Vận dụng tư tưởng hồ chí minh về cán bộ để xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở huyện đức thọ tỉnh hà tĩnh giai đoạn hiện nay

ra những vấn đề lớn về công tác cán bộ nói chung và cán bộ chủ chốt các cấpnói riêng, trong đó cấp cơ sở có vai trò cốt yếu.Do đó, việc nghiên cứu, tổng kết, đánh giá đúng thực trạng đội

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

HOÀNG XUÂN HÙNG

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ

ĐỂ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP

CƠ SỞ Ở HUYỆN ĐỨC THỌ TỈNH HÀ TĨNH

GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

NGHỆ AN - 2015

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học:

PGS TS NGUYỄN THÁI SƠN

NGHỆ AN - 2015

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian qua, tôi đã được sự hướng dẫn tận tình của các thầy giáo,

cô giáo trường Đại học Vinh, tôi xin trân trọng cám ơn Ban giám hiệu nhàtrường, Phòng đào tạo sau Đại học, khoa giáo dục Chính trị cùng toàn thể cácthầy cô giáo của trường Đại học Vinh đã tận tình giảng dạy, truyền đạt nhiềukiến thức chính trị quý báu, hướng dẫn nhiệt tình cho tôi trong quá trình học tập

và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn thầy Nguyễn Thái Sơn, Phó trưởng khoa giáodục Chính trị đã chu đáo dìu dắt, hướng dẫn giúp tôi hoàn thành luận văn tốtnghiệp này

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các bạn lớp Cao học khóa 21, gia đình,bạn bè, và các bạn đồng nghiệp đã hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua

Xin chân thành cảm ơn đến các đồng chí lãnh đạo Huyện ủy, Ủy ban nhândân huyện, các ban ngành đoàn thể của huyện Đức Thọ đã hỗ trợ, giúp đỡ, tạođiều kiện cho tôi trong thời gian tham gia học tập, nghiên cứu khoa học và hoànthành luận văn tốt nghiệp này

Xin trân trọng cảm ơn!

Nghệ An, tháng 10 năm 2015

Tác giả

Hoàng Xuân Hùng

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa 1

Lời cảm ơn 2

Mục lục 3

A MỞ ĐẦU 4

B NỘI DUNG 10

Chương 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 10

1.1 Một số khái niệm liên quan về cán bộ 10

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn của người cán bộ cách mạng 13

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về huấn luyện, đào tạo, sử dụng và chính sách đãi ngộ cán bộ 35

Chương 2 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH ĐỂ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ Ở ĐỨC THỌ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 43

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh 43

2.2 Một số nét chung về đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở ở Đức Thọ hiện nay 47

2.3 Những kết quả đạt được trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Đức Thọ trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh 57

Chương 3 MỤC TIÊU, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ ĐỂ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ HUYỆN ĐỨC THỌ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 62

3.1 Mục tiêu 62

3.2 Phương hướng 64

3.3 Những giải pháp để xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Đức Thọ theo tư tưởng Hồ Chí Minh 66

C KẾT LUẬN 96

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh - lãnh tụ thiên tài, người anh hùng giải phóng dân tộc,nhà tư tưởng, danh nhân văn hoá thế giới Tư tưởng của Người luôn là tấm gươngsáng cho toàn Đảng, toàn dân, đặc biệt là đội ngũ cán bộ phấn đấu học tập và noitheo Với sự hiểu biết sâu rộng, là kiến trúc sư và linh hồn của khối đoàn kết dântộc, Người cũng đã để lại cho nhân dân ta nhiều bài học quý giá về việc xây dựngđội ngũ cán bộ Giá trị cao quý của nó không những là các chỉ dẫn lý luận mangtính sáng tạo, thiết thực mà còn có ý nghĩa thực tiễn chỉ đạo và định hướng trực tiếpcho công tác cán bộ của hệ thống chính trị ở nước ta trong giai đoạn hiện nay vàmai sau Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy chúng ta rằng "Muốn xây dựng chủnghĩa xã hội trước hết cần phải có những con người xã hội chủ nghĩa" và Ngườinhấn mạnh: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” [33, tr.240], "công việc thànhcông hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém" [33, tr.269]

Cấp cơ sở hay còn gọi là cấp xã, phường, thị trấn là đơn vị hành chínhnhỏ nhất trong hệ thống hành chính 4 cấp ở nước ta, ở ngay trong dân, trực tiếplàm việc với dân và chăm lo đến đời sống của nhân dân Cấp cơ sở là nơi diễn ramọi hoạt động kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của tầng lớp nhân dân, nơi tiếnhành tổ chức và vận động người dân thực hiện chủ trương, đường lối, chính sáchcủa Đảng và pháp luật của Nhà nước Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có vai trò rấtquan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, chínhsách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, pháthuy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xãhội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư Cán bộ cấp cơ sở là người mangchính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước giải thích cho nhân dân hiểu và thihành, đặc biệt là đội ngũ cán bộ chủ chốt Đồng thời, lắng nghe ý chí, nguyên

vọng và thu thập thông tin về tình hình thực tế có liên quan đến mọi hoạt độngcủa nhân dân để báo cáo cho Đảng và Chính phủ hiểu rõ, nhằm xây dựng vàđiều chỉnh chủ trương, chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước cho phùhợp với tình hình thực tế Cán bộ cấp cơ sở chính là cầu nối giữa Đảng, ChínhPhủ với nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ “cấp xã là cấp gần dân nhất, là nền tảngcủa hành chính Cấp xã làm được việc thì mọi việc đều xong xuôi”[33, tr 271]

Hệ thống chính trị, chính quyền cấp cơ sở mạnh hay yếu phụ thuộc vào chấtlượng đội ngũ cán bộ chủ chốt của cấp cơ sở Hiện nay, trong quá trình hội nhậpquốc tế nhằm phát triển đất nước với mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hộidân chủ, công bằng, văn minh”, đòi hỏi đội ngũ cán bộ chủ chốt phải có đủphẩm chất đạo đức, năng lực để thực hiện nhiệm vụ, đáp ứng được yêu cầutrong giai đoạn mới

Tuy nhiên, thực tế trên phạm vi cả nước và trong từng địa phương đangđặt ra nhiều vấn đề mới, cần được tiếp tục nghiên cứu cụ thể, những đòi hỏi vềchất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp, nhất là cấp cơ sở ngày càng trở nênbức thiết và quan trọng hơn bao giờ hết Do những tác động ngày càng mạnh mẽcủa mặt trái kinh tế thị trường dẫn đến tình trạng một bộ phận không nhỏ cán bộ,đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một sốcán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống với nhữngbiểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ,

cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, thamnhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc Mặt khác, một bộ phận cán bộ lãnhđạo các cấp vẫn còn mắc bệnh độc đoán, chuyên quyền, thiếu khoa học, thiếudân chủ; cán bộ chủ chốt cấp cơ sở thì xa dân, cửa quyền, hách dịch… làm chohoạt động của bộ máy công quyền và các tổ chức trong hệ thống chính trị kémhiệu quả, những “điểm nóng” ở cơ sở ngày càng nhiều hơn, phức tạp hơn… đặt

ra những vấn đề lớn về công tác cán bộ nói chung và cán bộ chủ chốt các cấpnói riêng, trong đó cấp cơ sở có vai trò cốt yếu.

Do đó, việc nghiên cứu, tổng kết, đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cán

bộ, từ đó rút ra nguyên nhân và bài học kinh nghiệm, đồng thời vận dụng sángtạo tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ để đề xuất với lãnh đạo huyện nhà một sốgiải pháp chủ yếu trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ nhằmđáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn hiện nay là việc làm hết sứccần thiết

Từ tình hình thực tế trên, tôi chọn đề tài: “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí

Minh về cán bộ để xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ ở huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt

nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học

Liên quan đến đề tài này đã có nhiều học giả quan tâm nghiên cứu dướinhững góc độ tiếp cận khác nhau Có công trình đi vào nghiên cứu toàn bộnội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, có công trìnhchỉ nghiên cứu một hay một số nội dung trong công tác cán bộ theo tư tưởngcủa Người Các công trình nghiên cứu của các tác giả được công bố dướidạng chuyên đề, luận văn thạc sỹ, các bài đăng trên các sách, báo, tạp chí, kỷyếu, hội thảo khoa học Mỗi bài viết, tác phẩm, công trình nghiên cứu đềudựa trên những cơ sở thực tiễn, khoa học nhất định để đưa ra các giải pháphiệu quả để giải quyết những vấn đề cụ thế phát sinh Như một số đề tàinghiên cứu:

* Công trình nghiên cứu tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ:

- Mãi mãi học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, NxbChính trị Quốc gia, Hà Nội năm 2007

- Tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về sửa đổi lối làm việc,thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, quan liêu, Nxb Chính trị Quốc gia,

- TS Hoàng Trang - TS Phạm Ngọc Anh (Đồng chủ biên): Tư tưởngnhân văn Hồ Chí Minh với việc giáo dục đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay,Nxb Chính trị Quốc gia

* Công trình nghiên cứu về công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ ở nước ta hiện nay

- Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm (Đồng chủ biên): Luận cứ khoahọc cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003

- Nguyễn Thị Thanh Huyền: luận văn Thạc sĩ chuyên ngành hành chính

công "Nâng cao năng lực của đội cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại huyện Thanh Trì,

thành phố Hà Nội giai đoạn hiện nay".

Trần Huy Sáng (1999), Xây dựng đội ngũ CB, CC QLNN về kinh tế ở các huyện (qua thực tế các huyện ngoại thành Hà Nội), Luận án Tiến sĩ khoa học Kinh tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; - Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương, Xây dựng đội ngũ CB, CC của Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân, Tạp chí Cộng sản điện tử, số 22;

- Một số bài báo của nhiều nhà nghiên cứu đăng trên các tạp chí khoa họctheo chủ đề Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ như:

- TS Lê Văn Thịnh: Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách công tác củacán bộ, Trường Đại học KHXH&NV- Đại học Quốc gia Hà Nội- 2011

- Lê Thị Thủy: Vấn đề cán bộ trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc của HồChí Minh, Tạp chí Lý luận chính trị & truyền thông - Số tháng 3-2009.

- TS Nguyễn Thị Kim Dung - Học viện chính trị - Hành chính quốc gia

Hồ Chí Minh: Quan điểm của Chủ Tịch Hồ Chí Minh về sử dụng cán bộ - Tạpchí lí luận Chính trị số 6-2013

- Ths Nguyễn Lương Uyên - Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng:Quan điểm của Hồ Chí Minh về nội dung huấn luyện cán bộ, 4-2013

Các công trình nghiên cứu trên đã đi sâu phân tích tư tưởng Hồ ChíMinh về cán bộ và công tác cán bộ dưới nhiều góc độ khác nhau, như vấn đềrèn luyện đạo đức, năng lực của cán bộ, một số nội dung quan trọng của tưtưởng Hồ Chí Minh về công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ, đổi mới phongcách cán bộ, v.v… song có thể nói chưa có công trình khoa học nào đi sâunghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ vào việc xây dựng độingũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở nước ta hiện nay, đặc biệt là đội ngũ cán bộchủ chốt cấp cơ sở tại huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh một cách có hệ thống Vìvậy, trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu đã được công bố,tôi mong muốn được góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việcnâng cao chất lượng công tác xây dựng đội ngũ cán bộ cán bộ chủ chốt cấp cơ

sở ở huyện Đức Thọ giai đoạn hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ vào thựctiễn ở huyện Đức Thọ để nhận thức thực trạng và đề xuất những giải pháp nhằmnâng cao chất lượng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Đức Thọ tỉnh

Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

- Phân tích, điều tra, đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ chủ chốt vàviệc vận dụng tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

để xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở huyện Đức Thọ trong thờigian qua.

- Đề xuất mục tiêu, phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm vậndụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ để xây dựng đội ngũ cán bộ chủchốt cấp cơ sở ở huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ;

- Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở và công tác xây dựng đội ngũ cán bộchủ chốt cấp cơ sở ở huyện Đức Thọ

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaduy vật biện chứng và duy vật lịch sử; sử dụng các phương pháp phân tích, tổnghợp; phương pháp lôgíc và lịch sử kết hợp với phương pháp điều tra xã hội học,đặc biệt coi trọng phương pháp tổng kết thực tiễn

6 Những đóng góp mới của đề tài

Luận văn góp phần đánh giá thực trạng công tác xây dựng và chất lượngđội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh, qua đó đềxuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong giai đoạnhiện nay theo Tư tưởng Hồ Chí Minh

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn cócấu trúc gồm 3 chương:

Chương 1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Chương 2 Thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đội

ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Đức Thọ trong giai đoạn hiện nay

Chương 3 Mục tiêu, phương hướng và những giải pháp nhằm vận dụng

tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ để xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sởhuyện Đức Thọ trong giai đoạn hiện nay

B NỘI DUNG Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ

1.1 Một số khái niệm liên quan về cán bộ

1.1.1 Khái niệm cán bộ

Theo cuốn Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên thì: "Cán

bộ: Người làm việc trong cơ quan nhà nước - cán bộ nhà nước 2 Người giữchức vụ, phân biệt với người bình thường, không giữ chức vụ trong các cơ quan,

tổ chức nhà nước" [27, tr 249]

Trong lĩnh vực khoa học hành chính, thuật ngữ “cán bộ” được hiểu lànhững người giữ các chức vụ từ Phó trưởng phòng, Trưởng phòng tương đươngtrở lên để phân biệt với những người không giữ chức vụ

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra định nghĩa về cán bộ hết sức khái quát,giản dị và dễ hiểu Theo Người: "Cán bộ là người đem chính sách của Đảng,Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành, đồng thời đem tình hìnhdân chúng báo cáo cho Đảng, Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng"[32, tr 33]

Theo khoản 1 điều 4 Luật Cán bộ, công chức năm 2008 quy định “Cán

bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chứcdanh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổchức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương(sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh

(sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sáchnhà nước”

1.1.2 Đội ngũ cán bộ

Khái niệm “đội ngũ” được dùng rộng rãi trong các tổ chức như đội ngũ

cán bộ công nhân viên, đội ngũ trí thức, đội ngũ cán bộ khoa học, đội ngũ y, bác

sỹ, v.v Khái niệm đội ngũ xuất phát từ thuật ngữ quân sự, đó là tổ chức gồmnhiều người tập hợp hành một lực lượng hoàn chỉnh Như vậy đội ngũ có thểđược hiểu là tập hợp một số người có cùng chức năng, nhiệm vụ và nghềnghiệp Các quan niệm về “đội ngũ” tuy có khác nhau nhưng đều thống nhất ởchỗ: Đội ngũ là tập hợp một số người thành một lực lượng thực hiện một haymột số chức năng, nhiệm vụ nhất định để đem về kết quả nhất định nào đó

Nội hàm “đội ngũ cán bộ” cũng bao hàm nhiều nội dung Xét về mặt cấu trúc, có thể quan niệm đội ngũ cán bộ bao hàm hai bộ phận: bộ phận thứ nhất, gồm những cán bộ được hình thành qua con đường đào tạo tại các trường; bộ phận thứ hai, gồm những cán bộ được hình thành qua con đường bầu cử hoặc đề

bạt, bổ nhiệm

Xét về loại hình đội ngũ cán bộ, có thể phân thành các loại:

- Cán bộ Đảng và đoàn thể;

- Cán bộ Nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp);

- Cán bộ kinh tế và quản lý kinh tế;

- Cán bộ khoa học - kỹ thuật, văn hoá, giáo dục, y tế, thể thao, xã hội vàcán bộ quản lý thuộc các ngành này;

- Cán bộ lực lượng vũ trang v.v…

Trong xã hội có giai cấp, đội ngũ cán bộ được hình thành theo quan điểm,mục đích của giai cấp cầm quyền Ở nước ta, cán bộ phải là người trung thành,tận tuỵ, vì lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc

Cán bộ chủ chốt: Trong mỗi tổ chức đều có người lãnh đạo Nhiều tổ chức

có tập thể lãnh đạo Trong tập thể lãnh đạo có người đứng đầu, đó là cán bộ chủ

chốt Như vậy, cán bộ chủ chốt là người đứng đầu quan trọng nhất, có tác dụngchi phối chủ yếu mọi hoạt động của một tổ chức.

Khi xác định cán bộ lãnh đạo chủ chốt, cần đặt cán bộ trong một tổchức nhất định Có thể có cán bộ ở tổ chức này, trong mối quan hệ này là cán

bộ chủ chốt, nhưng trong mối quan hệ khác lại không phải là cán bộ chủ chốt

1.1.3 Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Cấp cơ sở là cấp cuối cùng của hệ thống chính trị bốn cấp (Trung ương,tỉnh, huyện, xã), nó mang đầy đủ đặc trưng của bộ máy quyền lực chính trị trong

hệ thống quyền lực chính trị Như vậy, có thể hiểu hệ thống chính trị cơ sở cũng

là một bộ phận cấu trúc thượng tầng của xã hội bao gồm: các tổ chức, các thiếtchế hợp pháp có quan hệ về mục đích, chức năng thực hiện quyền lực chính trị ở

cơ sở Hệ thống chính trị cấp cơ sở bao gồm các tổ chức Đảng, chính quyền vàcác đoàn thể nhân dân

Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những người lãnh đạo đứng đầu ở cấp xã,

phường, thị trấn (hoặc tương đương), có vị trí quan trọng, có tác dụng làm nòng

cốt chi phối toàn bộ hoạt động của một tổ chức nhất định

Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những người có chức vụ trọng yếu ở cơ sở,thực hiện lãnh đạo, tổ chức, điều hành, triển khai các nhiệm vụ ở địa phương vàphải chịu trách nhiệm về việc làm của mình trước tập thể, trước nhân dân vàtrước cấp trên của mình Cụ thể: Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những cán bộ giữ

chức vụ bao gồm các chức danh: Bí thư đảng uỷ, phó bí thư đảng uỷ, chủ tịch hội đồng nhân dân, chủ tịch uỷ ban nhân dân, phó chủ tịch hội đồng nhân dân, phó chủ tịch uỷ ban nhân dân.

Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở chính là những người giữ vai trò nòngcốt, điều hành hoạt động của bộ máy tổ chức cấp cơ sở, nó vừa thể hiện sự lãnhđạo của Đảng vừa đảm bảo thực hiện quyền lực chính trị của chính quyền, vừađảm bảo quyền dân chủ của nhân dân ở cơ sở Đặc điểm này đòi hỏi khi đổimới phương pháp lãnh đạo và phong cách công tác của đội ngũ cán bộ chủ

chốt cấp cơ sở phải gắn liền với việc không ngừng củng cố và hoàn thiện hệ

thống chính trị cơ sở thật sự vững mạnh góp phần vào sự phát triển kinh tế xãhội ở địa phương

Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở giữ vai trò hết sức quan trọng trong ổn địnhchính trị, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Đơn vị nào có cán bộ chủchốt giỏi thì tổ chức đó sẽ mạnh, nâng cao được hiệu quả, chất lượng côngtác Cùng một tổ chức, bộ máy tương tự, cùng một cơ chế, chính sách giốngnhau, nhưng có địa phương kinh tế phát triển rất nhanh, mọi nhiệm vụ đềuthực hiện hoàn thành xuất sắc, có địa phương về kinh tế xã hội thì trì trệ, mọinhiệm vụ bê trễ Điều đó nói lên vai trò quyết định của cán bộ chủ chốt

Vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở còn được thể hiện trongviệc định hướng sự phát triển ở cơ sở theo con đường xã hội chủ nghĩa Đó làthực hiện tốt nguyên tắc phát triển kinh tế là trọng tâm, xây dựng Đảng là thenchốt Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những người quy tụ truyền thống đoàn kếttrong nhân dân, phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương Đồng thời, trongquá trình phát triển kinh tế, họ là những người vận động nhân dân thực hiện tốttruyền thống của dân tộc: xoá đói giảm nghèo, đền ơn, đáp nghĩa đối với giađình có công với cách mạng, gia đình chính sách Đồng thời, trước những ảnhhưởng không nhỏ của cơ chế thị trường, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là nhữngngười luôn giáo dục bà con cảnh giác với âm mưu diễn biến hoà bình của kẻđịch Họ là những người trực tiếp nắm bắt, quản lý dân số trên địa bàn cho nên

có những đóng góp không nhỏ trong việc đấu tranh bài trừ các tệ nạn xã hội trênđịa bàn cơ sở của mình

Tóm lại, xét trên tất cả các phương diện, đội ngũ cán bộ cấp cơ sở có vị trí

và vai trò rất quan trọng trong tổng thể đội ngũ cán bộ, cần được đặc biệt quantâm và có chính sách không ngừng xây dựng và phát triển

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn của người cán bộ cách mạng

1.2.1 Người cán bộ phải vừa có đức vừa có tài

Trong suốt cuộc đời làm cách mạng của mình Hồ Chí Minh luôn coi vấn

đề cán bộ là một trong những vấn đề then chốt quyết định đến sự thành bại củacách mạng Người khẳng định: “Cán bộ là gốc của mọi công việc, mọi việcthành công hay thất bại là do cán bộ tốt hay kém” và “Cán bộ là cái dây chuyềncủa bộ máy Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạytoàn bộ máy cũng tê liệt Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ,của Đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũngkhông thể thực hiện được”[42, tr.54]

Do đó, Người yêu cầu mỗi cán bộ phải luôn tự rèn luyện, phải luôn giữđược tư cách của người cán bộ cách mạng Theo Hồ Chí Minh, người cán bộphải luôn là người giữ chủ nghĩa cho vững, ít ham muốn về vật chất, ngày đêmnghĩ đến sự nghiệp cách mạng, sẵn sàng hi sinh tất cả vì sự nghiệp giải phóngdân tộc và nhân loại Đó là những con người có trí tuệ, hiều biết, luôn luôn ủng

hộ cái “thiện”, lên án cái “ác”, bảo vệ “chính” và quyết tâm tiêu diệt “tà” Trênquan điểm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu những người cán bộ khi đã tựnguyện đi làm “công bộc của dân”, thì trước hết phải thực hiện nghiêm túc bốnđức tính căn bản của người cán bộ cách mạng: “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công

vô tư”

Đất nước ta đang trên con đường đổi mới, trong Văn kiện Đại hội Đạibiểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta tiếp tục khẳng định: Lấy nhiệm vụ xây dựngkinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt Để thực hiện tốt những nhiệm

vụ chiến lược quan trọng đó, đổi mới công tác cán bộ, đặc biệt là đổi mới độingũ cán bộ lãnh đạo, được Đảng xác định là khâu đột phá Về vấn đề này, ngay

từ Đại hội toàn quốc lần thứ VI, Đảng ta đã nêu rõ: “Đổi mới cán bộ lãnh đạocác cấp là mắt xích quan trọng nhất mà Đảng ta nắm chắc để thúc đẩy những

cuộc cải cách có ý nghĩa cách mạng” [17, tr.126].

Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, công tác tổ chức, đổi mới cán bộ củaĐảng làm chưa thật tốt Nhiều trường hợp cán bộ mắc khuyết điểm ở nơi này, lại

được chuyển sang nơi khác với vị trí, cương vị cao hơn Điều đó chẳng nhữnglàm mất uy tín của Đảng, mà đồng thời còn làm mất uy tín của nhân dân đối vớiĐảng và dẫn đến tình trạng thiếu kỷ luật, kỷ cương trong Đảng.

Trước thực trạng đó, Đại hội toàn quốc lần thứ X của Đảng đã nhìn nhận

và kiểm điểm một cách nghiêm túc đồng thời khẳng định những yếu kém trongcông tác cán bộ là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng cán bộ “tàikhông xứng chức”, làm trì trệ công cuộc đổi mới, làm mất lòng tin của nhândân với Đảng Chính vì thế, vấn đề đổi mới công tác cán bộ nói chung, đổi mớicán bộ lãnh đạo nói riêng, được Đảng xác định là một trong những nhiệm vụtrọng tâm và hết sức quan trọng trong công tác xây dựng Đảng Tuy nhiên,công tác đào tạo, quy hoạch cán bộ là cả một quá trình chọn lọc, vừa đòi hỏitính khoa học của nghệ thuật dùng người, lại vừa có tính đặc thù phải dựa trên

cơ sở lý luận của khoa học tổ chức và đào tạo qua thực tiễn

Có thể nói công tác đào tạo, đánh giá cán bộ, đề bạt cán bộ, chính sáchcán bộ…đặt ra những yêu cầu hết sức cụ thể đối với cán bộ mỗi ngành, mỗi cấp,mỗi địa phương, trong từng giai đoạn lịch sử và trong mỗi nhiệm vụ nhất định.Nhưng nhìn lại những tiêu chí về phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môncủa người cán bộ cách mạng mà Hồ Chí Minh đã nêu ra cách đây nhiều thập kỷ,cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị

Có thể nói rằng từ việc nhìn nhận vai trò hết sức quan trọng của ngườicán bộ trong sự nghiệp cách mạng, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ những tiêu chuẩn củangười cán bộ cách mạng, phải tự giác rèn luyện về mọi mặt, không ngừng nângcao phẩm chất, năng lực, để xứng đáng: “Vừa là người lãnh đạo vừa là ngườiđầy tớ trung thành của nhân dân” Do đó, Người đề ra tiêu chuẩn của người cán

bộ không phải từ ý muốn chủ quan của bản thân, mà xuất phát từ yêu cầu kháchquan của sự nghiệp cách mạng

Cách mạng muốn thành công, đất nước muốn độc lập, nhân dân được tự

do, hạnh phúc, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành,

đòi hỏi người cán bộ phải vừa có “đức” vừa có “tài”, vừa “hồng” vừa “chuyên”,sẵn sàng hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, ở mọi lúc, mọi nơi, luôn đặt lợiích của Đảng, của dân tộc, của nhân dân lên trên hết, trước hết.

Theo Hồ Chí Minh: Đạo đức cách mạng là nguồn gốc của người cán

bộ Đã là người cán bộ cách mạng thì phải có đạo đức cách mạng Giữ được

đạo đức cách mạng mới có thể trở thành người cán bộ cách mạng chân chính.Bởi vì: Mọi việc thành công hay thất bại, chủ yếu là do cán bộ có thấm nhuầnđạo đức cách mạng hay không Người khẳng đinh: “Người Đảng viên, ngườicán bộ tốt muốn trở nên người cách mạng chân chính, không có gì là khó cả.Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổquốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công vô tư Mình đã chí công

vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng ít, mà những tính tốt như sau, ngày càng

thêm” [42, tr.251].

Hồ Chí Minh khẳng định: “Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng

làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng” Người coi đạo đứccủa người cách mạng như gốc của cây, ngọn nguồn của suối của sông: “Cũngnhư sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải cógốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo

đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [42, tr 252].

Hồ Chí Minh cho rằng: “Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hộimới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề,một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh đượcnặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng,

mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang” [46, tr 283].

Trên quan điểm đó, ngay từ những năm đầu chuẩn bị cho sự ra đời củaĐảng Cộng sản, trong tác phẩm Đường cách mệnh, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ tưcách của người cán bộ cách mạng trong các mối quan hệ: Đối với mình, đối

với người và đối với việc Sau này, Người đề cập một cách cụ thể và nhấnmạnh đến các tiêu chí, phẩm chất đạo đức cơ bản của người cán bộ, đảng viên.

- Một là trung với nước, trung với Đảng, hiếu với dân

Trung, hiếu là những khái niệm đã có trong tư tưởng đạo đức truyềnthống Nho giáo phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng Tuy nhiên,mệnh đề này đã được Hồ Chí Minh sử dụng và đưa vào đó nội dung mới Nếu

như trước kia, trung quân là trung thành với vua, vì vua là thiên tử gánh vác

mệnh trời trông coi vận nước, nước là nước của vua, thì nay phạm trù đó đãđược mang nội dung mới: trung với Đảng, trung với nước Còn hiếu trước đâychỉ thu hẹp trong phạm vi gia đình, là con cái phải hiếu thảo với cha mẹ, nay nộidung đó đã được mở rộng, ý nghĩa lớn lao hơn nhiều, không chỉ bó hẹp trongphạm vi gia đình mà với toàn dân tộc

Như vậy, tư tưởng trung với nước, hiếu với dân của Hồ Chí Minh không

những kế thừa giá trị của chủ nghĩa yêu nước truyền thống của dân tộc, mà cònvượt qua những hạn chế truyền thống đó Trung với nước là trung thành với sựnghiệp dựng nước và giữ nước Nước ở đây là nước của dân, còn dân lại là chủnhân của đất nước Hiếu với dân là thương dân, là phục vụ hết lòng để được dântin yêu, quý mến Hiếu với dân trong đó có cha mẹ mình, phải biết phấn đấu hisinh, đem lại độc lập, tự do dân chủ, hạnh phúc cho dân, sống cuộc sống của dân,nói tiếng nói của dân Hiếu với dân là mỗi cán bộ, đảng viên phải biết tin vào dân,dựa vào dân, gần gũi, giúp đỡ dân, lo cho cuộc sống của dân ngày càng tốt hơn.Người nhấn mạnh: “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho

dân thì phải hết sức tránh” [41, tr 47].

Chính quyền phải có trách nhiệm lo cho dân: “Làm cho dân có ăn, làmcho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làm cho dân có học hành”

Hiếu với dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh là mỗi cán bộ dù ở bất cứ cương

vị gì, giữ trọng trách gì cũng phải xuất phát từ dân, thực hành dân chủ, “làm sao

cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm” [49, t.r 223].

Hồ Chí Minh dạy rằng, Đảng và Chính phủ trước hết là người lãnh đạo,

và là công bộc của nhân dân chứ không phải là “quan cách mạng”, không phải

để “đè đầu cưỡi cổ nhân dân”

Trung với nước, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hi sinh vì độc lập tự docủa Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội

Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nàocũng đánh thắng Câu nói đó của Người vừa là lời kêu gọi hành động, vừa làđịnh hướng chính trị, đạo đức cho mỗi người Việt Nam không phải chỉ trongcuộc đấu tranh cách mạng trước mắt, mà còn lâu dài về sau

- Hai là, gần dân, quan hệ mật thiết với nhân dân, yêu thương con người

Hồ Chí Minh được thế giới tôn vinh là danh nhân văn hóa, trước hết bởi

tư tưởng nhân văn cao cả của Người Đồi với cán bộ, một trong những yêu cầuhàng đầu mà Người đặt ra là tinh thần hy sinh, phục vụ nhân dân, tin tưởng vàyêu mến nhân dân, quan hệ mật thiết với nhân dân,yêu thương đồng bào, yêunhân loại Đối với Hồ Chí Minh, tình yêu thương con người trước hết được dànhcho những người cùng khổ, những người lao động bị áp bức, bóc lột: từ ngườiphu đường đến người bạn tù trong ngục tối và cả em bé đang nằm trong nôi

Hồ Chí Minh yêu thương dân tộc, yêu thương con người và đó là điểmxuất phát để Người ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc, giải phóngnhân loại khỏi áp bức bất công Người nói: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, hammuốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn

toàn tự do, đồng bào ta ai củng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành" [41,

tr 161]

Tình yêu thương bao la và sâu sắc này mang lại sức mạnh cho Hồ ChíMinh, cho những người cách mạng vượt qua muôn trùng thử thách, khó khăntrên đường cách mạng

Với Hồ Chí Minh, yêu thương con người không phải chỉ tồn tại như mộtđạo lý mà phải được thể hiện sinh động trong hoạt động hàng ngày giữa ngườivới người Điều đó đòi hỏi mọi người phải luôn luôn chặt chẽ, nghiêm khắc vớibản thân mình, rộng rãi, độ lượng với người khác, phải biết cách nâng conngười lên chứ không phải là hạ thấp, càng không phải là vùi dập con người

Tình yêu thương con người của Hồ Chí Minh còn được thể hiện ở sự baodung đối với con người có sai lầm, khuyết điểm, nhưng đã nhận rõ sai lầm,khuyết điểm và đang cố gắng sữa chữa Người ví rằng, năm ngón tay có ngóndài ngón ngắn, nhưng dù ngắn hay dài đều ở nơi bàn tay, vì thế "máu chảy ruộtmềm", dù dòng máu đó là máu của người Việt Nam hay máu của những thanhniên Pháp đổ ra vì cuộc chiến tranh phi nghĩa

Yêu thương con người còn được thể hiện bằng lẻ sống: sống có tình, cónghĩa Hồ Chí Minh trước lúc đi xa còn dặn lại cán bộ, đảng viên phải có tìnhđồng chí, yêu thương lẫn nhau Tình yêu thương được thể hiện trên nguyên tắcphê bình và tự phê bình một cách chân thành, nghiêm túc, giữa những người cócùng lý tưởng, cùng phấn đấu cho một sự nghiệp Nó hoàn toàn xa lạ với thái độ

dĩ hòa vi quý, bao che khuyết điểm cho nhau Nó càng xa lạ với thái độ yêu nêntốt, ghén nên xấu, bè cánh là nguy cơ đưa đến những tổn thất cho Đảng, chocách mạng Hồ Chí Minh nói: "nhân dân ta từ lâu đã sống với nhau có tình cónghĩa như thế Từ khi có Đảng lãnh đạo và giáo dục, tình nghĩa ấy càng cao đẹphơn, trở thành tình nghĩa đồng bào, đồng chí, tình nghĩa năm châu bốn biển mộtnhà Hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin là phải sống với nhau có tình có nghĩa Nếuthuộc bao nhiêu sách mà sống không có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ

nghĩa Mác - Lênin được” [49, tr.554].

Ba là, cận, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư: đây là phẩm chất đạo đức

gắn liền với hoạt động hàng ngày của mỗi người, vì vậy, Hồ Chí Minh đã đề cậpđến phẩm chất này nhiều nhất, thường xuyên nhất, từ Đường cách mệnh cho đến

bản Di chúc cuối cùng

Hồ Chí Minh đã sử dụng những khái niệm: cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô tư trong đạo đức học phương Đông và truyền thống đạo đức Việt Nam.Người đã giữ lại những gì tốt đẹp nhất của quá khứ, lọc bỏ những gì không cònphù hợp và đưa vào những nội dung mới, với mục tiêu vì sự nghiệp giải phóngdân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội Mỗi chữ: cần, kiệm,liêm, chính, chí công vô tư đã được Hồ Chí Minh giải thích rất rõ, rất cụ thể và

dễ hiểu đối với mọi người

Theo Hồ Chí Minh, đã là người cán bộ thì phải có đức tính Cần: tức là laođộng cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; laođộng với tinh thần từ lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại, không dựadẫm Phải thấy rõ: "Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồnhạnh phúc của chúng ta" Người nói: Cần tứ là: "siêng năng, chăm chỉ, cố gắngdẻo dai… nghĩa là Cần thì việc gì, dù khó khăn mấy cũng làm được… Cần là

luôn luôn cố gắng, luôn luôn chăm chỉ, cả năm cả đời" [42, tr 632-634] Lười

biếng là kẻ địch của chữ Cần và cũng là kẻ địch của dân tộc

Người cán bộ phải có ý thức về Kiệm: tức là tiết kiệm sức lao động, tiếtkiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của dân, của nước, của bản thân mình: phải tiết kiệm

từ cái to, đến cái nhỏ, nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; "không xa xỉ, không

hoang phí, không bừa bãi" [42, tr 636], không phô trương, hình thức, không liên

hoan, chè chén lu bù Cần và kiệm phải đi đôi với nhau như hai chân của người

Hồ Chí Minh còn ví cần mà không kiệm như thùng không đáy "Kiệm tức làkhông lãng phí thời giờ, của cải nhân dân"

Người cán bộ phải nêu cao đức tính liêm tức là luôn luôn tôn trọng giữgìn của công và của cải của nhân dân, không xâm phạm một đồng xu, một hạt

thóc của nhà nước, của nhân dân Phải "trong sạch, không tham lam, khôngtham vị Không tham tiền tài, không tham sung sướng Không ham người tângbốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ hóa Chỉ có một

thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ” [42, tr 252].

Hồ Chí Minh đã chỉ ra những hành vi trái với chữ liêm như: "cậy quyền

thế mà đục khoét dân, ăn của đút, hoặc trộm của công làm của tư"

"Dìm người giỏi, để giữ địa vị và danh tiếng của mình là đạo vị (đạo là trộm)Gặp việc phải mà sợ khó nhọc, nguy hiểm, không dám làm là tham vật úy lạo

Gặp giặc mà rút ra, không dám đánh là tham sinh úy tử" [42, tr 641].

Hồ Chí Minh khẳng định một dân tộc biết cần, kiệm, liêm là một dân tộcgiàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh, tiến bộ

Người cán bộ phải Chính: “nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng

đắn”[42, tr 643]

Đối với mình: Không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập, cầu tiến bộ,luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình.Đối với người: Không nịnh hót người trên, không xem khinh người dưới, luôngiữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết, thật thà, không dối trá, lừa lọc Đốivới việc: Để việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà Đã phụ trách việc gìthì quyết làm cho được, cho đến nơi, đến chốn, không sợ khó khăn, nguy hiểm,việc thiện thì dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác thì dù nhỏ mấy cũng tránh Mỗingày cố làm một việc có lợi cho nước, cho dân

Theo Hồ Chí Minh, cần, kiệm, liêm là gốc rễ của chính, Người còn ví

những đức tính đó trong một con người như cây cần phải có gốc, rễ, cần phải có

cành, lá, hoa quả, mới hoàn toàn Con người cũng phải hoàn toàn như vậy, đối

với người cán bộ cách mạng thì không thể thiếu bốn đức ấy Bởi người cán bộphải làm gương trước, tức là làm cái cho người ta soi sáng để sửa, do vậy cán bộ

cách mạng phải chính trước mới giúp được người thành chính Người nói: Mình không chính mà muốn người khác chính là điều không thể Mỗi cán bộ, đảng

viên cần, kiệm, liêm, chính là vô cùng cần thiết Bởi vì: “Cán bộ các cơ quan,các đoàn thể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ Dù to hay nhỏ, có

quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút” [42, tr 641].

Người cán bộ phải chí công vô tư: Ðem lòng chí công vô tư mà đối với

người, với việc”, “khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khihưởng thụ thì mình nên đi sau”, “phải lo trước thiện hạ, vui sau thiên hạ”

Đối lập với chí công vô tư là dĩ công vi tư, đó là điều mà đạo đức mới đòi

hỏi phải chống lại Chí công vô tư về thực chất là sự thể hiện của các đức tính:

cần, kiệm, liêm, chính Chỉ có người cán bộ nào thực sự cần, kiệm, liêm, chính mới chí công vô tư; ngược lại, đã chí công vô tư một lòng vì nước, vì dân, vì

Đảng thì nhất định sẽ thực hiện cần, kiệm, liêm, chính và có nhiều tính tốt khác.Theo Hồ Chí Minh, đã chí công vô tư thì khuyết điểm ngày càng ít mà nhữngtính tốt ngày càng thêm

Bồi dưỡng phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư sẽ làm chocon người vững vàng trước mọi thử thách: “giàu sang không thể quyến rũ,nghèo khó không thể chuyển lay, uy vũ không thể khuất phục”, và có thể: “trợnmắt coi khinh ngàn lực sĩ, cúi đầu làm ngựa đám nhi đồng”

Đạo đức được xác định là yêu cầu đầu tiên, quan trọng nhất, là gốc củangười cán bộ cách mạng, nhưng Hồ Chí Minh cũng không bao giờ xem nhẹ tàinăng Người yêu cầu người cán bộ phải vừa có đức, vừa có tài Người luôn nhấnmạnh đến năng lực lãnh đạo và thực hành công việc của người cán bộ Theo HồChí Minh, cán bộ tốt nhất thiết phải là người có đủ phẩm chất và năng lực, mànhững phẩm chất và năng lực đó phải biểu hiện được bằng những việc làm cụ thể,hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Hồ Chí Minh không viết riêng một bài nàodành cho tiêu chuẩn tài năng của người cán bộ, song tất cả các bài viết liên quanđến cán bộ của người đều toát lên các yêu cầu cán bộ phải có năng lực, Đảng phải

có ý thức quý trọng và bồi dưỡng nhân tài

Trước hết là tư tưởng quý trọng người hiền tài: “Chiêu hiền đãi sĩ”

được thể hiện rất rõ trong tư tưởng Hồ Chí Minh Ngay từ khi chuẩn bị giànhchính quyền và nhất là trong những ngày đầu cách mạng còn non trẻ, Hồ ChíMinh đã có bài viết nổi tiếng để tập hợp người tài cho cách mạng Việt Nam là

Nhân tài và kiến quốc và Tìm người tài đức: “Nước nhà cần phải kiến thiết.

Kiến thiết cần phải có nhân tài Trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếungười có tài đức… Nay muốn sửa đổi điều đó, và trọng dụng những kẻ hiềnnăng, các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thểlàm được những việc ích nước lợi dân, thì phải báo cáo ngay cho Chính phủ

biết ” [41, tr 451].

Tài năng không bỗng dưng mà có, Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán bộ cáchmạng phải luôn chăm lo, rèn luyện, thực hiện lời dạy của Lênin: Học, học nữa,học mãi!, và chính Người là tấm gương sáng về tinh thần tự rèn luyện nâng caotrình độ, không ngừng học tập để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ cách mạng

Tài luôn đi đôi với đức, đức và tài có mối quan hệ biện chứng với nhau

Hồ Chí Minh luôn kết hợp chặt chẽ hai yêu cầu này khi đánh giá, giáo dục, sửdụng cán bộ Hồ Chí Minh giải thích một cách đúng đắn: đạo đức và tài năng

là hai mặt không thể tách rời trong mỗi người cán bộ cách mạng Người luôncoi trọng tiêu chí đạo đức, lấy đức làm gốc, làm nền tảng của người cách mạng.Nhưng Người không bao giờ xem nhẹ tài năng Cán bộ có tài mới làm đượcviệc Theo Người: cán bộ “Có đức không có tài như ông bụt ngồi trong chùa,

không giúp ích gì được ai” [45, tr.184] Ngược lại, có tài mà không có đức thì

nguy hiểm, dễ trở thành kẻ phá hoại có tính toán Người yêu cầu cán bộ cán bộcách mạng phải vừa “hồng” vừa “chuyên” Người cán bộ có tài là người cótrình độ, năng lực giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, giàu về kinh nghiệm, cónhiều sáng kiến

Trong Di chúc trước lúc đi xa, Người đã để lại nhưng lời căn dặn tâm huyết của mình đối với thế hệ trẻ: “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức

cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thứa kế xây dựng xã hội chủ

nghĩa vừa “hồng” vừa “chuyên”.Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một

việc quan trọng và rất cần thiết” [49, tr 498].

Rõ ràng, các tiêu chuẩn mà Hồ Chí Minh nêu ra về đức - tài của người cán

bộ cách mạng là yêu cầu cụ thể đối với mỗi người cán bộ, chứ không phải chỉ làđiều mong muốn, là lời nói suông Đức - tài là hai nhân tố làm cho cán bộ nóiriêng, con người nói chung trở nên hữu ích đối với xã hội, không thể tách rời cũngkhông thể tuyệt đối hóa mặt này mà phủ nhận hay xem nhẹ mặt kia

Tóm lại, những quan điểm của Hồ Chí Minh về người cán bộ cách mạngcho đến tận hôm nay vẫn còn nguyên giá trị và sức sống trong thực tiễn Nó càng

có ý nghĩa trong sự nghiệp đổi mới đất nước, mà trước hết là sự vận dụng tưtưởng của Người để đổi mới công tác tổ chức cán bộ trong giao đoạn hiện nay

Tuy nhiên cần phải nói răng, đổi mới cán bộ là công việc hết sức hệ trọng,đặc biệt là đổi mới cán bộ lãnh đạo, bởi nó liên quan trực tiếp đến hiệu quả hoạtđộng của cả bộ máy dưới quyền Do đó, phải cân nhắc, xem xét phẩm chất đạođức và năng lực cán bộ được đề bạt một cách nghiêm túc, khách quan theo tiêuchuẩn đức - tài mà Hồ Chí Minh đã nêu ra Nếu không, sẽ rơi vào tình trạng “ôdù”, cục bộ bè phái, hoặc dùng người tài không xứng với chức vụ được giao

1.2.2 Người cán bộ phải có phương pháp lãnh đạo và phong cách công tác tốt

Phương pháp lãnh đạo và phong cách công tác hay nói theo cách mà HồChí Minh thường dùng chính là cách lãnh đạo và tác phong làm việc Từ lâuĐảng ta đã tổng kết: Muốn lãnh đạo cách mạng giành thắng lợi, Đảng khôngphải chỉ đề ra được đường lối cách mạng đúng đắn, mà còn phải tìm ra đượcphương pháp cách mạng thích hợp Trong phương pháp cách mạng thì phươngthức lãnh đạo là nội dung chủ yếu nhất Thực tế đã chứng minh cùng một đườnglối, chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng, nhưng có nơi làm tốt, có nơi làm

không tốt, điều này phụ thuộc chủ yếu vào phương thức lãnh đạo đúng hay sai,thích hợp hay không thích hợp của các cấp uỷ đảng.

Phương thức lãnh đạo không phải “nhất thành bất biến”, mà phải thay đổicùng với sự thay đổi của nhiệm vụ cách mạng, của đường lối, chủ trương, chínhsách của Đảng trong từng thời kỳ, từng giai đoạn cách mạng, của đối tượng màĐảng lãnh đạo Trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo, những kinh nghiệmtốt, những bài học hay của thời kỳ trước phải được kế thừa, phát triển trong thời

kỳ sau; những gì sai phải loại bỏ, những gì không còn phù hợp phải vượt qua

Từ đó có thể thấy, phương thức lãnh đạo là một trong những lĩnh vực đòi hỏichủ thể lãnh đạo phải năng động và có nhiều sáng tạo nhất

Là một lãnh tụ của Đảng, hơn ai hết, Hồ Chí Minh sớm thấy rõ ý nghĩa vàtầm quan trọng của việc chấn chỉnh, xây dựng phương thức lãnh đạo của các cấp

uỷ Đảng và lề lối làm việc của cán bộ, đảng viên Do đó, ngay trong thời kỳkháng chiến chống Pháp đang gay go ác liệt, năm 1947, Người đã viết tác phẩm

“Sửa đổi lối làm việc” Người thấy rõ rằng, để đưa cách mạng đến thắng lợi,

trước hết Đảng phải hoạch định đường lối đúng Nghị quyết của Đảng là nhân tố

có ý nghĩa quyết định hàng đầu Nhưng điều có ý nghĩa nhất là phải làm chonghị quyết, đường lối, chính sách của Đảng thấm sâu vào tâm lý quốc dân, đivào cuộc sống, biến nghị quyết của Đảng thành hành động của quần chúng, tạo

ra các đột phá trong các lĩnh vực cách mạng Muốn cho công việc thành côngphải có cán bộ tốt, có năng lực và điều quan trọng là phải có phương pháp lãnhđạo đúng, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ những chức năng cơ bản của hoạt độnglãnh đạo là xác định đường lối, tổ chức lựa chọn và bố trí cán bộ; vận động,tuyên truyền, tổ chức cho quần chúng thực hiện và kiểm soát việc thực hiệnđường lối, chính sách của Đảng… Để làm tốt những chức năng trên, người chỉ

ra phương pháp lãnh đạo đúng phải tuân thủ ba khâu lớn:

Lãnh đạo đúng nghĩa là:

“1 Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng Mà muốn thế thì nhấtđịnh phải so sánh kinh nghiệm của dân chúng vì dân chúng chính là nhữngngười chịu đựng cái kết quả của sự lãnh đạo của ta.

2 Phải tổ chức thi hành cho đúng Mà muốn vậy, không có dân chúnggiúp sức thì không xong

3 Phải tổ chức kiểm soát, mà muốn kiểm soát đúng thì cũng phải có quầnchúng giúp mới được”[41, tr.285 - 286]

Trước hết phải quyết định mọi vấn đề cho đúng mà muốn quyết định mọivấn đề cho đúng thì “bất cứ việc to, việc nhỏ, chúng ta phải xét rõ và làm chohợp trình độ văn hoá, thói quen sinh hoạt, trình độ giác ngộ, kinh nghiệm đấutranh, lòng ham muốn, tình hình thiết thực của quần chúng Do đó mà tính cáchlàm việc, cách tổ chức… Nếu không vậy, nếu cứ làm theo ý muốn, theo tưtưởng, theo chủ quan của mình rồi đem cột vào cho quần chúng thì khác nào

“khoét chân cho vừa giầy”… “ai cũng đóng giầy theo chân, không ai đóng chântheo giầy” Điều đó đòi hỏi muốn có nghị quyết đúng, người lãnh đạo phải sâusát, lắng nghe ý kiến của cơ sở, của quần chúng, chú trọng nghiên cứu nhữngsáng tạo của địa phương, đơn vị… hết sức tránh việc tuỳ tiện, phiến diện, chủquan trong việc định ra những chủ trương lãnh đạo: “vì vậy muốn giải quyết vấn

đề cho đúng, ắt phải họp kinh nghiệm cả hai bên lại” [41, tr.286]

Sau khi có nghị quyết, thì việc tổ chức thi hành cho đúng là khâu có ýnghĩa quyết định Việc đó lại phụ thuộc ở việc lựa chọn, bố trí cán bộ phù hợpvới yêu cầu, nội dung, tính chất của nhiệm vụ, của công việc

Trong việc bố trí, giao nhiệm vụ cho cán bộ, Hồ Chí Minh căn dặn khigiao công tác cho cán bộ, cần phải chỉ rõ ràng, sắp đặt đầy đủ, vạch rõ nhữngđiểm chính và những khó khăn có thể xảy ra, những vấn đề quyết định rồi thảcho họ làm, khuyên họ cứ cả gan mà làm Việc gì cấp trên cũng nhúng vào, cán

bộ sẽ như một cái máy, việc gì cũng chờ mệnh lệnh, sinh ra ỷ lại, mất hết sángkiến Và Người cũng dạy rằng, trước khi giao công tác cũng phải bàn kỹ với

cán bộ Nếu họ gánh vác không nổi, chớ miễn cưỡng trao việc đó cho họ, khi

đã trao cho họ phải hoàn toàn tin họ Không nên sớm ra lệnh này, trưa ra lệnhkhác Nếu không tin cán bộ, sợ họ làm không được, rồi việc gì mình cũngnhúng vào, kết quả thành chứng bao biện, công việc vẫn không xong, cán bộthì vơ vẩn cả ngày, buồn rầu, nản chí Ví vậy, Bác chỉ rõ: “Phải đào tạo một

mớ cán bộ phụ trách, có gan làm việc, ham làm việc Có thế Đảng mới thànhcông Nếu đào tạo một mớ cán bộ nhát gan, dễ bảo “đập đi, hò đứng”, khôngdám phụ trách Như thế là một việc thất bại cho Đảng” [41, tr 281]

Người kịch liệt phê phán tệ quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng,người cho rằng những người mắc bệnh này thích ngồi bàn giấy hơn là đi xuống

cơ sở để hiểu đúng thực tế Thích dùng mệnh lệnh hành chính hơn là kiên nhẫngiáo dục quần chúng một cách có lý, có tình Do đó mà đường lối, chính sáchđúng đắn của Đảng không thấu đến quần chúng, thi hành lệch lạc, hỏng côngviệc, lại mất lòng người Người lên án hiện tượng lạm dụng chức quyền, đem bàcon, bạn hữu đặt vào chức nọ, chức kia Người coi chủ nghĩa cá nhân là thứ

“giặc nội xâm trong lòng Do chủ nghĩa cá nhân mà đẻ ra những tư tưởng sailệch khác: công thần, kiêu ngạo, kèn cựa, địa vị, tham ô, lãng phí, quan liêu…Cho nên chủ nghĩa cá nhân là “kẻ thù nguy hiểm, nó không mang gươm, mangsúng, nó nằm ngay trong tổ chức để làm hỏng việc của chúng ta” Người yêu cầuphải chống loại giặc này như chống giặc ngoại xâm vì chủ nghĩa cá nhân, tham

ô, lãng phí làm tha hoá mất bao nhiêu cán bộ, đảng viên Nhiều đồng chí vàosinh, ra tử trong chiến tranh vẫn vững vàng vượt qua thì ngày nay trong hoà bình

đã bị kẻ thù này đánh gục Đây là một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc đấutranh chống mọi biểu hiện tiêu cực trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, xây dựngđội ngũ cán bộ trong sạch, thực hiện thắng lợi đường lối, nghị quyết của Đảngtrong thời kỳ mới

Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, phương pháp lãnh đạo là phải gắn với công táckiểm tra Điều này Đảng ta cũng xác định rõ: Lãnh đạo mà không kiểm tra coi

như không có lãnh đạo Muốn kiểm tra có hiệu quả phải coi trọng hai vấn đề:

“Một là, việc kiểm soát phải có hệ thống, phải thường làm Hai là, người đi kiểmsoát phải là những người rất có uy tín” [41, tr.287]

Công tác kiểm tra phải tiến hành ở mọi cấp, từ trung ương đến cơ sở, phải

có một hệ thống cơ quan chuyên trách, việc kiểm tra phải tiến hành thườngxuyên và người được chọn làm cán bộ kiểm tra phải có phẩm chất, năng lực tốt

và có uy tín Đồng thời phải “khéo” kiểm tra theo hai cách:

Một là từ trên xuống: “tức là người lãnh đạo kiểm soát kết quả nhữngcông việc của cán bộ mình

Một cách nữa là từ dưới lên Tức là quần chúng là cán bộ kiểm soát sự sailầm của người lãnh đạo và bày tỏ cái cách sữa chữa sự sai lầm đó Cách này làcách tốt nhất để kiểm soát các nhân viên” [41, tr.288]

Tổng kết kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn cũng là vấn đề cực kỳ quantrọng của phương pháp lãnh đạo để bổ sung, hoàn chỉnh và phát triển đường lối,nghị quyết đã đề ra Muốn tổng kết thực tiễn có kết quả tốt, yêu cầu người lãnhđạo phải liên hệ mật thiết với quần chúng, với thực tiễn, không mắc bệnh quanliêu, bàn giấy và với thái độ khiêm tốn, cầu thị, học hỏi nhân dân, học hỏi quầnchúng Tổng kết thực tiễn có hai cấp độ: Thứ nhất là để rút kinh nghiệm và phổbiến kinh nghiệm hay cho mọi nơi cùng làm, thứ hai là tổng kết thực tiễn để bổsung, hoàn chỉnh đường lối, chính sách Người chỉ rõ: “Gom góp ý kiến và kinhnghiệm trong sự chỉ đạo từng bộ phận, đem làm ý kiến chung Rồi lại đem ýkiến chung đó để thí nghiệm trong các bộ phận Rồi lại đem kinh nghiệm chung

và mới, đúc thành chỉ thị mới Cứ như thế mãi Biết làm như vậy mới thật là biếtlãnh đạo” [41, tr.291] Về phong cách công tác: Theo Hồ Chí Minh tác phonghay lề lối làm việc của người cán bộ cách mạng chính sự thể hiện những phươngpháp, biện pháp, cách thức tiêu biểu, ổn định mà người cán bộ sử dụng để thựchiện nhiệm vụ của mình

Phong cách công tác của người cán bộ giữ vai trò quan trọng trong tất cảcác khâu hoạt động và thực thi của cán bộ Nó được quy định bởi chức năng,nhiệm vụ, phẩm chất, tri thức và điều kiện hoạt động của người cán bộ, phươngpháp, cách thức làm việc là bộ phận cấu thành phong cách công tác của ngườicán bộ Kết quả của việc thực hiện chủ trương, nhiệm vụ phụ thuộc một phần rấtquan trọng vào phong cách công tác của đội ngũ cán bộ nói chung và của từngcán bộ nói riêng Phong cách công tác tuy là cái đời thường, dung dị, được biểuhiện trong hành động, cử chỉ, hành vi thực thi nhiệm vụ, trong cách đối nhân xửthế, giải quyết công việc, nhưng lại phản ánh phẩm chất bên trong, như tấmgương phản chiếu tâm hồn, tư tưởng và phẩm chất và năng lực của cán bộ.Vìvậy, phong cách công tác với nghĩa đích thực được coi là phẩm chất và năng lựchoạt động và hiệu quả thực thi nhiệm vụ của người cán bộ.

Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, Hồ Chí Minh viết: “Nếu mỗi cán bộ,mỗi đảng viên làm việc đúng hơn, khéo hơn, thì thành tích của Đảng còn to táthơn nữa” [41, tr.233]

Ngay từ thời kỳ đầu của hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh đã rất chú ýrèn luyện cho cán bộ, đảng viên không những về phẩm chất đạo đức mà còn rènluyện về phong cách công tác Trong cuốn sách giáo khoa đầu tiên “Đường cáchmệnh” (năm 1927) do Người biên soạn, đã nêu tương đối toàn diện về tư cáchcủa một người cách mạng Người đã chỉ rõ cho những người cách mạng tronghoạt động của mình phải đối xử như thế nào đối với người, đối với mình và đốivới công việc

Từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đứng đầu bộ máy của Đảng vàNhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu tấm gương sáng ngời về phong cáchlàm việc Dù hết sức bận việc, Người vẫn tiếp xúc thường xuyên với quầnchúng, chăm sóc cho đời sống mọi người Bằng phong cách làm việc khoa học,lòng nhân ái bao la, Người đã nhận được lòng tin và tình yêu thương thật sự củacác tầng lớp nhân dân Chúng ta không thể nhận thấy ở Người một biểu hiện nào

về quyền cao chức trọng Phong cách và đức độ của Người đã làm cho quầnchúng nhân dân tự đáy lòng mình, đã đặt cho Người một tên gọi thân thương:người Bác, người Cha…

Theo Hồ Chí Minh, điều quan trọng trong phong cách công tác của ngườicán bộ là nêu cao tính Đảng: “Mỗi cán bộ, mỗi đảng viên, cần phải có tính Đảngmới làm được việc, kém tính Đảng thì việc gì làm cũng không nên” [41, tr.267]

Người giải thích tính Đảng phải đặt lợi ích của Đảng, của dân tộc lên trênhết, việc gì cũng phải điều tra rõ ràng và phải làm đến nơi đến chốn Lý luận vàthực hành phải luôn đi đôi với nhau Đây chính là đặc trưng nổi bật nhất trongphong cách công tác mang tính đảng của người cán bộ Như chúng ta đều biết,

Hồ Chí Minh suốt đời phấn đấu cho độc lập, tự do của Tổ quốc, cho hạnh phúccủa nhân dân.Trong di chúc trước lúc đi xa, Người nói rõ không có điều gì phảihối hận, mà chỉ tiếc có một điều là không được phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhândân lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa Đây là tư tưởng chủ đạo chi phối mọi hoạt độngcủa Người Hồ Chí Minh căn dặn cán bộ: Phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết,lên trước hết Vì lợi ích của Đảng tức là lợi ích của dân tộc, của Tổ quốc Vôluận lúc nào, vô luận việc gì, đảng viên và cán bộ phải đặt lợi ích của Đảng ratrước, lợi ích của cá nhân lại sau Đó là nguyên tắc cao nhất của Đảng, đó là

“tính Đảng” và Người yêu cầu: mọi hoạt động của người cán bộ phải đặt lợi íchcủa Tổ quốc, của nhân dân lên trước hết; phong cách công tác của người cán bộđều phải hướng tới mục đích trên Nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi đất nướcđang đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, khi mà mặt trái kinh tế thị trường

đã có ảnh hưởng không nhỏ đến một bộ phận cán bộ, đảng viên, thì việc rènluyện tính Đảng trong phong cách công tác của đội ngũ cán bộ theo tư tưởng HồChí Minh càng trở lên quan trọng và cấp thiết

Trong phong cách công tác của người cán bộ, Hồ Chí Minh yêu cầu:Người cán bộ cách mạng phải có tác phong quần chúng Tác phong quần chúngđược thể hiện bằng những hành động cụ thể: phải gần gũi nhân dân, khiêm tốn

học hỏi nhân dân, không xa nhân dân Sâu sát quần chúng nhân dân, chú ý tìmhiểu tâm tư nguyện vọng của quần chúng, quan tâm đến mọi mặt của đời sốngquần chúng Tin yêu và tôn trọng con người, chú ý lắng nghe ý kiến và giảiquyết những kiến nghị chính đáng của quần chúng, sẵn sàng tiếp thu sự phê bìnhcủa quần chúng và sửa chữa những khuyết điểm của mình Người cán bộ làngười giáo dục quần chúng, lãnh đạo quần chúng, đồng thời không ngừng họchỏi quần chúng, tôn trọng quyền làm chủ của quần chúng theo tinh thần: lãnhđạo là đầy tớ, nhân dân là chủ Người cán bộ phải tự mình mực thước để xứngđáng với sự tin cậy của quần chúng.

Hồ Chí Minh thường yêu cầu người cán bộ cách mạng phải thực hiện bacùng: cùng ăn, cùng ở, cùng làm để hiểu rõ quần chúng và nắm được những khókhăn nguyện vọng của họ ra sao Người đã nhiều lần phê phán tệ xa rời quầnchúng, lên mặt làm “quan cách mạng”, “quan nhân dân”, không thấy mình làđầy tớ, người học trò của nhân dân Những thói quen mệnh lệnh, cửa quyền đốivới quần chúng, cưỡng bức, ức hiếp quần chúng, bỏ mặc không xem xét nhữngyêu cầu khiếu nại của quần chúng là hoàn toàn xa lạ với quan điểm và tác phongquần chúng của Người Hồ Chí Minh yêu cầu tác phong quần chúng của ngườicán bộ không chỉ trong quan hệ với dân mà còn là tác phong của các cấp lãnhđạo trên, dưới, cán bộ đối với cán bộ, cán bộ đối với đồng nghiệp của mình HồChí Minh yêu cầu tác phong đối với người cán bộ cách mạng phải: óc nghĩ, mắtnhìn, chân đi, tai nghe, miệng nói, tay làm có như vậy mới sát quần chúng, mớixâm nhập được vào quần chúng

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ phải có phong cách công tác dânchủ, tập thể Đây là phong cách không thể thiếu được của người cán bộ Vìngười cán bộ bao giờ cũng gắn với tổ chức và có trọng trách trong một tập thểlãnh đạo Sức mạnh và trí tuệ của người cán bộ đều bắt nguồn từ tập thể, nhưngcán bộ phải có phong cách làm việc dân chủ, tập thể mới quy tụ và phát huyđược sức mạnh và trí tuệ của tập thể Bản thân Hồ Chí Minh trong cuộc sống

hàng ngày cũng như trong công tác với cương vị là người đứng đầu Đảng vàNhà nước, nhưng Người không bao giờ thực hiện sự áp đặt, độc đoán hoặc giatrưởng, mà Người luôn luôn dùng cách lãnh đạo dân chủ, tập thể bàn bạc đề raquyết định một cách chính xác, nên không chỉ khai thác được trí thông minh,sáng tạo của tập thể mà còn tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ, tạo ra được sựthống nhất ý trí và hành động của tập thể trong các giai đoạn cách mạng nước ta.Người là mẫu mực tuyệt vời về phong cách làm việc dân chủ, tập thể Chính vìthế, Người chỉ rõ: “Có dân chủ mới làm cho cán bộ và quần chúng đề ra sángkiến Những sáng kiến đó được khen ngợi, thì những người đó càng thêm hănghái và người khác cũng học theo” [41, tr.244] Phong cách công tác dân chủ, tậpthể hoàn toàn đối lập với sử dụng quyền hành, mệnh lệnh hành chính và quanliêu Đây là một điều không hề giản đơn đối với những cán bộ có chức, cóquyền Vì thế, Người đã nhiều lần nhắc nhở cán bộ rằng: “Cách lãnh đạo của takhông được dân chủ, cách công tác của ta không được tích cực” [41, tr.243],rằng nếu cứ làm theo ý muốn chủ quan của mình, rồi đem cột vào cho quầnchúng thì khác nào: “Khoét chân cho vừa giầy” Người khuyên cán bộ: “Tronglúc thảo luận, mọi người được hoàn toàn tự do phát biểu ý kiến, dù đúng hoặckhông đúng cũng vậy Song không được nói gàn, nói vòng quanh.” [41, tr.232]

Trong công tác lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Người đã sử dụng nhiều cơquan, nhiều tổ chức chuẩn bị những việc cần thiết Trước khi quyết định, Ngườiđều hỏi lại cẩn thận, chu đáo những người đã giúp mình Tất cả những ai đượcNgười giao việc đều cảm nhận sâu sắc điều đó

Đối với cán bộ, đảng viên, trước hết với những người ở cương vị lãnhđạo, Người đòi hỏi phải có tác phong tập thể, dân chủ thực sự chứ không phảigiả tạo, hình thức để che lấp ý đồ xấu của cá nhân Bởi vì, mọi sự giả tạo đềulàm suy yếu thậm chí phá vỡ tập thể, mọi hình thức chủ nghĩa sớm muộn sẽ làmxói mòn, thậm chí tiêu diệt dân chủ

Bên cạnh phong cách làm việc dân chủ, tập thể, Hồ Chí Minh cũng yêucầu phong cách công tác của người cán bộ phải có tính quyết đoán và tinh thầntrách nhiệm cao Trong tác phẩm, Người nêu rõ: “cán bộ phải quyết định mọivấn đề cho đúng” và “vấn đề cán bộ quyết định mọi việc” Vì thế, Người đòihỏi: “phải khiến cho cán bộ có gan phụ trách, có gan làm việc”, “phải đào tạomột mớ cán bộ phụ trách, có gan làm việc, ham làm việc Có thế Đảng mớithành công.” [57, tr.281]

Thật vậy, người cán bộ tuy có ý thức và phong cách làm việc tập thể, biếttạo ra bầu không khí dân chủ, biết lắng nghe ý kiến của tập thể, nhưng lại không

có tính quyết đoán, không dám chịu trách nhiệm cá nhân trước tập thể thì khôngthể có những quyết định sáng suốt, kịp thời và đúng đắn không đáp ứng đượcyêu cầu của thực tiễn đòi hỏi và công việc không thể tiến thêm được Nhữnghiện tượng cán bộ coi thường tập thể, dựa dẫm, ỷ lại tập thể, không dám quyếtđoán, không nêu cao trách nhiệm của mình trước tập thể, đều làm yếu năng lựclãnh đạo và sức chiến đấu của đơn vị mình, đều dẫn đến sự trì trệ Thực tế tronggiai đoạn hiện nay, đa số cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, tuynhiên vẫn còn không ít cán bộ lãnh đạo, quản lý “nhát gan” thụ động, không cósáng kiến, sợ phụ trách, sợ khuyết điểm, không dám chịu trách nhiệm Thựcchất, phong cách công tác của đội ngũ cán bộ này là không dám nghĩ, khôngdám chủ trương, không dám quyết đoán, dù công việc rất nhỏ thuộc phạm viquyền hạn của mình… thường thì ầm ừ, “ba phải”, dựa dẫm, ỷ lại, trung bìnhchủ nghĩa, cốt sao giữ được cái ghế hưởng thụ lộc, quyền Cách mạng là khoahọc và sáng tạo Công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnhđạo thực sự là một cuộc cách mạng mới mẻ, khoa học và đầy sáng tạo, đangđược thể hiện sinh động trong đời sống xã hội ta Nó đòi hỏi phong cách làmviệc của cán bộ phải khoa học, phải sáng tạo, phải nhạy bén và năng động, dámnghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm Đồng thời, nó cũng không chấp nhậnnhững cán bộ quan liêu hữu danh, vô thực, trục lợi, “sâu dân, mọt nước”, nhu

nhược, yếu hèn… và phải được thanh lọc ra khỏi hàng ngũ cán bộ của chúng ta.Đáp ứng được đòi hỏi trên, thì công cuộc đổi mới đất nước sẽ nhanh đi đếnthắng lợi.

Phong cách làm việc của người cán bộ cách mạng phải tuyệt đối tránh

chủ quan, chống bệnh hẹp hòi, đồng thời cũng phải chống thói ba hoa Vì thói

ba hoa cũng hại như hai thứ bệnh kia, ba thứ đó thường đi đôi với nhau Cán bộhiện nay thường mắc phải bệnh này, khi xuống dân, xuống cơ sở thì hứa này,hứa nọ, dân chờ mãi chẳng thấy đâu, hoặc khi nói thì dài dòng, rỗng tuếchkhông có nội dung, không có trọng điểm, phong cách làm việc như vậy chỉ gâytổn hại đến danh dự và uy tín của Đảng Hồ Chí Minh đòi hỏi cán bộ tuyêntruyền bao giờ cũng phải tự hỏi: “Viết cho ai xem? Nói cho ai nghe? Nếukhông vậy, thì cũng như cố ý không muốn cho người ta nghe, không muốn chongười ta xem” [41, tr.300]

Người cán bộ cách mạng cần có tác phong cẩn thận, tránh cẩu thả, Hồ ChíMinh lấy thí dụ hết sức rõ ràng: “mỗi ngày, chúng ta ai cũng rửa mặt Rửa mặtrồi, thì chải đầu Nhiều người chải đầu rồi, còn soi gương xem đã sạch, đã mượtchưa Nếu viết bài và diễn thuyết cũng cẩn thận như thế thì chắc không đến nỗi

có nhiều khuyết điểm” [41, tr.302] Hồ Chí Minh còn căn dặn: không biết rõ,hiểu rõ, chớ nói, chớ viết, khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói,chớ viết càn Nói và viết phải vắn tắt nhưng phải có nội dung, phải giải quyếtđược bốn vấn đề có liên quan chặt chẽ với nhau: nội dung? đối tượng? mụcđích? cách thức? Thực hiện được bốn vấn đề đó không đơn giản vì cán bộthường mắc thói ba hoa hay nói chữ Đó là cách viết “không muốn cho quầnchúng xem” và “đầu độc” người xem cũng mắc phải thói ba hoa như người viết.Nói khô khan lúng túng không ai hiểu, bệnh hay nói chữ, nói mênh mông Rènluyện phong cách diễn đạt là phải “học cách nói của quần chúng” không nói nhưgiảng sách, “mỗi tư tưởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết phải tỏ rõ cái tư tưởng vàlòng ước ao của quần chúng” [41, tr.306]

Phải luôn dùng những lời lẽ, những thí dụ đơn giản, thiết thực và dễ hiểu,làm thế nào cho ai cũng hiểu được Nói và viết phải vắn tắt nhưng trước hết phải

có nội dung tránh dài dòng, rỗng tuếch

Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ phải có phong cách công tác nhất quán giữalời nói và việc làm, giữa lý luận và thực tiễn Đây là đặc điểm nổi bật trongphong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở người, phong cách này đã trởthành thói quen, nếp sống trong hoạt động cách mạng Ở đâu, việc gì, lời nói vàviệc làm của Người cũng hoà đồng làm một, gắn kết với nhau chặt chẽ Bởi vì,Người đã nhận thức sâu sắc mối quan hệ thống nhất, biện chứng giữa lý luận vàthực tiễn - một nguyên tắc cơ bản của Chủ nghĩa Mác Lênin Phong cách Hồ ChíMinh là đi vào thực tiễn cách mạng đặt ra Trong công cuộc đẩy mạnh côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Đảng và Nhà nước chỉ thật sự xứng đáng làngười lãnh đạo và người quản lý xã hội ta, khi xây dựng được phong cách côngtác lời nói đi đôi với việc làm, lý luận gắn liền với thực tiễn cho đội ngũ cán bộ,đảng viên Trách nhiệm đó thuộc về Đảng, Nhà nước và cũng là trách nhiệm củamỗi cán bộ

Trong phong cách công tác của cán bộ, Hồ Chí Minh hết sức chú ý đến thái

độ phê bình và tự phê bình vì theo Người, “cán bộ muốn làm được tốt, muốn hoànthiện mình không có cách nào tốt hơn là phải thường xuyên tự phê bình

Trong lúc phê bình, khuyết điểm phải vạch ra rõ ràng, mà ưu điểm cũngphải nhắc đến Một mặt là để sửa chữa cho nhau Một mặt là để khuyến khíchnhau, bắt chước nhau Mỗi cán bộ, mỗi đảng viên, mỗi ngày phải tự kiểm điểm,

tự phê bình, tự sửa chữa như mỗi ngày phải rửa mặt” [41, tr.239]

Cuối cùng, Hồ Chí Minh yêu cầu phong cách công tác của Người cán bộphải mang tính khoa học: “Cách làm việc có khoa học” Đó là cách làm việcchính xác, khách quan, toàn diện, làm việc phải có mục đích rõ ràng, tập trung;chương trình, kế hoạch đặt ra phải sát hợp “Đích nghĩa là nhằm vào đó mà bàn.Nhiều đích quá thì loạn mắt, không bắn trúng đích nào” [41, tr.374]

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về huấn luyện, đào tạo, sử dụng và chính sách đãi ngộ cán bộ

1.3.1 Về việc huấn luyện, đào tạo cán bộ

Trong di sản quý giá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta, tưtưởng về đào tạo và huấn luyện cán bộ giữ một vị trí đặc biệt quan trọng Sinhthời, Bác luôn quan tâm đến việc đào tạo và huấn luyện cán bộ: “Cán bộ là cáigốc của mọi công việc Vì vậy, huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”[41, tr.269]

Huấn luyện cán bộ là công việc mà Đảng phải bỏ nhiều công sức: Đảngphải nuôi dạy cán bộ như người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu

Mục đích của việc huấn luyện cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Công

tác huấn luyện đào tạo cán bộ phải phục vụ trực tiếp việc tạo ra mẫu người màthời đại cần Mục tiêu của nó là đào tạo ra những chủ nhân tương lai của nướcnhà Mục đích của việc học tập, cũng như việc huấn luyện cán bộ phải đạt đượcđược Hồ Chí Minh khẳng định rất rõ trong lời ghi ở trang đầu quyển sổ vàng củaTrường Nguyễn Ái Quốc trung ương:

“Học để làm việc, làm người, làm cán bộ

Học để phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loạiMuốn đạt được mục đích, thì phải:

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư” [41, tr.684]

Người chủ nhân tương lai của nước nhà, đó là con người xã hội chủ nghĩa.Con người được hình thành và phát triển trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xãhội: “là phải biết đặt lợi ích chung của cả nước lên trên lợi ích của cá nhânmình.” Tư tưởng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải gột sạch tư tưởng cá nhân chủnghĩa, đòi hỏi người cán bộ phải biết trung với nước, hiếu với dân, yêu thươngcon người, sống có tình nghĩa; phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư

Do đó yêu cầu của việc đào tạo huấn luyện cán bộ: phải làm sao có hiệu

quả cao, đào tạo ra cán bộ vừa có đức vừa có tài, vừa “hồng” vừa “chuyên”

Người chỉ ra những khuyết điểm trong huấn luyện cán bộ như: lý luận và thực tếkhông ăn khớp với nhau, dạy chính trị thì mênh mông mà không thiết thực, họcrồi không dùng được, huấn luyện mà hiệu quả ít, không biết quý chất lượng hơn

số lượng nên khuyết điểm là mở lớp quá đông… Vì vậy, Hồ Chí Minh yêu cầu:

- “Mở lớp nào cho ra lớp ấy

- Lựa chọn người dạy và người học cho cẩn thận

- Đừng mở lớp lung tung” [42, tr.52]

- Người chỉ rõ:

- Đào tạo cán bộ phải gắn với công việc cụ thể, làm việc gì, học việc nấy

- Huấn luyện lý luận phải gắn liền với thực tiễn

Hồ Chí Minh yêu cầu ban huấn luyện phải có những tài liệu dựa theotình hình cụ thể, kinh nghiệm công tác để giải thích chủ trương chính sách đó.Như thế thì lý luận mới không bị tách rời thực tế Theo Hồ Chí Minh thì thựchành sinh ra hiểu biết, hiểu biết để tiến tới lý luận, lý luận lãnh đạo thực hành

- Huấn luyện chính trị cần phải có, song tuỳ từng loại cán bộ mà địnhhướng chương trình cho phù hợp

- Các lớp học phải tổ chức theo trình độ văn hoá, chứ không theo cấp bậccán bộ cao hay thấp

- Phải chú trọng đội ngũ giáo viên…

Ngày nay, những lời dạy của Bác không những có ý nghĩa lịch sử mà còn

có ý nghĩa thực tiễn giúp chúng ta có được cái nhìn đầy đủ, toàn diện về việcdạy và học, về việc đào tạo cán bộ Người cán bộ không những cần được đào tạo

cơ bản trong nhà trường, mà còn phải học hỏi, nghiên cứu trong hoạt động thựctiễn; học hỏi ở đồng chí, bạn bè trong và ngoài nước Kết hợp học và hành giúpcán bộ gắn được lý luận với thực tiễn, dùng kiến thức được trang bị góp phần cảitạo xã hội, xây dựng đất nước

1.3.2 Về vấn đề sử dụng cán bộ

1.3.2.1 Hiểu biết cán bộ

Trước hết theo Hồ Chí Minh phải hiểu biết cán bộ Để làm được tráchnhiệm của Đảng đối với cán bộ, việc quan tâm đầu tiên mà Hồ Chí Minh yêucầu là đòi hỏi mọi người phải biết mình: “Đã không tự biết mình thì khó mà biếtngười, vì vậy muốn biết đúng sự phải trái ở người ta, thì trước phải biết đúng sựphải trái của mình Nếu không biết sự phải trái ở mình, thì chắc không thể nhận

rõ người cán bộ tốt hay xấu” [41, tr.277]

Muốn biết rõ cán bộ tốt hay xấu, muốn đối đãi đúng với các loại cán bộ,trước hết phải sửa chữa những khuyết điểm của mình Mình càng ít khuyết điểmthì cách xem xét cán bộ càng đúng Hồ Chí Minh chỉ ra những chứng bệnhthường phạm phải khi đánh giá cán bộ như sau:

1 Tự cao tự đại,

2 Ưa người ta nịnh mình,

3 Do lòng yêu, ghét của mình mà đối với người,

4, Đem một cái khuôn khổ nhất định, chật hẹp mà lắp vào tất cả mọingười khác nhau [41, tr.272]

Hồ Chí Minh cho rằng phạm một trong bốn bệnh đó thì cũng như mắt đãmang kính có màu, không bao giờ thấu rõ cái mặt thật của những cái mình trôngthấy Do đó, muốn biết rõ cán bộ và đối xử đúng đắn với mọi người, trước hếtphải sửa những khuyết điểm của mình

Đánh giá cán bộ phải có quan điểm biện chứng, toàn diện, lịch sử cụ thể

và có ý thức xây dựng nhìn nhận theo chiều hướng phát triển Hồ Chí Minh chorằng: Trong thế giới, cái gì cũng biến hoá Tư tưởng của người cũng biến hoá

Vì vậy, cách xem xét cán bộ quyết không nên chấp nhất vì nó cũng phải biếnhoá Sự biến hoá trong cách xem xét cán bộ không phải là tuỳ tiện, vô nguyêntắc, lúc thế này, lúc thế khác, do lòng yêu ghét của mình mà phải dựa trên cơ sởkhoa học hiểu biết con người trong những hoàn cảnh lịch sử cụ thể Theo HồChí Minh, một người cán bộ khi trước có sai lầm, không phải vì thế mà sai lầmmãi Cũng có cán bộ đến nay chưa bị sai lầm, nhưng chắc gì sau này không

phạm sai lầm? Xem xét cán bộ, không chỉ xem xét ngoài mặt mà còn phải xemxét tính chất của họ Không chỉ xem xét một việc, một lúc mà phải xem xét cảlịch sử, cả công việc của họ Ai mà hay khoe công việc, hay a dua, tìm việc nhỏ

mà làm, trước mặt thì theo mệnh lệnh, sau lưng thì trái mệnh lệnh, hay côngkích người khác, hay tự tâng bốc mình, những người như thế tuy họ làm đượcviệc cũng không phải là người cán bộ tốt Ai cứ cắm đầu làm việc, không haykhoe khoang, ăn nói ngay thẳng, không che dấu khuyết điểm của mình, khôngham việc dễ, tránh việc khó, bao giờ cũng kiên quyết làm theo mệnh lệnh củaĐảng, vô luận hoàn cảnh nào, lòng họ cũng không thay đổi, những người nhưthế, dù công tác kém một chút, cũng là người cán bộ tốt Vì vậy, xem xét cán bộ,

để hiểu đúng cán bộ, từ đó có cách dùng cán bộ để phát huy đúng năng lực và sởtrường của cán bộ trong công tác là hết sức quan trọng trong chính sách cán bộ

1.3.2.2 Phải khéo dùng cán bộ

Xuất phát từ quan niệm bản chất cán bộ cũng là con người, mà đã là con

người thì không phải điều gì cũng tốt, điều gì cũng hay Đã làm việc thì người cán

bộ dù có tài giỏi mấy cũng không tránh khỏi những khuyết điểm Cho nên, phảikhéo dùng người, sửa chữa khuyết điểm cho họ, phát huy những ưu điểm của họ.Bác xác định: Mục đích khéo dùng cán bộ, cốt để thực hành đầy đủ chính sáchcủa Đảng và chính sách của Chính phủ Nếu cán bộ có ý hoang mang, sợ hãi,buồn rầu, uất ức hoặc công tác không hợp chắc, không thể thành công được

Vì vậy, muốn cán bộ làm được việc, phải khiến cho họ yên tâm làm việc.Bác giải thích thế nào là dùng cán bộ đúng Muốn làm được điều đó đòihỏi người cán bộ phải có cái tâm trong sáng, phải có lòng độ lượng, phải đối vớicán bộ một cách chí công vô tư, phải sáng suốt… Bác chỉ rõ trong việc dùng cán

bộ nhiều người phạm phải những chứng bệnh:

1 Ham dùng người bà con, anh em quen biết, bầu bạn, cho họ là chắcchắn hơn người ngoài