Đề tài NC KHSP ứng dụng Tăng khả năng tiếp thu bài mới và nâng cao chất lượng học tập môn GDCD của học sinh lớp 9 thông qua việc hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

Để phát huy tính chủ động tích cực của học sinh nâng cao kết quả dạy học thì giáoviên bộ môn cần có sự định hướng, hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài mới trước khiđến lớp, học sinh

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

MỤC LỤC

I TÓM TẮT ĐỀ TÀI Trang 4

II GIỚI THIỆU Trang 5

1 Hiện trạng Trang 5 2.Nguyên nhân Trang 5

3 Giải pháp thay thế Trang 5 Vấn đề nghiên cứu Trang 6 Giả thuyết nghiên cứu Trang 6

4 Một số đề tài gần đây Trang 6

III PHƯƠNG PHÁP Trang 7

1 Khách thể nghiên cứu Trang 7

2 Thiết kế nghiên cứu Trang 7

3 Quy trình nghiên cứu Trang 8

4 Đo lường .Trang 9

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ Trang 10

1 Phân tích dữ liệu Trang 10

2 Bàn luận .Trang 11

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Trang 12

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO Trang 13 VII PHỤ LỤC KÈM THEO .Trang 14

TĂNG KHẢ NĂNG TIẾP THU BÀI MỚI, NÂNG CAO KẾT QUẢ

TRUNG HỌC CƠ SỞ HIỆP THẠNH THÔNG QUA VIỆC HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ.

Giáo viên thực hiện: Hà Thị Việt Phương

Đơn Vị : Trường THCS Hiệp Thạnh

TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Nâng cao chất lượng là nhiệm vụ trọng tâm có tính chiến lược, là yêu cầu cấp thiếtđối với mỗi giáo viên Mục tiêu của việc đổi mới phương pháp dạy học là phát huytính tích cực , chủ động, sáng tạo, phát huy năng lực tự nghiên cứu, phương pháp tựhọc của học sinh trên cơ sở phù hợp đặc trưng môn học Để góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục trước hết phải tập trung đổi mới phương pháp dạy học Phương phápdạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh thì giáo viên bộ môn đóng vaitrò chủ đạo hướng dẫn học sinh biết cách học sáng tạo, chủ động trong giờ học và qua

đó học sinh tự mình tìm hiểu và khám phá tri thức mới thông qua bài học

Trong trường lớp giáo viên chỉ là một người đóng vai trò hướng dẫn, định hướngcho học sinh còn lại học sinh sẽ phải tự lực vận động trí óc tìm tòi, tổng kết phân tích

so sánh đánh giá tri thức kiến thức một cách chủ động – đó đều là những kĩ năng cầnthiết có mặt trong quá trình tự học của học sinh

Chính thế nên có thể khẳng định tự học là một con đường đúng đắn đối với học sinhtrong việc chiếm lĩnh tri thức Tăng cường năng lực tự học cho học sinh là một yếu tốquan trọng để nâng cao chất lượng giờ học, góp phần nâng cao chất lượng bộ mônbên cạnh đó, còn rèn luyện cho học sinh tính tự giác, tích cực, chủ động, độc lập vàhứng thú đối với bộ môn

Để nhanh chóng tiếp thu kiến thức mới, nắm vững kiến thức và áp dụng vào thựctế cuộc sống đòi hỏi học sinh cần dành thời gian tự học, tự nghiên cứu Trong khi đó

đa số các em không biết tự học, tự nghiên cứu sao cho đạt được hiệu quả học tập cao

Để phát huy tính chủ động tích cực của học sinh nâng cao kết quả dạy học thì giáoviên bộ môn cần có sự định hướng, hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài mới trước khiđến lớp, học sinh phải tích cực chủ động, chuẩn bị bài tốt trước khi đến lớp Việc tổchức cho học sinh chuẩn bị bài mới chưa được giáo viên chú trọng đúng mức, thườngchỉ dặn dò một cách chung chung, chưa có hiệu quả

Xuất phát từ những lý do đó, tôi đã chọn nghiên cứu đề tài “ Tăng khả năng tiếpthu bài mới và nâng cao chất lượng học tập môn GDCD của học sinh lớp 94 - trườngtrung học cơ sở Hiệp Thạnh thông qua việc hướng dẫn học sinh tự học ở nhà”

Qua một thời gian áp dụng tôi nhận thấy chất lượng giờ học môn Giáo dục côngdân có hiệu quả rõ rệt, từ đó nâng cao được chất lượng bộ môn GDCD lớp 94

Nghiên cứu này tiến hành trên hai nhóm tương đương ở 2 lớp 9 Trường THCS HiệpThạnh- Gò Dầu- Tây Ninh

Lớp 9/4: Tổng số học sinh 35/21 nữ

Lớp thực nghiệm được tiến hành giảng dạy theo hướng phát triển năng lực tự học,chú trọng phần hướng dẫn học sinh tự học ở nhà Kết quả cho thấy tác động đã ảnhhưởng tốt đến giờ học môn Giáo dục công dân và nâng cao chất lượng học tập của họcsinh Kết quả kiểm chứng T-test sau tác động cho thấy p<0,05 có nghĩa là đã có sựkhác biệt lớn về kết quả học tập của hai nhóm thực nghiệm và đối chứng

II GIỚI THIỆU

1.Hiện trạng

Để nhanh chóng tiếp thu kiến thức mới, nắm vững kiến thức và áp dụng vào thựctế cuộc sống đòi hỏi học sinh cần dành thời gian tự học, tự nghiên cứu Trong khi đó

đa số các em không biết tự học, tự nghiên cứu sao cho đạt được hiệu quả học tập cao

Qua khảo sát học sinh để biết xem các em có thấy được tầm quan trọng của việc tựhọc, chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp và cách tìm hiểu bài ở nhà tôi ghi nhận đượckết quả như sau:

+ Có 44,3% học sinh cho rằng không cần thiết phải tìm hiểu trước nội dung bàimới ở nhà

+Có 28,6% nhận là không bao giờ chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp, có 50,0%học sinh nhận rằng thỉnh thoảng mới chuẩn bị bài mới

+Có 51,4% học sinh cho biết là khi đọc trước bài mới các em không bao giờ có ghichú hoặc đánh dấu những vấn đề khó hiểu để vào lớp hỏi thầy cô

+Có 15,7% không biết hình thức đọc thầm và đọc thành tiếng đều có ích

+Có 14,3% học sinh không quan tâm khi giáo viên hướng dẫn học ở nhà

Qua kết quả khảo sát cho thấy còn nhiều học sinh chưa thấy được tầm quan trọngcủa việc tự học, tự tìm hiểu bài mới và chưa biết cách nghiên cứu bài như thế nào cho

có hiệu quả

Việc tổ chức, phân công vấn đề cho học sinh chuẩn bị bài trước là bước đệm rấtquan trọng cho bài học mới đạt kết quả Tuy nhiên khâu này chưa được giáo viên bộmôn Giáo dục công dân ở trường chú trọng đúng mức

2 Nguyên nhân:

Về học sinh: Đa số các em thường bỏ qua khâu chuẩn bị bài trước khi đến lớp, vì cho

là nó không quan trọng, chỉ việc đến lớp nghe thầy cô giảng là đủ

Một số em tích cực hơn, có ý thức nghiên cứu, chuẩn bị bài mới nhưng lại khôngbiết phải tự học , tự nghiên cứu bài như thế nào để đạt được hiệu quả học tập cao Các em quan niệm môn Giáo dục công dân không quan trọng nên thời gian, côngsức các em dành cho tự học, tự nghiên cứu môn học này cũng rất hạn chế

Về giáo viên: Khi thực hiện tiết dạy trên lớp, giáo viên chủ yếu dành thời gian 45 phút

tập trung chuyển tải nội dung bài học mà chưa thật sự chú trọng khâu hướng dẫn

học sinh chuẩn bị bài mới cho tiết học sau

3 Giải pháp thay thế:

Qua hiện trạng trên, tôi quyết định chọn đề tài “ Tăng khả năng tiếp thu bài mới và nâng cao chất lượng học tập môn GDCD của học sinh lớp 94 - trường trung học cơ sở Hiệp Thạnh thông qua việc hướng dẫn học sinh tự học ở nhà” Nhằm tìm ra giải pháp

để nâng cao hiệu quả giờ học tập môn Giáo dục công dân, đồng thời tạo cho học sinh niềm đam mê tìm hiểu, nghiên cứu yêu thích môn học để từ đó nâng dần kết quả học tập môn Giáo dục công dân

Tự học là quá trình tự mình hoạt động lĩnh hội tri thức khoa học, tự học của họcsinh là hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo dưới sự hướng dẫn của giáoviên nhằm tìm ra cách chiếm lĩnh tri thức khoa học Hoạt động tự học diễn ra dướinhiều hình thức và mức độ khác nhau: Tự học dưới sự hướng dẫn của giáo viên, tựhọc không có sự hướng dẫn của giáo viên, tự học trong cuộc sống, hình thức tự học có

sự hướng dẫn từ xa của giáo viên, tự học mò mẫm…

Đối với học sinh THCS thì hình thức tự học có sự hướng dẫn trực tiếp của giáoviên ở trên lớp và học tập ở nhà (học sinh tự làm bài tập, tự đọc, tự nghiên cứu theosách giáo khoa, tài liệu tham khảo ) là phổ biến nhất

Việc chuẩn bị bài trước khi đến lớp giúp học sinh định hình được kiến thức, nhờ đócác em dễ dàng tiếp thu hơn, hiểu rõ bài hơn, sâu hơn và lâu hơn.

Giáo viên chính là những người có tầm quan trọng trong việc định hướng và hướngdẫn các em phương pháp tự học, tự nghiên cứu bài ở nhà

4 Một số nghiên cứu gần đây liên quan đến đề tài :

Tính tích cực học tập môn giáo dục công dân của học sinh phổ thông của tác giảTrần Ngọc Anh

Học sinh lười phát biểu do đâu ? của tác giả Phan Thanh Tú

Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học môn Giáo dục Công dân của tác giảHoàng Thị Mai Hương

5 Vấn đề nghiên cứu:

Nghiên cứu nhằm tìm ra giải pháp thu hút học sinh tích cực nghiên cứu, tìmhiểu trước nội dung bài mới ở nhà, có hứng thú học tập với bộ môn để chất lượng giờhọc đạt kết quả cao từ đó góp phần nâng cao chất lượng bộ môn

Trong nghiên cứu này tôi đi tìm câu trả lời cho những câu hỏi sau:

1/ Nội dung bài học sau được chuyển đến cho học sinh từ tiết học trước (phần hướng dẫn học tập ) thông qua bộ câu hỏi định hướng để mỗi học sinh có thời gian

nghiên cứu, chuẩn bị trước ở nhà có làm nâng cao kết quả của giờ học môn Giáo dụccông dân hay không ?

2/.Thông qua việc hướng dẫn học sinh có phương pháp tự học, tự chuẩn bị bàimới ở nhà có thu hút được sự chú ý của học sinh trong giờ học trên lớp hay không?

3/ Nếu học sinh có phương pháp tự học ở nhà đúng đắn năng lực tự học củahọc sinh có phát triển được hay không?

4/.Thông qua việc hướng dẫn học sinh tự học ở nhà có làm nâng cao kết quảgiờ học môn Giáo dục công dân hay không?

6 Giả thuyết nghiên cứu: Việc hướng dẫn học sinh tự học, tự nghiên cứu trước bài

mới ở nhà một cách cụ thể:

-Có Thông qua bộ câu hỏi định hướng để mỗi học sinh có thời gian nghiêncứu, chuẩn bị trước ở nhà sẽ làm nâng cao kết quả của giờ học môn Giáo dục côngdân

- Có Thông qua việc hướng dẫn học sinh tự học ở nhà sẽ có tác dụng thu hút

sự chú ý của học sinh trong giờ học Giáo dục công dân

- Có Nếu học sinh có phương pháp tự học ở nhà đúng đắn sẽ phát triển đượcnăng lực tự học của học sinh

- Có nâng cao kết quả giờ học Giáo dục công dân, góp phần nâng cao đượcchất lượng bộ môn

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu : Ở nghiên cứu này tôi lựa chọn 2 lớp nguyên vẹn 9/3

và 9/4 các em tương đương nhau về học lực, tỉ lệ nam, nữ, cụ thể như sau :

Bảng 2: Kết quả điểm khảo sát trước tác động

Sử dụng thiết kế: Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương

Bảng 3: Thiết kế nghiên cứu

Ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập

3 Quy trình nghiên cứu :

3.1.Chuẩn bị của giáo viên :

Đối với lớp đối chứng, khi giảng dạy tôi thiết kế bài học không chú trọng đếnviệc hướng dẫn học sinh tự học, các bước lên lớp và chuẩn bị như bình thường

Đối với lớp thực nghiệm: Tôi đã thiết kế kế hoạch bài học theo hướng chú trọngđến việc phát triển năng lực tự học, hướng dẫn học sinh tự học ở nhà cụ thể Trên lớpphát huy tối đa khả năng tự học của học sinh

3.2.Tiến hành thực hiện: Thời gian tôi tiến hành dạy thực nghiệm theo như kế

hoạch dạy học đã lên ở lịch báo giảng bắt đầu ở tuần 20 kết thúc ở tuần 26 học kì II

4 Đo lường và thu thập dữ liệu

Công cụ đo lường mà nghiên cứu này sử dụng gồm:

+ Bảng điều tra học sinh về vấn đề việc chuẩn bị bài mới ( phụ lục 1)

Thực nghiệm

Dạy học có chú trọng pháttriển năng lực tự học, tự tìmhiểu bài mới ở nhà

O4

+ Kết quả kiểm tra khảo sát chất lượng cuối học kì I và giữa học kì II (phụ lục2)

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ :

1.Phân tích dữ liệu

Bảng : Kết quả khảo sát bài kiểm tra sau tác động

quả học tập của nhóm thực nghiệm là lớn Giả thuyết của đề tài đã được kiểm chứng

2 Bàn luận : Như vậy từ kết quả nghiên cứu ta đã chứng minh được rằng kết

quả của hai nhóm thực nghiệm và đối chứng trước tác động là tương đương nhau Sauquá trình tác động và kiểm chứng sự chênh lệch giá trị trung bình bằng phép kiểm

chứng T-test đã cho ta kết quả p=0,0002 (mà p < 0,05 là có nghĩa).

Như vậy sự chênh lệch là có ý nghĩa giữa hai nhóm thực nghiệm và đối chứng.Điều này đã chứng tỏ rằng việc tác động thông qua hướng dẫn học sinh tự học, tựchuẩn bị bài mới ở nhà trong dạy học là có ý nghĩa Hay nói cách khác điểm trungbình của nhóm thực nghiệm lớn hơn nhóm đối chứng sau khi tác động không phải làngẫu nhiên mà đó chính là kết quả của quá trình tác động

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn

8.65 – 7.85

SMD = = 0.82

0.97

Biểu đồ so sánh điểm trung bình giữa hai nhóm thực nghiệm và đối chứng.

Theo bảng tiêu chí Cohen, chênh lệch giá trị trung bình chuẩn (SMD) = 0,82cho thấy mức độ ảnh hưởng của việc dạy học thông qua việc hướng dẫn học sinh tựhọc ở nhà là lớn Như vậy giả thiết của đề tài dạy học thông qua việc hướng dẫn họcsinh tự học ở nhà môn Giáo dục công dân lớp 94 - ở trường THCS Hiệp Thạnh cónâng cao chất lượng học tập hay không, thì giờ đây đã được kiểm chứng trong thực tế.Việc dạy học chú trọng việc phát triển năng lực tự học, chú trọng hướng dẫn học sinh

tự học ở nhà môn Giáo dục công dân có mức độ ảnh hưởng lớn

V KẾT LUẬN & KHUYẾN NGHỊ :

1 Kết luận

Nghị quyết 4 của Trung ương Đảng khoá VII đã xác định “ phải khuyến khích

tự học”, “ áp dụng phương pháp dạy học hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực

tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề” Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII tiếptục khẳng định : “ phải đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyềnthụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học”

Qua thực tế nghiên cứu cho thấy các em học sinh phổ thông cần dành nhiều thời gian để tự học, tự nghiên cứu nhằm nâng cao kiến thức nhưng nhiều học sinh không biết phải tự học như thế nào để đạt được hiệu quả học tập cao.Vì vậy tăng cường nănglực tự học cho học sinh là một yếu tố quan trọng góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục

Để phát huy tính chủ động tích cực của học sinh nâng cao kết quả dạy học thì giáoviên bộ môn cần có sự định hướng, hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp, học sinh phải tích cực chủ động, chuẩn bị bài kỹ lưỡng trước khi đến lớp

Đề tài đã tập trung nghiên cứu những vấn đề : phát triển năng lực tự học của học

sinh, hướng dẫn học sinh tự khai thác thông tin, tự kiến tạo tri thức và kỹ năng, qua

đó phát triển nhận thức của học sinh; Chú trọng khuyến khích các hình thức tự học, tựliên hệ của học sinh

Tôi tiến hành khảo sát, thiết kế các bài học môn Giáo dục công dân có sử dụng việchướng dẫn cụ thể cho học sinh tự học, tự chuẩn bị bài mới để dạy ở lớp thực nghiệm.Sau đó tiến hành kiểm tra và thu thập dữ liệu Dùng phép kiểm chứng T-test để kiểmchứng sự chênh lệch và kiểm tra mức độ ảnh hưởng bằng bảng tiêu chí Cohen thì chothấy rằng việc sử dụng việc hướng dẫn học sinh tự học đã tạo ra giá trị trung bìnhchuẩn của hai nhóm với mức độ ảnh hưởng của nó là lớn

Như vậy, thông qua việc hướng dẫn học sinh tự học, tự nghiên cứu bài mới ởnhà môn Giáo dục công dân lớp 9 ở Trường THCS Hiệp Thạnh đã làm tăng hứng thú

và kết quả học tập của học sinh

2 Khuyến nghị :

Đối với các cấp lãnh đạo cần quan tâm hơn nữa công tác giáo dục chính trị, tưtưởng, đạo đức và với bộ môn Giáo dục Công dân ở trường THCS Lãnh đạo nhàtrường cần quan tâm hơn nữa đến cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng dạy học đốivới môn Giáo dục Công dân, cần gắn môn học với thực tế

Để chất lượng, hiệu quả học tập được nâng cao thì các giáo viên phải khôngngừng sáng tạo Trong quá trình thiết kế bài học giáo viên cần suy nghĩ biện pháp đểphát huy cao độ tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh trong tiết học nhằm hìnhthành cho họ năng lực, phẩm chất tự lực trong học tập

Hơn thế, về phía gia đình thì phụ huynh học sinh cũng cần nhận thức được vaitrò, vị trí và tầm quan trọng của bộ môn GDCD, từ đó định hướng con em mình quantâm môn học theo chiều hướng tích cực, tự học “học để biết, học để làm, học để chungsống và học để làm người”

Tôi hy vọng đề tài nghiên cứu này sẽ là tài liệu tham khảo để giáo viên giảng dạy

bộ môn Giáo dục công dân ở các trường THCS trong huyện vận dụng trong quá trìnhđổi mới phương pháp dạy học hiện nay

Hiệp Thạnh, ngày 04 tháng 03 năm 2015 Người thực hiện

Hà Thị Việt Phương

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO :

6.1 Sách giáo khoa Giáo dục công dân 9- NXB giáo dục

6.2 Sách giáo viên Giáo dục công dân 9- NXB giáo dục

6.3 Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục THCS –NXB giáo dục

6.5 Tài liệu tập huấn giáo giáo viên thực hiện dạy học và kiểm tra đánh giá theo chuẩnkiến thức, kĩ năng môn Giáo dục công dân Trung học cơ sở -Bộ Giáo dục và đào tạo6.4 Tài liệu tham khảo về nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

VII CÁC PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI :

1/ PHỤ LỤC 1:

Bảng khảo sát hiện trạng học sinh trước tác động Câu 1: Học sinh không cần thiết phải tìm hiểu trước nội dung bài mới ở nhà, chỉ cần đến lớp nghe thầy cô giảng bài là đủ

Không bao giờ 

Câu 3: Khi đọc và tìm hiểu bài mới em có ghi chú hoặc đánh dấu những vấn đề mình quan tâm hay khó hiểu để vào lớp hỏi thầy cô hay không ?

Thường xuyên 

Thỉnh thoảng 

Không bao giờ 

Câu 4: Để tìm hiểu bài mới ở nhà, em thường đọc bài

Em ít khi theo dõi 

Em không quan tâm 

(Câu 1,2 nhằm để kiểm chứng xem học sinh có thấy được tầm quan trọng của việc tự học, chuẩn bị bài mới hay không Câu 3,4,5 Khảo sát để kiểm chứng xem học sinh có biết cách tự nghiên cứu bài ở nhà hay không )

PHỤ LỤC 2: BẢNG ĐIỂM KIỂM TRA TRƯỚC VÀ SAU TÁC ĐỘNG

STT

LỚP ĐỐI CHỨNG trướcĐiểm

tác động

Điểm sau tác động STT

LỚP THỰC NGHIỆM trướcĐiểm

tác động

Điểm sau tác động