Bài giảng ngữ văn 7 bài 21 thêm trạng ngữ cho câu 10

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi: Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.. Các trạng ngữ vừa tìm được bổ sung cho câ

BÀI 21

Kiểm tra bài

cũ

(?) Thế nào là câu đặc biệt?

Cho ví dụ minh hoạ?

biệt?

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp […]

Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ

“văn minh”, “khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt Tre vẫn còn phải vất vả mãi với người Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.

(Thép Mới)

(?) Em hãy xác định trạng ngữ trong mỗi câu trên? (?) Các trạng ngữ vừa tìm được bổ sung cho câu

những nội dung gì ?

=> Các trạng ngữ là:

Xét các ví dụ sau:

a Vì mải chơi, nó quên cả làm bài tập.

b Để có sức khoẻ, chúng ta phải thường xuyên tập thể dục.

c Bằng cái xe đạp ấy, bác đưa thư đã đi khắp các nơi.

d Vừa đi vừa nhảy chân sáo, Hoa tung tăng tới trường.

(?) Xác định các trạng ngữ trong các câu trên ?

(?) Cho biết các trạng ngữ đó bổ sung cho câu những nội

dung gì ?

=> Các trạng ngữ là:

TN chỉ nguyên nhân

TN chỉ mục đích

TN chỉ phương tiện

TN chỉ cách thức

(?) Xác định vị trí trạng ngữ trong các câu ở

ví dụ (sgk/ tr.39) ?

Dưới bóng tre xanh , đ , đ ã từ lâu đời , người dân cày

Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai

hoang.



- Tre ăn ở với người, ời, đ đ ời đời, kiếp kiếp.



- Cối xay tre nặng nề quay, Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn từ nghìn đời nay , xay

nắm thóc



đầu câu

cuối câu

giữa câu

Vị trí trạng ngữ

Có thể chuyển trạng ngữ của các câu trong ví dụ

(sgk) sang những vị trí nào trong câu?

1) Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời , người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang

- Người dân cày Việt Nam, dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời , dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang

- Người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai

hoang, dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời

2) Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp …

- Đời đời, kiếp kiếp, tre ăn ở với người.

- Tre, đời đời, kiếp kiếp, ăn ở với người.

3) Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay , xay nắm thóc.

- Từ nghìn đời nay , cối xay tre nặng nề quay, xay nắm thóc.

- Cối xay tre nặng nề quay, xay nắm thóc, từ nghìn đời nay

(?) Trong hai cặp câu sau, câu nào có trạng ngữ ? Vì sao?

a Tôi đọc báo hôm nay

b Hôm nay, tôi đọc báo

Phụ ngữ

Trạng ngữ

Ghi nhớ (Sgk/tr.39)

• Về ý nghĩa, trạng ngữ được thêm vào câu để xác

định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong

câu.

• Về hình thức:

- Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu, cuối câu hay

giữa câu;

- Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghỉ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết

* Bài tập 1:(sgk-tr.39-40)

(?) Hãy cho biết trong câu nào cụm từ mùa xuân làm trạng ngữ Trong những câu còn lại cụm từ mùa xuân đóng vai trò gì?

xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh.

=> Cụm từ mùa xuân làm chủ ngữ

=> Cụm từ mùa xuân làm trạng ngữ trong câu.

=> Cụm từ mùa xuân làm phụ ngữ cho động từ chuộng.

như có sự thay đổi kì diệu

=> Cụm từ mùa xuân là câu đặc biệt.

Chữa bài:

* Bài tập 2 & 3 ( sgk - tr 40)

(?) Tìm các trạng ngữ trong các đoạn trích dưới đây và hãy

phân loại các trạng ngữ vừa tìm được?

a Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái

hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết.(1) Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không?(2) Trong cái vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ.(3) Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của trời.(4)

b Chúng ta có thể khẳng định rằng: cấu tạo của Tiếng Việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta vừa nói trên đây, là một chứng cớ khá rõ về sức sống của nó.

* Bài tập 2 & 3 ( sgk - tr 40)

a - Câu1: như báo trước về một thức quà thanh nhã và tinh khiết

=>

- Câu 2: khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên

làm trĩu thân lúa còn tươi

=>

- Câu 3: Trong cái vỏ xanh kia =>

- Câu 4: Dưới ánh nắng =>

b - với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta nói

trên đây

=>

Trạng ngữ chỉ cách thức.

Trạng ngữ chỉ thời gian

Trạng ngữ chỉ địa điểm Trạng ngữ chỉ nơi chốn

Trạng ngữ chỉ phương tiện

Chữa bài:

- Tôi học bài buổi sáng

- Trong vòng tay mẹ tôi từng ngày khôn lớn.

- Nó đau bụng do bị ngộ độc thức ăn.

- Tôi về thăm trường để gặp lại thầy cô.

? Hãy biến đổi các câu sau thành những câu có thành phần trạng ngữ và cho biết ý nghĩa của những trạng ngữ

đó trong câu?

nguyên nhân

Bài tập bổ trợ

Bài tập viết đoạn:

Hãy viết một đoạn văn ngắn (5-7 câu) nêu suy nghĩ của em về dòng sông quê hương, trong đó có sử dụng ít nhất 3 trạng ngữ Chỉ ra các trạng ngữ và ý nghĩa của

các trạng ngữ đó ?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- HỌC THUỘC GHI NHỚ.

- NẮM CHẮC NỘI DUNG BÀI

HỌC.

- CHUẨN BỊ BÀI:

THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU

(TIẾP)