Các bước để bắt đầu một cuộc tham vấn gia đình

Đối với các thành viên trong nhómtham vấn, việc được gặp gỡ với những người cò cùng vấn đề/ khó khăn vớimình có thể giúp họ cảm thấy bớt lẻ loi và cô độc, nhanạ ra rằng họ không đơnđộc v

I KIẾN THỨC THAM KHẢO

1 Tham vấn nhóm là gì?

Tham vấn nhóm là một hình thức tham vấn, trong đó các vấn đề của cánhân sẽ được đề cập đến trong phạm vi nhóm Các thành viên trong nhóm Cácthành viên trong nhóm chia sẻ các vấn đề, cảm xúc, suy nghĩ và kinh nghiệmcủa mình với các thành viên còn lại và đón nhận sự phản hồi và hỗ trợ của nhaucũng như từ nhà tham vấn/ người hỗ trợ nhóm

Có nhiều thuận lợi khi sử dụng tham vấn nhóm như một biện pháp đểgiúp đỡ mọi người Ví dụ, làm việc với nhóm cho phép nhà tham vấn tác độngđến cuộc sống của nhiều người cùng lúc Đối với các thành viên trong nhómtham vấn, việc được gặp gỡ với những người cò cùng vấn đề/ khó khăn vớimình có thể giúp họ cảm thấy bớt lẻ loi và cô độc, nhanạ ra rằng họ không đơnđộc và mọi người quan tâm đến họ và những điều họ nói Giống như trong thamvấn cán nhân, tham vấn nhóm có thể là phép trị liệu rất tốt cho những người bộc

lộ cảm xúc của mình bằng cách nói ra những điều đang gây phhiền toái cho cuộcsống của họ Thực hiện tham vấn nhóm với trẻ em và người vị thành niên có thể

có sức mạnh đặc biệt, bởi vì những phản hồ, lời khuyên, và những đề xuất củacác em đưa ra cho nhau thường được xem xét một cách nghiêm trọng hơn củangười lớn Điều này đặc biệt đúng cho những tình huống tham vấn nhóm đối vớinhững trẻ trải nghiệm các vấn đề tương tự

Giả sử, một cô gái 18 tuổi, nạn nhân của một vụ lạm dụng tình dục bởiông nội mình khóc lóc và tiết lộ trong cuộc tham vấn nhóm rằng cô cảm thấytuyệt vọng và suy sụp Cô cho rằng mình chẳng có tương lai gì nữa Những côgái khác cũng đã trải qua sự việc đau buồn tương tự nói về việc họ có thể cảmthông với những gì cô đang trải qua như thế nào và chia sẻ nhiều cảm xúc tương

tự Nhà tham vấn nhóm cảm ơn mọi thành viên vì đã chia sẻ và khen ngợi họ vì

đã cũng cảm nói về những chủ đề khó khăn và đau khổ đó Nhà tham vấn nóingắn gọn với các cô gái rằng làm dụng tình dục trở nên phỏo biến trong hầu hếtcác xã hội, nhưng hiếm khi được thừa nhận nhà tham vấn cũng tiếp tục khẳng

định với các cô gái rằng những gì đã xảy ra với các em không phải là lỗi của các

em và không làm cho các em trở thành những người "xấu", rằng lỗi là ở nhữngthủ phạm gây ra sự lạm dụng Nhà tham vấn chỉ ra rằng các cảm xúc các emđang trải qua là hoàn toàn bình thường và có thể hiểu được trong những tìnhhuống đó Các cô gái nhận ra cách họ đang cảm nhận và có thể chấp nhận được,

họ không cô đơn; và lạm dụng tình dục cũng xảy ra đối với những người khác

Tham vấn nhóm cũng có thể mang lại ý nghĩa hỗ trợ đang còn đặc thiếuthốn trong cuộc sống của nhiều trẻ chúng ta tiếp xúc Trẻ em cần cảm thấy đượcthừa nhận và có giá trị (xem phần Hệ thống thứ bậc nhu cầu của Maslow),nhưng thật không may, nhiều trẻ không được công nhận có giá trị, không được

hỗ trợ, và không được hỗ trợ và không có sự khuyến khích từ gia đình và cộngđồng của các em Các nhóm hỗ trợ có thể mang lại hy vọng cho những trẻ này

2 Sự khác nhau giữa nhà tham vấn nhóm và trưởng nhóm là gì?

Nhà tham vấn nhóm không giống như một người hỗ trợ nhóm bìnhthường (Ví dụ một người lớn điều hành một cuộc gặp gỡ câu lạc bộ của trẻđường phố không phải là một nhà tham vấn) Nhà tham vấn nhóm sử dụng các

kỹ năng và kiến thức cụ thể, các cơ sở được trình bày trong khoá tập huấn này,

để giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ câu chuyện, cảm xúc, suy nghĩ, vàcác ý kiến của họ Các nhà tham vấn nhóm không phải là những "giáo viên"; ví

dụ, công việc của họ không cần thiết phải truyền thụ những "bài học" tới cácthành viên trong nhóm hay xuất hiện như những nhân vật quyền thế, người có

tất cả các câu trả lời (Nhớ sự khác nhau giữa nhà tham vấn và cố vấn) Thay

vào đó, vai trò của nhà tham vấn nhóm là giúp đỡ các thành viên trong nhómcảm thấy dễ dàng chia sẻ và khuyến khích họ hỗ trợ và đưa ra những phản hồicho nhau Nhà tham vấn nhóm giám sát và ghi chép lại (những phản hồi ghichép và hồ sơ mật) sự tiến bộ của từng thành viên trong nhóm qua từng tuần, và

cố gắng đảm bảo rằng không thành viên nào trong nhóm bị bỏ qua, bị là "kẻgiơ đầu chịu báng", hay cảm nhận được, và rằng không có các câu trả lời "đúng"

hoặc "sai" Cuối cùng, nhà tham vấn nhóm có các kỹ năng tham vấn nhó1m cụthể, sẽ được trình bày trong hai phần tiếp theo của các bài học về Tham vấnnhóm với trẻ em.

3 Khi nào tham vấn nhóm phù hợp với trẻ em? Khi nào không phù hợp?

Tham vấn nhóm thường có ích nhất với những trẻ có cùng vấn đề/ khókhăn Ví dụ, một cô gái bị lạm dụng tình dục có thể có lợi từ việc tham gia thamvấn nhòm với nhà tham vấn có kỹ năn Tham vấn nhóm cũng có thể có ích vớinhững trẻ vi phạm pháp luật, hay trẻ đường phố chẳng hạn, những trẻ có thể bịnguy hiểm khi lang thang Một số trẻ thường nhút nhát, giấu mình, hoặc sợ sệtgiao tiếp với các trẻ khác có thểt không sẵn sàng cho sự trải ngjiệm nhóm Đểđảm bảo sự an toàn cho các thành viên trong nhóm, việc chú ý đối với những trẻ

có xu hướng bạo lực khi thi hành nhóm là rất quan trọng

Mục tiêu chính của nhà tham vấn nhóm tương tự như nhà tham vấn có

nhân: nhằm giúp các nhà thành viên trong nhóm hiểu được tại sao họ hành độngtheo những cách nhất định và cách suy và cảm xúc của họ tác động đến hành vi

của họ như thế nào (để tham khảo kiến thức về mối quan hệ giữa suy nghĩ, cảm xúc và hành vi, xem Môđun III, Bài I-III) Các thành viên trong nhóm hỗ trợ lẫn

nhau để vượt qua vấn đề của họ

4 Tại sao chúng ta thực hiên tham vấn nhóm?

4.2 Sự can thiệp khủng hoảng/ giải pháp cho sự mâu thuẫn

Tham vấn nhóm có thể là một cách hữu hiệu nhằm giúp trẻ hoặc thân chủ vượt qua khó khăn hay ra các quyết định Ví dụ, trẻ em đường phố

thường phải đấu tranh với những vấn đề giống nhau (chẳng hạn như không cókhả năng kiếm tiền, bị đói, hay muốn được đến trường) và có thể là những xuấtphát điểm cho sự khẳng định và công nhận giá trị của nhau Việc biết rằngnhững người khác cảm nhận tương tự hay vượt qua những thời điểm khó khăntheo cách của họ có thể làm mọi người thấy vững dạ hơn Mọi người thườngcảm thấy cô đơn trong sự chịu đựng của mình, và việc nhận ra rằng có nhiềungười trên thế giới đồng cảm với họ có thể rất có ích

Tuy nhiên, nhà tham vấn phải tránh "những vết thương không thể hàngắn", nói cách khác là nhà tham vấn nhóm mà không để trẻ rời khỏi nhóm trong

Bởi trẻ em và người vị thành niên có xu hướng hoà đồng với nhau, nêntham vấn nhóm có thể trở thành một phương thức hiệu quả tạo điêù kiện cho trẻ

dễ dàng thể hiện những cảm xúc và giúp các em giải quyết các vấn đề và những

mâu thuẫn mà các em phải trải qua theo một cách chung Phản hồi của những trẻ khác thường có tác động mạnh mẽ và có thể thích hợp với trẻ hơn, (được trẻ ghi nhận nghiêm túc hơn) là những phản hồi từ người lớn Sự trải

nghiệm của việc trở thành thành viên của nhóm, trong đó các câu chuyện đượcchia sẻ và các cảm xúc được thể hiện một cách trung thực có thể gíup trẻ đanggặp rắc rối, trẻ gặp rủi ro hiểu rằng các em không cô đơn Trong không khí trànđầy sự tin tưởng của nhóm, trẻ có thể cảm thấy thoải mái khi quan tâm và hỗ trợngười khác, và điều này có thể giúp các em vơi đi cảm giác bị xa lánh và tổnthương mà các em có thể đang trải qua

Các cuộc tham vấn nhóm có thể là một thách thức đối với các nhà thamvấn Trẻ em có thể trở nên giận dữ, gây gổ, hay quậy phá thường xuyên trong

nhóm (nhớ lại hoạt động khởi động "Kẻ phá hoại") Chúng có thể chế nhạo các

thành viên khác trong nhóm và/ hoặc nhà tham vấn, không chấp các phản hồi,hay bỏ nhóm tham vấn Xử lý những tình huống này đòi hỏi một nhà tham vấn

có kỹ năng và có khả năng định hướng lại, duy trì một không khí hoà bình, vàgiữ cho các thành viên trong nhóm được an toàn Khi một trẻ phá bĩnh, cầnkhuyến khích các thành viên khác trong nhóm đối mặt với trẻ này, giải thíchhành vi của em ảnh hưởng như thế nào đến họ và hỏi xem em cảm nhận như thếnào và cảm xúc đó có góp phần gây ra sự phá bĩnh của em không Theo cáchnày, các thành viên trong nhóm có thể giải quyết những khó khăn của họ , họccác cách xử sự thay thế, và xây dựng các kỹ năng xã hội mới haym các cách đểgiap tiếp với mọi người

II ĐẶC TRƯNG CỦA CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÓM

Việc lựa chọn các thành viên trong nhóm tham vấn một cách thích hợp là rất quan trọng Nhà tham vấn thường chọn cho nhóm tham vấn những

trẻ có vấn đề về cảm xúc (chán nản, lo âu, buồn bã,…), có vấn đề trong việcđương đầu với sự căng thẳng, hoặc những trẻ đã trải qua những chuyện đau

buồn Những trẻ tự ti có thể được giúp đỡ để hiểu sự tác động của những mặccảm tự ti tới hoạt động của các em (Ví dụ, những trẻ tự ti thường miễn cưỡngkhi bắt đầu quan hệ bạn bè) và học cách lành mạnh hơn để nhìn nhận bản thânmình Các nhóm cũng có thể giúp cải thiện hành vi đối với những trẻ vi phạmpháp luật hay nhưng trẻ sa vào các hoạt động tiêu cực hay huỷ hoại Mặc dùnhóm của những trẻ vi phạm pháp luật có thể là một thách thức nhưng nó cũng

III CÁC HỖ TRỢ CỦA THAM VẤN NHÓM

Các nhóm chỉ nên có từ 6 đến 12 thành viên và một nhà tham vấn

Quá nhiều thành viên sẽ làm hoạt động nhóm trở nên khó khăn hơn vàkém hiệu quả Nên chia nhóm theo giới tính, đặc biệt nếu trẻ là những người vịthành niên Đôi khi có thêm một người đồng giảng sẽ giúp các hoạt động hữuhiệu dơn (Tuy nhiên, nhóm nên đảm bảo rằng anh/chị ta và người đồng giảng

có cùng các quan điểm lý luận về tham vấn và về hoạt động nhóm trước khi họđồng ý làm việc với nhau)

Khi làm việc với người vị thành niên, tốt nhất là chia nhóm giữa nhữngcậu con trai và những cô gái Trong tuổi dậy thì, các cậu con trai và các cô gáibắt đầu để ý đến nhau Thông thường, các em quá chú trọng đến việc thể hiệnnhư thế nào với người khác giới đến nỗi không chú ý và sẽ không sẵn lòng chia

sẻ những thông tin các em cho rằng gây đau khổ hay đáng xấu hổ Tốt nhất làchọn các thành viên trong nhóm có cùng vấn đề (ví dụ, nhóm trẻ bị lạm dụngtình dục, nhóm trẻ bị tàn tật, nhóm trẻ bị mồ côi)

IV THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM THAM VẤN NHÓM

Giống như các nhóm khác, trưởng của các nhóm tham vấn có hiệu quảcần có và sử dụng một loạt đa dạng các kỹ năng giao tiếp (Crey & Cỏey 1992).Trong số đó những kỹ năng quan trọng nhất là:

2 Thông thường, trẻ vi phạm pháp luật thường bị xã hội chối bỏ "những trường hợp tuyệt vọng" v các em à tâm th bắt đầu nhìn nhận bản thân như vậy, do đó c ng l m t à tâm th à tâm th ăng thêm những ấn tượng tiêu cực của xã hội Tuy nhiên, trong một nhóm, nh tham v à tâm th ấn nhóm khai thác những tích cực của những trẻ n y v th à tâm th à tâm th ể hiện sự chấp

1 Lắng nghe tích cực: Trưởng nhóm phải lắng nghe một cách tích cựcnhững gì các thành viên trong nhóm bày tỏ và các thành viên khác đáp lại nhưthế nào Việc này bao gồm sự chú ý đến ngôn ngữ, giọng điệu và những điệu bộkhông thể hiện bằng lời quanh những điều các thành viên trong nhóm bày tỏ;

2 Kết nối, Nhà tham vấn giúp các thành viên trong nhóm nhận ra nhữngnét tương đồng của họ (ví dụ, Phương à, cháu và Dũng dường như đều có cùngnhững điểm không thích cha dượng);

3 Ngăn cản: Trưởng nhóm không cho phép thành viên không tập chung,phá phách hoạt động của nhóm bằng cách định hướng lại cho các em hoặc ngăncản các em độc quyền trong đàm thoại;

4 Tổng hợp Trưởng nhóm giúp các thành viên nhận thức về những gìxảy ra và nhóm, cũng như thành viên của nhóm đã thay đổi như thế nào bằngcách tổng hợp lại những gì đã diễn ra trong nhóm; ví dụ: "Cô đã nhận thấy rấtnhiều tiến bộ từ tất cả độc quyền trong đàm thoại;

Sự thông cảm, cởi mở cá nhân, sự dũng cảm, sự linh hoạt, sự thẩm tra, sự khuyến khích và khả năng đối mặt để hỗ trợ thành viên của nhóm cũng là những kỹ năng tối quan trọng.

Trưởng nhóm tham vấn cần có rất nhiều kỹ năng để giúp đỡ nhóm củamình đạt được tiến bộ Một nhà tham vấn càng có hiệu quả trong việc giúp đỡcác thành viên đạt được sự tiến bộ là nhà tham vấn có nhiều kỹ năng trong vóncủa họ Hãy nhớ rằng Nhà tham vấn phải mất thời gian để đạt được thành côngvới bất kỳ kỹ năng nào trong tham vấn nhóm Nếu mắc lỗi; nhà tham vấn rốtcuộc cũng chỉ là một con người!

Những meo để tham vấn có hiệu quả:

Bước đầu của hàng loạt các nhóm tham vấn (giả sử 10 tiếng và một nửa

số cuộc giao tiếp siễn ra hàng tuần trong suốt mùa hè), việc các nhà tham vấnnhóm yêu cầu các thành viên trong nhóm giới thiệu bản thân là rất quan trọng.Điều này có thể được thực hiện theo cách rất sáng tạo, ví dụ, "cô muốn mỗicháu giới thiệu với nhóm tên của mình, các cháu từ đâu tới, tại sao các cháu lạiđến đây, và một điều mà các cháu thích nhất ở bản thân mình"

Khi bắt đầu hàng loạt các cuộc tham vấn, nhà tham vấn nên thường xuyên

giải thích cho trẻ hay các thành viên trong nhóm về các mục đích của tham vấn

nhóm (Ví dụ, "Nhóm này là nơi để chúng ta chia sẻ các vấn đề, mơ ước, ý kiến,cảm xúc, và suy nghĩ với nhau ở đây chúng ta có thể hỗ trợ người khác và thểhiện mình một cách tự nhiên"), cũng như các mục tiêu của tham vấn nhóm("Chúng ta hy vọng rằng qua quá trình làm việc với nhau, nói về các khó khăn,

và hỗ trợ lẫn nhau để cảm thấy tốt hơn, và rằng mỗi người trong nhóm này đềutạo nên sự tiến bộ cho các mục tiêu của mình)

Nhà tham vấn nhóm có hiệu quả:

Chú ý tới những thê hiện cả bằng lời và không lời của các thành viêntrong nhóm và phản hồi một cách phù họp

Lắng nghe một cách tích cực và sử dụng các kỹ năng giao tiếp nhằm khaithác các trải nghiệm, cảm xúc và suy nghĩ của các thành viên trong nhóm

Can thiệp có hiệu quả khi những sự kiện bất ngờ phát sinh trong quá trìnhtham vấn nhóm (ví dụ, khi hai thành viên tranh cãi gay gắt, nhà tham vấn phải

có khả năng giải quyết mâu thuẫn mà không đổ lỗi hay chế nhạo ai)

Làm việc đúng mực với các thành viên phá bĩnh trong các trong nhómchịu trách nhiệm về hành vi của họ Nhà tham vấn nhóm có hiệu quả hỗ trợ mọingười đối mặt với các hành vi phá bĩnh hay tiêu cực của thành viên khác (ví dụ,bằng cách yêu cầu người phá bĩnh nghĩ xem tại sao anh/chị ta xử sự theo cách

đó và cố gắng hướng dẫn anh/chị nghĩ xem hành vi đó có thể liên hệ đến vấn đềanh/chị ta đang gặp phải trong cuộc sống như thế nào)

Làm việc hợp tác và hiệu quả với đồng trưởng nhóm

Sử dụng các phương pháp tham vấn nhóm để giúp các thành viên tạo nênnhững tiến bộ trong cuộc sống của họ, như giao nhiệm vụ ở nhà (ví dụ, trước khitrẻ rời khỏi nhóm, yêu cầu mỗi thành viên đặt ra các mục tiêu cần đạt được trongtuần tới và kiểm tra với mỗi trẻ trong tuần tới để xem các em có thể đạt đượcnhững mục tiêu đó như thế nào)

Không chia sẻ kinh nghiệm và cảm nghĩ của bản thân về vấn đề của trẻ

đặt những nhu cầu của mình sang một bên để tập trung vào các thành viên trongnhóm.

Khuyến khích sự tham gia tích cực của các thành viên của nhóm, nhưngkhông được "cưỡng ép" bất cứ thành viên nào nếu các em không muốn nói

Nhận thức được vai trò mà từng thành viên thể hiện trong nhóm và hiểu

rõ vai trò nào là hữu ích và không hữu ích trong việc phát triển cá nhân cũngnhư phát triển toàn nhóm (Ví dụ, một thành viên trong "hống hách"có thểkhuyến khích quá trình thảo luận nhưng cũng có thể ngăn các thành viên kháckhỏi việc trở nên linh hoạt trong nhóm Hoặc một thành viên trong nhóm tậptrung cao độ vào những vấn đề của người khác thường giúp những người nàynhận ra những điều quan trọng về bản thân họ, nhưng thành viên này có thểtránh nói đến vấn đề khó khăn của mình trong quá trình)

Có khả năng hài hước khi thích hợp

Cho phép im lặng khi thích hợp

Khuyến khích các thành viên thể hiện thể hiện cảm xúc và suy nghĩ củahọ

Sử dụng âm điệu vừa phải

Giữ những hồ sơ của từng lần tham vấn nhóm (bao gồm các chủ đề chính

đã thảo luận trong nhóm và quá trình mỗi thành viên trong nhóm đạt đến mụctiêu của họ)

Có khả năng chuẩn đoán hay đánh giá mức độ và sự tiến bộ không chỉ củanhóm mà của từng người trong nhóm

Giúp các thành viên trong nhóm trao đổi những gì họ học được từ nhómvới môi trường của hị, ví dụ, qua việc giao nhiệm vụ, khuyến khích các hành vichia sẻ những ví dụ về việc họ đã thay đổi và cải thiện hành vi của mình như thếnào ở trường ngoài nhóm

Phỏng theo D Brades & H Philips (1990) Sổ tay của người chủ trò: 140 trò chơi cho Giảng viên và Trưởng nhóm Cheltenham, UK: Stanley Thornes, Corey, M S & Corey, G (1992) Các nhóm: Qua trình và thực tiễn (ấn bản lần thứ tư), Pacific Grove, CA: Broolas/Cole and McClure, B A (1990): "ý thức

nhóm: Nhóm phát triển và nhóm thoái trào" Tạp chí các nhà chuyên môn tham vấn nhóm" (15), trang 159- 170.

V CÁC MỤC ĐÍCH VÀ MỤC TIÊU CỦA NHÀ THAM VẤN NHÓM

và ghi nhận những phản hồi tích cực và tiêu cực)

VI KIẾN THỨC THAM KHẢO

Để hoạt động có hiệu quả hơn, nhà tham vấn phải có kế hoạch trước vàphải quen thuộc với các giai đoạn nhóm thường diễn ra và cách các giai đoạn đó

"tiến triển" Với những kiến thức được trang bị này, nhà tham vấn phải có thể sửdụng các kỹ năng thích hợp để giúp nhóm của mình phát triển toàn diện Nhàtham vấn nhóm có sự chuẩn bị tốt sẽ điều hành nhóm một cách trôi chảy và cóhiệu quả

Thiết lập nội quy cho các nhóm tham vấn.

Các nhóm tham vấn có hiệu quả nhất khi không có quá nhiều nội quy

và các nội quy phải rõ ràng Nếu có quá nhiều nội quy, các thành viên sẽ rất dễ

quên Các nhóm cũng không nên giống như một "sự trừng phạt" trẻ em với quánhiều nội quy, trẻ có thể cảm giác như các em đang ở một nơi giống như trườnghọc Các nội quy nên rõ ràng và dễ hiểu đối với mọi thành viên của nhóm, nếunội quy không rõ ràng, một số thành viên sẽ vô tình hoặc cố ý vi phạm nội quy.Các nội quy có thể bao gồm:

Không nói chuyện riêng khi người khác đang nói

Tôn trọng những gì các thành viên bày tỏ

Tham gia một cách tích cực nhất theo khả năng

Từng người một nói

Không châm chọc người khác hoặc đánh nhau

Cam kết tham gia vào các lần gặp gỡ của nhóm (nếu các thành viên bỏkhông tham gia liên tục, các em sẽ không đạt được lợi ích từ quá trình nhóm)

Đúng giờ và cam kết tham gia vào mõi lần tham vấn

Nhà tham vấn nhóm nên cho phép trẻ tự đề ra một số "các nội quy cơ

bản" trong cuộc tham vấn đầu tiên Điều này sẽ giúp trẻ cảm thấy nưh thể họ

"làm chủ" nhóm, và khiến nhà tham vấn có thể không giống một "người độcđoán" Sẽ rất có ích khi viết các nội quy này lên bảng trắng hay giấy lớn rồi treolên tường

Lưu giữ hồ sơ:

Nhà tham vấn nhóm cần lưu giữ các hồ sơ được ghi chép về mỗi cuộc tham vấn nhóm, ghi nhận bất cứ vấn đề quan trọng nào thành viên nhóm nêu ra, tâm trạng của từng trẻ, và mức độ tham gia của từng trẻ vào nhóm.

Các nhà tham vấn nhóm cũng nên ghi chép các mục tiêu của từng trẻ vào nhóm.Các nhà tham vấn nhóm cũng nên ghi chép các mục tiêu của từng trẻ đặt ra vàcách nhóm có thể giúp trẻ đạt được những mục tiêu đó

Năng động nhóm.

Sự tương tác giữa các thành viên trong nhóm có vẻ đơn giản nhưng thực

tế chúng là những quá trình xã hội phức tạp ảnh hưởng đến các hành vi và hệ

quả Năng động nhóm xảy ra trong nhóm và kéo theo sự tương tác của các thành viên và trưởng nhóm, bao gồm vai trò của các thành viên và trưởng nhóm.

Mỗi cá nhân có tác động nhất định lên nhóm chỉ khi nhóm ảnh hưởng đến

họ Bởi vì số lượng của sự tương tác trong nhóm tăng tỉ lệ với sự gia tăng sốthành viên của nhóm, do đó chú ý đến cách thức giao tiếp trong nhóm tham vấn

là yêu cầu tất yếu (Đây là một trong những lý do để giữ số thành viên trongnhóm ở mức tối thiểu, tốt nhất là từ 6 đến 8 người)

Sự phức tạp của sự tương tác trong nhóm được minh hoạ bằng những nội

dung được chuyển tải trong nhóm bằng lời hoặc bằng lời Ví dụ, một thành

viên có "khoảng cách" về tinh thần và vật chất với nhóm (ví dụ, bằng việc duytrì sự im lặng trong suốt thời gian tham vấn) sẽ tác động đến cách nhóm đó hoạtđộng rõ rết khi thành viên đó phát biểu

VII CÁC GIAI ĐOẠN CỦA NHÓM

Trong khí làm việc với trẻ theo nhóm, nàh tham vấn tập trung vào từngthành viên trong nhóm nhưng cũng chú ý đến toàn nhóm Những nhà tham vấnnhóm có hiệu quả nhận ra và tiên liệu trước các giai đoạn mọi nhóm đều trảiqua, gọi là: "hình thành, xung đột, hoà giải, thực hiện và kết thúc" (Gladding,1994) Xác định được các giai đoạn nhóm sẽ giúp nhà tham vấn đề ra hoặc sửdụng các can thiệp trưởng nhóm một cách thích hợp (Ví dụ, thực hiện các hoạt

động để đưa nhóm từ những bước đầu đến giai đoạn phát triển nhóm bằng cáckhuyến khích sự chia sẻ cá nhân giữa các thành viên trong nhóm).

Hình thành (giai đoạn 1).

Giai đoạn đầu là giai đoạn "phụ thuộc" hay "hình thành" Trong giai đoạn này các thành viên của nhóm chưa biết về nhau, họ chờ đợi người điều hành nhóm hoặc những người khác cho định hướng Các thành viên cần

được khuyến khích nói về bản thân và họ hy vọng đạt được những gì khi thamgia nhóm

Một số ý kiến:

mẫu trong bộ tài liệu này) nhằm khuyến khích chia sẻ và sự tin tưởng giữa cácthành viên

quan hệ với người khác bằng cách tổ chức các trò chơi/ hoạt động dưới dạng bộđôi hay nhóm nhỏ Không bỏ qua những thành viên nhút nhát/ hướng nội trongnhóm, cố gắng lôi cuốn họ tham gia vào quá trình và chuyển tải tới họ một nộidung rằng họ là những thành viên quan trọng

phù hợp Luôn nhớ rằng tham vấn không phải là một "trò chơi" vui vẻ với mụcđích duy nhất là giải trí cho trẻ em Nó là một sự can thiệp mang tính liệu phápđược xây dựng với mục đích giúp trẻ vượt qua khó khăn, phát triển, thay đổi,khám phá bản thân Nếu nhóm bắt đầu xấu đi (chẳng hạn, trẻ mất trật tự, haycười rúc rích), việc chấn chỉnh lại, và giành lại sự kiểm soát nhóm phụ thuộc vàonhà tham vấn Trong những tình huống như vậy, nhà tham vấn cần nhắc lại chocác thành viên mục đích củ tham vấn nhóm và nhấn mạnh rằng nếu các thànhviên không tôn trọng nhóm, họ sẽ không được lợi từ hoạt động nhóm

khích các thành viên khác làm như vậy Sử dụng phương pháp kết nối (như đãthảo luận ở Môđun V, Bài IV - VI về tham vấn gia đình) để chỉ ra những trảinghiệm tương đồng giữa các thành viên trong nhóm

 Đảm bảo rằng trẻ nhận thức được những gì đang xảy ra, trình bàyvới các em về mục đích tham vấn nhóm, và nói với các em những điều anh/chịmong đợi ở các em Để tăng cường sự sẵn lòng chia sẻ của trẻ, anh/chị phải đảmbảo trẻ hiểu rằng những điều được thảo luận trong nhóm sẽ được giữ kín trongnhóm (việc này gọi là giữ bí mật) Giải thích với trẻ rằng anh/chị mong đợi các

em trải nghiệm nhóm một cách nghiêm túc, hỗ trợ lẫn nhau, tham gia nhóm mộtcách tích cực

 Khuyến khích sự trung thực và cởi mở giữa các thành viên trong nhóm.

 Cho phép trẻ tự thiết lập một số nội quy cơ bản (ví dụ, không

ngắt lời, không chửi thề…)

 Ghi nhận và phản ánh những điểm mạnh cũng như những điểm cần rút kinh nghiệm của các thành viên trong nhóm.

Xung đột (giai đoạn 2).

Giai đoạn hai trong tham vấn nhóm là giai đoạn "mâu thuẫn" hay "xung

đột" Xung đột trong nhóm có thể dễ dàng khám phá hay phá vỡ Kiểu xung đột và số lượng xung đột thể hiện mức độ của sự cạnh tranh diễn ra trong nhóm Đặc biệt với trẻ em, anh/chị sẽ thấy sự cạnh tranh khi các em tranh nhau

nói, hay các thành viên trong nhóm cố gắng "trội hơn" các thành viên với câuchuyện của các em

Một số ý kiến

rằng, với tư cách là nhà tham vấn nhóm, vai trò của anh/chị không phải là thầygiáo hay một người độc đoán Anh/chị có nhiệm vụ khuyến khích sự chia sẻ và

hỗ trợ giữa các thành viên trong nhóm Nếu xung đột xảy ra, hãy xử lý trực tiếp

và tập trung nhóm trở lại Luôn nhớ rằng chỉ phê phán hành vi của trẻ chứ khôngphê phán trẻ (Ví dụ: "Ngọc, khi cháu nói thầm với Hải Anh như vậy là cháu gâyxao lãng cho cả nhóm" thay vì nói "Ngọc cháu không xứng đáng ở đây - cháuthật thô lỗ và xử sự như một đứa trẻ 5 tuổi vậy!")

 Đôi khi xung đột có thể lành mạnh (miễn là nó không thể hiện bằngbạo lực thân thể) Chẳng hạn, nếu hai trẻ tranh cãi với nhau trong nhóm, nhàtham vấn nên xác định điều gì khiến trẻ bất hoà mà không đổ lỗi cho các em.Khuyến khích các em nhận phần trách nhiệm của mình trong cuộc tranh cãi.Thảo luận (đưa ý kiến của các thành viên khác trong nhóm vào) Xem nhữngmâu thuẫn như vậy có thể xử lý như thế nào trong tương lai.

trẻ giận dữ vô cớ với một thành viên nào đó trong nhóm, hãy xác định xem cóđiều gì đang xảy ra trong trẻ không (chẳng hạn, trẻ giận dữ với một viên tronggia đình và đang trút nỗi giận dữ đó lên một thành viên trong nhóm, hoặc trẻ cóthể đang ở trong tâm trạng khó chịu, đang thất vọng ghê gớm)

Nếu hành vi lại tiếp diễn, bình tĩnh yêu cầu trẻ ra khỏi nhóm (tuy nhiên nhàtham vấn không nên cao giọng với trẻ, hoặc thể hiện cho trẻ thấy hành vi của trẻ

là "tồi tệ" khi phá bình trong nhóm) Nói với trẻ đó rằng khi nào em cảm thấykiểm soát soát được hành vi của mình và sẵn sàng tham gia vào nhóm, em cóthể (Hướng này mang lại cho trẻ sự kiểm soát và trách nhiệm đối với hành vicủa các em) Quan trọng hơn cả, hãy kiên nhẫn!

Hoà giải (Giai đoạn 3)

Giai đoạn này tập trung vào "sự liên kết" hay "hoà giải" và được đặc trưngbởi tinh thần đoàn kết của nhóm Các thành viên trở nên thoải mái và gần gũihơn về tâm lý Mỗi thành viên đều thấy mình ở trong nhóm và việc chia sẻ bắtđầu có hiệu quả Các thành viên trong nhóm biết về nhau hơn và nhà tham vấn

có khái niệm rõ ràng về vấn đề mọi người đang gặp phải và cần được giải quyết

Thực hiện (Giai đoạn 4).

Trong giai đoạn này, việc "Thực hiện" các công việc chính của nhómđược bắt đầu Các thành viên trong nhóm bắt đầu gánh vác các vai trò xây dựngkhác nhau (ví dụ, trưởng nhóm, người hỗ trợ) và xử lý những vấn đề cá nhân.Mức độ thoải mái trong nhóm cũng tăng lên và có xu hướng trở thành thời điểm

thích hợp cho quá trình giải quyết vấn đề Giai đoạn này chiếm khoảng 50% thờigian của nhóm.

Kết thúc (Giai đoạn 5).

Giai đoạn cuối cùng, "dừng" để kết thúc Những sự mất mát khi chia taynhóm nảy sinh Việc này có thể gây những cảm xúc đau đớn cho một số thànhviên trong nhóm (ví dụ, nói chia tay với các thành viên trong nhóm có thể nhắcnhững trẻ đường phố nhớ đến sự chia rẽ trong gia đình các em) Cần dành thờigian để phản ánh sự tiến bộ của từng thành viên trong nhóm Khen ngợi sự hoànthành các mục đích cũng là một trọng tâm chủ yếu

Một số ý kiến:

của từng thành viên trong suốt quá trình hoạt động nhóm, cũng như sự hỗ trợcủa cả nhóm đối với một người Việc này làm trẻ cảm thấy các em có nhữngđóng góp quan trọng nhất định vào quá trình "Việc nói lời chia tay với nhau quả

là khó khăn và tất cả chúng ta đều cảm thấy buồn Nhưng các cháu đã làm mộtviệc tuyệt vời, nói chuyện và chia sẻ các cảm xúc với nhau, và dũng cảm sửachữa những điều sai trái trong cuộc sống của mình Các cháu rất xứng đáng để

đến thành phố mới, chia tay với bạn bè)

 Yêu cầu các thành viên trong nhóm nói về những gì họ đã đạt được khi là một thành viên của nhóm (nhấn mạnh những điểm tích cực) Một

ý kiến khác là yêu cầu mỗi người nói một điều gì tốt đẹp về một thành viên kháctrong nhóm

Có thể mất vài tuần thậm chí vài tháng để một nhóm tiến hành tất cả 5giai đoạn mô tả trên Cuối cùng, khi các trẻ trong nhóm đã tiến bộ đầy đủ, nhóm

cần phải kết thúc để nhà tham vấn có thể tập trung sự chú của mình vào nhữngtrẻ khác đang cần sự giúp đỡ.

Mục tiêu là các thành viên trong nhóm phát triển sự độc lập và tính tự lập;khi kết thúc nhóm có thể nói về bất cứ thành tự của thành viên nào đạt đượctrong việc này

Các hoạt động là cách tích cự để thu hút trẻ tham gia vào quá trình nhóm Chúng mang lại sự hoà nhập bởi vì trẻ được khuyến khích tham gia vào

các hoạt động khác nhau có thể khai thác cảm xúc và khuyến khích sự tương tácgiữa những nhóm trẻ cùng lứa Trò chơi và các hoạt động cũng tạo ra sự hứngkhởi và thú vị trong nhóm đối với trẻ

Các trò chơi khác nhau có thề được sử dụng trong các giai đoạn khácnhau của nhóm Ví dụ, các trò chơi khởi động giới thiệu (giống như các trò đã

sử dụng trong khoá tập huấn này) rất có hiệu quả trong giai đoạn bắt đầu hoặc

"hình thành" nhóm

Những trò chơi khác có hiệu quả trong các giai đoạn giữ a của quá trìnhnhóm trẻ giúp vượt qua các vấn đề khác nhau Ví dụ:

Lòng tin

mắt lại và đi bên cạnh người kia, theo các chỉ dẫn bàng lời và sự dẫn dắt củangười đó

người đứng giữa vòng tròn và ngã người về phía trước, phía sau, được mọingười giúp đỡ Hoán vị để mọi trẻ đều có cơ hội là người đứng giữa vòng

Tự nhận thức, Tự bộc lộ và Tự trọng

Các bài tập và trò chơi nhằm tạo điều kiện cho sự tự nhận thức, tự bộ bộc

lộ, tự trọng có thẻ bao gồm trong các trò chơi hoàn thiện câu (ví dụ, "Tôi tự hàovề…" hoặc "một ngày nào đó, tôi muốn trở thành…"), chuẩn bị một quảng cáo

để "chào bán" chính mình, hoặc vẽ mình như một cái cây, con vật hoặc con

chim Việc yêu cầu trẻ điền vào ô trống của cửa sổ Johari (xem mẫu đính kèm)

và chia sẻ câu trả lời với nhóm có thẻ là một bài tập có ích và có hiệu quả

Sự hợp tác của nhóm

Các phương diện khác của một nhóm (ví dụ, lãnh đạo nhóm, giao tiếp,phân chia lao động, phối hợp) có thể khai thác qua các trò đố vui khác nhauhoặc bài tập giải quyết vấn đề Ví dụ, trò chơi "Kim tự tháp" gồm 5 thành viênđược yêu cầu xếp thành hình tháp chỉ sử dụng 4 chân (hoặc hai tay, hai chân)trên mặt đất Một trò chơi vui vẻ khác cho trẻ hoạt động "Một vấn đề nan giản"

(xem hoạt động khởi động, Modun V, Bài IV, Phần I).

Kết thúc (Giai đoạn "kết thúc")

Ở giai đoạn này "dừng" hoặc kết thúc nhóm, một quyển sổ ghi nhớ, mỗitrang được tạo nên bởi một thành viên là một cách tốt để bổ sung vào các giảipháp cho việc kết thúc quá trình nhóm Quyển sách bao gồm những điều tác giảhứa sẽ nhớ về nhóm và các thành viên trong nhóm hoặc bất cứ điều gì họ muốncác thành viên khác nhớ về họ Các bản sao được phát cho mỗi trẻ trong nhómvào buổi cuối cùng của nhóm.

Phỏng theo M.S.Cory & G Corey (1992) Nhóm: Tiến hành và Thực tiễn (Tái bản lần thứ 3), K.N Dwineli & R.S Skynner (1993) Tham vấn với trẻ em

và người vị thành niên: Sổ tay, S.T Gladding (1994) "Tham vấn nhóm có hiệu quả", t 1-5 và B.A McClure (1990) "ý thức nhóm: Nhóm phát triển và nhóm thoái trào" Tạp chí cho những nhà chuyên nghiệp tham vấn nhóm với trẻ em, (15), t.159 - 170.

VIII KIẾN THỨC THAM KHẢO

1 Tại sao tham vấn gia đình lại hữu ích?

Mỗi người sống trong một hoàn cảnh gia đình và văn hoá nhất định, cảhai yếu tố này đều ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển cá nhân Những trẻ sốngtrong các gia đình đầm ấm và có giáo dục, luôn khuyến khích sự phát triển lànhmạnh của các em, thường có xu hướng phát triển thành những người lớn tự chủ,độc lập và hữu ích Ngược lại, những trẻ lớn lên trong các gia đình có sự ngượcđãi và bỏ rơi thường dễ trở thành những kẻ tội phạm, nghiện hút, và /hoặc cóvấn đề về tâm lý nghiêm trọng Vì các gia đình có ảnh hưởng sâu sắc đến các cánhân, cho nên tốt hơn cả là làm việc với toàn bộ gia đình thân chủ nhằm thay đổinhững động lực, mô hình gia đình đã tạo nên các vấn đề của thân chủ

Các nhà tham vấn, cán bộ xã hội, nhà tâm lý học và những chuyên gia hỗtrợ khác bắt đầu làm việc với gia đình từ năm 1950, khi các nhà nghiên cứu giađình phương Tây nhận ra rằng những rối loạn tâm thần trầm trọng có thể do các

mô hình giao tiếp ứng xả của gia đình có vấn đề Nhà nghiên cứu về gia đình nổitiếng Gregory Bateson đã công bố rằng những thân chủ được tham vấn trong sựkết hợp với gia đình ít bị tái phát và tiến bộ nhanh hơn những người được thamvấn đơn lẻ (Ivey & Ivey, 1993) Chứng minh này của ông đã tạo tiền đề cho

"trào lưu" về tham vấn gia đình

Nhà tham vấn làm viẹc với trẻ một cách riêng biệt (mà không có sự thamgia của các thành viên khác trong gia đình trẻ), thường không thành công trongviệc giúp trẻ cải thiện tình huống của các em Tham vấn cá nhân có thể giúp trẻhọc được những kỹ năng đối mặt mới, có thể hỗ trợ ngắn hạn Nhưng khi trẻquay trở về nhà, các hành vi có vấn đề cũ lại tái hiện Chẳng hạn, nhà tham vấnlàm việc với một trẻ thiếu tính tự trọng và đang cảm thấy chán nản Cô bé cócảm nhận về bản thân rất tiêu cực (chẳng hạn, em tin rưàng em "xấu xí" và "ngungốc"), nhà tham vấn có thể làm tham vấn riêng với em để giúp em thay đổiquan niệm về bản thân Vài tuần sau đó, nhà tham vấn cảm thấy rất lo lắng vì em

có vẻ như chán nản hơn Nhà tham vấn hỏi em các câu hỏi về cuộc sống gia