TÂY bắc một VÙNG đất GIÀU GIÁ TRỊ văn hóa TRUYỀN THỐNG các dân tộc THIỂU số

Tây Bắc - Vùng đất có tầm quan trọng về địa lý - Kinh tế - Chính trị Vùng Tây Bắc bao gồm các tỉnh, Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Điện Biên có đường biên giới giáp với các nước bạ

TÂY BẮC - MỘT VÙNG ĐẤT GIÀU GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ

1.2.1 Tây Bắc - Vùng đất có tầm quan trọng về địa lý - Kinh tế - Chính trị

Vùng Tây Bắc bao gồm các tỉnh, Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Điện Biên có đường biên giới giáp với các nước bạn Lào và Trung Quốc, Với gần 30 dân tộc anh em: Kinh, Thái, H’Mông, Mường, LaHa, Tày, Dao, Kháng, Sinh Mun, Khơ mú, Lào, Hoa, … cùng sinh sống, là một vùng rộng lớn có địa chính trị, kinh tế- văn hóa độc đáo, có vị trí chiến lược đối với sự phát triển của đất nước cả về an ninh -quốc phòng

- kinh tế, xã hội và văn hóa Đây là cửa ngõ đường bộ và các tỉnh biên giới cũng là án ngữ các quốc gia phương Bắc tiến xuống Đông Nam Á Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch phản động, từ trước tới nay luôn lợi dụng vị trí hiểm trở, những khó khăn tạm thời về kinh tế - xã hội

để thực thi các thủ đoạn chia rẽ dân tộc, thực hiện “ diễn biến hòa bình” nhằm chống phá cách mạng nước ta Vì thế, vị trí quan trọng này luôn được các nhà cầm quân trong lịch sử và được Đảng xác định là then chốt trong cuộc đấu tranh cách mạng dành độc lập dân tộc cho đến công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc ngày hôm nay

Trong sự nghiệp đổi, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tạo điều kiện để Tây Bắc phát triển đồng đều và vững chắc, cùng đất nước tiến lên công nghiệp hóa- hiện đại hóa Bên cạnh sự phát triển chung của đất nước, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về mở cửa, giao lưu hội nhập kinh tế quốc tế, Khu vực Tây Bắc cũng đang đứng trước thời cơ và thách thức lớn, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, giữ vững chủ quyền an ninh quốc gia, xây dựng

nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, tạo nên sự chuyển biến mạnh mẽ về đời sống văn hóa trong đời sống đồng bào các dân tộc Tây Bắc Từ chủ trương và sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước sự cố gắng nỗ lực của chính quyền địa phương và nhân dân, đời sống kinh tế văn hóa, xã hội của người dân Tây Bắc đã có nhiều khởi sắc Sản xuất nông nghiệp từ chỗ mang tính tự cung, tự cấp đã chuyển sang hàng hóa sản xuất khá phổ biến ở các vùng gắn với thị trường trong nước và quốc tế, cơ cấu cây trồng, chăn nuôi đã được chuyển đổi ở nhiều địa phương Sự đầu tư của nhà nước vào các công trình kinh tế trọng điểm như: Nhà máy thủy điện Hòa Bình, nhà máy thủy điện Sơn La hiện

có công xuất lớn nhất Đông Nam Á, hệ thống giao thông nối liền các tỉnh vùng Tây Bắc, giao thông tới các trung tâm huyện, thị xã, thành phố Hệ thống bưu điện, chợ, trường học được mở rộng đến từng cụm xã, bản Nhiều thôn, bản đã có đội văn nghệ quần chúng, nhiều bản đã trở thành bản văn hóa có sức hấp dẫn đối với khách du lịch trong nước và quốc tế Trình độ dân trí của các đồng bào các dân tộc được nâng lên

Để đi khảo sát vào những thành tựu phát triển kinh tế xã hội vùng Tây Bắc, tác giả luận văn xin đi sâu vào Sơn La, đây là một tỉnh trung tâm của miền núi Tây Bắc Trong những năm đổi mới, nhất là từ khi có nghị quyết 22- Bộ chính trị “ Về một số chủ trương chính sách lớn phát triển kinh tế xã hội miền núi” (Ngày 27 tháng 11 năm 1989), chỉ thị 39/1998/CT-TTg của thủ tướng chính phủ về việc đẩy mạnh công tác văn hóa thông tin ở miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số, cùng hàng loạt các chỉ thị, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về thực hiện tốt chính sách dân tộc, Sơn La đã có những bước tiến đáng kể về phát triển kinh tế- xã hội Hiện nhịp độ tăng trưởng tổng sản phẩm (GDP) của Sơn La đạt 7,8% Bình quân lương thực đầu người đạt 400kg,

chăn nuôi gia súc, tăng trưởng từ 2-5% năm Sản xuất lượng thực giữ vững được thế ổn định và tiếp tục phát triển Tổng sản lượng lương thực

có hạt đạt 25,5 vạn tấn năm 2008 Thế trận cây công nghiệp hàng hóa chủ lực hiện nay của Sơn La được củng cố và phát triển, tạo vùng nguyên liệu chế biến và xuất khẩu Độ che phủ của rừng năm 1996 là 21,5% tăng lên 50% năm 2008, giá trị xuất khẩu công nghiệp tăng bình quân hàng năm là 33,5% Mạng lưới điện quốc gia đã đến được 99% cơ

sở xã, phường, thị trấn, thành phố

Thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng, các dân tộc Tây Bắc nói chung Sơn La nói riêng đang có những bước tiến đáng kể về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội Các cơ sở kinh tế mới, hệ thống trường phổ thông nội trú được quan tâm thỏa đáng Vì thế, các dân tộc đã khẳng định tính vững chắc, niềm tin tuyệt đối vào con đường đổi mới của Đảng, Nhà nước ta hiện nay Sơn La đã hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, chống mù chữ và đang củng cố kết quả đó Về y tế hiện nay đã loại trừ bệnh phong trong toàn tỉnh, trên 2200 bản có cán bộ

y tế Trên lĩnh vực thông tin, báo chí, xuất bản phát triển về cả chiều sâu

và bề rộng, góp phần tích cực vào việc giáo dục lý tưởng, đạo đức, củng

cố khối đại đoàn kết cổ vũ thực hiện công cuộc đổi mới Hiện nay Sơn

La có 450 bản văn hóa, gần 60.000 gia đình văn hóa, có trên 650 đội văn nghệ quần chúng, 70% dân số được xem truyền hình, 80% dân số được nghe hệ thống Đài phát thanh Trung ương và địa phương

Từ những nét cơ bản về kinh tế, xã hội của Sơn La cho thấy, đời sống văn hóa, xã hội của đồng bào các dân tộc Sơn La cũng như miền núi Tây Bắc hôm nay đã có sự thay đổi đáng kể Những gì đạt được từ chiến lược phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo của Đảng, Nhà nước

hôm nay là do “Đảng bộ các tỉnh Tây Bắc không chỉ quan tâm đến mặt

kinh tế mà còn đặc biệt quan tâm chăm lo đến đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số, đẩy mạnh sự nghiệp giáo dục, phát huy văn hóa dân tộc và tăng cường giao lưu văn hóa giữa các dân tộc anh em” [53, tr.39], đây chắc chắn sẽ là động lực để đồng bào Tây Bắc nói

chung, Sơn La nói riêng vững bước phát triển, đi lên

Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa các tỉnh miền núi Tây Bắc thực chất cũng là quá trình hình thành và phát triển con người - nguồn lực cơ bản thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của bà con các dân tộc Tây Bắc

1.2.2 Tây Bắc vùng đất của những trang sử anh hùng

Tây Bắc, là địa bàn miền núi, nhiều dân tộc, có truyền thống văn hóa lâu đời từ thời dựng nước và giữ nước Đồng bào các dân tộc Tây Bắc, trừ một bộ phận cư trú ở vùng thấp, còn phần lớn sống ở vùng núi cao, biên giới nơi không chỉ có nhiều tiềm lực to lớn về kinh tế mà còn có vị trí chính trị xung yếu, là tiền đồn quan trọng cho bảo vệ tổ quốc Người dân Tây Bắc với bản chất chịu thương, chịu khó, cần cù lao động sáng tạo, yêu quê hương đất nước Do phải thường xuyên đấu tranh chống thiên nhiên khắc nghiệt, chống

kẻ thù ngoại xâm, tinh thần đoàn kết cộng đồng đã tạo nên sức mạnh của thiết chế xã hội truyền thống

Xưa kia ông cha ta đã dựa vào địa thế hiểm trở và tinh thần chiến đấu của các dân tộc mà dựng cờ tụ nghĩa hay chiến đấu lâu dài chống lại các thế lực bành trướng và xâm lược nước ngoài và trong các cuộc kháng chiến sau này miền núi vẫn luôn là địa bàn chiến lược quan trọng trong công cuộc dành tự do và thống nhất tổ quốc

Thời kỳ chống Bắc thuộc, Triệu Đà thôn tính Âu Lạc, người dân vùng Tây Bắc đã cùng nhau đoàn kết với người miền xuôi đấu tranh chống giặc ngoại xâm Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp của nhân dân ta, đồng bào các dân tộc Tây Bắc luôn đoàn kết một lòng theo

Đảng, theo Bác chống thực dân Pháp, vùng Tây Bắc đã trở thành căn cứ cách mạng quan trọng của Trung ương và của Chính phủ ta Thời kỳ này phong trào Việt Minh phát triển mạnh ở đây, thu hút đông đảo đồng bào các dân tộc Tây Bắc khẩn trương chuẩn bị đón thời cơ dành chính quyền Ngược dòng lịch sử, năm 1943, tại nhà ngục Sơn La, người thanh niên cách mạng dân tộc Thái Lò Văn Giá, đã cùng với chi bộ nhà tù tổ chức cuộc vượt ngục thành công đưa nhiều đồng chí là tù chính trị trở lại hoạt động, lãnh đạo phong trào cách mạng chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công khởi nghĩa toàn quốc Trong đó có đồng chí Nguyễn Lương Bằng Sau khi trở về người thanh niên này đã hy sinh anh dũng

Cũng trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, các dân tộc miền núi đã hết lòng ủng hộ và hy sinh quên mình cho kháng chiến đi đến thắng lợi Trong chiến thắng Điện Biên Phủ “Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” năm xưa đã có sự góp sức, góp của không nhỏ của đồng bào các dân tộc Tây Bắc Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975), nhân dân các dân tộc Tây Bắc lại đồng lòng đứng lên, dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng vượt qua muôn vàn khó khăn, ra sức lao động sản xuất, góp phần là hậu phương lớn của Miền Nam ruột thịt Ở Tây Bắc chỉ trong bốn năm từ năm 1965-1968 Tây Bắc đã có 159.818 thanh niên các dân tộc lên đường tòng quân ra mặt trận, trong đó có 2% là nữ và nhiều con em các dân tộc thiểu số Trong suốt cuộc chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, bàn chân của con em các dân tộc thiểu số đã in khắp các chiến trường, trong số

đó có rất nhiều người đã không bao giờ trở về

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa, song các thế lực thù địch vẫn lợi dụng địa bàn hiểm trở, cư dân thưa thớt, đặc biệt lợi dụng dân tộc Tây Bắc có những mối quan hệ láng giềng và quan hệ họ hàng thân thiết với đồng bào dân tộc ngoài biên giới hoạt động chống phá cách mạng nước ta, mục đích

nhằm vô hiệu hóa các chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà

nước Tuy nhiên, trước “Đường lối chính trị đúng đắn của Đảng ta đã từng

bước cảm hóa mạnh mẽ và thu hút được tất cả các dân tộc thiểu số Tây Bắc

đi theo con đường đấu tranh và xây dựng để có dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh theo định hướng xã hội chủ nghĩa” [53, tr.45].

Với truyền thống yêu nước và lòng tin vững chắc vào sự nghiệp cách

mạng của Đảng, tiếp bước cha, anh, “Các dân tộc, tộc người sống trên vùng

Tây Bắc đã tìm thấy sức mạnh của mình, con đường phát triển của mình trong sức mạnh và con đường phát triển chung của cả cộng đồng các dân tộc nước ta,” [53, tr.43] luôn thực hiện tốt chính sách của Đảng, Nhà nước,

định canh, định cư, xóa bỏ cây thuốc phiện truyền thống, thực hiện nhận đất, nhận rừng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến, đưa các giống mới vào gieo trồng, tích cực xóa đói, giảm nghèo, xóa nạn mù chữ, mở mang y tế, phát triển giao thông, vận tải, phát thanh - truyền hình, thông tin văn hóa…Đảng bộ các dân tộc Tây Bắc đặc biệt quan tâm phát triển nền văn hóa nghệ thuật các dân tộc thiểu số làm cho nó thực sự nở hoa kết trái góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của mỗi dân tộc Nền văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc không chỉ tồn tại, đứng yên mà đã và đang luôn luôn vận động phát triển trong sự giao lưu, tác động lẫn nhau Quá trình giao lưu ấy đã thúc đẩy mạnh mẽ sự xích lại gần nhau, tăng thêm mối quan hệ tốt đẹp giữa các dân tộc ở nước ta

1.2.3 Tây Bắc vùng đất giàu bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số

Văn hóa Tây Bắc là trầm tích lịch sử kéo dài và nối liền từ tiền - sơ sử cho đến ngày nay Các đặc điểm địa lý tự nhiên và lịch sử xã hội của vùng đất này đã tạo nên một vị thế và đặc điểm văn hóa riêng, có những đóng góp quan trọng vào tiến trình văn hóa dân tộc Nói đến Tây Bắc là nói đến một vùng văn hóa đa dạng, phong phú, giàu hương sắc và đậm đà bản sắc dân

tộc, bởi mảnh đất này là nơi hội tụ sinh sống từ lâu đời của hàng chục dân tộc anh em, mỗi dân tộc đều có một kho tàng di sản văn hóa mang sắc thái riêng và hết sức quý giá Đến Tây Bắc, dễ dàng được chứng kiến cách sống đặc trưng của văn hóa nhà sàn, đắm mình trong những điệu múa nón, múa chuông, múa Cống Tốp, Au eo… và các làn điệu dân ca trữ tình đằm thắm hòa quyện cùng tiếng đàn tính, đàn môi, khèn bè, Pí thiu, Pí ót… Đêm đêm, bên bếp lửa nhà sàn, trong hương vị rượu cần ngây ngất, sẽ được nghe những bản trường ca, tình ca bất hủ, giàu chất sử thi và thấm đẫm tính nhân văn về quá trình tạo mường lập bản, chống giặc ngoại xâm, về tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đôi lứa và đạo lý làm người Tây Bắc nổi tiếng với kiến trúc nhà sàn Thái độc đáo, thơ mộng bằng chất liệu gỗ, nứa, tranh tre,

mà điển hình là “khau cút” sinh động vươn cao ở hai đầu chái nhà và các

họa tiết hoa văn hình thoi, hình trám thể hiện ở hàng lan can hay trên các khung cửa sổ, tạo nên sự hài hòa tinh tế và phù hợp với cảnh quan thiên nhiên miền núi Nghề thủ công truyền thống của các dân tộc Sơn La có từ lâu đời, điển hình là nghề dệt thổ cẩm với các hình trang trí hoa, thú, chim rất trang nhã và sinh động; Nghề đan lát mây tre, sản xuất gốm của đồng bào Thái, Mường, Dao, Khơ mú; Luyện sắt làm vũ khí và các dụng cụ sản xuất của đồng bào Mông Trong các dịp lễ tết, ngày hội, cộng đồng các dân tộc Tây Bắc có nhiều trò chơi dân gian rất thú vị như ném còn, kéo co, đua ngựa, bắn nỏ, chơi quay, ném Pa pao… Những phong tục tập quán, lễ hội của cộng đồng các dân tộc Tây Bắc như : “sên bản, sên mường”, “lên nhà mới”, “lễ hội gội đầu”, “mừng cơm mới”, “cầu mưa”…cũng rất độc đáo và hấp dẫn Tất cả những giá trị văn hóa truyền thống đó đã tạo nên bản sắc riêng và là hành trang quý giá của các dân tộc Tây Bắc cần phải được bảo vệ

gìn giữ và phát huy, bởi văn hóa của mỗi dân tộc chính là “phần hồn” của

dân tộc ấy, nó là thứ không thể thay thế được, nếu để mất bản sắc văn hóa thì không còn chính dân tộc đó nữa Ý thức rõ điều đó, nhiều năm qua Đảng

bộ và nhân dân các tỉnh Tây Bắc đã chủ động xây dựng và thực hiện chiến lược bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, bước đầu đã thu được những kết quả khả quan Để đi khảo sát những kết quả đạt được trong công tác bảo tồn và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số của các tỉnh vùng Tây Bắc, chúng tôi xin đi sâu vào tỉnh Sơn La, đây là một tỉnh trung tâm của miền núi Tây Bắc Trong những năm đổi mới, đặc biệt là từ khi thực hiện nghị quyết Trung ương lần thứ V khóa VIII của Đảng, Sơn La đã tổ chức kiểm kê, điều tra, khảo sát, lập hồ sơ đề nghị xếp hạng các di tích lịch sử và văn hóa, đến nay đã kiểm kê được 37 di tích lịch

sử cách mạng, 36 di tích khảo cổ học, 14 di tích danh thắng, 3 di tích kiến trúc nghệ thuật, trong số này, đến nay có 10 di tích được xếp hạng Quốc gia,

29 di tích được xếp hạng cấp tỉnh Công tác nghiên cứu khoa học, đề xuất các phương án bảo tồn được đẩy mạnh, các đề tài nghiên cứu cấp tỉnh về bảo

tồn di sản văn hóa đã được thực hiện như: Đề tài nghiên cứu “Văn hóa thời

tiền- sơ sử Sơn La”; Đề tài “Nghiên cứu bổ sung và viết thuyết minh giới

thiệu một số di tích lịch sử văn hóa dọc Quốc lộ 6 tỉnh Sơn La” Những kết

quả nghiên cứu này đã được áp dụng vào thực tiễn, kịp thời bảo tồn, tôn tạo các di sản văn hóa, tiêu biểu là Khu di tích Nhà tù Sơn La, Di tích lịch sử văn hóa Quế Lâm Ngự Chế- Đền thờ Vua Lê Thái Tông, Di tích lịch sử Ngã

ba Cò Nòi, Di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Mường Và, Tháp Mường Bám, Thắng cảnh Hang Dơi Mộc Châu Các di tích này đang được bảo tồn và khai thác rất hiệu quả, hàng năm thu hút được hàng nghìn lượt người tham quan, học tập góp phần vào việc giáo dục truyền thống, ý thức phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội của người dân Sơn La, đồng thời mở rộng giao lưu văn hóa với các vùng miền trong cả nước

Công tác sưu tầm, gìn giữ các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể cũng luôn được quan tâm, chú trọng Hàng trăm di vật thời Tiền sử, sơ sử đã

được tìm thấy tại nhiều địa phương như Mường Chanh (Mai Sơn); Thôm Mòn (Thuận Châu) và một số xã thuộc các huyện ven sông Đà như Mường

La, Bắc yên, Phù Yên, Quỳnh Nhai Gần 2000 bản sách được ghi chép bằng chữ Thái cổ thuộc nhiều thể loại như Sử thi, Trường ca, Truyện thơ dân gian… Nhiều hiện vật của nghề thủ công, mỹ nghệ truyền thống đã được sưu tầm, trưng bày, khai thác Đặc biệt, nhằm bảo vệ các di sản vùng lòng

hồ Thủy điện Sơn La, những năm qua Sơn La đã phối hợp với Viện Khảo

cổ học Việt Nam tiến hành điền dã, khảo sát thực địa phát hiện được 27 di tích, bước đầu đã xác định được tính chất, niên đại của các di tích, di chỉ khảo cổ, đó là: 03 di tích thời kỳ Phong kiến; 07 di chỉ khảo cổ học thời đại kim khí; 09 di chỉ thời đại đá mới; 08 di chỉ thời đại đá cũ Tất cả những di tích và di chỉ này đang được khẩn trương xây dựng phương án bảo tồn và phát huy Nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc của các dân tộc Sơn La tưởng chừng như đã bị thất truyền hoặc đang có nguy cơ thất truyền và biến dạng, đã và đang được sưu tầm, phục dựng, gìn giữ và phát huy Tuy nhiên, khôi phục các lễ hội truyền thống nhưng phải biết lựa chọn để nâng niu, bảo tồn những giá trị tinh thần, những nét đẹp văn hóa trong các lễ nghi, sửa đổi những yếu tố không còn phù hợp, mở rộng quy

mô các lễ hội để cho các lễ hội trở thành điểm hội tụ văn hóa của cộng đồng Cho đến nay, Sơn La đã có 01 lễ hội với quy mô Khu vực, đó là Ngày hội Văn hóa các dân tộc Tây Bắc Nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc, tiêu biểu như các lễ hội: Lễ hội Hoa Ban, Lễ hội Cầu mưa của dân tộc Thái; Lễ hội Pang A Nụn Pan của dân tộc La Ha; Lễ hội Mương A Ma của dân tộc Xinh Mun; Lễ hội Xen Pang Ả của dân tộc Kháng… Các làng nghề truyền thống như: Dệt Thổ cẩm Thèn Luông- Chiềng Đông- Yên Châu; Gốm Mường Chanh - Mai Sơn, cũng được phục hồi và phát triển.Việc tích cực sưu tầm, bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa vật thể

và phi vật thể của các dân tộc trong tỉnh đã góp phần làm cho các thế hệ con em các dân tộc Sơn La hiểu biết thêm về truyền thống lịch sử - văn hóa của vùng đất mà cha ông đã khai phá và dựng xây, từ đó thêm tự hào, gắn bó với quê hương

Có thể nói ý thức tộc chính là đặc điểm, trình độ mức sống của mỗi dân tộc, được kết tinh thành những giá trị văn hóa Văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc là kết quả giao lưu của nhiều dân tộc ở nhiều vùng đất khác nhau, ngoài những nét đặc trưng tiêu biểu và tiếp thu tinh hoa văn hóa, các dân tộc Tây Bắc vẫn giữ được bản sắc của vùng núi Tây Bắc nơi tuyến đầu tổ quốc, góp phần giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc và phát huy bản sắc văn hóa đó trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam