Vận dựng tư tưởng hồ chí minh về dân vận vào công tác vận động phụ nữ tỉnh nghệ an trong giai đoạn hiện nay

Chưa vận dụng, tiếp thu đúng mứcthành tựu lý luận quan trọng của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt chưa vận dụngmột cách triệt để, chưa tuyên truyền một cách rộng rãi tư tưởng Hồ Chí Minh về

LÊ THỊ THANH HẢI

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN VÀO CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ TỈNH NGHỆ AN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Nghệ An, 2015

Bộ giáo dục và đào tạo trờng Đại học Vinh

Lấ THỊ THANH HẢI

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN VÀO CễNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ TỈNH NGHỆ AN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

CHUYấN NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC

Mã số: 60310201

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học:

TS VŨ THỊ PHƯƠNG Lấ

Nghệ An, 2015

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi xin bày tỏ tình cảm chân thành và lòngbiết ơn sâu sắc đến các thầy cô khoa Giáo dục chính trị, Khoa sau đại học, Hộiđồng khoa học của trường Đại học Vinh; xin chân thành cảm ơn lãnh đạo HộiLHPN tỉnh Nghệ An, các ban chuyên môn, đồng chí đồng nghiệp đã giúp đỡnhiệt tình để tôi hoàn thành luận văn này

Luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ này là kết quả của quá trình học tập vànghiên cứu khoa học tại khoa Giáo dục chính trị trường Đại học Vinh Luận vănkhông thể hoàn thành nếu không có sự quan tâm, động viên và cung cấp tài liệucủa các thầy cô, bạn bè cùng với sự hướng dẫn nhiệt tình của TS Vũ ThịPhương Lê người hướng dẫn khoa học đã bỏ ra nhiều công sức để tôi viết vàhoàn thiện luận văn

Dù đã rất cố gắng và nỗ lực cao, nhưng luận văn chắc chắn không thểtránh khỏi những thiếu sót, kính mong các nhà giáo, nhà khoa học giúp đỡ, góp

ý để đề tài luận văn được hoàn thiện hơn

Nghệ An, tháng 9 năm 2015

MỤC LỤC

Trang phụ bìa 01

Lời cảm ơn 02

Mục lục 03

MỞ ĐẦU 05

Chương 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ 11

1.1.Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận 11

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động phụ nữ 22

1.3 Tầm quan trọng của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận vào công tác vận động phụ nữ trong giai đoạn hiện nay 34

Chương 2 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN VÀO CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ Ở TỈNH NGHỆ AN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 42

2.1 Khái quát về tỉnh Nghệ An và đặc điểm tình hình phụ nữ tỉnh Nghệ An 42

2.2 Kết quả việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận vào công tác vận động phụ nữ tỉnh Nghệ An 51

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆN QUẢ VIỆC VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ TỈNH NGHỆ AN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 75

3.1 Quan điểm nhằm nâng cao hiệu quả việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác vận động phụ nữ ở tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay 75

3.2 Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận vào công tác vận động phụ nữ ở tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay 79

KẾT LUẬN 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Kí hiệu viết tắt Nghĩa của từ viết tắt

HĐND Hội đồng nhân dân

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềcách mạng Việt Nam, trong đó tư tưởng về dân vận là một bộ phận hết sức quantrọng trong toàn bộ di sản vô giá mà Người để lại cho Đảng và nhân dân ta

Trên nền tảng lý luận cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tiếp thu cóchọn lọc tinh hoa văn hóa chính trị của dân tộc về vị trí của nhân dân trong tiếntrình lịch sử “Chở thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân” hơn ai hết, HồChí Minh sớm nhận thức rõ vai trò của công tác dân vận: “Dễ trăm lần khôngdân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” Đặc biệt, Người đã thấy rõ vịtrí, vai trò và tầm quan trọng của phụ nữ ngay từ buổi đầu hoạt động cách mạng,nên Người rất coi trọng công tác vận động phụ nữ, xem đó là khâu quan trọngcủa phong trào cách mạng quần chúng Trình độ chính trị, văn hoá, điều kiệnsống của phụ nữ phản ánh trình độ văn minh của xã hội

Giữ vững và phát huy vai trò nòng cốt trong công tác phụ nữ, trong suốtquá trình đổi mới và hội nhập quốc tế, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Hội Liên hiệpPhụ nữ Việt Nam đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động,đoàn kết, động viên các tầng lớp phụ nữ nỗ lực phấn đấu, trưởng thành; thôngqua phát động các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động để phát huyphẩm chất tốt đẹp, khả năng sáng tạo, nâng cao vai trò phụ nữ trong việc gópphần thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Tuy nhiêntrước xu thế toàn cầu hóa và yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước đã và đang đặt ra cơ hội cùng những thách thức mới đối với phụnữ

Chính vì vậy tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận nói chung vàcông tác vận động phụ nữ nói riêng là vấn đề nhiều cơ quan, tổ chức và nhiềunhà khoa học quan tâm nghiên cứu

Bàn về tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận đã có nhiều công trình nghiên cứu được công bố, trong đó có các công trình tiêu biểu sau:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận của TS Đỗ Quang Tuấn, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội, 2005

- Khái niệm, nguồn gốc và quá trình hình thành tư tưởng của Hồ Chí Minh về dân vận của PGS.TS Nguyễn Bá Linh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội, 2005

- Phong cách dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh của TS Thanh Tuyền,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005

- Đề tài “Thực trạng công tác vận động quần chúng và những chủ trương, giải pháp đổi mới công tác vận động quần chúng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội X của Đảng” của Trung tâm nghiên cứu khoa học dân vận, Ban

dân vận Trung ương

Các tài liệu đã làm rõ cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận;tập trung đánh giá những thành tựu, hạn chế và những nguyên nhân; từ đó đềxuất một số chủ trương, giải pháp đổi mới công tác vận động quần chúng tronggiai đoạn hiện nay

Bàn về công tác vận động phụ nữ có các công trình tiêu biểu sau:

- Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp giải phóng phụ nữ, Nxb Thông tấn,

người thực hiện: Đào Tố Uyên, năm bảo vệ: 2003

- Luận văn: “Trung ương Hội LHPN Việt Nam xây dựng đội ngũ cán bộ hội thời kỳ đổi mới”, người thực hiện: Hoàng Thị Hương Nhung, năm bảo vệ:

2009

Những công trình trên tập trung nghiên cứu về quan điểm của Đảng và Nhànước về công tác vận động phụ nữ và khai thác góc độ tư tưởng Hồ Chí Minh vềgiải phóng phụ nữ, xây dựng đội ngũ cán bộ Hội Các nghiên cứu chưa đi sâu vàonghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và vận dụng vào công tác vận độngphụ nữ trong giai đoạn hiện nay trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Ngoài ra, còn có một số bài viết liên quan đến vấn đề tư tưởng Hồ Chí Minh

về dân vận và công tác vận động phụ nữ trong giai đoạn hiện nay như:

- Lê Xuân Nam (2003), Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận để thực hiện thắng lợi nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ bảy (khóa IX), Tạp chí Lịch sử Đảng, số 6/2003;

- Vũ Ngọc Lân (2005), Quan điểm và nguyên tắc chỉ đạo tiến hành công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Dân vận, số 10/2005;

- Nguyễn Thanh Tuyền (2005), Phương pháp dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua bài báo “Dân vận” - ý nghĩa thực tiễn, Tạp chí Dân vận,

10/2005 ;

- Hà Thị Khiết (2012), Củng cố, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, nhà nước với nhân dân - nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ mới, Tạp chí Cộng sản, số 831 tháng 1/2012 v.v

Các công trình nghiên cứu trên đây là nguồn tài liệu quý giá cho việcnghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận trong bốicảnh hiện nay Nhưng phần lớn các công trình trên hoặc là những ý kiếntrong các bài viết ngắn, hay chỉ là kỷ yếu tập hợp những ý kiến đánh giá,nhìn nhận tư tưởng dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau về công tác dân vậntrong giai đoạn hiện nay

Nhìn chung các công trình nghiên cứu của tập thể và cá nhân nêu trên đãlàm sáng tỏ lý luận và một số nội dung cụ thể của tư tưởng Hồ Chí Minh về dânvận Song chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống tư tưởng HồChi Minh về dân vận và công tác vận động phụ nữ

Tuy nhiên, những công trình này là những tài liệu quý báu để tôi thamkhảo, kế thừa nhằm nghiên cứu, trình bày một cách tương đối hệ thống tư tưởng

Hồ Chí Minh về dân vận và vận dụng tư tưởng đó vào công tác vận động phụ nữtỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

Nghệ An là tỉnh có diện tích lớn thứ 2 cả nước, với địa hình phức tạp và

có 6 dân tộc anh em sinh sống, tỷ lệ nữ chiếm hơn 51% số người trong độ tuổilao động Trong thời kỳ đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, Hội Liên hiệpphụ nữ, phong trào phụ nữ Nghệ An nói chung đã đạt nhiều thành tựu to lớnthông qua những đóng góp của họ vào các lĩnh vực của địa phương

Tuy vậy, trước yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước và hội nhập kinh tế quốc tế, tình hình phụ nữ và công tác phụ nữ còn nhiềumặt hạn chế, như: trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ thuật của một bộ phận phụ

nữ chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; số phụ nữnông thôn thiếu việc làm, di cư tự phát ra thành phố ngày càng tăng Ở miền núi,vùng sâu, vùng xa, tỷ lệ phụ nữ mù chữ, nghèo còn cao, còn bị ràng buộc bởiphong tục, tập quán lạc hậu Bên cạnh đó cơ chế thị trường và quá trình côngnghiệp hóa một mặt có tác động tích cực, nhưng mặt khác đã và đang làm nảysinh nhiều vấn đề xã hội liên quan trực tiếp tới phụ nữ Phụ nữ gặp nhiều khókhăn, thách thức khi thực hiện vai trò người mẹ, người thầy đầu tiên của conngười trong điều kiện xã hội và gia đình Việt Nam có nhiều thay đổi Phẩm chấtđạo đức và một số giá trị truyền thống tốt đẹp có phần bị mai một, lối sống thựcdụng có xu hướng phát triển trong một bộ phận phụ nữ Chất lượng phong tràophụ nữ không đồng đều giữa các vùng miền; tỷ lệ cán bộ nữ lãnh đạo, quản lýtrong các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp còn thấp, chưa tương xứng với tiềmnăng, thế mạnh của phụ nữ; nội dung, phương thức hoạt động của Hội, nhất làcác cơ sở vùng sâu, vùng xa, miền núi, dân tộc chưa đáp ứng kịp thời yêu cầucủa công tác phụ nữ trong tình hình mới và nhu cầu ngày càng đa dạng của cáctầng lớp phụ nữ có nhiều nguyên nhân, song một trong những nguyên nhân chủ

quan là công tác định hướng lãnh đạo, chính sách, phương pháp công tác vậnđộng phụ nữ còn thiếu cụ thể, chưa sát hợp với từng đối tượng, khu vực, vùng,miền, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu mới Chưa vận dụng, tiếp thu đúng mứcthành tựu lý luận quan trọng của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt chưa vận dụngmột cách triệt để, chưa tuyên truyền một cách rộng rãi tư tưởng Hồ Chí Minh vềcông tác vận động phụ nữ, nên sự phát triển của phụ nữ chưa được toàn diện vàđầy đủ.

Là cán bộ đang trực tiếp làm việc tại Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh, tôi thấycần thiết phải đẩy mạnh hơn nữa công tác nghiên cứu lý luận, công tác vận độngphụ nữ góp phần khẳng định và tìm ra những giải pháp chủ yếu nhằm phát huyvai trò phụ nữ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Đó là nhiệm vụ vừa

cơ bản, lâu dài, vừa có ý nghĩa thời sự cấp bách

Với thực tế trên, tôi chọn đề tài: " Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận vào công tác vận động phụ nữ tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay" để làm luận văn cao học chuyên ngành Chính trị học.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích, làm sáng tỏ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về côngtác dân vận, đánh giá thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tácvận động phụ nữ, luận văn đề xuất các giải pháp để làm tốt công tác vận độngphụ nữ trong giai đoạn hiện nay trên địa bàn tỉnh Nghệ An

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích, làm sáng tỏ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận vàtầm quan trọng của công tác vận động phụ nữ

- Phân tích thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận vàocông tác vận động phụ nữ tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay, rút ra nhữngnguyên nhân, bài học kinh nghiệm

- Đề xuất quan điểm, giải pháp nhằm nâng hiệu quả vận dụng tư tưởng HồChí Minh về dân vận vào công tác vận động phụ nữ tỉnh Nghệ An trong giaiđoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và việc vận dụng tư tưởng

đó vào công tác vận động phụ nữ ở tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu, khảo sát thực trạng vận dung tư tưởng Hồ Chí Minh vềdân vận vào công tác vận động phụ nữ trên địa bàn tỉnh Nghệ An trên một số lĩnhvực cơ bản trong giai đoạn 2006 - 2015, định hướng giải pháp đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài quán triệt phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng vàchủ nghĩa duy vật lịch sử

Một số phương pháp khác như: phương pháp logic - lịch sử; phương phápphân tích, tổng hợp, …

6 Đóng góp của luận văn

Đề tài là tài liệu sẽ giúp cán bộ làm công tác Hội LHPN tỉnh Nghệ Annhận thức rõ hơn thực trạng, nguyên nhân và có thêm các bài học kinh nghiệm,vận dụng các giải pháp phù hợp với từng đối tượng, địa bàn khác nhau, để làmtốt hơn công tác vận động phụ nữ trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiệnnay

Báo cáo khoa học của luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho sinh viênchuyên ngành chính trị, những người làm công tác dân vận, công tác vận độngphụ nữ và những ai quan tâm, tìm hiểu vấn đề này

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nộidung của luận văn được kết cấu thành 03 chương, 7 tiết

B NỘI DUNG Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ

1.1 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận

1.1.1 Khái niệm dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chủ nghĩa Mác - Lênin là nguồn gốc lý luận chủ yếu của sự hình thành tư tưởng

Hồ Chí Minh nói chung, trong đó có tư tưởng dân vận Hồ Chí Minh là nhà yêu nướcViệt Nam đầu tiên đến với chủ nghĩa Mác - Lênin Người coi chủ nghĩa Mác - Lêninkhông những là cái “cẩm nang thần kỳ", mà còn là "kim chỉ nam" và "là mặt trời soisáng con đường chúng ta đi tới mục đích cuối cùng", đó là chủ nghĩa xã hội và chủnghĩa cộng sản

Trên cơ sở quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ rõ các Đảng Cộng sản đềuphải làm công tác vận động nhân dân Đó là một công tác lâu dài và phải kiên trì thựchiện Giai cấp công nhân phải làm công tác dân vận để giành lấy sự đồng tình, sự ủng

hộ của đa số nhân dân lao động trong cuộc đấu tranh cách mạng của mình; và phảinhận thức rằng, mỗi thời kỳ cách mạng khác nhau phải có những hình thức, nội dungcông tác dân vận khác nhau

Theo C.Mác và Ph.Ăngghen, muốn thắng lợi, các cuộc cách mạng xã hội khôngphải do những cá nhân, những nhóm người nhỏ bé cầm đầu, những quần chúng không

tự giác tiến hành, mà phải do các chính đảng có lý luận tiên phong của các giai cấplãnh đạo; các đảng đó phải biết thuyết phục, giác ngộ và tập hợp đông đảo quầnchúng, huấn luyện quần chúng dám xả thân đấu tranh

Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ rõ rằng; sức mạnh của quần chúng nhân dân là vôđịch; cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Tuy nhiên, quần chúng nhân dân chỉ cóthể phát huy được sức mạnh của mình khi họ được tổ chức lại

Trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, C.Mác và Ph.Ăngghen viết: “Mụcđích trước mắt của những người cộng sản cũng là mục đích trước mắt của tất cả cácđảng vô sản khác: tổ chức những người vô sản thành giai cấp, lật đổ sự thống trị củagiai cấp tư sản, giai cấp vô sản giành lấy chính quyền” [28, tr.615].

Phát triển tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I.Lênin khẳng định rằng:

“1) Không một phong trào cách mạng nào mà lại vững chắc được nếu không cómột tổ chức ổn định và duy trì được tính liên tục gồm những người lãnh đạo; 2) Càng

có đông đảo quần chúng được thu hút tự phát vào cuộc đấu tranh, tạo thành cơ sở chophong trào và tham gia phong trào, thì càng cấp thiết phải có một tổ chức như thế và tổchức ấy lại càng phải vững chắc (nếu không thì bọn mị dân sẽ dễ lôi cuốn được nhữngtầng lớp lạc hậu trong quần chúng); một tổ chức như thế thì chủ yếu phải gồm nhữngngười lấy hoạt động cách mạng làm nghề nghiệp của mình” [27, tr.158-159]

Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận là sự phát triển sáng tạo luận điểm “Cáchmạng là sự nghiệp của quần chúng” của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lêninvào giải quyết những vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam và đã đưa cách mạng

đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, dân vận là hoạt động vận động, giác ngộ quầnchúng nhân dân làm cho dân hiểu, dân biết, dân bàn, dân kiểm tra, dân quyết địnhtrong quá trình thực hiện các nhiệm vụ cách mạng do Đảng ta lãnh đạo Hồ Chí Minhthường dùng thuật ngữ “Công tác quần chúng” và “dân vận” để chỉ một lĩnh vực côngtác của Đảng Khái niệm dân vận có nhiều cách giải thích khác nhau và cho đến nayvẫn chưa có cách giải thích nào súc tích, dễ hiểu, độc đáo như của Chủ tịch Hồ ChíMinh trong bài “Dân vận”

Người viết: dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không

để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những côngviệc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể giao cho Dân vận không thểchỉ dùng báo chương, sách vở, mít tinh, khẩu hiệu, truyền đơn, chỉ thị mà đủ Trước

nhất là phải tìm mọi cách giải thích cho mỗi một người dân hiểu rõ ràng: Việc đó là lợiích cho họ và nhiệm vụ của họ, họ phải hăng hái làm cho kỳ được.

Điểm thứ hai là bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến và kinhnghiệm của dân, cùng với dân đặt kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địa phương,rồi động viên và tổ chức toàn dân ra thi hành Trong lúc thi hành phải theo dõi, giúp

đỡ, đôn đốc, khuyến khích dân Khi thi hành xong phải cùng với dân kiểm thảo lạicông việc, rút kinh nghiệm, phê bình, khen thưởng [34 tr.698-699]

Như vậy, công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh là phải có đường lối, chủtrương, chính sách đúng đắn, kịp thời; phải làm cho người dân hiểu rõ chủ trương,chính sách và việc thực hiện chủ trương, chính sách sẽ đưa lại lợi ích cho nhân dân và

do nhân dân thực hiện, không ai làm thay dân được Đồng thời phải sâu sát nhân dân,sâu sát cơ sở, bàn bạc với dân, với cơ sở về kế hoạch thực hiện chủ trương, chính sáchcho phù hợp với hoàn cảnh của từng địa phương, từng cơ sở, phù hợp với khả năngcủa nhân dân và phải hướng dẫn nhân dân thực hiện chủ trương, chính sách Trong vàsau khi thực hiện cần phải theo dõi, đôn đốc kiểm tra, rút kinh nghiệm để bổ sung, uốnnắn những thiếu sót, lệch lạc, sai lầm và khen thưởng, phê bình kịp thời

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của công tác dân vận

Trong lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam,ông cha ta luôn biết dựa vào dân, phát huy lực lượng to lớn của toàn dân để tiến hànhcuộc đấu tranh chống thiên tai và chống giặc ngoại xâm Bài học “Nước lấy dân làmgốc” đã được áp dụng trong nhiều thời kỳ, tạo nên sức mạnh để dân ta trường tồn,chấn hưng nền văn hoá dân tộc và chiến thắng kẻ thù mạnh hơn ta gấp bội

Chủ tịch Hồ Chí Minh thấy rất rõ sức mạnh to lớn của quần chúng nhân dânkhi được tổ chức, lãnh đạo; vì vậy, luôn coi công tác vận động nhân dân là công táchết sức quan trọng, có tính chiến lược quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam.Chủ tịch Hồ Chí Minh diễn đạt chân lý ấy bằng những lời giản dị Bác nói: “Trongbầu trời không gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượngđoàn kết của nhân dân” [37, tr.276];

Người coi dân là chủ xã hội, là gốc của nước, mọi quyền hành và lựclượng đều phải ở nơi dân Người luôn luôn tin ở nhân dân và đánh giá đúng vaitrò của nhân dân Người nói: “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng chứkhông phải là sự nghiệp của cá nhân anh hùng nào Thành công của Đảng ta là ởnơi Đảng ta đã tổ chức và phát huy lực lượng cách mạng vô tận của nhân dân”[39, tr.197]; “Kinh nghiệm trong nước và các nước cho chúng ta biết: có lựclượng dân chúng việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được Không có, thìviệc gì làm cũng không xong” [34, tr.295] Vì vậy, Hồ Chí Minh luôn xem côngtác dân vận là nhiệm vụ cốt yếu của Đảng và của cả hệ thống chính trị TheoNgười, muốn làm cách mạng thành công thì phải làm tốt công tác dân vận.

Tác phẩm “dân vận” đăng trên báo Sự thật ngày 15 tháng 10 năm 1949 thể hiệnrất rõ nét sự quan tâm đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác vận động nhândân trong đấu tranh cách mạng, trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trong bài viết này,

Hồ Chí Minh nêu lên những quan điểm, tư tưởng, phương châm, nội dung và mục tiêucông tác vận động nhân dân rất sâu sắc, có tính chỉ đạo chiến lược và có thể xem đây

là một cương lĩnh trong công tác dân vận

Trước hết, Người khẳng định vai trò cực kỳ to lớn, quan trọng của nhân dân đốivới sự nghiệp cách mạng nước ta Người viết: “quyền hành và lực lượng đều nơi dân”[34, tr.698]

Sau đó, Người chỉ rõ thế nào là công tác dân vận và chỉ rõ tầm quan trọng củacông tác này Người viết: “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một ngườidân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn dân ” [34, tr.698] làlàm cho dân được làm chủ, được hưởng quyền dân chủ Người còn khẳng định: “Lựclượng của dân rất to Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém.Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” [34, tr.700] Như vậy, theo Hồ Chí Minh,công tác dân vận có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong cách mạng; quyết địnhthành công hay thất bại của cách mạng

1.1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương thức cơ bản công tác dân

vận

Trên cơ sở nhận thức sâu sắc dân là chủ, do đó phương thức cơ bản của côngtác dân vận phải là phương thức dân chủ, không phải là những thủ thuật chính trị Dânchủ là tư tưởng xuyên suốt của công tác dân vận Người đánh giá rất cao về dân

chủ: Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân; thực hành dân chủ là chìa khóa vạn năng có thể giải quyết mọi khó khăn Muốn vận động nhân dân thì điểm cơ bản đầu

tiên phải thực hành dân chủ Dân chủ và dân vận là không tách rời nhau, dân chủ tấtyếu đòi hỏi công tác dân vận phải đi vào chiều sâu, dân vận tốt thì dân chủ càng thuậnlợi, càng được nâng cao một cách có ý thức

Từ quan niệm tất cả "lực lượng đều ở nơi dân", nhìn thấy và tin tưởng ở sứcmạnh của dân và để nhân dân có điều kiện tham gia trực tiếp vào việc thực hiện mọichủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, Hồ Chí Minh đã đưa ra một quy trìnhrất khoa học của công tác dân vận Quy trình đó như sau:

- Trước hết phải làm cho dân biết: Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, để phát huyđầy đủ vai trò, trí tuệ, khả năng to lớn của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp khángchiến, kiến quốc, trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng và Nhà nước cũng như mọicán bộ, đảng viên phải biết làm tốt công tác giáo dục, tuyên truyền, hướng dẫn, giúp

đỡ và vận động quần chúng nhân dân thực hiện mọi chủ trương, đường lối của Đảng,chính sách và pháp luật của Nhà nước; phải giúp nhân dân hiểu đầy đủ, sâu sắc vềquyền lợi, trách nhiệm và nghĩa vụ của người công dân đối với Đảng, với Tổ quốc vàvới dân tộc, từ đó họ tích cực, chủ động, tự giác phấn đấu và cống hiến cho sự nghiệpcách mạng Người dặn: "cần phải chịu khó tìm đủ cách giải thích cho họ hiểu rằng:những việc đó, là vì lợi ích của họ mà phải làm" [34, tr.246] Vì rằng "dân chúng đồnglòng, việc gì cũng làm được" [34, tr.293] Nước ta là nước dân chủ, dân là chủ và dânlàm chủ Cho nên "dân biết" tức là quyền được thông tin Dân chủ "giả" hay dân chủ

"thật" cũng từ khâu này Vì vậy, trong nội hàm khái niệm "dân biết", "dân hiểu", HồChí Minh như muốn làm cho mỗi người tự thấy rõ, hiểu thấu ý nghĩa lớn lao của vị thế

"là chủ" của người dân, nhất là bà con nông dân, những người vốn có trình độ học vấnthấp lại chiếm số đông trong xã hội

- Khi dân được biết, được hiểu thì phải tạo mọi điều kiện cho dân được bàn,được bàn thật sự, bàn tất cả mọi công việc và mọi người đều được tham gia bàn bạc

Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến và kinhnghiệm của dân, cùng với dân đặt kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địa phương"[34, tr.698-699]; cần hiểu rõ nguyện vọng của dân; họ muốn được tôn trọng, được bày

tỏ ý kiến; họ rất tốt, rất khôn khéo; họ biết rất nhiều điều mà chúng ta không biết, phảibàn với dân để giải quyết mọi việc

Phải chăng để phát huy sức mạnh của nhân dân, nâng cao năng suất, chấtlượng, hiệu quả của mọi công việc đều có nguồn gốc từ đây; bởi ở đây, nhân dân đãphát huy được quyền làm chủ bằng năng lực và sức sáng tạo của mình

- Khi dân được biết, được hiểu, được bàn bạc công việc chung, họ sẽ tự giáctham gia thực hiện Lúc này nhiệm vụ của cán bộ lãnh đạo là động viên và tổ chứctoàn dân ra thi hành Trong lúc thi hành phải theo dõi, giúp đỡ, đôn đốc, khuyến khíchdân, phải biết "đem hết sức dân, tài dân, của dân làm cho dân" [34, tr.61] có như vậymới động viên được đông đảo nhân dân tích cực tham gia thực hiện chủ trương,đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước

- "Khi thi hành xong phải cùng với dân kiểm thảo lại công việc, rút kinhnghiệm, phê bình, khen thưởng" [34, tr.699] Đây là công đoạn cuối cùng của quytrình tiến hành công tác dân vận Hồ Chí Minh cho rằng việc kiểm tra, rút kinh nghiệm

là vô cùng quan trọng và cần thiết, giúp chúng ta tiếp tục thực hiện những nhiệm vụkhác Dân kiểm tra cán bộ, cán bộ kiểm tra dân, dân và cán bộ cùng kiểm tra mọi hoạtđộng và lề lối làm việc phải dân chủ

Những lời dạy trên đây của Bác là bài học kinh nghiệm quý báu cho cán bộ,đảng viên của Đảng, Nhà nước trong công tác dân vận, một công tác quan trọng củacách mạng

* Cách tổ chức, các làm việc phải phù hợp với quần chúng: Theo Hồ Chí Minhmọi phương pháp tiếp cận và vận động quần chúng đều phải phù hợp với tâm tư,nguyện vọng của quần chúng; đồng thời phải xuất phát từ thực tế trình độ dân trí vàvăn hoá, theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp, bao gồm cả phong tục, tập quán và cụ thểđối với từng địa phương, từng đối tượng của nhân dân Thực chất của dân vận là nhưvậy Muốn vận động nhân dân, thì đừng quên rằng chính mình là người dân, chứkhông phải là người đứng trên nhân dân để dìu dắt hay để chỉ huy nhân dân Dân vậnkhông phải là bảo ban cho dân làm theo ý mình, mà phải thực sự là dân để cùng hiểu,rồi cùng làm với dân.

Trong kháng chiến, kiến quốc chúng ta có phong trào ba cùng: cùng ăn, cùng ở,cùng làm với nhân dân Thực ra đây là công việc của công tác dân vận Phải về vớidân, phải biết dân ăn ở thế nào, gặp những khó khăn gì và có những sáng kiến gì đểvượt qua

Cán bộ lãnh đạo nhân dân phải biết rõ như thế Cán bộ cũng là người dân,không khác gì quần chúng cả Ngay trong cuộc sống dân dã, ta phát hiện được tàinăng, đúc rút được kinh nghiệm, để biến thành chủ trương, kế hoạch làm cho công táccách mạng được tiến bộ, có kết quả tốt đẹp Vậy là phải thành dân, phải là dân mớilàm dân vận được Từ những phong trào thực tế, chúng ta nắm được tình hình, thuđược nhiều kinh nghiệm và có những sáng kiến mới Phải làm sao, để cho nhữngngười dân hào hứng, phấn khởi, thực hiện những nhiệm vụ cách mạng một cách nhiệttình, tự giác Người dân thấy mình có thành tích, không phải bị lãnh đạo, mà đượccùng với lãnh đạo làm nên những thành quả cách mạng lớn lao Hồ Chí Minh nói:

"cách làm việc, cách tổ chức, nói chuyện, tuyên truyền, khẩu hiệu, viết báo v.v củachúng ta, đều phải lấy câu này làm khuôn phép: "Từ trong quần chúng ra Về sâutrong quần chúng" [34, tr.248]

Hồ Chí Minh đòi hỏi người lãnh đạo cần "hết sức tránh bệnh quan liêu, bệnhmệnh lệnh" [35, tr.129] Người còn khẳng định: “Bất cứ việc to việc nhỏ, chúng taphải xét rõ và làm cho hợp trình độ văn hoá, thói quen sinh hoạt, trình độ giác ngộ,

kinh nghiệm tranh đấu, lòng ham, ý muốn, tình hình thiết thực của quần chúng Do đó

mà định cách làm việc, cách tổ chức Có như thế, mới có thể kéo được quần chúng.Nếu không vậy, nếu cứ làm theo ý muốn, theo tư tưởng, theo chủ quan của mình, rồiđem cột vào cho quần chúng, thì khác nào "khoét chân cho vừa giày” [34, tr.248]

Như vậy, trong phương thức chỉ đạo công tác dân vận, ngoài phương thức "dânbiết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra", Hồ Chí Minh còn nhấn mạnh: cách tổ chức,cách làm việc cũng phải phù hợp với quần chúng; có vậy mới tập hợp được sức mạnh,tính sáng tạo, tự giác của quần chúng cho thắng lợi của sự nghiệp cách mạng

1.1.4 Tư tưởng Hồ Chí Minh về lực lượng làm công tác dân vận

Công tác dân vận có tầm quan trọng chiến lược trong các thời kỳ cách mạng, làmột trong những nhân tố góp phần quyết định thắng lợi của dân tộc Nhận thức rõ vịtrí, tầm quan trọng của công tác này, trong bài "Dân vận", Người chỉ rõ: "Tất cả cán bộchính quyền, tất cả cán bộ Đoàn thể và tất cả hội viên của các tổ chức nhân dân (LiênViệt, Việt Minh, v.v ) đều phải phụ trách dân vận" [34, tr.699] Có lẽ không cần giảithích gì thêm chúng ta cũng hiểu rõ rằng: công tác dân vận là trách nhiệm của tất cảcán bộ Đảng, cán bộ chính quyền, cán bộ Mặt trận, đoàn thể nhân dân và của tất cả hộiviên, đoàn viên của các tổ chức nhân dân Theo chức năng, nhiệm vụ của mình, mỗithành viên trong hệ thống chính trị phải làm công tác dân vận theo những phương thứckhác nhau, và phải luôn luôn phối hợp chặt chẽ với nhau trong công tác này

- Đảng phải có đường lối, chính sách và phương thức lãnh đạo các giai cấp,tầng lớp nhân dân một cách phù hợp để đường lối, chính sách của Đảng đi vào đượctừng người, khơi dậy và phát huy tính tích cực, sáng tạo của họ để mỗi người có thểđem tài, đem sức, đem của thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.Muốn vậy, mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trước khi thông qua,ban hành, cần trưng cầu dân ý

- Dân vận không chỉ là việc riêng của Đảng, mà còn là việc của chính quyền.Nhà nước, nhân viên Nhà nước phải coi trọng và tham gia công tác dân vận Theo Hồ

Chí Minh, mọi tổ chức, mọi quyền lực, mọi cán bộ nhân viên Nhà nước đều khôngđược quên rằng:

“Nhiệm vụ của Chính quyền ta và Đoàn thể ta là phụng sự nhân dân Nghĩa làlàm đầy tớ cho dân Đã phụng sự nhân dân, thì phải phụng sự cho ra trò Nghĩa là việc

gì lợicho dân, thì phải làm cho kỳ được Việc gì hại cho dân, thì phải hết sức tránh”[35, tr.88]

Theo Hồ Chí Minh “Nhà nước làm việc là vì lợi ích của nhân dân Nhà nướcphải là người đại diện trung thành cho nhân dân Mọi cán bộ, nhân viên Nhà nướckhông thể là "quan cách mạng", mà phải là "đầy tớ" của nhân dân, mà đầy tớ "làmviệc cho nhân dân phải làm cho tốt" Phục vụ nhân dân trở thành điều kiện tồn tại củaNhà nước, của Chính phủ Hồ Chí Minh còn nhấn mạnh rằng: "Chính phủ nhân dânbao giờ cũng phải đặt quyền lợi dân lên trên hết thảy" [35, tr.22]

Sức mạnh của Đảng, của Nhà nước là ở sự gắn bó máu thịt với nhân dân Tráchnhiệm dân vận của cơ quan chính quyền xuất phát từ bản chất của Nhà nước ta - nhànước của dân, do dân, vì dân Khi Đảng trở thành đảng cầm quyền, mối quan hệ giữaĐảng với nhân dân chủ yếu thông qua mối quan hệ giữa chính quyền và nhân dân.Chính quyền làm tốt thì Đảng có uy tín, ngược lại, chính quyền phục vụ nhân dânkhông chu đáo, cán bộ cửa quyền, hách dịch thì uy tín của Đảng sẽ giảm

Chính quyền làm dân vận bằng các chính sách đúng đắn trên tất cả các lĩnh vựckinh tế, văn hoá, xã hội ; bằng việc tổ chức điều hành để giải quyết đúng các vấn đềliên quan đến dân, và bằng phối hợp cùng Mặt trận, đoàn thể nhân dân động viên nhândân tham gia các phong trào hành động cách mạng và xây dựng chính quyền Chínhsách đúng, cơ chế tốt, khi được phổ biến đến dân, dân hiểu rõ thì tự nó tạo ra sự phấnkhởi, hào hứng trong nhân dân, củng cố lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo củaĐảng và sự quản lý của Nhà nước

Mặt trận và các đoàn thể nhân dân là người đại diện cho lợi ích chung và lợi íchriêng của từng giai cấp, từng tầng lớp nhân dân, đồng thời là cầu nối Đảng, Nhà nướcvới nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: "Những đoàn thể ấy là tổ chức của dân,

phấn đấu cho dân, bênh vực quyền của dân, liên lạc mật thiết nhân dân với Chính phủ"[34, tr.520].

Theo Hồ Chí Minh, lực lượng làm công tác dân vận không chỉ là lực lượng củaMặt trận, đoàn thể, mà còn là lực lượng cả toàn bộ hệ thống chính trị, đi đầu là các tổchức Đảng, chính quyền rồi đến các đoàn thể nhân dân Phải có nhận thức đầy đủ nhưvậy, chúng ta mới thực sự đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo công tác dân vậntheo quan điểm "quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân" [34, tr.698]; "Trong bầu trờikhông gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kếtcủa nhân dân" [37, tr.276];

1.1.5 Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách làm việc của người làm công tác dân vận

Phong cách của người cán bộ dân vận có rất nhiều điểm đáng đề cập, song theo

Hồ Chí Minh thì: "Những người phụ trách dân vận cần phải óc nghĩ, mắt trông, tainghe, chân đi, miệng nói, tai làm Chứ không phải chỉ nói suông, chỉ ngồi viết mệnhlệnh Họ phải thật thà nhúng tay vào việc" [34, tr.699]

Như vậy, theo Hồ Chí Minh để làm công tác dân vận, công tác vận động quầnchúng, mỗi tổ chức Đảng, mỗi cán bộ, đảng viên phải có phương pháp, tác phongcông tác khoa học, sâu sát, tỉ mỉ và thiết thực; tuyệt đối không được vận động quầnchúng một cách qua loa, đại khái, giản đơn; hết sức tránh những biểu hiện lời nóikhông đi đôi với việc làm; nói một đàng làm một nẻo hoặc "đánh trống bỏ dùi" Cán

bộ dân vận phải sống trong lòng dân, sát cơ sở, sát thực tế; đến với nhân dân để lắngnghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân giúp nhân dân giải quyết các công việc cụ thể,

đề xuất chính sách hoặc điều chỉnh chính sách cho phù hợp; vận động nhân dân thựchiện các chủ trương, chính sách Cán bộ dân vận không chỉ biết nói theo nghị quyết,

hô hào động viên quần chúng, mà phải "thật thà nhúng tay vào việc", thậm chí cầm taychỉ việc cho dân làm Muốn vậy cán bộ dân vận phải có năng lực thực sự, có kiến thức

ở nhiều lĩnh vực công tác để cùng quần chúng thực hiện các công việc chung

Đối với những người làm công tác dân vận đòi hỏi không chỉ có khả năng tổchức, vận động, thuyết phục quần chúng, mà còn phải có phương pháp, tác phongquần chúng và phải có tư cách phẩm chất cách mạng Để làm tốt công tác dân vận,người cán bộ dân vận còn phải hiểu thấu đường lối,chủ trương của Đảng và pháp luậtcủa Nhà nước; hiểu thấu cách làm, rồi đi vào quần chúng, khéo giải thích cho nhândân hiểu rõ thì sẽ tập hợp được sức mạnh, quần chúng sẽ hăng hái hưởng ứng, thamgia mọi công việc.

Muốn đạt hiệu quả trong công tác dân vận, cán bộ dân vận còn phải chiếmđược lòng tin của quần chúng, và phải tin tưởng vào lực lượng, sức mạnh của nhândân Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, bài học luôn luôn tin tưởng vàonhân dân, gắn bó máu thịt với nhân dân là một bài học quan trọng trong công tác dânvận của Đảng Có dân là có tất cả, biết dựa vào dân, phát huy tài dân, lòng dân, sứcdân để vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đem lại thắng lợi cho cách mạng Do đó, vềlựa chọn cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải lựa chọn "Những người liên lạcmật thiết với dân chúng, hiểu biết dân chúng Luôn luôn chú ý đến lợi ích của dânchúng Như thế, thì dân chúng mới tin cậy cán bộ và nhận cán bộ đó là người lãnh đạocủa họ" [34, tr.275]

Tạo lòng tin là vấn đề quan trọng trong công tác vận động quần chúng Một khiquần chúng đã mất niềm tin thì vận động quần chúng sẽ trở nên vô nghĩa, hiệu quả rấtthấp, thậm chí tác động ngược lại Muốn có niềm tin và giữ được niềm tin phải trở lạinguyên tắc "lấy dân làm gốc" và nguyên tắc "bao nhiêu lợi ích đều vì dân" Cơ chế tổchức để thực hiện vận động quần chúng có hiệu quả đều phải từ nguyên tắc đó Đồngthời đòi hỏi người cán bộ dân vận từ cao đến thấp, từ gián tiếp đến trực tiếp, phải cóđầy đủ uy tín, tư cách, đạo đức, tài năng để lôi cuốn, hấp dẫn quần chúng Chủ tịch HồChí Minh yêu cầu các cán bộ, đảng viên, đoàn viên thanh niên phải làm đầu tầu gươngmẫu

Như vậy, cán bộ dân vận phải sống trong lòng dân, được dân tin và phải biết tindân Thái độ và phong cách của đội ngũ đảng viên, cán bộ, công chức là một yếu tố

không thể thiếu để cho chính quyền làm tốt nhiệm vụ dân vận Xây dựng đội ngũ cán

bộ, đảng viên có phẩm chất, đạo đức trong sáng, có năng lực thực sự, "xứng đáng làngười lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân" là phương thức làm dânvận có hiệu quả; "dân vận khéo thì việc gì cũng thành công" [34, tr.700]

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động phụ nữ

Hồ Chí Minh luôn luôn đánh giá cao phụ nữ Người nhìn nhận thấy phụ nữ làlực lượng quần chúng khốn cùng, bị áp bức, bóc lột nhất nên khả năng cách mạngcũng rất to lớn Mỗi giai đoạn, mỗi thời điểm cách mạng khác nhau mà Hồ Chí Minhđưa ra phương châm công tác, phương pháp lãnh đạo cách mạng, sử dụng những hìnhthức tổ chức, phù hợp với từng đối tượng quần chúng và luôn luôn có những khẩuhiệu đòi quyền lợi chính đáng cho phụ nữ

Người khẳng định rằng, để vận động phụ nữ có hiệu quả nhất thì ngoài vai tròlãnh đạo của Đảng Cộng sản, Nhà nước còn có vai trò của Hội Phụ nữ trong việc tậphợp giáo dục phụ nữ làm cách mạng, đồng thời chăm lo quyền lợi cho phụ nữ

Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vậnkhéo thì việc gì cũng thành công” [34, tr.700] Đối với công tác phụ vận: “Cán bộ phụ

nữ đi vận động, có cô vận động khéo đến đâu dân làm gì mình làm nấy, thân thiết nhưngười nhà, thì có thành tích Cô nào không hoà lẫn được với nhân dân, vẫn giữ thóiquen thành phố, thì vận động không thành công” [36, tr.57]

1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu vận động phụ nữ

Để đề ra được mục tiêu của việc vận động phụ nữ thì trước hết phải thấu hiểuhoàn cảnh hiện tại của phụ nữ, những nỗi thống khổ mà phụ nữ đang phải gánh chịu

và những vấn đề đang đặt ra đòi hỏi phải giải quyết triệt để mới mang lại cuộc sống tốtđẹp cho phụ nữ

Là một người Việt Nam chân chính, Hồ Chí Minh chứng kiến biết bao nhữngkhó khăn, cực khổ của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là của phụ nữ Hồ Chí Minh quanniệm, giải phóng phụ nữ phải gắn liền với mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giaicấp, giải phóng con người Chỉ có giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng

con người mới mang lại quyền tự do cho con người nói chung và cho phụ nữ nóiriêng, tạo tiền đề cho tiến trình thực hiện quyền bình đẳng cho phụ nữ Và chỉ khi nàothực hiện được quyền bình đẳng cho phụ nữ thì dân tộc, giai cấp, con người mới đượcgiải phóng hoàn toàn và sự nghiệp cách mạng mới thực sự đi đến thắng lợi.

Một trong những tàn dư của chế độ phong kiến để lại cho dân tộc là tư tưởngtrọng nam khinh nữ Trong gia đình hay ngoài xã hội, vị thế và vai trò của người phụ

nữ bị hạ thấp, thậm chí bị chà đạp Chính sách bóc lột của thực dân Pháp, những thủđoạn cai trị tàn bạo của chúng một lần nữa lại đẩy người phụ nữ Việt Nam vào đườngcùng không lối thoát Họ hầu như không được hưởng chút quyền lợi nào, họ bị mấtnhân quyền Phụ nữ chiếm hơn 50% dân số, là lực lượng lao động đông đảo, chủ chốtcủa xã hội Quyền lợi của phụ nữ không thể tách rời quyền lợi chung của nhân dân,dân tộc Như vậy, trước tiên phải giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp Chỉ có conđường giải phóng đó mới mang lại hòa bình, ấm no cho dân tộc, cho toàn dân, trong

đó có phụ nữ Hồ Chí Minh từng ra lời kêu gọi thống thiết: “Hỡi chị em! Vì sao chị

em lại phải chịu sự áp bức bất công này?” [31, tr.448] Và Người chỉ ra rằng: “Muốncứu nước giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vôsản” [38, tr.314] Giải phóng dân tộc, giai cấp chính là giải phóng con người Giảiphóng con người trong đó đã bao hàm giải phóng phụ nữ

Trong lịch sử, phụ nữ Việt Nam đã từng rất nhiều lần đứng lên phất cờ khởinghĩa, giết giặc cứu nước Kế tục truyền thống ấy, phụ nữ Việt Nam hãy dũng cảmđứng lên làm cách mạng, đó là cuộc cách mạng dân tộc, cách mạng xã hội và cuộccách mạng trong chính bản thân phụ nữ Chị em phải tự phấn đấu vươn lên, không nênngồi chờ và ỷ lại vào người khác

Trong điều 9 Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà năm

1946 do Hồ Chí Minh chỉ đạo soạn thảo, đã ghi nhận quyền bình đẳng giữa nam vànữ: “Hiến pháp đó tuyên bố với thế giới: phụ nữ Việt Nam đã được đứng ngang hàngvới đàn ông để được hưởng chung mọi quyền tự do của một công dân” [33, tr.440]

Để phụ nữ có quyền bình đẳng với đàn ông là cả một quá trình phấn đấu không ngừngcủa toàn xã hội chứ không phải một sớm một chiều Nhưng quyền ấy đã được ghi

trong hiến pháp là một bước ngoặt quan trọng, tạo niềm tin, tạo căn cứ pháp lí cho tất

cả mọi người nhận thức và thực thi

Hồ Chí Minh so sánh hoàn cảnh phụ nữ Việt Nam trong lịch sử và trong hiệntại để chị em nhận thấy rằng, từ khi giải phóng, phụ nữ có cơ hội để tiến bộ và tự tiến

bộ rõ rệt mọi mặt (chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội) Bác khẳng định: “ một trongnhững tiến bộ rõ rệt nhất là phụ nữ ta hiện nay tham gia chính quyền ngày càng nhiều.Thời kỳ thuộc Pháp, phụ nữ ta làm gì được tham gia chính quyền” [39, tr.184]

Người từng khẳng định: “Đảng và Chính phủ ta luôn chú ý nâng cao địa vị củaphụ nữ” [39, tr.85] Người cũng khuyên: “Bản thân phụ nữ phải có ý chí tự cường tựlập, phải đấu tranh để bảo vệ quyền lợi của mình” [39, tr.226] Rất nhiều lần Ngườinêu cao quan điểm rằng: “Giải phóng người đàn bà đồng thời phải tiêu diệt tư tưởngphong kiến, tư tưởng tư sản trong người đàn ông” [38, tr.524]

Hồ Chí Minh quan niệm, muốn có bình đẳng thực sự, ngoài việc Đảng, Chínhphủ có các kế hoạch, biện pháp, chính sách ưu ái với phụ nữ thì bản thân phụ nữ phải

cố gắng vươn lên Phải kết hợp cả yếu tố chủ quan và khách quan (bản thân sự nỗ lựccủa phụ nữ) mới đem lại thành công, mọi ước mơ, mục tiêu mới trở thành hiện thực

Mục tiêu giải phóng phụ nữ xét đến cùng, theo Hồ Chí Minh, là những hànhđộng thiết thực nhằm cải thiện đời sống phụ nữ, nâng cao vị thế cho phụ nữ trong giađình và ngoài xã hội

1.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung vận động phụ nữ

Vận động trên lĩnh vực văn hoá, xã hội

Để dễ bề cai trị dân ta, thực dân Pháp đã dùng chính sách ”ngu dân” Chúnghạn chế mở trường học nhằm mục đích “Không muốn cho dân ta biết chữ để dễ lừadối và bóc lột dân ta” [33, tr.36] Bởi vậy, theo Bác, có tới 95% dân số thất học, trong

đó, phụ nữ thất học nhiều hơn nam giới Bởi vậy, ngay sau nước nhà độc lập, mặc dùcòn muôn ngàn khó khăn, rất nhiều công việc phải làm để khôi phục đất nước, nhưngBác vẫn đặc biệt quan tâm đến việc học Trong rất nhiều loại “giặc” như “giặc dốt”,

“giặc đói”, “giặc chủ nghĩa cá nhân” thì diệt “giặc dốt” trong cả nước là việc làm

quan trọng, để xoá dần tình trạng lạc hậu, dốt nát của nhân dân do chính sách ngu dân

để lại

Phụ nữ muốn được giải phóng, phụ nữ phải học tập, nâng cao nhận thức vàhiểu biết về mọi mặt Người khẳng định: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” Nhưvậy, chỉ có học, có trình độ mới giải phóng được dân tộc, đưa con người (trong đó cóphụ nữ) tới mọi sự bình đẳng, tiến bộ

Bác quan niệm, nâng cao trình độ cho phụ nữ là để giải thoát họ khỏi nhữngtrói buộc của chế độ cũ Sự dốt nát đã làm cho phụ nữ lâm vào bước đường cùng khổ,

nó cũng là nguồn gốc sâu xa dẫn tới sự kéo dài của những thiên kiến lạc hậu, hà khắc.Phụ nữ ít có cơ hội được học hành, bên cạnh đó lại bị trói buộc bởi công việc gia đìnhnên đầu óc càng tù túng Nâng cao trình độ văn hoá cho phụ nữ thì mới thực sự giảiphóng được cho họ

Hồ Chí Minh đã đề nghị đưa vào Hiến pháp vấn đề bình đẳng nam nữ tronglĩnh vực văn hoá nhằm tạo cơ sở pháp lý bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ, mặt khác ghinhận vai trò mà phụ nữ đã cống hiến Trong Hiến pháp nước Việt Nam dân chủ cộnghoà 1946, điều 6 có nêu: “Tất cả công dân Việt Nam đều ngang quyền về mọi phươngdiện: chính trị, kinh tế, văn hoá” Người đã khẳng định: “Về các phương diện kinh tế,chính trị, văn hoá, đàn bà đều được bình đẳng với đàn ông” [32, tr.585] Hiến pháp

1959 một lần nữa khẳng định quyền bình đẳng về văn hoá của phụ nữ

Để vận động phụ nữ tiến bộ về lĩnh vực văn hóa, Bác khuyên trước hết bảnthân phụ nữ phải “gắng học tập chính trị, học tập văn hóa, kỹ thuật” [39, tr.89] để tựtrang bị kĩ năng, kiến thức cho mình, góp phần xây dựng đất nước, nhanh chóng đuổikịp “chị em phụ nữ ở thế giới” Bác luôn quan tâm tới công tác đào tạo, bồi dưỡng phụ

nữ Nâng cao địa vị cho phụ nữ đòi hỏi “chúng ta phải có phương pháp đào tạo vàgiúp đỡ để nâng cao hơn nữa địa vị của phụ nữ” [39, tr.451]

Bác nhắc nhở các cấp lãnh đạo và những người phụ trách giáo dục Trong buổinói chuyện với hội nghị các đại biểu phụ nữ tham gia công tác chính quyền toàn miềnBắc, Bác cho rằng, công tác chúng ta ngày càng tiến lên càng đòi hỏi nhiều về mặt kỹ

thuật khoa học văn hoá, nhưng trình độ phụ nữ ta còn kém Đó là một nhược điểm.

“Từ nay, các cấp đảng, chính quyền địa phương khi giao công tác cho phụ nữ, phảicăn cứ vào trình độ của từng người và cần phải tích cực giúp đỡ phụ nữ nhiều hơnnữa” [39, tr.184]

Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt Nam đã cụ thể hóa các quan điểm cơ bảncủa chủ nghĩa Mác - Lênin trong hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam - một nước thuộc địanửa phong kiến đứng lên đấu tranh giành độc lập dân tộc, dân chủ và tiến lên chủnghĩa xã hội

Bác rất chú trọng tới những nét đặc thù của phụ nữ để từ đó đề ra chính sáchphù hợp với chị em Hiến pháp 1959 đã quy định: Nhà nước đảm bảo cho phụ nữcông nhân và phụ nữ viên chức được nghỉ trước và sau khi đẻ mà vẫn được hưởngnguyên lương Nhà nước bảo hộ quyền lợi này của người mẹ và của trẻ em Một lầnđến thăm và nói chuyện với đồng bào tỉnh Bắc Giang năm 1961, Bác nói: “Các hợptác xã phải có những tổ giữ trẻ tốt để phụ nữ có con mọn có chỗ gửi các cháu để yêntâm lao động” [41, tr.194] Người quan tâm tới việc giải phóng phụ nữ “ra khỏi bếpnúc”, có điều kiện phát huy khả năng của mình nhằm đạt tới sự tiến bộ nói chung

Với những suy nghĩ và các hoạt động cụ thể của mình trong suốt cuộc đời cáchmạng, Hồ Chí Minh đã thể hiện rằng, Người thực sự quan tâm, đi sâu đi sát đối vớiphụ nữ về lĩnh vực văn hoá, xã hội nói riêng, sự tiến bộ của phụ nữ nói chung

Vận động trên lĩnh vực chính trị

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng cảm nhận rất sâu sắc nỗi khổ nhục của người dânmất nước, đặc biệt là phụ nữ Với nước thuộc địa, thì mọi thứ tự do, bình đẳng, bác ái,công lý, nhân quyền chẳng bao giờ có Giai cấp tư sản thường giương cao ngọn cờ tự

do, bình đẳng, bác ái, nhưng trong thực tế chúng lại là những kẻ chà đạp lên tự do,bình đẳng, bác ái Bác khuyên phụ nữ muốn thực sự giải phóng cho cuộc đời, thânphận mình thì phải xóa bỏ tư tưởng tự ti, mặc cảm, phải đấu tranh để tự khẳng địnhmình Để tiến bộ, phụ nữ ngoài việc tích cực học văn hóa còn phải học tập chính trị …

Và Người đã khích lệ phụ nữ bằng chính tấm gương học tập của mình

Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, để phụ nữ tiến bộ thì trước tiên phải vậnđộng và làm cho họ thực hiện quyền bình đẳng về chính trị, nghĩa là phải bắt đầu từviệc trang bị cho phụ nữ công cụ lý luận, tổ chức họ tự giác tham gia tích cực vào cuộcđấu tranh giải phóng chính mình, từ người dân mất nước trở thành công dân của mộtnước tự do, độc lập, có chủ quyền Phải vận động và làm cho phụ nữ được tham giacác hoạt động chính trị như quyền bầu cử, ứng cử, trở thành cán bộ lãnh đạo, tham giaquản lý nhà nước một cách bình đẳng như nam giới, có quyền tự do ngôn luận, đi lại,

cư trú và bình đẳng trước pháp luật Trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ ngàymồng 3 tháng 9 năm 1945, Bác đã đề ra 6 nhiệm vụ cấp bách, trong đó có tổng tuyển

cử, xây dựng hiến pháp, trong đó có đoạn: Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớmcàng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu Tất cả công dân trai gái

18 tuổi đều có quyền ứng cử và bầu cử, không phân biệt giàu nghèo, tôn giáo, dònggiống [33, tr.8]

Ngày 6 tháng 1 năm 1946, lần đầu tiên trong lịch sử, toàn thể phụ nữ Việt Nam

từ 18 tuổi trở lên được cầm lá phiếu trên tay trực tiếp bầu cử những người có đức cótài đại diện cho mình trong chính quyền cách mạng Lần đầu tiên, phụ nữ nước ta đithực hiện quyền công dân của mình Như vậy có thể nói, đàn bà đã bình đẳng với đànông về mặt chính trị

Trong lời phát biểu tại phiên họp bế mạc Kỳ họp thứ hai Quốc hội khoá I nướcViệt Nam dân chủ cộng hòa, Hồ Chí Minh viết: “Hiến pháp đó đã tuyên bố với thếgiới phụ nữ Việt Nam đã được đứng ngang hàng với đàn ông để được hưởng chungmọi quyền tự do của một công dân” [33, tr.440] Đây là một trong những cơ sở pháp

lý cao nhất để bảo đảm tự do trong cuộc sống của phụ nữ Bằng rất nhiều các chỉ đạo,

mở rộng và phát triển trong Hiến pháp sửa đổi năm 1959, tại một số điều như điều 24 chương III, điều 56, 57, 58 đã chứng tỏ hơn ai hết, Hồ Chí Minh là người rất quan tâmtới sự tiến bộ cho phụ nữ trên phương diện chính trị

-Trên cơ sở Hiến pháp, Người chỉ đạo, triển khai quyền lợi cho phụ nữ trongthực tế đời sống Người một mặt ghi nhận những việc làm mang lại quyền lợi chính trị

cho chị em, mặt khác luôn động viên phụ nữ ở mọi nơi phải cố gắng, phải vươn lên vìcông việc, vì bình quyền: “Nước ta đã được độc lập, nam nữ được bình quyền, việclớn, việc nhỏ đều cần cất nhắc phụ nữ, nên phụ nữ phải cố gắng” [37, tr.336] Ngườicho rằng “Phải có phương pháp đào tạo và giúp đỡ để nâng cao hơn nữa địa vị củaphụ nữ” [39, tr.451], chỉ có như vậy về phương diện chính trị phụ nữ mới có thể “bìnhquyền” với nam giới được

Phụ nữ đã được bình đẳng với nam giới trong đời sống chính trị nhờ sự quantâm của Hồ Chí Minh Hầu hết, phụ nữ đến tuổi trưởng thành đều được sinh hoạtchính trị như bầu cử, ứng cử, được tham gia sinh hoạt ở các đoàn thể, đại diện phụ nữtham gia vào bộ máy nhà nước Bác nhấn mạnh: “Đặc biệt trong Quốc hội khoá II này

có 53 đại biểu phụ nữ” [39, tr.184] Đó là những con số biết nói, thể hiện sự nỗ lựcbền bỉ, không ngừng của Bác trong công cuộc vận động phụ nữ trên lĩnh vực chính trị

Vận động trên lĩnh vực kinh tế

Chủ nghĩa Mác - Lê nin đề cập vấn đề bình đẳng giới trên lĩnh vực kinh tế nhưmột vấn đề lý luận không thể thiếu trong toàn bộ học thuyết về sự phát sinh và pháttriển của xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa Chủ nghĩa Mác - Lê nin nghiên cứu vềgia đình, phụ nữ với mục đích cơ bản là thúc đẩy sự phát triển của gia đình mới xã hộichủ nghĩa, vì hạnh phúc của con người nói chung và của phụ nữ nói riêng trong sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh đã kế thừa những tư tưởng đó, vậndụng sáng tạo trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

Một lực lượng lao động rất lớn của xã hội và gia đình là phụ nữ Nhưng khácvới nam giới, phụ nữ có các đặc điểm sinh học rất khác biệt Bác cho rằng cả gia đình

và hợp tác xã cần phải có sự phân công lao động hợp lý, phải chú ý bảo vệ sức khỏecho lao động nữ để chị em tham gia sản xuất được tốt Đây là những điều giản đơnnhưng là những đối xử đặc biệt để phụ nữ được bình đẳng với nam giới

Bác không phải là một chuyên gia kinh tế Nhưng sinh ra, lớn lên và trong suốthành trình tìm đường cứu nước, Người được chứng kiến những cảnh lầm than của phụ

nữ Việt Nam, họ phải sống không phải là kiếp sống của con người dưới chế độ phong

kiến, thực dân Với phụ nữ, Người luôn khát khao giải phóng cho họ khỏi thân phận

cơ cực, đói nghèo

Trong quá trình vận động phụ nữ trên lĩnh vực kinh tế, Bác đòi hỏi: “Phải đặcbiệt chú ý đến sức lao động phụ nữ Phụ nữ là đội quân lao động rất đông Phải giữ gìncho phụ nữ để chị em tham gia sản xuất được tốt” [41, tr.194] Nhằm tạo thu nhập chophụ nữ, có đời sống kinh tế phát triển, đảm bảo cuộc sống cho mình, gia đình, có cơhội việc làm, theo Bác cần có cơ hội độc lập về kinh tế, không bị lệ thuộc về kinh tế,giải phóng sức lao động, thực hiện bình đẳng trong lĩnh vực kinh tế Điều này ngaytrong Hiến phápNước Việt nam Dân chủ cộng hòa năm 1946 đã ghi nhận “Tất cả mọicông dân đều ngang quyền về kinh tế” Bởi vậy, Người có chủ trương vận động phụ

nữ vừa tham gia sản xuất, vừa phải thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tham ô Ngườikhuyên chị em phụ nữ phải “thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm, hăng hái tham giaphong trào chống tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu” [35, tr.431-432] Bởi vì: “Tănggia và thực hành tiết kiệm là con đường đi đến xây dựng thắng lợi chủ nghĩa xã hội,xây dựng hạnh phúc cho nhân dân Tăng gia là tay phải của hạnh phúc, tiết kiệm là taytrái của hạnh phúc” [40, tr.257]

Cách mạng chưa triệt để, chưa thành công khi chưa giải phóng được sức laođộng cho phụ nữ Chưa vận động để phụ nữ tiến bộ về kinh tế thì đó là cuộc cáchmạng chưa đến nơi, chưa đến chốn Giải phóng sức lao động của phụ nữ là tạo thêmnhững cơ hội phát triển tài năng, trí tuệ của họ, bên cạnh đó phải đưa phụ nữ tham giavào nhiều ngành, nghề mới phát triển ở nước ta như công thương nghiệp, văn hoá,giáo dục, y tế không để họ chỉ lao động trong ngành nông nghiệp truyền thống nhưbao đời nay “Đảng bộ và chính quyền các địa phương cần thiết thực giúp đỡ chophong trào “năm tốt” không ngừng tiến lên” [40, tr.259]

Những quan điểm đúng đắn, sâu sát thực tiễn của Người đã tạo nên một bướcchuyển mình đột phá trong đời sống kinh tế của phụ nữ Điều đó cũng chứng tỏ sự nỗlực, cố gắng vươn lên của bản thân phụ nữ

Vận động trong gia đình

Nếu xã hội là một cơ thể sống thì gia đình là một tế bào trong cơ thể sống đó.Mỗi tế bào có lành lặn, khỏe mạnh thì cơ thể sống mới lành lặn, khỏe mạnh Gia đình

là đơn vị cơ sở đầu tiên của xã hội Gia đình hạnh phúc hòa thuận thì cả cộng đồng và

xã hội tồn tại và vận động một cách êm thấm

Cầu nối giữa cá nhân và xã hội chính là gia đình Gia đình được coi là cơ sởđầu tiên, nhỏ nhất trong hệ thống cơ cấu tổ chức xã hội khi là một thiết chế xã hội Sựvận động biến đổi của thiết chế gia đình tuân theo những qui luật chung của hệ thống,nhưng thiết chế ấy đồng thời cũng vận động biến đổi còn trên cơ sở kế thừa các giá trịvăn hóa truyền thống của mỗi nền văn hóa, mỗi vùng và địa phương khác nhau và cònđược bộc lộ, thể hiện ở mỗi thành viên và thế hệ thành viên trong sự hòa quyện củamỗi cá nhân với mỗi gia đình Từ các hoạt động, tổ chức đời sống trong gia đình, mỗingười, mỗi gia đình tiếp nhận, chịu sự tác động và phản ứng lại đối với những tácđộng xã hội, thông qua các tổ chức, các thiết chế, chính sách… của xã hội Sự phù hợphay không phù hợp của những tác động từ xã hội, nhà nước với những hình thức tổchức, sinh hoạt trong thiết chế gia đình sẽ tạo ra kết quả tốt hay xấu của mỗi xã hội

Trong lần nói chuyện tại hội nghị cán bộ thảo luận dự thảo Luật Hôn nhân vàgia đình, Bác đã nói: “Có người nghĩ rằng Bác không có gia đình, chắc không hiểu gìmấy về vấn đề này Bác tuy không có gia đình riêng nhưng bác có một đại gia đình rấtlớn, đó là giai cấp công nhân trên thế giới, là nhân dân Việt Nam Từ gia đình lớn đó,Bác có thể suy đoán được gia đình nhỏ” [37, tr.523] Bác luôn quan niệm rằng, mỗigia đình có hạnh phúc thì xã hội mới phồn vinh Gia đình chính là bức tranh thu nhỏcủa xã hội Địa vị của người phụ nữ trong gia đình như thế nào thì cũng phản ảnh địa

vị của họ ngoài xã hội thế ấy

Nhằm tạo cơ sở pháp lý cho giải phóng phụ nữ, Người yêu cầu ban hành LuậtHôn nhân gia đình và Người tham gia tích cực trong việc ban hành luật Luật này cómột số điều quy định rõ quyền bình đẳng giữa nam và nữ như: Cấm tảo hôn, cưỡng épkết hôn, yêu sách của cải trong việc cưới hỏi; Trong gia đình, vợ chồng bình đẳng vềmọi mặt; Vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, quý trọng, giúp đỡ nhau tiến bộ, xây

dựng gia đình hoà thuận, hạnh phúc; Cha mẹ không được hành hạ con cái, không đối

xử thậm tệ với con dâu [39, tr.661]

Sau khi Luật Hôn nhân và gia đình được ban hành, Người luôn theo dõi vànhắc nhở việc thực hiện Hồ Chí Minh đòi hỏi bản thân chị em phụ nữ phải có ý chí tựcường, tự lập, phải đấu tranh để bảo vệ quyền lợi của mình “chị em phụ nữ không nênngồi chờ Chính phủ, chờ Đảng ra chỉ thị giải phóng cho mình” [38, tr.524] Để khẳngđịnh mối quan hệ chặt chẽ giữa gia đình và xã hội, Người từng nói: “Nhiều gia đìnhcộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mớitốt, hạt nhân của xã hội là gia đình, chính vì vậy, muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội làphải chú ý hạt nhân cho tốt” [38, tr.523] Khi phụ nữ được bình đẳng về mặt xã hội sẽ

có điều kiện để xây dựng hạnh phúc gia đình, góp phần để nam giới đề cao, tôn trọngphụ nữ Bởi vậy, muốn đạt tới sự tiến bộ của phụ nữ phải bắt đầu giải phóng họ từ giađình, gắn liền với giải phóng họ ngoài xã hội, nâng cao vị thế của phụ nữ ngoài xã hội

sẽ tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia ngày càng nhiều hơn vào công tác xã hội, tiến tớibình đẳng với nam giới trong nhiều lĩnh vực

Hồ Chí Minh đã có cái nhìn rất sâu sắc về vai trò và vị thế của phụ nữ trong giađình Phụ nữ có vai trò rất quan trọng trong gia đình Nhưng trên thực tế, vị thế của họhoàn toàn mờ nhạt Vấn đề rất quan trọng trong vận động phụ nữ là làm thế nào để giađình, xã hội nhìn nhận đúng đắn vai trò của phụ nữ, nâng cao vị thế của họ, để họ tiếntới bình đẳng thực sự Đây là điều không dễ thực hiện, bởi nó vẫn còn mang tính thời

sự đến tận hôm nay

1.2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp vận động phụ nữ

Mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau, phương pháp tiến hành công tác vận động phụ

nữ cũng khác nhau, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: điều kiện hoàn cảnh, trình độnhận thức, đối tượng và chủ thể vận động…

Có thể hiểu, phương pháp vận động phụ nữ trong tư tưởng Hồ Chí Minh làtổng hợp những cách thức, biện pháp, quy trình tổ chức, tập hợp mọi tầng lớp phụ nữlàm cách mạng có hiệu quả cao nhất

Qua tác phẩm Dân vận, có thể thấy rằng, vận động phụ nữ trước hết phải tuyêntruyền, giáo dục, thuyết phục cho phụ nữ hiểu, khi họ hiểu rồi thì mới tin theo và quyếttâm thực hiện Trong thời kỳ Hồ Chí Minh còn hoạt động ở nước ngoài, bằng nhiềucách khác nhau, Người đã giải thích cho phụ nữ hiểu rằng: “Những việc đó là vì lợiích của họ mà phải làm” Thông qua việc lên án chế độ thực dân, thấu hiểu với phụ nữ

ở phương Đông cũng như An Nam phải chịu sự đàn áp, bóc lột hà hiếp, từ đó Ngườikiên trì “vận động, tuyên truyền” Theo Người, cách tuyên truyền có hiệu quả nhất ởthời kỳ này là thông qua tài liệu Người đã viết: “Xin các đồng chí gửi đều cho tôi,không chỉ riêng báo cáo của các đồng chí, mà cả những sách báo Nga mà phụ nữ vàthiếu nhi có thể ưa thích, bởi vì ở đây còn phải làm nhiều việc vận động phụ nữ”.Người đã nêu những gương phụ nữ điển hình, những phong trào phụ nữ điển hình trênthế giới, qua đó khơi dậy phong trào cho phụ nữ An Nam cùng thực hiện “Phụ nữTriều Tiên đã và đang đấu tranh vì độc lập của tổ quốc”, “phụ nữ Nhật Bản buộcchính phủ từ bỏ cấm phụ nữ tham gia đời sống chính trị” [30, tr.267] “Lúc đầu nôngdân rất sợ chủ nghĩa cộng sản” nhưng nhờ “tuyên truyền chính trị” mà họ đã hiểu

“đảng Cộng sản là duy nhất có thể giải thoát họ khỏi sự khốn cùng hiện tại của họ”[31, tr.190] Và “Họ tán thành cương lĩnh của đảng Cộng sản khi nỗi lo của họ về “xãhội hoá phụ nữ” được xua tan” [31, tr.205]

Hồ Chí Minh khẳng định, một đất nước dân chủ tức là mọi người dân, mọi phụ

nữ có quyền được thông tin, được biết, được giải thích, được bàn bạc Thông qua đó

mà rút ra những kinh nghiệm quý báu, những bài học hay

Người cho rằng, ở địa phương nào, cơ quan đoàn thể nào trì trệ, kém cỏi, chứng

tỏ nơi đó, cơ quan đó cán bộ chưa gần dân, gần nhân viên Cán bộ đã không cùng dânchúng bàn bạc, không giải thích Nơi nào tốt là do cán bộ biết giải thích, biết cùng dânchúng bàn bạc, việc gì to nhỏ, cán bộ cũng biết giải thích, biết cùng dân chúng bàn bạcđến nơi, đến chốn, dựa vào dân chúng Người nói “Cán bộ phụ nữ đi vận động, có côvận động khéo, đến đâu dân làm gì mình làm nấy, thân thiết như người nhà thì cóthành tích Cô nào không hoà lẫn được với nhân dân, vẫn giữ thói quen thành phố thì

vận động không thành công” [36, tr.57] “Cán bộ lại ra sức giúp dân làm mọi việc,nhân dân thấy thế rất cảm phục Nhờ đó mà nhân dân với cán bộ khăng khít với nhau,

cơ sở gây lại được, cán bộ sống hoà lẫn với dân, dần dần tổ chức lại sản xuất và chiếnđấu Một hôm dõng đến làng, phụ nữ trong làng ăn mặc chải chuốt, ra chuốc rượu.Dõng mắc mưu uống phải rượu có thuốc mê, ngã quay ra cả Phụ nữ gọi du kích vàotước súng [35, tr.51]

Theo Người, một trong những phương pháp quan trọng của công việc vận độngphụ nữ là cần phải tổng kết đánh giá những việc đã làm được, chưa làm được, phải có

sự khen chê kịp thời, từ đó tuyên truyền để mọi người cùng noi theo; Trong suốt chằngđường hoạt động cách mạng của mình, đi tới đâu, Người cũng thay mặt Đảng, Chínhphủ “kiểm thảo công tác” phụ vận “Dân vận là vận động tất cả lực lượng cách mạngcủa mỗi một người dân, không để sót một người dân nào” [34, tr.698] Muốn làm tốtphải tìm cách giáo dục, tìm cách để vận động, phải tìm ra được nguyên nhân, đề ra giảipháp thì phụ vận mới có kết quả Một trong những quan điểm của Người là: trong khivận động phụ nữ phải kết hợp, gắn bó tuyên truyền, giải thích với pháp luật để họ tựnguyện, tự giác thực hiện nghĩa vụ công dân chúng ta biết rằng trong phụ nữ có nhiềungười, trình độ nhận thức, quan điểm, nguyện vọng là khác nhau, do đó phải có kếthợp vận động tuyên truyền với pháp luật Người nêu ra một số người vẫn cố tình làmsai “cha mẹ ép buộc chúng cưới vợ lấy chồng, con không làm theo thì chửi mắng,đánh đập Tệ yêu sách của cải trong cưới hỏi vẫn thường xảy ra” [39, tr.662] Cho nênphải “ra sức tuyên truyền luật hôn nhân gia đình sâu rộng hơn nữa” [39, tr.662]

Cán bộ một khi ra sức giúp dân làm mọi việc thì nhân dân rất cảm phục Nhờ

đó mà nhân dân với cán bộ khăng khít với nhau, cơ sở gây lại được, cán bộ sống hoàlẫn với dân, dần dần tổ chức lại sản xuất và chiến đấu

Cách vận động, giải thích trong phụ nữ là ngọn nguồn để dẫn tới mọi sự thànhcông khi phụ nữ đã được giải thích, cùng đặt ra kế hoạch thì họ tham gia một cách tựnguyện và có hiệu quả cao người đã từng khẳng định: phải biết “đem sức dân, tài dân,của dân làm lợi cho dân” [34, tr.61] Có như vậy đường lối, chủ trương của Đảng,

chính sách pháp luật của Nhà nước mới được thực hiện một cách tốt nhất, phụ nữ mớiđem hết sức mình để phục vụ cách mạng Nhưng quan trọng hơn tất cả vẫn là cán bộdân vận, Người khẳng định: muốn muôn việc thành công thì người cán bộ dân vận nóichung, phụ vận nói riêng phải “óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, taylàm Chứ không phải nói suông, chỉ ngồi viết mệnh lệnh Họ phải thật thà nhúng tayvào việc” [34, tr.699].

Để phụ vận có hiệu quả thì người cán bộ phụ vận trước hết phải có sự hiểu biết

về lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, nắm vững đường lối chủ trương chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước, hiểu rõ đối tượng hoàn cảnh, tìm mọi cách để giảithích cho mọi người hiểu rõ Có thể thấy, điều mà Bác khẳng định “mắt trông, tainghe, chân đi” nghĩa là làm công tác dân vận phải đi sâu, đi sát thực tế, không đượcquan liêu

Để công tác phụ vận ngày càng phát triển đòi hỏi phải có phương pháp vậnđộng khéo Người đã đưa ra lời khuyên, đồng thời cũng chỉ ra cho chúng ta cách làmhiệu quả nhất đối với công tác vận động phụ nữ: “Khéo vận động, tổ chức và hướngdẫn thì chị em phụ nữ ấy có tác dụng lớn đối với xã hội” [37, tr.132]

1.3 Tầm quan trọng của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận vào công tác vận động phụ nữ trong giai đoạn hiện nay

1.3.1 Xuất phát từ vị trí, vai trò của lực lượng phụ nữ trong tiến trình lịch

sử dân tộc

Từ thực tiễn hoạt động, nghiên cứu, khảo sát các cuộc cách mạng, Hồ ChíMinh đã khái quát lên vai trò, vị trí của người phụ nữ trong xã hội: “Xem trong lịch sửcách mệnh chẳng lần nào là không có đàn bà con gái tham gia… Nay cách mệnh Ngathành công mau như thế, đứng vững như thế, cũng vì đàn bà con gái hết sức giùm vào.Vậy nên muốn thế giới cách mệnh thành công, thì phải vận động đàn bà, con gái côngnông các nước” [31, tr 228] Bằng con mắt tài ba của một nhà hoạt động chính trị, quathực tiễn đấu tranh và xây dựng đất nước, Hồ Chí Minh đã đánh giá cao vai trò, vị trí,khả năng của phụ nữ Việt Nam trong tiến trình lịch sử đấu tranh cách mạng, từ thuở

đầu dựng nước, giữ nước, từ trước khi Đảng ra đời cho tới thời kỳ xây dựng chủ nghĩa

xã hội Người rút ra kết luận: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ, trẻ cũng nhưgià ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ” [35, tr.432] Lời nhận xét thật xác đáng, đềcao vai trò, vị trí của phụ nữ, là nguồn động viên vô giá khích lệ phụ nữ càng vươn lênmạnh mẽ hơn trong lao động, học tập, chiến đấu và chiến thắng mọi kẻ thù

Không phụ lòng tin của Người, trong thực tế cách mạng, phụ nữ Việt Nam đãkhông ngừng khẳng định vị trí, vai trò quan trọng đối với lịch sử xã hội, không ngừng

tô thắm thêm truyền thống vẻ vang bằng những chiến công lẫy lừng, hiển hách, nhữngcống hiến, hy sinh thầm lặng cho Tổ quốc, quê hương trong hai cuộc kháng chiếnchống Pháp và chống Mỹ, cũng như trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trướcnhững thành tích to lớn của phụ nữ miền Nam góp phần vào thành công chung củacách mạng, Người đã tặng cho phụ nữ miền Nam 8 chữ vàng: “Anh hùng, bất khuất,trung hậu, đảm đang”

Trong giai đoạn hiện nay, đất nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minhtrong điều kiện có những thuận lợi, cơ hội lớn nhưng thách thức, khó khăn cũng hếtsức gay gắt Trong bối cảnh đó, đòi hỏi chúng ta cần phát huy sức mạnh toàn dân tộc.Thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy và phát huy sức mạnh của cả cộng đồngdân tộc, mọi giới, mọi lứa tuổi, mọi vùng của đất nước, tạo nên sức mạnh tổng hợp đểthực hiện thắng lợi nhiệm vụ của cách mạng do Đảng đề ra Tiếp tục thực hiện mụctiêu giải phóng phụ nữ, vận động phụ nữ tham gia thực hiện đường lối đổi mới, nghịquyết Đại hội XI của Đảng ta khẳng định: “Nâng cao trình độ mọi mặt và đời sống vậtchất, tinh thần của phụ nữ Nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện các luật pháp, chính sáchđối với lao động nữ, tạo điều kiện để phụ nữ thực hiện tốt vai trò của mình; tăng tỷ lệphụ nữ tham gia vào cấp ủy và bộ máy quản lý nhà nước Kiên quyết đấu tranh chốngcác tệ nạn xã hội và các hành vi bạo lực, buôn bán, xâm hại và xúc phạm nhân phẩmphụ nữ” Tạo điều kiện để phụ nữ thực hiện vai trò của mình là công dân, người laođộng, người mẹ, người thầy đầu tiên của con người; bồi dưỡng, đào tạo để phụ nữ

tham gia ngày càng nhiều vào các hoạt động xã hội, các cơ quan lãnh đạo và quản lý ởcác cấp; chăm sóc và bảo vệ sức khỏe, bà mẹ, trẻ em; bổ sung và hoàn chỉnh các chínhsách về bảo hộ lao động, bảo hiểm xã hội, thai sản, chế độ đối với lao động nữ… đang

là vấn đề được Đảng hết sức quan tâm

1.3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động phụ nữ luôn được Đảng, Nhà nước vận dụng cụ thể hóa bằng các chủ trương, đường lối thiết thực trong mỗi giai đoạn cách mạng

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh, trong suốt quá trình cách mạng, Đảng taluôn quan tâm lãnh đạo công tác phụ nữ và thực hiện mục tiêu bình đẳng giới Kể từkhi thành lập đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra nhiều Nghị quyết, Chỉ thị chỉđạo lãnh đạo phong trào phụ nữ và công tác phụ nữ Đến Đại hội VI của Đảng Cộngsản Việt Nam (1986) đã đánh dấu một bước chuyển hướng và đổi mới quan trọngtrong sự lãnh đạo của Đảng trên mọi lĩnh vực Với mục tiêu khai thác mọi tiềm năngcủa đất nước, giải phóng năng lực sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân, ổn định tìnhhình kinh tế xã hội, phát huy nhân tố con người, đã mở ra cho phụ nữ Việt Nam conđường phát triển đầy hứa hẹn Đại hội VI đánh giá cao vai trò của phụ nữ đồng thờiđưa ra phương hướng hoạch định chính sách đối với phụ nữ: Để phát huy vai trò tolớn của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng, cần làm cho đường lối vận động phụ nữcủa Đảng được thông suốt trong cả hệ thống chuyên chính vô sản, được cụ thể hoábằng chính sách pháp luật của cơ quan Nhà nước, với sự phối hợp của các đoàn thể,cần có biện pháp thiết thực tạo thêm việc làm, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ nữ, chămsóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ em, thực hiện đúng Luật Hôn nhân và gia đình Tạo điều kiệncho phụ nữ kết hợp được nghĩa vụ công dân với chức năng làm mẹ, xây dựng gia đìnhhạnh phúc

Các đại hội tiếp sau Đại hội VI đều xem vấn đề giải phóng phụ nữ là quan trọng.Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (1991) viết:

“Thực hiện nam nữ bình quyền về mọi mặt” Ngày 12.7.1993 Bộ Chính trị ra nghịquyết số 04/NQ - TW về “Đổi mới và tăng cường công tác vận động phụ nữ trong tình

hình mới” đã khẳng định: Quan tâm đến phụ nữ là quan tâm đến giải quyết việc làm,chăm lo cải thiện đời sống, sức khoẻ và bảo hộ lao động, cùng với việc giáo dục, bồidưỡng phẩm chất, năng lực cho phụ nữ là xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến

bộ, hạnh phúc Tiếp tục khẳng định vai trò của phụ nữ trong giai đoạn phát triển kinh

tế xã hội của thời kỳ mới, Đảng ta đặt vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ nữ thành nhiệm

vụ có tính chiến lược trong công tác cán bộ của Đảng, Nhà nước Đảng ta cũng chỉ ra:Một bộ phận phụ nữ không có việc làm, thu nhập thấp, nhiều chị em phải làm việctrong các điều kiện nặng nhọc, độc hại, phụ nữ còn bị phân biệt đối xử dưới nhiều hìnhthức Vì vậy sự nghiệp giải phòng phụ nữ là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và cácđoàn thể nhân dân, của toàn xã hội và từng gia đình Đường lối giải phóng phụ nữ phảiđược thể chế hóa trong hệ thống pháp luật, chế độ, chính sách của Đảng, Nhà nước

Sau Nghị quyết 04-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ban bí thư Trung ương Đảng ban

hành Chỉ thị số 28-CT/TW, ngày 19/9/1993 ”Về thực hiện Nghị quyết của Bộ chính trị, đổi mới, tăng cường công tác vận động phụ nữ trong tình hình mới” Chỉ thị nêu

rõ cần làm cho toàn Đảng, toàn dân thấy rõ vị trí, vai trò của phụ nữ Việt Nam, sự cầnthiết đổi mới và tăng cường công tác vận động phụ nữ; quán triệt ba quan điểm và sáucông tác lớn quyết tâm thực hiện tốt Nghị quyết của Bộ chính trị

Ngày 16.5.1994, Ban bí thư Trung ương Đảng ra chỉ thị số 37/CT - TW “về một

số vấn đề công tác cán bộ nữ trong tình hình mới” nêu lên năm nhiệm vụ nhằm đẩymạnh công tác phát triển cán bộ nữ trong tình hình tỷ lệ cán bộ nữ đang giảm Chỉ thịnhấn mạnh vấn đề quy hoạch, tạo nguồn cán bộ nữ, tạo điều kiện cho phụ nữ có thểlàm việc, phát triển tài năng và đẩy mạnh công tác phát triển Đảng viên nữ Chỉ thịmột lần nữa thể hiện quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước đối với sự phát triểncủa phụ nữ Việt Nam, mà công tác cán bộ bao giờ cũng là khâu then chốt

Tới Đại hội VIII - 1996, Đảng đã chỉ rõ: “Đặc biệt coi trọng đào tạo nghề nghiệp,giúp đỡ chị em có việc làm, phát triển kinh tế gia đình, cải thiện đời sống, bảo vệ sứckhoẻ của phụ nữ và trẻ em, quan tâm phát triển Đảng và đào tạo bồi dưỡng cán bộ nữ,tăng tỷ lệ cán bộ nữ trong cơ quan lãnh đạo Đảng và Nhà nước ở các cấp, các ngành”

Đặc biệt, Đại hội X của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 2006 khẳng định: Đối vớiphụ nữ, nâng cao trình độ mọi mặt và đời sống vật chất, tinh thần thực hiện bình đẳnggiới Tạo điều kiện để phụ nữ thực hiện tốt vai trò người công dân, người lao động,người mẹ, người thầy đầu tiên của con người Bồi dưỡng, đào tạo để phụ nữ tham giangày càng nhiều vào các hoạt động xã hội, các cơ quan lãnh đạo, quản lý ở các cấp.

Thực hiện Nghị quyết số 04/NQ - TW về “Đổi mới và tăng cường công tác vận động phụ nữ trong tình hình mới” và Chỉ thị số 37/CT - TW “về một số vấn đề công tác cán bộ nữ trong tình hình mới” bối cảnh trong nước và quốc tế đã có nhiều đổi

mới, kinh tế, xã hội của đất nước ngảy càng phát triển, tình hình phụ nữ có nhiều thayđổi, không ít vấn đề thách thức đặt ra với công tác vận đọng phụ nữ Ngày 27/4/2007

Bộ Chính trị Khóa X đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TW “Về công tác phụ nữ thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” nhằm tăng cường sự lãnh đạocủa Đảng đối với công tác phụ nữ để phụ nữ tham gia nhiều hơn, chủ động hơn, đónggóp ngày càng lớn hơn cho sự phát triển của gia đình, cộng đồng, đất nước và thựchiện Bình đẳng giới đáp ứng yêu cầu giai đoạn cách mạng mới Đại hội Đảng toàn

quốc lần thứ XI lại một lần nữa khẳng định “Mặt trận tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, chăm lo lợi ích của các đoàn viên, hội viên, thực hiện dân chủ và xây dựng

xã hội lành mạnh, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, giáo giục lý tưởng và đạo đức cách mạng, quyền và nghĩa vụ công dân, tăng cường mối liên hệ giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước” Đảng đã chỉ rõ các đoàn thể nhân dân (trong đó có Hội LHPN Việt

Nam) tùy theo tính chất, tôn chỉ và mục đích đã được xác định, vận động, giáo dụcđoàn viên, hội viên chấp hành luật pháp, chính sách, chăm lo, bảo vệ các quyền và lợiích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, hội viên, giúp đoàn viên, hội viên nâng caotrình độ về mọi mặt và xây dựng cuộc sống mới, tham gia quản lý Nhà nước, quản lý

xã hội