Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở huyện cần đước, tỉnh long an đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng và nhân dân về vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở trong thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước...80 3.2.2... Hồ Văn Thông: Tình

Nguyễn Việt Cường

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP CƠ SỞ HUYỆN CẦN ĐƯỚC, TỈNH LONG AN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA,

HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Long An, năm 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

Nguyễn Việt Cường

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP CƠ SỞ HUYỆN CẦN ĐƯỚC, TỈNH LONG AN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA,

HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC

Chuyên ngành: CHÍNH TRỊ HỌC

Mã số: 60.31.02.01LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS Đinh Thế Định

Long An, năm 2015

m

ÔnĐược sự phân công của khoa Chính trị học trường Đại học Vinh vàLỜI CÁM ƠN

sự đồng ý của PGS.TS Đinh Thế Định, tôi đã chọn đề tài “Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở huyện Cần Đước, tỉnh Long An đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” làm luận văn thạc sỹ của mình.

Để hoàn thành Luận văn này, Tôi xin chân thành cám ơn các Thầy,

Cô giáo đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy trong suốt quá trình học tập,nghiên cứu và rèn luyện ở trường Đại học Vinh

Tôi xin chân thành cám ơn Thầy PGS.TS Đinh Thế Định đã tận tình,chu đáo hướng dẫn tôi thực hiện hoàn thành Luận Văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng đề thực hiện Luận văn một cách hoànchỉnh nhất, song do mới bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoahọc, tiếp cận với thực tế công tác chính trị cũng như còn những hạn chế nhấtđịnh về kinh nghiệm thực tiễn nên bài Luận văn không thể tránh khỏi nhữngthiếu sót nhất định mà bản thân chưa nhận ra được

Tôi rất mong được sự góp ý của Qúy thầy, cô giáo để Luận văn đượchoàn chỉnh hơn và đưa vào vận dụng trong thực tiễn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Long An, Ngày 10 tháng 5 năm 2015

Sinh viên

NGUYỄN VIỆT CƯỜNG

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 6

B NỘI DUNG 12

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP CƠ SỞ TRONG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC 12

1.1 Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở 12

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của cán bộ cấp cơ sở 12

1.1.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở 14

1.2 Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa 23

1.2.1 Mục đích, nội dung, yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay 23

1.2.2 Tính cấp thiết phải xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở trong thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 35

1.2.3 Các yếu tố đảm bảo xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa đất nước 38

Kết luận chương 1 43

Chương 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP CƠ SỞ VÀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP CƠ SỞ Ở HUYỆN CẦN ĐƯỚC, TỈNH LONG AN 45

2.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hóa huyện Cần Đước, tỉnh Long An 45

2.1.1 Điều kiện tự nhiên huyện Cần Đước, tỉnh Long An 45

2.1.2 Đặc điểm kinh tế, xã hội, văn hóa huyện Cần Đước, tỉnh Long An 46

2.1.3.Tình hình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở huyện Cần Đước,tỉnh Long An 49

2.2 Thực trạng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở huyện Cần Đước, tỉnh Long

2.3.1 Những thuận lợi và khó khăn của việc xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ

sở ở huyện Cần Đước, tỉnh Long An 622.3.2 Những kết quả và tồn tại hạn chế trong việc xây dựng đội ngũ cán bộcấp cơ sở ở huyện Cần Đước, tỉnh Long An 652.3.3 Nguyên nhân của thành tựu và hạn chế 69

Kết luận chương 2 73 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN

BỘ CẤP CƠ SỞ Ở HUYỆN CẦN ĐƯỚC, TỈNH LONG AN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC 74 3.1 Quan điểm xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở huyện Cần Đước, tỉnh Long An đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 74

3.1.1 Nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò của cán bộ cấp cơ sở trong thực hiệncông nghiệp hóa, hiện đại hóa 743.2.2 Đảm bảo từ yêu cầu thực tiễn của công nghiệp hóa, hiện đại hóa trongcông tác xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở 763.2.3 Đảm bảo tính đồng bộ trong xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở 89

3.2 Những giải pháp chủ yếu xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở huyện Cần Đước, tỉnh Long An đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp

hóa đất nước 80

3.2.1 Nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng và nhân dân về vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở trong thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 80

3.2.2 Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 82

3.2.3 Xây dựng quy hoạch đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 86

3.2.4 Tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động của cán bộ cấp cơ sở 89

3.2.5 Đổi mới chế độ, chính sách cho cán bộ cấp cơ sở 93

Kết luận chương 3 97

C KẾT LUẬN 98

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chính quyền vững mạnh, có hiệu lực phải là một Chính quyền làm chomọi công dân đều biết sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, Chínhquyền đó “phải dựa vào dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe vàchịu sự kiểm soát của nhân dân” Sinh thời một trong những mối quan tâmcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh là làm sao đào tạo và bồi dưỡng được một độingũ cán bộ phù hợp, thấm nhuần tinh thần “dân là chủ, cán bộ là đầy tớtrung thành của nhân dân” Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng một khi đã cóđường lối cách mạng đúng thì cán bộ là khâu quyết định Người viết: “Muốnviệc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, “Cán bộ là cái gốccủa mọi công việc”.Thấm nhuần tư tưởng đó trong sự nghiệp cách mạng hơn

80 năm qua, Đảng ta luôn đề ra chiến lược, nghị quyết để xây dựng, đào tạocán bộ Cán bộ là nguồn nhân lực nòng cốt trong quản lý và tổ chức thựchiện công việc của Nhà nước Hệ thống các cơ quan nhà nước hoạt động cóhiệu lực, hiệu quả hay không phụ thuộc vào năng lực, trách nhiệm của độingũ cán bộ Do đó, "xây dựng đội ngũ cán bộ nhà nước vừa có trình độchuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cao, vừa giác ngộ về chính trị, vừa cótinh thần trách nhiệm, tận tụy công tâm, vừa có đạo đức liêm khiết khi thừahành công vụ" là nhiệm vụ cấp thiết của các cấp, các ngành đáp ứng yêu cầucông nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa

Huyện Cần Đước nằm trong vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh Long An

và được Tỉnh chọn xây dựng trở thành huyện điểm điển hình về văn hoá củatỉnh; phấn đấu dạt danh hiệu anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới vàonăm 2015 Đảng bộ và nhân dân trong huyện luôn phát huy mạnh mẽ truyềnthống đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, năng động, sáng tạo;… tập trung đẩymạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chăm lo phát triển văn hoá - xã hội, ổn

định an ninh-quốc phòng, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhândân Tuy nhiên, một bộ phận cán bộ của huyện chưa thật sự ổn định, tínhchuyên nghiệp hóa còn thấp, còn nhiều hạn chế về năng lực quản lý xã hội,quản lý kinh tế, pháp luật, hành chính, kỹ năng thực thi công vụ; công tácquản lý điều hành Một số ngành mũi nhọn còn thiếu cán bộ có trình độchuyên môn sâu như: y tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, tư pháp… Bên cạnh

đó, do có vị trí tiếp giáp với thành phố Hồ Chí Minh nên địa phương luônphải đối mặt với hiện tượng chảy máu chất xám, từ đó ảnh hưởng lớn đếnnguồn cán bộ của huyện, tạo nên tình trạng vừa thiếu người có năng lực, tậntụy với công việc, lại thừa người thụ động không làm được việc vẫn chưađược khắc phục có hiệu quả

Vấn đề làm thế nào để xây dựng được một đội ngũ cán bộ cấp cơ sở có

đủ năng lực, trình độ, phẩm chất đạo đức để đáp ứng yêu cầu thời kỳ côngnghiệp hóa đất nước huyện Cần Đước, tỉnh Long An là vô cùng cấp thiết

Vấn đề chất lượng cán bộ cấp cơ sở đã được nhiều chuyên gia, nhàkhoa học, nhà nghiên cứu và nhiều công trình khoa học cũng đã nghiên cứuvấn đề này dưới nhiều gốc độ khác nhau Một số công trình nghiên cứu tiêubiểu liên quan đến lĩnh vực trên như sau:

PGS.TS Nguyễn Phú Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm chủ biên:

Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003; GS Hồ Văn Thông: Tình hình các tổ chức chính trị ở nông thôn nước ta được in trong cuốn sách Kinh tế xã hội nông thôn Việt Nam ngày nay, tập 2, Nxb Tư tưởng văn hóa, Hà Nội 1991; Nguyễn Thị Hải:

Về đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã ở Thái Bình trong điều kiện cải cách nền hành chính nhà nước, Hà Nội, 2001…

Trong các công trình nghiên cứu, tác giả đã đánh giá thực trạng cán bộ

cơ sở hiện nay, cụ thể: phần lớn cán bộ cơ sở đều có bản lĩnh chính trị vững

vàng, trung thành với sự nghiệp cách mạng, kiến thức, trình độ chuyên mônnghiệp vụ và năng lực hoạt động thực tiễn được nâng cao về mọi mặt, gópphần tích cực vào thành công của sự nghiệp đổi mới đất nước Tuy nhiên,vẫn còn một số cán bộ trình độ chuyên môn nghiệp vụ chưa ngang tầm vớithời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hóa; tính chủ động, ý thức tráchnhiệm với công việc được giao còn thấp; khả năng quản lý, điều hành cònnhiều hạn chế; năng lực và phẩm chất đạo đức còn yếu, một bộ phận khôngnhỏ thoái hoá, biến chất, tham ô, buôn lậu, nhũng nhiễu phiền hà, thiếu côngtâm, khách quan khi giải quyết công việc Để giải quyết vấn nạn trên, cáctác giả đã đưa nhiều giải pháp nhằm cải cách, nâng cao chất lượng đội ngũcán bộ cấp cơ sở trong giai đoạn hiện nay.

Trong điều kiện cải cách hành chính nhà nước, vấn đề cán bộ cấp cơ

sở được đặc biệt quan tâm Một số đề tài khoa học, công trình nghiên cứu đềcập trực tiếp đến vấn đề này:

PGS, TS Bùi Tiến Quý: Một số vấn đề về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương trong giai đoạn hiện nay ở nước ta, Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội 2000; TS Thang Văn Phúc và TS Chu Văn Thành đồng

chủ biên: Chính quyền cấp xã và quản lý nhà nước cấp xã của Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước, Ban Tổ chức Cán bộ chính phủ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000; TS Nguyễn Ngọc Hiến chủ biên: Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở Việt Nam của Học viện Hành chính Quốc gia, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội 2001; TS Nguyễn Văn Sáu và GS Hồ Văn

Thông chủ biên: Thực hiện quy chế dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã

ở nước ta hiện nay, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003; Th.S Dương Hương Sơn, Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở tỉnh Quảng Trị hiện nay,

Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2004;

TS Lê Văn Hòe: Về hoàn thiện tổ chức bộ máy hệ thống chính trị ở các tỉnh miền núi, Đề tài độc lập cấp nhà nước: Các giải pháp đổi mới hoạt động của

hệ thống chính trị các tỉnh miền núi, Hà Nội, 2002; PGS.TS Nguyễn Phú

Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm chủ biên: Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp

hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003; GS Hồ

Văn Thông: Tình hình các tổ chức chính trị ở nông thôn nước ta được in trong cuốn sách Kinh tế xã hội nông thôn Việt Nam ngày nay, tập 2, Nxb Tư

tưởng văn hóa, Hà Nội 1991…

Các công trình đã đi sâu nghiên cứu đơn vị hành chính cấp cơ sở và

đã chỉ rõ: hệ thống chính trị ở cơ sở đảm nhiệm vai trò tổ chức và vận độngnhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.Chính vì vậy, năng lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cở sở cóvai trò hết sức quan trọng, quyết định sự thành bại của mọi đường lối chủtrương, chính sách, pháp luật Các tác giả đã đề đạt nhiều giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở tạo nền tảng vững chắccho quá trình triển khai, thực hiện các chủ trương, chính sách phát triển kinh

tế - xã hội, ổn định chính trị, giữ vững an ninh quốc phòng

Ngoài ra, một số bài viết, nghiên cứu về vấn đề này được đăng trêncác Tạp chí chuyên ngành như:

PGS Hà Quang Ngọc: Đội ngũ cán bộ chính quyền cơ sở: Thực trạng

và giải pháp, Tạp chí Cộng sản số 2/1999; GS-TSKH Vũ Huy Từ: Một số giải pháp tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở, Tạp chí Quản lý nhà nước số 5/2002; PGS Hà Quang Ngọc: Đội ngũ cán bộ chính quyền cơ sở: thực trạng và giải pháp, Tạp chí Cộng sản số 2/1999;

Dưới góc độ khoa học, các công trình trên có giá trị hết sức to lớn đốivới những người đã và đang nghiên cứu về chất lượng cán bộ đặc biệt làviệc xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu thời kỳ côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Tất cả những công trình nghiên cứu trước đây thực sự là những quanđiểm, giải pháp quý giá đối với tác giả để tiếp cận và kế thừa có chọn lọc,cùng với thực tiễn và việc khảo sát ở huyện Cần Đước nói riêng Với những

cơ sở đó, chúng tôi chọn đề tài “Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở huyện Cần Đước, tỉnh Long An đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” làm luận văn thạc sỹ.

2 Mục đích nghiên cứu

Nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở huyện Cần Đước, tỉnhLong An có chất lượng đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đạihóa

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xây dựng và hệ thống hóa một số quan điểm lý luận về cán bộ cấp cơ

sở Phân tích nội dung, vị trí, vai trò của cán bộ cấp cơ sở trong thời kỳ côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở huyện CầnĐước, tỉnh Long An; chỉ ra nguyên nhân khách quan và chủ quan

Đề xuất phương hướng và các giải pháp cụ thể có tính khả thi nhằm xâydựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở huyện Cần Đước, tỉnh Long An đáp ứngyêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Quan niệm về cán bộ cấp cơ sở còn nhiều ý kiến khác nhau Luận vănchỉ tập trung nghiên cứu chất lượng cán bộ cấp cơ sở

Luận văn nghiên cứu về công tác xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sởhuyện Cần Đước nhưng chỉ giới hạn thời gian từ năm 2010 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng Sản Việt Nam về nhà nước

và pháp luật trong vấn đề chất lượng cán bộ cấp cơ sở

Đề tài nghiên cứu từ góc nhìn chính trị học, sử dụng phương phápbiện chứng duy vật Mácxit làm nền tảng Trên cơ sở đó, luận văn sử dụngkết hợp phương pháp lịch sử và lôgíc, phân tích với tổng hợp, so sánh, điềutra xã hội học và các phương pháp đặc thù của chính trị học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về lý luận: Góp phần hệ thống các quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, của Đảng và Nhà nước về cán bộ; công táccán bộ và xây dựng cán bộ cấp cơ sở Luận văn góp phần làm rõ cơ sở khoahọc của chất lượng cán bộ cấp cơ sở; khái niệm và tiêu chí đánh giá chấtlượng cán bộ cấp cơ sở; có sự luận giải, đánh giá về chất lượng đội ngũ cán

-bộ cấp cơ sở ở huyện Cần Đước đáp ứng yêu cầu thời kỳ công nghiệp hóađất nước

- Về thực tiễn: Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng đội ngũcán bộ cấp cơ sở ở huyện Cần Đước; với kết quả đạt được, đề tài có thể trởthành tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và ứng dụng tại huyện CầnĐước, tỉnh Long An Các giải pháp đưa ra cũng có thể được tiếp tục nghiêncứu, phát triển và áp dụng rộng ngoài phạm vi huyện Cần Đước Qua đó, tácgiả hy vọng sẽ được đóng góp một phần nhỏ vào tiến trình xây dựng hệthống chính trị nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở tại tỉnhLong An

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn gồm 3 chương

B NỘI DUNGChương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP CƠ SỞ TRONG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA,

HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC 1.1 Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của cán bộ cấp cơ sở

1.1.1.1 Khái niệm cán bộ cấp cơ sở

Khái niệm cán bộ

Trong Đại từ điển tiếng Việt của tác giả Nguyễn Như Ý chủ biên viết

“Cán bộ: Người làm việc trong cơ quan nhà nước – cán bộ nhà nước; ngườigiữ chức vụ, phân biệt với người bình thường, không giữ chức vụ trong các

cơ quan, tổ chức nhà nước” [38, tr.249]

Trong cuốn "Từ điển tiếng Việt", Nxb Đà Nẵng, năm 2002, viết:

1 Người làm công tác có nghiệp vụ, chuyên môn trong cơ quan nhànước Cán bộ nhà nước Cán bộ khoa học Cán bộ chính trị

2 Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chứcphân biệt với người thường không có chức vụ Đoàn kết giữa cán bộ vàchiến sĩ Họp cán bộ và công nhân nhà máy Làm cán bộ Đoàn thanh niên[31, tr.207]

Luật cán bộ, công chức được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam khóa XII viết: Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử,phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quanĐảng, nhà nước, tổ chức chính trị xã hội Trung ương, tỉnh, huyện, thị xãtrong biên chế và được hưởng lương từ ngân sách nhà nước

Như vậy, khái niệm cán bộ có thể hiểu: Cán bộ là người lãnh đạo,quản lý hoặc người làm chuyên môn, nhà khoa học hay công chức, viên

chức làm việc, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc từ các nguồn khácnhau Họ được tuyển dụng, bổ nhiệm đề bạt hoặc bầu cử.

Cán bộ cấp cơ sở là công dân Việt Nam được bầu cử, bổ nhiệm giữ

chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhândân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội ởcấp cơ sở trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước, bao gồmcán bộ chuyên trách và cán bộ không chuyên trách

Cán bộ chuyên trách là những cán bộ phải dành phần lớn thời gian laođộng làm việc công để thực hiện chức trách được giao, bao gồm: Cán bộ giữchức vụ qua bầu cử và cán bộ chuyên môn được ủy ban Nhân dân tuyểnchọn; đội ngũ này có chế độ làm việc và được hưởng chính sách về cơ bảnnhư cán bộ nhà nước Cán bộ cơ sở có đủ điều kiện được thi tuyển vào ngạchcông chức ở cấp trên

Cán bộ không chuyên trách ở cấp cơ sở là những người không làmcông việc thường xuyên, liên tục, không hưởng lương từ ngân sách của nhànước Những người này họ được hưởng phụ cấp hàng tháng do Uỷ ban nhândân tỉnh quyết định

Cán bộ cấp cơ sở là người giữ vai trò quyết định trong việc hiện thựchoá sự lãnh đạo và quản lý của Đảng và Nhà nước về mọi mặt của đời sốngkinh tế - xã hội ở cơ sở; là người giữ vai trò quyết định trong việc quán triệt,

tổ chức thực hiện mọi quyết định của cấp uỷ cấp trên, cấp uỷ cùng cấp vàmọi chủ trương, kế hoạch, sự chỉ đạo của chính quyền cấp trên, cũng nhưmọi chương trình, kế hoạch của chính quyền; là cầu nối quan trọng nhất giữaĐảng, nhà nước với nhân dân; giữ vai trò quyết định trong việc xây dựng vàthúc đẩy phong trào cách mạng của quần chúng ở cơ sở

Hiện nay, đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,hiện đại hóa, trong bối cảnh có những thời cơ, thuận lợi mới nhưng cũng cónhiều khó khăn, thách thức mới Nhiệm vụ chính trị rất nặng nề phức tạp, đặt ra

nhiều vấn đề cho công tác cán bộ và đào tạo cán bộ Đòi hỏi toàn Đảng, toàndân phải xây dựng được đội ngũ cán bộ cơ sở ngang tầm, có bản lĩnh chính trị,phẩm chất cách mạng, có năng lực thực tiễn góp phần thực hiện thắng lợi hainhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

1.1.1.2 Đặc điểm của cán bộ cấp cơ sở

Khi bàn về vai trò của cán bộ Chủ tich Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:

“Cán bộ là người đem chính sách của Đảng, Chính phủ giải thích cho dânchúng hiểu rõ và thi hành, đồng thời đem tình hình dân chúng báo cáo choĐảng, Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng” [15, tr.33]

Cán bộ cấp cơ sở là những người gần dân, sát dân, biết dân, trực tiếptriển khai đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước vào dân,gắn bó với nhân dân Cán bộ cấp cơ sở có tính ổn định thấp so với cán bộnhà nước cấp trên, có tính chuyên môn hoá thấp, kiêm nghiệm nhiều

Cán bộ cấp cơ sở là người đại diện cho quần chúng nhân dân lao động

ở cơ sở Vì vậy, cán bộ luôn bám sát dân, gần dân, lắng nghe ý kiện nguyệnvọng của nhân dân từ đó có những cách thức tiến hành công việc phù hợp vàđảm bảo cho lợi ích chính đáng của nhân dân

Cán bộ cấp cơ sở là người trực tiếp giải quyết tất cả các yêu cầu,quyền lợi chính đáng từ nhân dân, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhândân

Cán bộ cấp cơ sở là những người xuất phát từ cơ sở (người của địaphương), họ vừa trực triếp tham gia lao động lao động sản xuất, vừa là ngườiđại diện cho nhân dân thực hiện chức năng quản lý nhà nước, giải quyết cáccông việc của nhà nước Do đó, xét ở khía cạnh nào đó cán bộ cấp cơ sở bịchi phối, ảnh hưởng rất nhiều bởi những phong tục tập quán làng quê, nhữngnét văn hóa bản sắc riêng đặc thù của địa phương, của dòng họ

1.1.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở

1.1.2.1 Về phẩm chất chính trị

Phẩm chất chính trị là tiêu chí quan trọng nhất, quyết định đến nănglực quản lý nhà nước của cán bộ Phẩm chất chính trị là động lực tinh thầnthúc đẩy cán bộ các cấp vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giaohay nói cách khác là hoàn thành nhiệm vụ với hiệu quả cao nhất Phẩm chấtchính trị cũng chính là yêu cầu cơ bản nhất đối với người cán bộ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết “cách mạng tiến lên mãi, Đảng tiến lênmãi, cho nên người cách mạng cũng phải tiến lên mãi” [16, tr.292] Vì vậy,mỗi cán bộ đảng viên của Đảng phải cố gắng học tập lý luận Mác - Lê-nin.Bởi, “có học tập lý luận Mác - Lê-nin mới củng cố được đạo đức cách mạng,giữ vững lập trường, nâng cao sự hiểu biết và trình độ chính trị, mới làmđược tốt công tác Đảng giao phó cho mình” [16, tr.29] Tuy nhiên, đó là

“học tập cái tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thânmình; là học tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lê-nin để ápdụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước ta Học để mà làm

Lý luận đi đôi với thực tiễn” [16, tr.292], chứ không phải là học thuộc lòngmột số sách vở về chủ nghĩa Mác - Lê-nin Đặc biệt, học để trang sức, họckhông phải để vận dụng vào công việc cách mạng thì đó cũng chính là mộtbiểu hiện của chủ nghĩa cá nhân Người khẳng định công cuộc xây dựng chủnghĩa xã hội ở miền Bắc, làm cơ sở vững mạnh cho công cuộc thống nhấtnước nhà, là một nhiệm vụ cực kỳ vẻ vang, song cũng đầy gian nan, trắc trở,

vì vậy để bảo đảm cho sự thắng lợi của sự nghiệp cách mạng, “tất cả đảngviên, đoàn viên, tất cả cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng cần phải quyết tâmsuốt đời phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân Đó là phẩm chất cao quý củangười cách mạng, đó là đạo đức cách mạng” [16, tr.293]

Phẩm chất chính trị đòi hỏi người cán bộ phải thấm nhuần chủ nghĩaMác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, quán triệt đường lối, chủ trương, chínhsách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có tinh thần cương quyết đấutranh chống lại các hiện tượng lệch lạc, những biểu hiện mơ hồ, sai trái

đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước vàcác hành vi xâm phạm quyền lợi chính đáng của nhân dân.

Người cán bộ cấp cơ sở có phẩm chất chính trị tốt là người tích cựctuyên truyền, vận động gia đình, bà con nhân dân thực hiện tốt đường lối,chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Là ngườiluôn luôn trăn trở băn khoăn và tìm cách tháo gỡ những khó khăn ở cơ sở,từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân Người cóphẩm chất chính trị tốt là người một lòng phục vụ Nhà nước, phục vụ nhândân

Phẩm chất chính trị của cán bộ cấp cơ sở được biểu hiện trước hết là sựtin tưởng tuyệt đối đối với lý tưởng cách mạng, kiên định với mục tiêu độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội, đó là con đường mà Bác Hồ và Đảng ta đã lựachọn, kiên quyết đấu tranh bảo vệ quan điểm của Đảng, chính sách và pháp luậtcủa Nhà nước, không dao động trước những khó khăn thử thách Đồng thờiphải có biện pháp để đường lối đó đi vào thực tiễn cuộc sống của nhân dân địaphương

Phẩm chất chính trị của người cán bộ cấp cơ sở còn biểu hiện thôngqua thái độ phục vụ nhân dân, tinh thần gương mẫu trong công tác, tinh thầntrách nhiệm đối với đời sống của đồng bào nhân dân tại địa phương Ngườicán bộ có phẩm chất chính trị tốt phải là người luôn trăn trở trước những khókhăn ở địa phương; phải có quyết tâm đưa địa phương cơ sở nơi mình côngtác ngày càng phát triển về mọi mặt, thực hiện công bằng, dân chủ, vănminh

1.1.2.2 Về phẩm chất đạo đức

Đạo đức là hết sức cần thiết cho tất cả mọi người, và đặc biệt cầnthiết cho người cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy "Người cách mạngphải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ cáchmạng vẻ vang"[16, tr.283] Người đòi hỏi cán bộ phải giữ được đạo đức cách

mạng, đó mới là người cán bộ chân chính Chỉ khi có đầy đủ đạo đức cáchmạng thì cán bộ mới có đủ điều kiện làm cách mạng "Muốn giải phóng dântộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạođức, không căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì" [16,tr.253]

Đạo đức cách mạng là nền tảng, là gốc, là sức mạnh của người cán bộ,công chức, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: "Cũng như sông thì có nguồnmới có nước, không có nguồn thì sông cạn; cây phải có gốc không có gốc thìcây héo; người cách mạng phải có đạo đức cách mạng, không có đạo đức thì

có tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân " [16, tr 252-253] Sức

có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa, người cách mạng phải có đạođức cách mạng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng

Tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh trước sau cơ bản là nhất quán:Trung với nước, hiếu với dân, người cán bộ phải là đầy tớ của nhân dân,dũng cảm hy sinh, không sợ khó khăn, gian khổ, gạt bỏ lợi ích cá nhân đểphục tùng lợi ích tập thể, khiêm tốn học hỏi, không tự cao, tự đại, cần kiệmliêm chính và tinh thần đoàn kết hữu nghị Nội dung đạo đức cách mạngtrong tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện một cách dễ hiểu, thiết thựcnhưng cũng đầy đủ và toàn diện Tiêu chí đạo đức người cán bộ cách mạngđược Hồ Chí Minh chỉ ra hết sức cụ thể, đó là nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm;mỗi người cán bộ phải hội đủ các phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công

vô tư

Cán bộ cấp cơ sở là người trực tiếp làm việc và sinh hoạt cùng vớingười dân Cho nên đạo đức của người cán bộ sẽ có tác động rất lớn đối vớingười dân Nếu người cán bộ có đầy đủ các phẩm chất: Cần, kiệm, liêm,chính, chí công vô tư thì nhân dân sẽ tin tưởng họ, tin tưởng vào sự nghiệpcách mạng của Đảng, từ đó nhân dân tự giác thực hiện đường lối, chính sáchcủa Đảng và pháp luật của Nhà nước Ngược lại, nếu người cán bộ không có

đủ các phẩm chất trên thì họ sẽ bị mất niềm tin của nhân dân, ảnh hưởng đến

uy tín của Đảng, nhiệm vụ của cách mạng, họ trở thành sâu mọt của dân

Người cán bộ có đạo đức cách mạng là người phải tích cực đấu tranhchống lại các tiêu cực của xã hội như: Tham nhũng, lãng phí, quan liêu, thahoá, sa sút về đạo đức lối sống chạy theo địa vị danh lợi, tranh giành kèn cựalẫn nhau mất đoàn kết nội bộ, dối trá, lười biếng, suy thoái về tư tưởng chínhtrị, phai nhạt lý tưởng cách mạng

Người cán bộ cấp cơ sở muốn được dân tin yêu thì phải thường xuyênrèn luyện tu dưỡng đạo đức trong mọi lúc, mọi nơi như Bác Hồ đã từngkhuyên "đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống Nó do đấutranh rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọccàng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong" [16, tr.293]

Người cán bộ phải luôn có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần tập thể,khiêm tốn, giản dị, trung thực, không cơ hội, có nếp sống văn minh, nêugương cho quần chúng Như vậy mới tạo được lòng tin từ phía nhân dân,thuyết phục được nhân dân tin vào sự lãnh đạo của Đảng, trung thành với sựnghiệp cách mạng

Người cán bộ muốn xác lập được uy tín của mình trước nhân dân,trước hết đó phải là người cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt Xây dựng cáctiêu chuẩn đạo đức của người cán bộ, công chức và hình thành ở họ cácphẩm chất đạo đức tương ứng với vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của độingũ cán bộ là việc làm cần thiết và cấp bách, nhất là trong sự nghiệp CNH,HĐH đất nước hiện nay Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường đang có sựchuyển biến nhanh chóng và xã hội xuất hiện nhiều vấn đề hết sức phức tạp,trong đó phải kể đến trình độ dân trí ngày một nâng cao, và sự đòi hỏi của xãhội đối với đội ngũ cán bộ cũng ngày một cao hơn Thêm vào đó công tácquản lý xã hội cũng đòi hỏi người cán bộ phải tạo lập cho mình một uy tínnhất định đối với nhân dân

Việc nâng cao phẩm chất, đạo đức ở người cán bộ, công chức đã đượcChủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm từ rất sớm Nhất là sau khi cách mạng thành

công, ngoài việc lãnh đạo, quản lý đất nước, trước những khó khăn phảichống thù trong, giặc ngoài, Bác vẫn chăm lo việc giáo dục đạo đức chongười cán bộ, công chức trong các cơ quan chính quyền nhà nước non trẻ.Người đã xác định: “Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy Nếu dây chuyềnkhông tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy, toàn bộ máy cũng tê liệt.Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể thihành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực

hiện được” [13, tr.54] Người cán bộ tốt ở đây phải là người có đủ cả năng

lực trình độ lẫn đạo đức cách mạng Bác yêu cầu: “Người cách mạng phải cóđạo đức, không có đạo đức thì dù có tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo

được nhân dân” [13, tr 35- 36] Và muốn có đạo đức cách mạng, mỗi người

cán bộ - theo Bác, phải có được các phẩm chất trí, tín, nhân, dũng, liêm

Người căn dặn cán bộ: “Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước ” [13, tr.552]; 'tự mình phải chính trước, mới

giúp người khác chính, mình không chính mà muốn người khác chính là vôlý" “Nếu chính mình tham ô bảo người ta liêm khiết có được không? Khôngđược Mình trước hết phải siêng năng, trong sạch thì mới bảo ngưòi ta trong

sạch, siêng năng được” [14, tr.59]

1.1.2.3 Về trình độ năng lực

Năng lực đầu tiên mà Hồ Chí Minh đòi hỏi ở người cán bộ cách mạng

là năng lực lãnh đạo, quản lý, là khả năng tổ chức động viên quần chúngthực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhànước Vì cán bộ chính là cầu nối, là người đem chính sách của Đảng, củaChính phủ đến với nhân dân, nên đòi hỏi cán bộ phải có năng lực này, nếukhông thì không xứng đáng là cán bộ cách mạng Và để tuyên truyền thựchiện tốt được đường lối của Đảng và Nhà nước trong quần chúng, đòi hỏicán bộ phải có năng lực thực hành dân chủ, nghĩa là phải có mối liên hệ mậtthiết với quần chúng, tin ở quần chúng và học hỏi ở chính quần chúng

Theo Hồ Chí Minh, năng lực tổ chức thực hành của người cán bộ thểhiện ở những điểm là: quyết định vấn đề một cách cho đúng, tổ chức thihành cho đúng và tổ chức kiểm soát cho đúng Để quyết định vấn đề mộtcách cho đúng cần phải có năng lực, trí tuệ, nắm được thông tin và xử lýthông tin, đưa ra phương án để lựa chọn, quyết định.

Trình độ học vấn không phải là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả

hoạt động của cán bộ cơ sở nhưng đây là tiêu chí quan trọng ảnh hưởng đếnhoạt động quản lý trong đội ngũ này Nó là nền tảng cho việc nhận thức, tiếpthu đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; làtiền đề tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật vàotrong cuộc sống Hạn chế về trình độ học vấn sẽ hạn chế về khả năng nhậnthức và năng lực tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách, các quy địnhcủa pháp luật, cản trở việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cán bộ cấp cơ

sở Do đó, trình độ học vấn là tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực quản

lý nhà nước của cán bộ cấp cơ sở

Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Trình độ chuyên môn nghiệp vụ

được hiểu là những kiến thức chuyên sâu về một lĩnh vực nhất định đượcbiểu hiện qua những cấp độ : Sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, đại học Đây lànhững kiến thức mà cán bộ cấp cơ sở không được thiếu khi giải quyết côngviệc của mình Nếu thiếu kiến thức này thì cán bộ sẽ lúng túng trong việcgiải quyết công việc, chắc chắn sẽ khó hoàn thành công việc, hiệu quả quản

lý nhà nước sẽ thấp

Trình độ lý luận chính trị: Lý luận chính trị là cơ sở xác định quan

điểm, lập trường giai cấp công nhân của cán bộ nói chung và cán bộ cấp cơ

sở nói riêng Thực tế cho thấy nếu cán bộ có lập trường chính trị vững vàng,hoạt động vì mục tiêu, lý tưởng cách mạng thì sẽ được nhân dân kính trọng,tin yêu và họ sẽ vận động được nhân dân thực hiện tốt các chủ trương, chínhsách, pháp luật góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước Ngược lại,

nếu cán bộ nào lập trường chính trị không vững vàng, hoạt động vì lợi ích cánhân, thoái hoá, biến chất sẽ đánh mất lòng tin ở nhân dân dẫn đến hiệu quảquản lý nhà nước thấp Vì vậy, để nâng cao năng lực quản lý nhà nước thìcần thiết phải nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ cấp cơ sở.

Trình độ quản lý nhà nước: quản lý nhà nước là hệ thống tri thức

khoa học về quản lý xã hội mang tính quyền lực Nhà nước Đó là nhữngkiến thức đòi hỏi các nhà quản lý phải có, để giải quyết các vụ việc cụ thểđặt ra trong quá trình điều hành, quản lý Quản lý vừa là hoạt động khoa học,vừa là hoạt động nghệ thuật, cho nên yêu cầu các cán bộ phải am hiểu sâusắc về kiến thức quản lý và phải vận dụng linh hoạt các kiến thức đó vào giảiquyết những vụ việc cụ thể Thực tế cho thấy trong quá trình quản lý chỉ dựavào kinh nghiệm thôi chưa đủ mà phải được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹnăng quản lý nhà nước, để qua đó nâng cao năng lực quản lý nhà nước Hiệnnay hạn chế lớn nhất của cán bộ cấp cơ sở là trình độ quản lý nhà nước, đểnâng cao năng lực quản lý nhà nước thì cần phải nhanh chóng đào tạo, bồidưỡng kiến thức quản lý nhà nước cho cán bộ cấp cơ sở

Kỹ năng quản lý nhà nước: Nếu kỹ năng quản lý nhà nước trong cán

bộ cấp cơ sở không tốt thì giải quyết công việc mất rất nhiều thời gian và hiệuquả quản lý nhà nước thấp; nếu kỹ năng quản lý nhà nước của cán bộ cấp cơ

sở tốt, thì họ sẽ giải quyết công việc nhanh chóng và hiệu quả quản lý nhànước sẽ cao

Phương pháp quản lý nhà nước: Phương pháp quản lý nhà nước của

cán bộ, công công chức cấp cơ sở là cách thức mà cán bộ cấp cơ sở sử dụng đểthực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước trên các lĩnh vực ở cơ sở cóhiệu quả cao Nếu cán bộ cấp cơ sở có phương pháp quản lý nhà nước tốt thìcông việc được giải quyết nhanh chóng, được nhân dân đồng tình ủng hộ, hiệuquả quản lý nhà nước cao; ngược lại nếu cán bộ cấp cơ sở không có phương

pháp quản lý nhà nước tốt thì công việc bị ứ đọng, làm phát sinh mâu thuẫntrong nhân dân

1.1.2.4 Về khả năng hoàn thành nhiệm vụ

Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở vừa phù hợp với công cuộc đổimới của đất nước, vừa thuận theo ý Đảng, lòng dân, trẻ hóa đội ngũ cán bộcông chức cấp cơ sở là nhu cầu, là đòi hỏi khách quan của sự nghiệp xâydựng đất nước trong thời kỳ đổi mới Đội ngũ cán bộ không được tri thứchóa và chuyên môn hóa thì không thể hoàn thành nhiệm vụ Cán bộ có tưcách, tác phong tốt, phải toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân, dám nói thật,dám bảo vệ cái đúng, đấu tranh chống những tiêu cực, quan liêu, thamnhũng trong đội ngũ cán bộ Có mối quan hệ tốt với các đồng nghiệp vàquần chúng nhân dân

Yêu cầu đặt ra hiện nay là đội ngũ cán bộ công chức cấp cơ sở phải cótinh thần yêu nước sâu sắc, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội, phấn đấu thực hiện có kết quả đường lối của Đảng, chính sách vàpháp luật của Nhà nước, tận tụy phục vụ nhân dân, gắn bó mật thiết với nhândân, xây dựng được lòng tin trong nhân dân Cán bộ muốn làm được việc,thì phải được dân tin, dân phục, dân yêu Cán bộ công chức cấp cơ sở cầnphải có trình độ học vấn, phải có kiến thức quản lý nhà nước, phải qua đàotạo hoặc bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước; phải trong sạch, không thamnhũng, không ăn hối lộ, chiếm đoạt của công; phải tôn trọng nhân dân, thôngcảm với nhân dân, phải biết dựa vào nhân dân, phục vụ nhân dân, gần gũivới nhân dân Mọi hoạt động của cán bộ công chức cấp cơ sở có ảnh hưởng

và tác động rất lớn đến đời sống của nhân dân địa phương

1.2 Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa

1.2.1 Mục đích, nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay

1.2.1.1 Mục đích công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Kế thừa có chọn lọc và phát triển những tri thức của văn minh nhânloại về CNH và căn cứ vào điều kiện lịch sử cụ thể của Việt Nam là mộtnước đi sau đang trong quá trình phát triển, Đảng cộng sản Việt Nam tại Hộinghị Trung ương lần thứ bảy khóa VII (năm 1994), nêu chủ trương tiến hànhxây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam tronggiai đoạn mới bằng con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nêu quanniệm: “ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàndiện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội,

từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sứclao động với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại, dựatrên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ranăng suất lao động xã hội cao” [7, tr.65] Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề rađường lối công nghiệp hoá và coi công nghiệp hoá là nhiệm vụ trung tâmxuyên suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Thực tiễn đã chứng minhquá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ có những tác dụng to lớn về nhiềumặt trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đó là:

- Công nghiệp hoá, hiện đại hóa ở nước ta trước hết là quá trình thựchiện mục tiêu xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa Đó là một quá trìnhthực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội nhằm cải tiến một xã hộinông nghiệp thành một xã hội công nghiệp, gắn với việc hình thành từngbước quan hệ sản xuất tiến bộ, ngày càng thể hiện đầy đủ hơn bản chất ưuviệt của chế độ xã hội mới xã hội chủ nghĩa

- Công nghiệp hoá, hiện đại hóa là quá trình tạo ra những điều kiệnvật chất - kỹ thuật cần thiết về con người và khoa học - công nghệ, thúc đẩychuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả mọinguồn lực để không ngừng tăng năng suất lao động làm cho nền kinh tế tăng

trưởng nhanh, nâng cao đời sống vật chất và văn hoá cho nhân dân, thựchiện công bằng và tiến bộ xã hội, bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái.

- Công nghiệp hoá, hiện đại hóa tạo ra cơ sở vật chất để làm biến đổi

về chất lực lượng sản xuất, nhờ đó mà nâng cao vai trò của người lao động nhân tố trung tâm của nền kinh tế xã hội chủ nghĩa; tạo điều kiện vật chấtcho việc xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bảnsắc dân tộc

Công nghiệp hoá, hiện đại hóa là cơ sở kinh tế để củng cố và pháttriển khối liên minh vững chắc giữa giai cấp công nhân với giai cấp nôngdân và đội ngũ trí thức trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa Đặcbiệt là góp phần tăng cường quyền lực, sức mạnh và hiệu quả của bộ máyquản lý kinh tế của Nhà nước

- Công nghiệp hoá, hiện đại hóa tạo điều kiện vật chất để xây dựngnền kinh tế độc lập, tự chủ vững mạnh trên cơ sở đó mà thực hiện tốt sựphân công và hợp tác quốc tế

- Công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước thúc đẩy sự phân công laođộng xã hội phát triển, thúc đẩy quá trình quy hoạch vùng lãnh thổ hợp lýtheo hướng chuyên canh tập trung làm cho quan hệ kinh tế giữa các vùng,các miền trở nên thống nhất cao hơn

- Công nghiệp hoá, hiện đại hóa không những có tác dụng thúc đẩynền kinh tế tăng trưởng phát triển cao mà còn tạo tiền đề vật chất để xâydựng, phát triển và hiện đại hoá nền quốc phòng - an ninh Sự nghiệp quốcphòng và an ninh gắn liền với sự nghiệp phát triển văn hoá, kinh tế, xã hội

- Công nghiệp hoá, hiện đại hóa tạo ra tiền đề kinh tế cho sự phát triểnđồng bộ về kinh tế - chính trị, văn hoá - xã hội, quốc phòng và an ninh.Thành công của sự nghiệp công nghiệp hoá nền kinh tế quốc dân là nhân tốquyết định sự thắng lợi của con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhân

dân ta đã lựa chọn Chính vì vậy mà công nghiệp hoá kinh tế được coi lànhiệm vụ trọng tâm trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng (tháng1-1994) đã xác định công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là nhiệm vụtrung tâm có tầm quan trọng hàng đầu, là con đường khả dĩ duy nhất có thểđưa đất nước thoát khỏi nguy cơ tụt hậu xa hơn nữa so với các nước xungquanh, là cách thức để ổn định chính trị, xã hội, bảo vệ độc lập, giữ vữngchủ quyền quốc gia và định hướng phát triển xã hội chủ nghĩa Đến Đại hộiVIII của Đảng (tháng 6-1996) tiếp tục xác định “mục tiêu của công nghiệphóa, hiện đại hóa là xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sởvật chất - kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ,phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất vàtinh thần cao, quốc phòng, an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, văn minh”, ra sức phấn đấu đến năm 2020 “đưa nước ta cơ bảntrở thành một nước công nghiệp” [8, tr.80] Đại hội IX của Đảng (tháng 4-2001) đưa ra quyết định quan trọng là “đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa… nhằm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển.

Để đạt được các mục đích trên, trong mỗi giai đoạn phát triển của nềnkinh tế, công nghiệp hoá cần phải thực hiện được những mục tiêu cụ thểnhất định Trong những năm trước mắt, trong điều kiện khả năng về vốn vẫnhạn hẹp, nhu cầu về công ăn việc làm rất bức bách, đời sống nhân dân cònnhiều khó khăn, tình hình kinh tế - xã hội phát triển, tăng trưởng chưa thật

ổn định, chúng ta cần tập trung nỗ lực đẩy mạnh công nghiệp hoá nôngnghiệp, nông thôn, phát triển nhanh các ngành công nghiệp, xây dựng vàdịch vụ, phát triển kinh tế vùng, kinh tế biển

1.2.1.2 Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

- Phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật chochủ nghĩa xã hội - trên cơ sở thực hiện cơ khí hoá nền sản xuất xã hội và ápdụng những thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại

Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá trước hết là quá trình cải biếnlao động thủ công, lạc hậu thành lao động sử dụng máy móc, tức là phải cơkhí hoá nền kinh tế quốc dân Đó là bước chuyển đổi rất căn bản từ nền kinh

tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp

Đi liền với cơ khí hoá là điện khí hoá và tự động hoá sản xuất từngbước và trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân Sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đòi hỏi phải xây dựng và phát triển mạnh mẽ các ngành côngnghiệp, trong đó then chốt là ngành chế tạo tư liệu sản xuất Sở dĩ như vậy là

vì, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tái sản xuất mở rộng của khuvực sản xuất tư liệu sản xuất, đặc biệt là của ngành sản xuất tư liệu sản xuất

để sản xuất tư liệu sản xuất, quyết định quy mô tái sản xuất mở rộng (hay tốc

độ tăng trưởng) của toàn bộ nền kinh tế Sự phát triển của các ngành chế tạo

tư liệu sản xuất là cơ sở, là "đòn xeo" để cải tạo, phát triển nền kinh tế quốcdân, phát triển khu vực nông - lâm - ngư nghiệp Sự phân tích trên cho tathấy đối tượng công nghiệp hoá, hiện đại hoá là tất cả các ngành kinh tếquốc dân nhưng trước hết và quan trọng nhất là ngành công nghiệp sản xuất

tư liệu sản xuất

Đồng thời, mục tiêu của công nghiệp hoá, hiện đại hoá còn là sử dụng

kỹ thuật, công nghệ ngày càng tiên tiến hiện đại nhằm đạt năng suất laođộng xã hội cao Tất cả những điều đó chỉ có thể được thực hiện trên cơ sởmột nền khoa học - công nghệ phát triển đến một trình độ nhất định

Khi mà nền khoa học của thế giới đang có sự phát triển như vũ bão,khoa học đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp; khi mà công nghệ đangtrở thành nhân tố quyết định chất lượng sản phẩm, chi phí sản xuất tức lànói đến khả năng cạnh tranh của hàng hoá, hiệu quả của sản xuất, kinh

doanh thì khoa học - công nghệ phải là động lực của công nghiệp hoá, hiệnđại hoá Bởi vậy, phát triển khoa học - công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quantrọng trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Phát triển khoa học - công nghệ trong điều kiện Việt Nam hiện naycần chú ý tới những vấn đề sau đây:

Thứ nhất, phải xác định được những phương hướng đúng đắn cho sự

phát triển khoa học - công nghệ Sở dĩ như vậy là vì, khoa học - công nghệ làlĩnh vực hết sức rộng lớn; trong khi đó đội ngũ cán bộ khoa học - công nghệnước ta còn nhỏ bé, chất lượng thấp; khả năng của đất nước ta về vốn,phương tiện nghiên cứu rất hạn hẹp Do đó, chúng ta không thể cùng mộtlúc đầu tư để phát triển tất cả các lĩnh vực khoa học - công nghệ, mà phải lựachọn những lĩnh vực nhất định để đầu tư Nếu việc lựa chọn đúng sẽ tạo điềukiện cho khoa học - công nghệ phát triển và ngược lại, nếu việc lựa chọnkhông đúng thì không những ảnh hưởng xấu tới sự phát triển của khoa học -công nghệ mà còn ảnh hưởng không tốt đến công nghiệp hoá, hiện đại hoá.Phương hướng chung cho sự phát triển khoa học - công nghệ ở nước ta là:phát huy những lợi thế của đất nước, tận dụng mọi khả năng để đạt trình độcông nghệ tiên tiến, đặc biệt là công nghệ thông tin và công nghệ sinh học,tranh thủ ứng dụng ngày càng nhiều hơn, ở mức cao hơn và phổ biến hơnnhững thành tựu mới về khoa học và công nghệ, từng bước phát triển kinh tếtri thức

Thứ hai, phải tạo dựng được những điều kiện cần thiết cho sự phát

triển khoa học - công nghệ Việc xác định những phương hướng đúng cho sựphát triển khoa học - công nghệ là cần thiết nhưng chưa đủ, mà khoa học -công nghệ chỉ phát triển khi được bảo đảm những điều kiện kinh tế - xã hộicần thiết Những điều kiện đó là: đội ngũ cán bộ khoa học - công nghệ có sốlượng đủ lớn, chất lượng cao; đầu tư ở mức cần thiết; các chính sách kinh tế

- xã hội phù hợp

Trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, người lao động - lựclượng sản xuất hàng đầu - không những phải được nâng cao trình độ văn hoá

và khoa học - công nghệ mà còn phải được trang bị cả cơ sở vật chất - kỹthuật tiên tiến Họ vừa là kết quả của sự phát triển lực lượng sản xuất, vừa làngười tạo ra sự phát triển đó

- Xây dựng cơ cấu kinh tế hiện đại và hợp lý:

Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá cũng là quá trình chuyển đổi

cơ cấu kinh tế Cơ cấu của nền kinh tế quốc dân là cấu tạo hay cấu trúc củanền kinh tế bao gồm các ngành kinh tế, các vùng kinh tế, các thành phầnkinh tế và mối quan hệ hữu cơ giữa chúng Trong cơ cấu của nền kinh tế,

cơ cấu các ngành kinh tế là quan trọng nhất, quyết định các hình thức cơ cấukinh tế khác Cơ cấu kinh tế hợp lý là điều kiện để nền kinh tế tăng trưởng,phát triển Vì vậy, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi phải xây dựng cơcấu kinh tế hiện đại và hợp lý

Cơ cấu kinh tế không ngừng vận động, biến đổi (hay còn gọi làchuyển dịch) do sự vận động, biến đổi của lực lượng sản xuất và của quan hệsản xuất Xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế được coi là hợp lý, tiến bộ là

tỷ trọng khu vực công nghiệp và xây dựng, đặc biệt là tỷ trọng khu vực dịch

vụ ngày càng tăng; tỷ trọng khu vực nông, lâm, ngư nghiệp và khai khoángngày càng giảm trong tổng giá trị sản phẩm xã hội

Quá trình hình thành và phát triển các ngành kinh tế, nhất là nhữngngành có hàm lượng khoa học cao; sự xuất hiện các vùng sản xuất chuyêncanh tập trung không chỉ là biểu hiện của sự phát triển của lực lượng sảnxuất, phát triển cơ sở vật chất - kỹ thuật trong tiến trình công nghiệp hoá,hiện đại hoá mà còn làm cho cơ cấu kinh tế thay đổi tiến bộ

Cơ cấu kinh tế hợp lý trong một nền kinh tế thị trường hiện đại đòi hỏicông - nông nghiệp - dịch vụ phát triển mạnh mẽ, hợp lý và đồng bộ Mạng

lưới dịch vụ với tư cách là một ngành kinh tế phát triển mới có thể phục vụtốt cho sự phát triển mạnh mẽ các ngành công nghiệp và nông nghiệp.

Xây dựng cơ cấu kinh tế là yêu cầu khách quan của mỗi nước trongthời kỳ công nghiệp hoá Vấn đề quan trọng là tạo ra một cơ cấu kinh tế hợp

lý Ở nước ta, một cơ cấu kinh tế được gọi là hợp lý khi nó đáp ứng được cácyêu cầu sau đây:

Nông nghiệp phải giảm dần về tỷ trọng; công nghiệp, xây dựng vàdịch vụ phải tăng dần về tỷ trọng

Trình độ kỹ thuật của nền kinh tế không ngừng tiến bộ, phù hợp với

xu hướng của sự tiến bộ khoa học và công nghệ đã và đang diễn ra như vũbão trên thế giới

Cho phép khai thác tối đa mọi tiềm năng của đất nước, của các ngành,các địa phương, các thành phần kinh tế

Thực hiện sự phân công và hợp tác quốc tế theo xu thế toàn cầu hoákinh tế, do vậy cơ cấu kinh tế được tạo dựng phải là "cơ cấu mở"

Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đến nay, dưới ánhsáng của đường lối đổi mới, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã đạt đượcnhững thành tựu quan trọng:

Thông qua cách mạng khoa học và công nghệ và phân công lại laođộng với những tính quy luật vốn có của nó, thích ứng với điều kiện nước ta,Đảng ta đã xác định một cơ cấu kinh tế hợp lý mà "bộ xương" của nó là cơcấu kinh tế công nghiệp - nông nghiệp - dịch vụ gắn với phân công và hợptác quốc tế sâu rộng

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội được thực hiện theo phương châm: kết hợp công nghệ nhiềutrình độ, tranh thủ công nghệ mũi nhọn - tiên tiến vừa tận dụng được nguồnlao động dồi dào, vừa cho phép rút ngắn khoảng cách lạc hậu, vừa phù hợp

với nguồn vốn có hạn ở trong nước; lấy quy mô vừa và nhỏ là chủ yếu, cótính đến quy mô lớn nhưng phải là quy mô hợp lý và có điều kiện; giữ đượctốc độ tăng trưởng hợp lý, tạo ra sự cân đối giữa các ngành, các lĩnh vựckinh tế và các vùng trong nền kinh tế Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nước tatrong những năm trước mắt cần thực hiện theo định hướng chung sau đây:chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư dựa trên cơ sở phát huy các thếmạnh và các lợi thế so sánh của đất nước, tăng sức cạnh tranh, gắn với nhucầu thị trường trong nước và ngoài nước, nhu cầu đời sống nhân dân và quốcphòng, an ninh Tạo thêm sức mua của thị trường trong nước và mở rộng thịtrường ngoài nước, đẩy mạnh xuất khẩu.

Những nội dung cụ thể của công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta trong những năm trước mắt:

- Đặc biệt coi trọng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp vànông thôn

Phát triển toàn diện nông, lâm, ngư nghiệp gần với công nghiệp chếbiến nông, lâm, thuỷ sản nhằm khai thác có hiệu quả tiềm năng đa dạng củanông, lâm, ngư nghiệp, bảo đảm vững chắc yêu cầu an toàn lương thực cho

xã hội; tạo nguồn nguyên liệu có khối lượng lớn, chất lượng cao, giá thành

hạ, đủ tiêu chuẩn đáp ứng yêu cầu của công nghiệp chế biến; tăng giá trị vàkhối lượng hàng xuất khẩu; tăng thêm việc làm và thu nhập cho người laođộng; phân công lại lao động xã hội, hình thành các điểm công nghiệp gắnliền với đô thị hoá tại chỗ, mở mang thị trường sản phẩm và dịch vụ chocông nghiệp

Để thực hiện nhiệm vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp vànông thôn phải chú trọng đến các vấn đề chuyển dịch mạnh cơ cấu nôngnghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa; thực hiện cơ khíhoá, điện khí hoá, thuỷ lợi hóa, đưa nhanh tiến bộ khoa học - kỹ thuật vàcông nghệ sinh học vào sản xuất, thực hiện phát triển đồng bộ có hiệu quả

nuôi trồng, đánh bắt gắn với công nghiệp chế biến nông sản, lâm sản và thuỷhải sản

- Phát triển công nghiệp, xây dựng:

Hướng ưu tiên phát triển công nghiệp ở nước ta là: khuyến khích pháttriển công nghiệp công nghệ cao, công nghệ chế tác, công nghệ phần mềm

và công nghệ bổ trợ có lợi thế cạnh tranh, tạo nhiều sản phẩm xuất khẩu vàthu hút nhiều lao động, phát triển một số khu kinh tế mở và đặc khu kinh tế;khuyến khích phát triển các ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng vàhàng xuất khẩu; sản xuất tư liệu sản xuất quan trọng theo hướng hiện đại.Khẩn trương thu hút vốn trong và ngoài nước để thực hiện một số dự ánquan trọng về khai thác dầu khí, lọc dầu, hóa dầu, luyện kim, cơ khí chế tạo

- Cải tạo, mở rộng, nâng cấp và xây dựng mới có trọng điểm kết cấu

hạ tầng vật chất của nền kinh tế

Trong cơ chế thị trường, kết cấu hạ tầng có vai trò hết sức quan trọngđối với sự phát triển của sản xuất, kinh doanh và đời sống của dân cư Từmột nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu đi lên chủ nghĩa xã hội, kết cấu hạ tầngcủa nền kinh tế nước ta hết sức thấp kém, không đáp ứng được yêu cầu củasản xuất, kinh doanh và của đời sống dân cư Do vậy, trong những nămtrước mắt, việc xây dựng kết cấu hạ tầng của nền kinh tế được coi là một nộidung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Do khả năng tài chính có hạn, trong những năm trước mắt, cần huyđộng các nguồn lực trong và ngoài nước để xây dựng các kết cấu hạ tầngkinh tế- xã hội Hoàn chỉnh một bước mạng lưới giao thông, thuỷ lợi, cấpthoát nước Tăng nhanh năng lực và hiện đại hoá bưu chính viễn thông.Việc xây dựng kết cấu hạ tầng phải tập trung vào khâu cải tạo, mở rộng,nâng cấp Việc xây dựng mới chỉ có mức độ và phải tập trung vào nhữngkhâu trọng điểm, có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế hoặc vùng kinh

tế Có như vậy mới tạo điều kiện cho mở rộng đầu tư phát triển, nhất là việcthu hút vốn đầu tư từ bên ngoài.

- Phát triển nhanh du lịch, các ngành dịch vụ:

Trong những năm trước mắt, cần tạo bước phát triển vượt bậc của cácngành dịch vụ, nhất là những ngành có chất lượng cao, tiềm năng lớn, và cósức cạnh tranh như hàng không, hàng hải, bưu chính - viễn thông, tài chính,ngân hàng, kiểm toán, bảo hiểm… đưa tốc độ tăng trưởng của các ngànhdịch vụ cao hơn tốc độ tăng GDP Phát triển mạnh và nâng cao chất lượngmột số ngành: vận tải, thương mại, dịch vụ…

Sự phát triển của ngành du lịch, một mặt cho phép khai thác các tiềmnăng du lịch, tăng thu nhập, tạo việc làm cho dân cư Mặt khác, sự pháttriển của ngành du lịch còn góp phần mở rộng giao lưu, phát triển kinh tế đốingoại, mở cửa nền kinh tế Bởi vậy, phát triển nhanh ngành du lịch, dịch vụđược coi là một nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta trongnhững năm trước mắt

- Phát triển hợp lý các vùng lãnh thổ:

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng, lãnh thổ trên cơ sở khai thác triệt đểcác lợi thế, tiềm năng của từng vùng, liên kết hỗ trợ nhau, làm cho tất cả cácvùng cùng nhau phát triển Trong những năm trước mắt phải có cơ chế,chính sách phù hợp để các vùng trong cả nước cùng phát triển, đồng thời tạo

sự liên kết giữa các vùng và nội vùng

Thúc đẩy phát triển các vùng kinh tế trọng điểm, tạo động lực, tácđộng lan tỏa đến các vùng khác; đồng thời tạo điều kiện phát triển nhanhhơn các vùng kinh tế đang còn nhiều khó khăn, đặc biệt là các vùng biêngiới, hải đảo, Tây Nguyên, Tây Nam, Tây Bắc…

- Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại

Trong nền kinh tế toàn cầu hoá, mở cửa nền kinh tế là cần thiết với tất

cả các nước Do đó, công nghiệp hoá, hiện đại hoá không thể thành công nếukhông mở cửa nền kinh tế Sau thời kỳ khá dài đóng cửa, hiện nay, mở cửanền kinh tế là nhu cầu cấp bách đối với nền kinh tế nước ta, là một nội dungcủa công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta trong những năm trước mắt.Tuy nhiên, mở cửa hội nhập như thế nào cũng cần được cân nhắc kỹ càngnhằm tranh thủ những tác động tích cực, hạn chế những tác động tiêu cựccủa quá trình này với tăng trưởng, phát triển của nền kinh tế

Trong việc mở cửa, hội nhập, phải đẩy mạnh xuất khẩu, coi xuất khẩu

là hướng ưu tiên và là trọng điểm Chuyển hướng chiến lược, xây dựng nềnkinh tế mở đòi hỏi phải điều chỉnh cơ cấu kinh tế để vừa hội nhập khu vực,vừa hội nhập toàn cầu

1.2.1.3 Yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là bước đi tất yếu trong tiến trình pháttriển của mỗi quốc gia, dân tộc vươn tới văn minh, hiện đại Trong điều kiệncủa nước ta, với những điều kiện thuận lợi do sự nghiệp đổi mới tạo ra vàtrên cơ sở kế thừa có chọn lọc tri thức của văn minh nhân loại về côngnghiệp hóa, Đảng ta đã xác định công nghiệp hóa ở nước ta phải đi liền vớihiện đại hóa

Hiện nay, nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước Các nội dung cơ bản của công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước là: Thay thế phần lớn lao động thủ công bằng lao động cơ khí hoá,điện khí hoá và một phần tự động hoá, thực hiện công nghiệp hoá nông nghiệp;tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ trong GDP và trong lao động xã hội; tiếpcận và vận dụng, ứng dụng những thành tựu mới nhất của khoa học - côngnghệ; nâng cao dân trí, chất lượng nguồn lực con người ngang bằng khu vựcvới bản lĩnh, bản sắc của văn hoá Việt Nam; thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn

với công bằng xã hội; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, Cán bộ cấp cơ sở phải làngười hướng dẫn nhân dân phát huy tính tự quản ở cộng đồng dân cư Hoạtđộng tự quản nhằm giữ gìn đoàn kết, tương thân, tương ái, giúp đỡ thực hiệnpháp luật, trợ giúp trong sản xuất, cùng nhau giữ gìn trật tự an ninh, an toàn

xã hội

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước; xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩacủa nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; phát huy tốt tính tự quản ở cộngđồng dân cư Yêu cầu đặt ra đối với cán bộ cấp cơ sở là phải: Trung thànhvới mục tiêu, lý tưởng mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn, tin tưởng vào sựnghiệp đổi mới, am hiểu pháp luật, gần gũi với cơ sở, tâm huyết với cơ sở,

có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng,pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tuỵ với dân Để đáp ứngyêu cầu đó, vấn đề cấp thiết đặt ra là phải nâng cao năng lực quản lý nhànước của cán bộ cấp cơ sở

Do đó để đáp ứng yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đạihóa nông nghiệp, nông thôn đòi hỏi cán bộ cấp cơ sở phải đáp ứng nhữngyêu cầu sau:

Yêu cầu về trí tuệ: Phải có trình độ kiến thức và năng lực trí tụê tốt,

có tư duy sáng tạo, nhạy bén, độc lập Cán bộ, công chức phải là người cókiến thức cao trong lĩnh vực chính trị, văn hóa, xã hội, các ngành, các lĩnhvực có liên quan, phải giỏi một nghề và biết nhiều nghề

Yêu cầu nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng: Đây làyêu cầu cơ bản nhất đối với người cán bộ, công chức Đó là nhiệt tình cáchmạng, lòng trung thành với lý tưởng của Đảng, với chủ nghĩa Mác - Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh, tinh thần tận tụy với công việc, hết lòng hết sức vì

sự nghiệp của nhân dân, có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định với mục

tiêu và con đường xã hội chủ nghĩa Ngoài ra cán bộ cấp cơ sở còn phải cótinh thần trách nhiệm và kỷ luật trong công việc; đó là ý thức luôn luôn cốgắng hoàn thành nhiệm vụ kể cả khi gặp những điều kiện phức tạp; trongsạch, không tham lam, tư lợi; ngay thẳng, công tâm, làm việc theo kỷ cương,

lề lối, tác phong công nghiệp Người cán bộ, công chức phải có tính dân chủ,lấy lợi ích của nhân dân làm mục tiêu, biết phát huy trí tuệ, tài năng và mọinguồn lực của dân để tạo nên sức mạnh, biết tôn trọng lợi ích và quyền lợicủa dân, biết điều chỉnh bản thân, điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợpvới lợi ích chung của xã hội Cán bộ cấp cơ sở còn phải gần dân, nắm bắttâm tư nguyện vọng của nhân dân, hết lòng phục vụ nhân dân vì cán bộ,công chức là công bộc của dân

Để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa cầnphải nâng cao chất lượng của cán bộ cấp cơ sở đầy đủ những yếu tố về trítuệ, phẩm chất chính trị, đạo đức cá nhân, đạo đức nghề nghiệp và có tínhdân chủ vì cán bộ cấp cơ sở là những người có trách nhiệm, tham gia trựctiếp vào công cuộc đổi mới đất nước Đầu tư cho một chất lượng mới củacán bộ cấp cơ sở nói chung là đầu tư có hiệu quả cho tương lai đất nước

1.2.2 Tính cấp thiết phải xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở trong thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền vớivận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong côngtác xây dựng Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã dày công đào tạo,huấn luyện, xây dựng được một đội ngũ cán bộ tận tụy, kiên cường, hoànthành xuất sắc nhiệm vụ qua các giai đoạn cách mạng Đất nước ta đangbước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Nhiệm vụ chínhtrị mới rất nặng nề, khó khăn và phức tạp, đòi hỏi Đảng ta phải xây dựngđược một đội ngũ cán bộ ngang tầm, góp phần thực hiện hai nhiệm vụ chiếnlược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Đại hội toàn quốc lầnthứ VIII của Đảng đã khẳng định: phải sớm xây dựng chiến lược cán bộ của

thời kỹ mới, cụ thể cán bộ phải được rèn luyện, thử thách trong quá trình đấu

tranh cách mạng lâu dài, gian khổ; cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp từ trungương đến cơ sở, đặc biệt là cấp chiến lược có bản lĩnh chính trị vững vàng,kiên định mục tiêu, con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân đã lựa chọn;năng động, sáng tạo, hăng hái thực hiện đường lối, chủ trương, chính sáchđổi mới của Đảng và Nhà nước Trình độ, kiến thức và năng lực quản lýkinh tế, quản lý xã hội ngày càng được nâng cao

Số đông cán bộ giữ được đạo đức, phẩm chất cách mạng, lói sống lànhmạnh, giản dị, gắn bó với nhân dân Một số cán bộ dao động, giảm sút niềmtin, nhận thức mơ hồ về chủ nghĩa Mác - Lênin và chủ nghĩa xã hội, hoàinghi đường lối của Đảng; có người do bất mãn cá nhân đi đến phản bộiĐảng và lợi ích của nhân dân Một bộ phận cán bộ thoái hóa biến chất vềđạo đức, lối sống, lợi dụng chức quyền để tham nhũng, buôn lậu, làm giàubất chính, lãng phí của công; quan liêu, ức hiếp dân, gia trưởng độc đoán; cótham vọng cá nhân, cục bộ, kèn cựa địa vị, cơ hội, kém ý thức tổ chức kỷluật, phát ngôn và làm việc tuỳ tiện, gây mất đoàn kết nội bộ nghiêm trọng.Đáng chú ý là những biểu hiện tiêu cực này đang có chiều hướng phát triển,làm xói mòn bản chất cách mạng của đội ngũ cán bộ, làm suy giảm uy tíncủa Đảng, suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chế độ

Nhiều cán bộ lãnh đạo không nghiêm túc tự phê bình và tiếp thu phêbình, tính chiến đấu kém Có tình trạng nể nang, né tránh, không nói thẳng,nói thật với nhau, bằng mặt mà không bằng lòng

Đội ngũ cán bộ tuy đông nhưng không đồng bộ, vẫn còn tình trạng

"vừa thừa vừa thiếu" Trình độ kiến thức, năng lực lãnh đạo và quản lý chưađáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ mới, nhất là về quản lý kinh tế thị trường,quản lý xã hội, luật pháp Nhiều cán bộ lười học, lười nghiên cứu, một sốhọc lướt chỉ cốt để lấy được bằng cấp Nhìn chung đội ngũ cán bộ hiện nay,xét về chất lượng và cơ cấu có nhiều mặt chưa ngang tầm với đòi hỏi của

thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Ngoài những điểm chungnói trên, mỗi loại cán bộ còn có những mặt mạnh, yếu cụ thể: Cán bộ lãnhđạo Đảng, Nhà nước và đoàn thể: có bản lĩnh và kinh nghiệm lãnh đạo chínhtrị, vận động nhân dân, tích cực tiến hành đổi mới Nhưng trình độ kiến thức,năng lực lãnh đạo và quản lý còn hạn chế Một số cán bộ lãnh đạo chủ chốt

có biểu hiện chủ quan, thiếu dân chủ Cán bộ lãnh đạo lực lượng vũ trang: cólập trường chính trị kiên định, có ý thức cảnh giác cao, chịu đựng gian khổ,vượt qua khó khăn bảo vệ Tổ quốc, giữ vững an ninh chính trị và an toàn xãhội Một bộ phận, chủ yếu là trong lực lượng làm kinh tế, giữ gìn trật tự xãhội, bảo vệ pháp luật lợi dụng chức vụ, quyền hạn, nghề nghiệp để buôn lậu,sách nhiễu, gây hậu quả nghiêm trọng Cán bộ khoa học: có tâm huyết, cónăng lực sáng tạo, tiếp thu nhanh khoa học công nghệ mới Nhưng chấtlượng chưa cao, năng lực thực hành còn yếu; thiếu nhiều chuyên gia giỏi; tỉ

lệ cán bộ khoa học trên số dân còn thấp Một số cán bộ chưa say mê nghiêncứu khoa học, thiếu hoài bão lớn, chưa đem hết tài trí phục vụ đất nước, ítgắn bó với sản xuât và cơ sở, thiếu tinh thần hợp tác Cán bộ quản lý kinhdoanh: năng động, thích ứng nhanh với cơ chế mới Nhưng kinh nghiệm còn

ít, năng lực còn hạn chế, tổ chức kinh doanh còn kém hiệu quả, quan hệ vớinước ngoài còn nhiều sơ hở, mất cảnh giác Không ít cán bộ chưa quán triệtđầy đủ đường lối, chính sách của Đảng, nặng về kinh doanh đơn thuần, một

số tham nhũng, thoái hóa, biến chất, xa hoa, lãng phí của công, làm giàu phipháp

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng và quantâm tới việc xây dựng đội ngũ cán bộ nói chung và cán bộ cấp cơ sở nóiriêng Đây là nhân tố then chốt để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm là phát triểnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đại hóa đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế; thực hiện thành côngchương trình cải cách nền hành chính nhà nước và xây dựng nông thôn mới,góp phần ổn định hệ thống chính trị và chất lượng bộ máy nhà nước

1.2.3 Các yếu tố đảm bảo xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa

1.2.3.1 Yếu tố đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở

Bất kỳ nền công vụ nào cũng đều chú trọng đến công tác đào tạo, bồidưỡng cán bộ nhằm nâng cao năng lực thực thi công vụ đảm bảo thực hiệnhiệu quả chức năng, nhiệm vụ được giao Trong thời gian qua công tác đàotạo, bồi dưỡng cán bộ đã có những đóng góp đáng kể trong việc nâng caochất lượng đội ngũ cán bộ và công tác cải cách hành chính Tuy nhiên, côngtác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn,

mà một trong những nguyên nhân lại nằm ở chỗ người ta chưa hiểu rõ vàchưa đặt đào tạo, bồi dưỡng cán bộ vào đúng vị trí của nó trong việc xâydựng và phát triển đội ngũ cán bộ

Đào tạo cán bộ cấp cơ sở là làm cho đội ngũ này có được những nănglực theo những tiêu chuẩn nhất định Năng lực ở đây bao gồm trình độ vềkiến thức, năng lực về hiểu biết, nhận thức sự việc, năng lực điều hành, tổchức thực hiện, sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm và đề xuất giải pháp để thựchiện đạt mục tiêu

Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là một khoa học, hơn nữa là mộtkhoa học về con người, do đó cần được hiểu sâu sắc Đổi mới công tác đàotạo, bồi dưỡng cán bộ sẽ tạo tiền đề cho quá trình tiếp tục đổi mới, sáng tạotrong vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lốicủa Đảng vào thực tiễn cách mạng Việt Nam

Quá trình học tập của cán bộ là quá trình chuyển từ kinh nghiệm sanghình thành quan điểm để sử dụng trong việc hướng dẫn lựa chọn những kinhnghiệm mới Để học tập có hiệu quả, cá nhân mỗi người luôn phải thay đổicách tiếp cận trong quá trình học tập Có khi họ phải là những người quansát xem các học viên học tập như thế nào, hoặc trực tiếp tham gia vào phântích một vấn đề một cách có chủ định Việc quan sát và phản ánh sẽ giúp

hình thành những quan điểm từ thực tiễn và tiếp theo là quá trình thửnghiệm chủ động, là đưa vào thí điểm các quan điểm, ý tưởng mới trongnhững tình huống mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần VI của Đảng đã đánh dấu sự đổi mớitoàn diện trên các lĩnh vực của đất nước Đại hội VII; VIII đã tiếp tục khẳngđịnh: Phải chăm lo xây dựng thật tốt đội ngũ cán bộ các cấp, các ngành vàđổi mới quan niệm, phương pháp đánh giá, sử dụng cán bộ trong tình hìnhmới Trước hết, phải coi trọng việc xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, đây

là chiến lược mục tiêu lâu dài Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX cũngkhẳng định: Nâng cao mặt bằng dân trí; mở rộng mạng lưới trường dạy nghề,trung cấp, cao đẳng ở các tỉnh, huyện, các trường, lớp nội trú cho con em đồngbào các dân tộc để tạo nguồn cán bộ cho cơ sở Có chính sách thu thút nhữngngười được đào tạo chuyên môn, nhất là sinh viên tốt nghiệp đại học và caođẳng về làm cán bộ ở cơ sở Ở những nơi còn thiếu cán bộ tại chỗ, cần kết hợpđào tạo cán bộ thông qua việc thực hiện nghĩa vụ quân sự, luân chuyển cán bộ

ở huyện về công tác ở cơ sở với nhiệm vụ chính là dìu dắt, bồi dưỡng cán bộ tạichỗ

Đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ hiểu biết về mọi mặt chocán bộ cấp cơ sở là cần thiết và cấp bách Họ là những người trực tiếp gầngũi nhân dân; vì vậy, trước hết phải hiểu sâu sắc đường lối, chỉ thị, nghịquyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước để giải thích cho dânhiểu và trả lời những thắc mắc của dân; đi sâu đi sát, tìm hiểu thực tế, gươngmẫu, đi đầu trong việc thực hiện những chủ trương như xóa đói giảm nghèo,chống quan liêu, tham nhũng, phòng chống tệ nạn xã hội và coi đó là nhiệm

vụ của chính mình mà Đảng, tổ chức đã giao cho

Tuy nhiên do chưa nhận thức đúng vai trò, vị trí, công tác bồi dưỡng,đào tạo cán bộ ở cơ sở nên nhìn chung cán bộ chưa thực sự đảm đương được