Đánh giá nhận thức của người bệnh và cha mẹ (đối với bệnh nhi) về bệnh sốt xuất huyết tại khoa Nhi – Nhiễm

Đối tượng: Là người bệnh từ 15 tuổi trở lên và người nhà bệnh nhi đối với bệnh nhi từ 15 tuổi trở xuống được điều trị bệnh sốt xuất huyết tại khoa Nhi – Nhiễm thuộc Trung tâm Y tế Vạn Ni

Mục lục

Trang

Chương 1: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 5

1.1 Đối tượng nghiên cứu 5

1.2 Phương pháp nghiên cứu 5

Chương 2: Kết quả và bàn luận 7

2.1 Kết quả 7

2.2 Bàn luận 12

Chương 3: Kết luận và kiến nghị 15

3.1 Kết luận 15

3.2 Kiến nghị 15

Tài liệu tham khảo 16

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bệnh sốt xuất huyết Dengue là bệnh nhiễm virut cấp tính do muỗi vằn truyền Bệnh hiện lưu hành ở trên 100 nước thuộc các khu vực có khí hậu nhiệt đới và á nhiệt đới vùng Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương, châu Mỹ, châu Phi với khoảng 2,5

tỷ người sống trong vùng nguy cơ dịch Hiện nay bệnh sốt xuất huyết Dengue là mối quan tâm chủ yếu của lĩnh vực y tế công cộng trên toàn thế giới Số ca mắc sốt xuất huyết Dengue liên tục tăng cao trong những năm gần đây Trong giai đoạn từ 1970

-1995 trên toàn cầu, số mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue đã tăng 4 lần và xu hướng trong những năm gần đây bệnh sốt xuất huyết Dengue vẫn đang có chiều hướng gia tăng Số ca nhiễm bệnh sốt xuất huyết Dengue hàng năm ước tỉnh khoảng 50 triệu người, 500.000 trường hợp bệnh sốt xuất huyết Dengue phải nhập viện mỗi năm trong

đó 90% trường hợp dưới 15 tuổi Tỷ lệ chết trung bình khoảng 5%

Trong các khu vực chịu ảnh hưởng về bệnh bệnh sốt xuất huyết Dengue, vùng

có mức độ ảnh hưởng nặng nề nhất là Đông Nam châu Á và Tây Thái Bình Dương trong đó phải kể đến các nước có tỷ lệ chết và mắc cao trong những năm gần đây như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Lào, Campuchia Sau vụ dịch sốt xuất huyết Dengue lớn năm 1998 xảy ra ở hầu hết các nước trong khu vực năm 2003, năm 2004, 2009 và 2010 một số vụ dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue lại bùng nổ ở một số nước trong khu vực Tại Indonesia 6 tháng đầu năm 2004 ghi nhận 59.321 trường hợp mắc, 669 ca tử vong và tại thời điểm này các vụ dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue vẫn chưa được khống chế Tại Singapore, năm 2004 là năm có số mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue cao nhất kể từ năm 1998, số mắc ghi nhận lên tới 8.500 trường hợp, cao gấp 2 lần năm 2003 và là số mắc cao nhất trong 10 năm trở lại đây ở nước này Malaysia cũng ghi nhận tới 33.203/58 trường hợp mắc/chết trong năm 2004, số mắc cao nhất kể từ năm 1999 tại nước này Một số nước khác trong khu vực cũng ghi nhận có tỷ lệ chết/mắc do bệnh sốt xuất huyết Dengue cao là Philippines (0,7%), Srilanca (0,6%)

Tại Việt Nam, vụ dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue đầu tiên xảy ra ở miền Bắc vào năm 1958, ở miền Nam vào năm 1960 với 60 người bệnh nhi tử vong Từ đó bệnh trở thành dịch lưu hành địa phương ở vùng châu thổ sông Hồng, sông Cửu Long và dọc theo bờ biển miền Trung

