh hoa văn hóa
– vùng văn hóa cổ của ñất Mường Thanh trường tồn hàng ngàn năm lịch sử tại
ñây
Cùng với sự nâng cấp ñường giao thông vào tới ñiểm du lịch, ñầu tư nâng
cấp các dịch vụ du lịch… Uva ñược xây dựng thành khu du lịch tham quan nghỉ
dưỡng và chữa bệnh thu hút ngày càng nhiều khách trong và ngoài nước
Điểm du lịch sinh thái Uva gồm Hồ Uva diện tích 73.000m2 có dịch vụ bơi
thuyền, câu cá giải trí, khoa vật lý trị liệu 12 phòng mát xa, nhà tắm gia ñình
gồm 10 phòng, bể tắm ngoài trời diện tích 320m2, chiều sâu trung bình 1,5m
Trong tương lai, ñây sẽ là ñiểm du lịch nghỉ dưỡng và chữa bênh lý tưởng
với những tiện nghi ñầy ñủ và dịch vụ hoàn hảo
3.2.4 Động Pa Thơm
Động Pa Thơm nằm ở phía tây huyện Điện Biên, giáp với biên giới Việt
Lào Nhân dân ñịa phương gọi là “Thẩm Nang Lai” (hang nhiều nàng tiên)
Động Pa Thơm nằm ở lưng chừng núi, cửa ñộng hình mái vòm, cửa cao 12m,
rộng 17m mái ñá nhô ra 7m Chính giữa lối vào là một khối ñá khổng lồ sừng
sững giống như ñầu voi ñang rũ xuống Chiều sâu ñộng khoảng hơn 350m chạy
Trang 39theo hướng Nam Động có 9 vòm lớn nhỏ, chiều ngang có chỗ rộng chừng 20m
Lối vào ñộng giáp cửa hang có ba khối ñá lớn nằm ngang uốn lượn như con trăn
khổng lồ ngăn ñôi ñộng và tạo thành hai lối vào ra
Ngay từ ngoài cửa hang ñã có nhiều nhũ ñá với nhiều hình hài hết sức sống
ñộng, nhũ ñá óng ánh, mầu sắc huyền ảo lung linh dưới ngọn nến Các vòm
ñộng ñều cao vút, mỗi vòm tựa như là một tòa ñiện nguy nga, lộng lẫy, khối nhũ
nhô lên, những mảng ñá ñủ mọi hình tượng mềm mại từ trên mái rủ xuống
những tua rua óng ánh Bên vách những khối ñá như những dòng thác lớn ñang
chảy
Ngoài giá trị về cảnh quan, Động Pa Thơm ñược gắn với những huyền
thoại, truyền thuyết ñẹp về tình yêu ñôi lứa, làm cho cảnh quan thêm chất thi ca
trở thành ñịa danh du lịch hấp dẫn
Ngoài ñộng Pa Thơm, ñến Điện Biên nếu du khách có sở thích về du lịch
hang ñộng thì ñến với hang Thẩm Púa (hang thuộc xã Búng Lao, huyện Tuần
Giáo) Đây là một hang sâu, rộng và cao gồm 10m, có nhiều ngách Giữa hang có
phiến ñá bằng phẳng như mặt bàn Du khách ñến ñây ñể ngắm nhìn nhũ ñá có hình
thù khác nhau như rồng, phượng, sư tử… hoặc những ñóa phong lan tuyện ñẹp
Nơi ñây người dân ñịa phương còn phát hiện ñược rìu, chày nghiền thức ăn
bằng ñá và một số mẩu xương ñộng vật hóa thạch, hang Thẩm Púa còn là sở chỉ
huy ñầu tiên của chiến dịch Điện Biên Phủ Tại ñây ngày 14/1/1954 ñã diễn ra
hội nghị quan trọng, quyết ñịnh cho chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ
Hiện nay, hang ñang ñược ñề nghị xếp hạng di tích và là ñiểm tham quan,
tìm hiểu, thưởng thức thiên nhiên của du khách
Nếu du khách ñến Điện Biên bằng ñường bộ, chắc chắn phải vượt qua ñèo
Pha Đin dài 37km một con ñèo ngoạn mục Một con ñèo ñã ñi vào thơ ca của
nhiều tác giả
Dốc Pha Đin chị gánh anh thồ Đèo Lũng Lô anh hò chị hát
(T ố Hữu)
Pha Đin theo tiếng Thái nghĩa làTrời Đất, theo truyền thuyết ñịa phương là
nơi tiếp giáp giữa trời và ñất Xưa kia vì có tranh chấp giữa hai tỉnh Sơn La và