Do đặc điểm địa lý, khí hậu khác nhau, ở miền Nam và miền Trung bệnh xuất hiện quanh năm, ở miền Bắc và Tây Nguyên bệnh thường xảy ra từ tháng 4 đến tháng

11 Những tháng khác bệnh ít xảy ra vì thời tiết lạnh, ít mưa, không thích hợp cho sự sinh sản và hoạt động của Aedes aegypti Bệnh sốt xuất huyết Dengue phát triển nhiều nhất vào các tháng 7, 8, 9, 10 trong năm Hai loài muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết

Dengue là Aedes aegypti và Aedes albopictus, trong đó quan trọng nhất là Aedes aegypti

Trước năm 1990, bệnh sốt xuất huyết Dengue mang tính chất chu kỳ tương đối

rõ nét, với khoảng cách trung bình 3 - 4 năm Sau năm 1990, bệnh xảy ra liên tục với cường độ và qui mô ngày một gia tăng Vụ dịch lớn gần đây nhất xảy ra vào năm 1998

ở 56/61 tỉnh, thành phố với số mắc 234.920 trường hợp và 377 trường hợp tử vong, tỷ

lệ mắc là 306,3 trường hợp/100.000 dân, tỷ lệ chết/mắc là 0,19% Giai đoạn từ năm

1999 - 2003, số mắc trung bình hàng năm đã giảm đi chỉ còn 36.826 trường hợp và số

tử vong là 66 trường hợp Tuy nhiên từ năm 2004 đến nay số mắc và tử vong do bệnh sốt xuất huyết Dengue có xu hướng gia tăng Năm 2006 cả nước đã ghi nhận 77.818 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue, trong đó 68 ca tử vong, tỷ lệ mắc 88,6 trường hợp/100.000 dân và tỷ lệ chết/mắc là 0,09% Năm 2007 có 104.464 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue, trong đó 88 ca tử vong, tỷ lệ mắc lên tới 122,61 trường hợp/100.000 dân và tỷ lệ chết/mắc là 0,08% Năm 2008 có 105.370 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue, trong đó 87 ca tử vong Năm 2009 có 105.370 trường hợp bệnh sốt xuất huyết Dengue, trong đó 87 ca tử vong Năm 2010 cả nước

đó ghi nhận 128.710 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue, trong đó 109 ca tử vong

Đến nay, bệnh bệnh sốt xuất huyết Dengue chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có vaccin phòng bệnh vì vậy diệt véc-tơ đặc biệt là diệt bọ gậy ( lăng quăng) với

sự tham gia tích cực của từng hộ gia đình và cả cộng đồng là biện pháp hiệu quả trong phòng chống bệnh sốt xuất huyết Dengue

Tại tỉnh Khánh Hòa bệnh sốt xuất huyết Dengue là một trong những bệnh điển hình lưu hành trong toàn tỉnh Số ca mắc trong những năm gần đây có chiều hướng tăng cao Trong đó, Vạn Ninh là một trong nhưng huyện có số ca mắc nhiều nhất

Vạn Ninh là một huyện đồng bằng ven biển thuộc tỉnh Khánh Hòa nơi mà bệnh bệnh sốt xuất huyết Dengue năm nào cũng xảy ra với số lượng mắc kha cao và có năm gây thành dịch lớn Năm 2008 có 389 ca, năm 2009 có 196 ca, đặc biệt năm 2010 có

1010 ca gây thành dịch lớn làm người dân trong huyện lo lắng, hốt hoảng, gây quá tải cho bệnh viện Chính ví vậy tôi tiến hành đề tài: “ Đánh giá nhận thức của người bệnh

và cha mẹ (đối với bệnh nhi) về bệnh sốt xuất huyết tại khoa Nhi – Nhiễm” với mục tiêu:

+ Tìm hiểu thái độ, nhận thức của người bệnh và cha mẹ (đối với bệnh nhi) về bệnh bệnh sốt xuất huyết Dengue (gọi chung là bệnh sốt xuất huyết)

+ Tìm hiểu thái độ của người bệnh và cha mẹ (đối với bệnh nhi) với nhân viên y tế trong điều trị và chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết

CHƯƠNG 1

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1.1 Đối tượng:

Là người bệnh (từ 15 tuổi trở lên) và người nhà bệnh nhi (đối với bệnh nhi từ 15 tuổi trở xuống) được điều trị bệnh sốt xuất huyết tại khoa Nhi – Nhiễm thuộc Trung tâm Y tế Vạn Ninh – Khánh Hòa

1.2 Phương pháp nghiên cứu:

1.2.1 Thiết kế nghiên cứu:

Dùng phương pháp điều tra cắt ngang, khảo sát người bệnh và người nhà của bệnh nhi được điều trị bệnh sốt xuất huyết tại khoa Nhi – Nhiễm thuộc Trung tâm Y tế Vạn Ninh từ tháng 9/2010 đến hết tháng 3/2011

1.2.2 Phương pháp chọn mẫu:

- Cách chọn mẫu: thực hiện theo mẫu điều tra với vỡ mẫu 72: trong đó có 43 mẫu là của người bệnh (n1) và 29 mẫu là của người nhà bệnh nhi (n2) đang điều trị tại khoa Nhi – Nhiễm thuộc Trung tâm Y tế Vạn Ninh

- Phương pháp xử lý số liệu:

+ Dùng phần mềm Ecxel 2003 và phần mềm thống kê y học MedCalc

STT

Câu 9 38 29 5 0 67 5

Kết quả

P (độ tin cậy) P<0.05 P<0.05 P<0.05

Trong đó: - n: tổng số mẫu

- n1: số mẫu của người bệnh (15 tuổi trở lên)

- n2: số mẫu của người nhà bệnh nhi

- Giá trị trung bình tính theo công thức Average (trong Excel 2003)

- Độ lệch được tính theo công thức Stdev (trong Excel 2003) giữa n1 và n2

- r: được tính theo công thức Correl (trong Excel 2003) giữa n1 và n2

- p: hệ số độ tin cậy được tính bằng phần mềm MedCalc trong thống kê y học

(dựa trên giá trị trung bình, độ lệch, số mẫu) (Comparison of means):

+ Dữ liệu:

1st set of data

Mean – giá trị trung bình của nc 46

Standard deviation - độ lệch 10.75 Number of cases - tổng số mẫu 72

2nd set of data

Mean – giá trị trung bình của nk 27

Standard deviation - độ lệch 10.75 Number of cases - tổng số mẫu 72

+ Kết quả:

Significance level P < 0.0001

+ p<0.05: có ý nghĩa thống kê

CHƯƠNG 2:

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

2.1 KẾT QUẢ:

2.1.1 Người bệnh và người nhà bệnh nhi có sự hiểu biết gì về bệnh sốt xuất huyết hay không:

Bảng 1: Thông tin về sự hiểu biết của người bệnh và người nhà bệnh nhi về

bệnh sốt xuất huyết:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh

nhi

Tổng

Nhận xét:

Đa số người bệnh và người nhà bệnh nhi có sự hiểu biết về bệnh sốt xuất huyết Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận tương đối nhiều người bệnh và người nhà bệnh nhi không

có sự hiểu biết về bệnh sốt xuất huyết (khoảng 27.3%)

2.1.2 Người bệnh và người nhà bệnh nhi có được tuyên truyền về bệnh sốt xuất huyết chưa:

Bảng 2: Sự tuyên truyền về bệnh sốt xuất huyết:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

Nhận xét:

Theo bảng 2, có đến 27.3% người bệnh và người nhà bệnh nhi chưa được tuyên truyền

về bệnh sốt xuất huyết Đây là một con số tương đối lớn khi mà bệnh sốt xuất huyết diễn ra hằng năm và nhiều diễn biến phức tạp, nhất là địa bàn Vạn Ninh

2.1.3 Người bệnh và người nhà bệnh nhi có biết cách phòng tránh bệnh sốt xuất huyết hay không:

Bảng 3: Sự phòng chống bệnh sốt xuất huyết của người bệnh và người nhà

bệnh nhi:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

Nhận xét:

Đa số người bệnh và người nhà bệnh nhi bệnh sốt xuất huyết biết cách phòng tránh bệnh sốt xuất huyết Tuy vậy vẫn còn bộ phận lớn người bệnh và người nhà bệnh nhi chưa biết cách phòng tránh loại bệnh này (chiếm khoảng 31.9%)

2.1.4 Người bệnh và người nhà bệnh nhi có lo lắng về bệnh sốt xuất huyết không:

Bảng 4: Mức độ lo lắng về bệnh sốt xuất huyết của người bệnh và người nhà

bệnh nhi:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

Nhận xét:

Theo khảo sát cho thấy phần lớn người bệnh và người nhà bệnh nhi lo lắng nhiều về bệnh sốt xuất huyết (khoảng 79.2%)

2.1.5 Tại nhà, người bệnh và người nhà bệnh nhi có biết và tự phát hiện những triệu chứng để phát hiện bệnh sốt xuất huyết hay không:

Bảng 5: Khả năng nhận biết và phát hiện bệnh sốt xuất huyết:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

hận xét:

Người bệnh và người nhà bệnh nhi chưa thật sự biết và phát hiện triệu chứng để phát hiện ra bệnh sốt xuất huyết (chiếm khoảng 70.8)

2.1.6 Nếu biết về bệnh sốt xuất huyết, người bệnh và người nhà bệnh nhi có thể

tự chăm sóc và chữa trị tại nhà được không:

Bảng 6: Khả năng tự chăm sóc và chữa trị bệnh sốt xuất huyết tại nhà của

người bệnh và người nhà bệnh nhi:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

Nhận xét:

Hầu hết người bệnh và người nhà bệnh nhi không thể tự chăm sóc và chữa trị tại nhà khi mắc bệnh sốt xuất huyết Điều này cũng dễ hiểu vì họ chưa hiểu biết nhiều về bệnh này

2.1.7 Người bệnh và người nhà bệnh nhi có an tâm khi được chữa trị bệnh sốt xuất huyết tại khoa Nhi – Nhiễm của bệnh viện không:

Bảng 7: Sự an tâm của người bệnh và người nhà bệnh nhi khi được điều trị tại

khoa Nhi – Nhiễm của Trung tâm Y tế Vạn Ninh:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

Nhận xét:

Hầu hết người bệnh và người nhà bệnh nhi an tâm khi được điều trị bệnh sốt xuất huyết tại khoa Nhi - Nhiễm của Trung tâm Y tế Vạn Ninh Tuy vậy, khoảng 18% bộ phận người bệnh và cha mẹ bệnh nhi không hài lòng về sự điều trị tại khoa

2.1.8 Người bệnh và người nhà bệnh nhi có hài lòng về cách chăm sóc của điều dưỡng không:

Bảng 8: Sự hài lòng của người bệnh và người nhà bệnh nhi về sự chăm sóc của

điều dưỡng tại khoa Nhi – Nhiễm của Trung tâm Y tế Vạn Ninh:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

Nhận xét:

Hầu hết người bệnh và người nhà bệnh nhi hài lòng về sự cách chăm sóc bệnh sốt xuất huyết của điều dưỡng tại khoa Nhi - Nhiễm của Trung tâm y tế Vạn Ninh Tuy vậy, khoảng 8% bộ phận người bệnh và cha mẹ bệnh nhi không hài lòng về sự chăm sóc

và điều trị tại khoa

2.1.9 Người bệnh và người nhà bệnh nhi có muốn được hướng dẫn về cách chăm sóc và chữa trị bệnh sốt xuất huyết tại nhà không:

Bảng 9: Nguyện vọng của người bệnh và người nhà bệnh nhi muốn được

hướng dẫn về cách chăm sóc và chữa trị bệnh sốt xuất huyết tại nhà:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

Nhận xét:

Hầu hết người bệnh và người nhà bệnh nhi đều muốn được tư vấn và hướng dẫn về cách chữa trị và chăm sóc bệnh sốt xuất huyết tại nhà

2.1.10 Khi được tư vấn, hướng dẫn cách chăm sóc về bệnh sốt xuất huyết, người bệnh và người nhà bệnh nhi có thể tự chăm sóc bản thân (con của mình – đối với bệnh nhi)được hay không khi bị mắc bệnh này:

Bảng 10: Khả năng của người bệnh và người nhà bệnh nhi về chăm sóc và chữa

trị bệnh sốt xuất huyết tại nhà khi được hướng dẫn:

Đối tượng

Kết quả

Người bệnh Người nhà bệnh nhi Tổng

Nhận xét:

Theo bảng 10, phần lớn người bệnh và người nhà bệnh nhi không đủ tự tin có thể tự chăm sóc bản thân và con của mình khi mắc bệnh sốt xuất huyết

2.2 BÀN LUẬN:

2.2.1 Thông tin về sự hiểu biết của người bệnh và người nhà bệnh nhi về bệnh sốt xuất huyết:

Theo cuộc điều tra 72 người bệnh và cha mẹ người bệnh có khoảng 27,3% không có sự hiểu biết về bệnh sốt xuất huyết Trong khi đó bệnh sốt xuất huyết xảy ra thường xuyên quanh năm, hầu như năm nào cũng gây thành dịch với quy mô khác nhau Chính vì vậy, hằng năm Trung tâm Y tế Vạn Ninh cũng phối hợp với địa phương để tuyên truyền thường xuyên và kịp thời về bệnh sốt xuất huyết nhưng qua kháo sát vẫn còn một bộ phận người bệnh chưa có sự hiểu biết về bệnh này

2.2.2 Sự tuyên truyền về bệnh sốt xuất huyết cho người bệnh và người nhà bệnh nhi:

Theo bảng 2, có đến 27,3% số người bệnh và người nhà bệnh nhi chưa được tuyên truyền về bệnh sốt xuất huyết Đây là một con số tương đối lớn khi mà bệnh sốt xuất huyết diễn ra hàng năm và nhiều diễn biến phức tạp nhất là trong đợt dịch sốt xuất huyết xảy ra năm 2010 vừa qua Điều này có thể là do việc tuyên truyền về bệnh sốt xuất huyết ở huyện chưa rộng khắp và cũng có thể do sự quan tâm của người bệnh

về bệnh dịch còn hạn chế

2.2.3 Sự hiểu biết về cách phòng tránh bệnh sốt xuất huyết của người bệnh và người nhà bệnh nhi:

Theo bảng 3, vẫn còn một bộ phận người bệnh cũng như người dân vạn ninh chưa thật sự biết cách phòng chống có hiệu quả về bệnh sốt xuất huyết (khoảng 31.9%) Điều này cho thấy sự tuyên truyền về bệnh dịch sốt xuất huyết chưa sâu xác thực tế trong nhân dân và cũng có thể trình độ hiểu biết về bệnh sốt xuất huyết của người dân còn hạn chế

2.2.4 Mức độ lo lắng về bệnh sốt xuất huyết của người bệnh và người nhà bệnh nhi::

Theo số liệu vẫn còn người bệnh sốt xuất huyết và người nhà của bệnh nhi vẫn

lo lắng về bệnh này, điều này cũng dễ hiểu khi nhận thức về bệnh sốt xuất huyết của

họ còn khá thấp Và đặc biệt trong năm 2010 là năm có ca mắc bệnh sốt xuất huyết nhiều nhất tại huyện Vạn Ninh trong những năm gần đây (trên 1000 ca), trong đó có

02 ca tử vong

2.2.5 Sự hiểu biết và tự phát hiện những triệu chứng của bệnh sốt xuất huyết của người bệnh và người nhà bệnh nhi ở tại gia đình:

một điều rất đáng lo ngại và nguy hiểm khi mà người bị mắc bệnh sốt xuất huyết có triệu chứng lâm sàng diễn biến rất nhanh, chỉ trong vòng 3 – 5 ngày là có thể tử vong

Và thực tế tại Khoa - Nhi Nhiễm cũng như Trung tâm Y tế Vạn Ninh khi tiếp nhận người bệnh sốt xuất huyết thì có rất nhiều ca bệnh nặng và phải chuyển lên tuyến trên

để điều trị

Có nhiều trường hợp đáng tiếc khi người bệnh nhiễm bệnh sốt xuất huyết người nhà tưởng là bệnh cảm sốt thông thường để rồi tự mua thuốc cảm uống nhưng không khỏi

để rồi khi diễn biến bệnh quá nặng mới chuyển lên bệnh viện làm ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh; và trong đó năm 2010, ở huyện Vạn Ninh có 2 ca tử vong cũng vì nguyên nhân người bệnh và người nhà bệnh nhi không thể tự phát hiện những triệu chứng của bệnh sốt xuất huyết để có hướng điều trị thích hợp

Theo kết quả điều tra của Bác sĩ NGUYỄN MINH QUÂN – Bệnh viện Quận

Thủ Đức tại quân Thủ Đức (Hồ Chí Minh), có 41,3% người bệnh sốt xuất huyết và

người nhà có kiến thức chung đúng về bệnh sốt xuất huyết Kết quả của Bác sĩ NGUYỄN MINH QUÂN cùng với kết quả nghiên cứu tại Khoa - Nhi Nhiễm có khoảng cách tương đối (bởi người dân thành phố có kiến thức chuẩn hơn vùng nôn thôn) Điều này cho ta thấy, kiến thức chung về bệnh sốt xuất huyết của người dân còn hạn chế

2.2.6 Nếu biết về bệnh sốt xuất huyết, người bệnh và người nhà bệnh nhi có thể

tự chăm sóc và chữa trị tại nhà được không:

Theo bảng 6, chỉ có khoảng 19.4% người bệnh và người nhà bệnh nhi có thể tự chăm sóc và điều trị tại nhà khi bị mắc bệnh sốt xuất huyết nhẹ (chưa có dấu hiệu bất thường như nôn mữa, đau bụng, chướng bụng, mệt, li bì,…) Điều này cũng cho thấy

sự hiểu biết và khả năng tự chăm sóc bệnh sốt xuất huyết của người bệnh và người nhà bệnh nhi còn khá thấp

2.2.7 Mức độ an tâm của người bệnh và người nhà bệnh nhi khi được chữa trị bệnh sốt xuất huyết tại khoa Nhi – Nhiễm của Trung tâm Y tế Vạn Ninh:

Theo bảng 7, phần lớn người bệnh và người nhà bệnh nhi an tâm khi được vào điều trị bệnh sốt xuất huyết tại Khoa - Nhi Nhiễm Tuy vậy, vẫn có một số người bệnh

và người nhà bệnh nhi không thật an tâm về sự điều trị bệnh sốt xuất huyết của Khoa -Nhi -Nhiễm (khoảng 18.1%)

2.2.8 Mức độ hài lòng của người bệnh và người nhà bệnh nhi về cách chăm sóc của điều dưỡng tại Khoa - Nhi Nhiễm thuộc Trung tâm Y tế Vạn Ninh:

Theo bảng 8, đa số người bệnh và người nhà bệnh nhi hài lòng về sự chăm sóc của điều dưỡng tại Khoa - Nhi Nhiễm Điều này cho thấy điều dưỡng của Khoa - Nhi Nhiễm có tận tình, quan tâm, chu đáo đối với người bệnh, đặc biệt là người bệnh sốt xuất huyết

2.2.9 Nguyện vọng của người bệnh và người nhà bệnh nhi muốn được hướng dẫn

về cách chữa trị và chăm sóc bệnh sốt xuất huyết tại nhà: