nghiên cứu lý thuyết Tuần hoàn và chu chuyển Tư bản

dụng vốn có hiệu quả, cách thức vận dụng thực tế của học thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản vào nền KTTT, chỉ ra 1vài biện pháp cơ bản để huy động vốn và nâng cao hiệu quả vốn đầu tư

Lời nói đầu

Thế kỷ 21 được đánh dấu bằng những thành tựu khoa học - kỹ thuật vượt trội trong các lĩnh vực điện tử - tin học - y học … mở ra một trang sử mới trong công cuộc làm chủ thế giới của loài người.Toàn nhân loại đang đứng trước những vận hội mới và nguy

cơ mới Trong sự luân chuyển mang tính tuần hoàn ấy của thế giới Việt Nam chúng ta không thể nào đứng ngoài cuộc

Hơn một thập kỷ đã trôi qua kể từ khi nước ta bước sang nền kinh tế thị trường và bây giờ là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ( KTTT ĐHXHCN) Một thập kỷ gắn liền với rất nhiều khó khăn và thử thách Đến nay đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới mà sự nghiệp CNH -HĐH là mục tiêu và nhiệm vụ hàng đầu Tuy nhiên để hoàn thành mục tiêu này chúng ta cần có 1 nguồn vốn đầu tư phát triển vô cùng lớn và việc huy động và sử dụng tốt nguồn vốn là 1 vấn đề hết sức khó khăn bức súc

Thực tế trong những năm qua nước ta đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận trong việc quản lý và sử dụng vốn, song bên cạnh đó còn tồn tại nhiều bất cập cần giải quyết : Tình trạng ứ đọng vốn trong các ngân hàng, thiếu vốn nghiêm trọng trong các doanh nghiệp, việc sử dụng vốn bừa bãi, lãng phí là còn phổ biến

Chính vì vậy việc nghiên cứu lý thuyết Tuần hoàn và chu chuyển Tư bản từ đó tìm

ra phương thức và cách thức quản lý đúng đắn nguồn vốn của các doanh nghiệp trong nền KTTTĐHXHCN ở nước ta là hết sức cần thiết

Yêu cầu đặt ra là phải nhìn nhận một cách đúng đắn về vai trò của vốn trong nền KTTTĐHXHCN ở Việt Nam đối với việc quản lý các doanh nghiệp, thông qua lý thuyết về tuần hoàn và chu chuyển tư bản của KTCT học Mác Lênin Từ đó tìm ra hướng đi đúng đắn, cụ thể cho nền KTTT vốn còn non trẻ như ở nước ta

Phân tích những vấn đề về huy động và sử dụng vốn có hiệu quả nước ta trong quá trình xây dựng nền KTTTĐHXHCN sẽ góp phần chỉ ra hướng đi chung cho nền kinh tế nước nhà, giúp cho đảng và chính phủ vạch ra đường lối đứng đắn, phù hợp trong sự nghiệp phát triển nền kinh tế đất nước và quan trọng hơn cả là trong thực tiễn giúp cho nền kinh tế nước ta tránh được những vết xe đổ mà nền kinh tế thị trường ở các nước khác mắc phải, vận dụng được những kinh nghiệm quý báu của họ vào quá trình xây dưng nền kinh tế nước nhà

Trong giới hạn nhỏ bé của mình, bản đề án này mong muốn nêu lên những thực trạng của việc huy động, quản lý và sử dụng thực trạng của việc huy động, quản lý và sử

dụng vốn có hiệu quả, cách thức vận dụng thực tế của học thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản vào nền KTTT, chỉ ra 1vài biện pháp cơ bản để huy động vốn và nâng cao hiệu quả vốn đầu tư với ít nhiều tham vọng giúp người đọc có cái nhìn sắc nét và khách quan hơn về nền KTTT

Nội dung.

I Tuần hoàn và chu chuyển Tư Bản

1 Tư Bản: Tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư bằng cách bóc lột lao động làm thuê

a, Sự chuyển hoá tiền thành Tư bản

- Công thức chung của tư bản : Mọi tư bản lúc đầu biểu hiện dưới hình thái một số tiền nhất định, nhưng bản thân tiền không phải là tư bản , tiền chỉ biến thành tư bản trong những điều kiện nhất định, khi chúng được sử dụng để bóc lột lao động của người khác

Trong lưu thông tiền vận động theo công thức H-T-H, còn với tư cách là tư bản, tiền vận động theo công thức T-H-T;

Điểm giống nhau giữa 2 công thức này là đều chứa đựng hai nhân tố hàng và tiền, đều bao gồm hai hành vi mua và bán, phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa người mua và người bán

Điểm khác nhau cơ bản giữa 2 công thức này là trong công thức vận động của tiền trong lưu thông hàng hoá bắt đầu bằng hành vi bán ( H-T) và kết thúc bằng hành vi mua( T-H) , điểm bắt đầu và kết thúc đều là hàng hoá ; và mục đích là giá trị sử dụng Còn trong công thức vận động của tư bản, bắt đầu bằng hành vi mua (T-H') và kết thúc bằng hành vi bán ( H-T), Điểm bắt đầu và kết thúc đều là tiền và mục đích là đem lại giá trị, làm thoả mãn người chủ của nó, mà người chủ của nó khôg thể chấp nhận việc trao đổi không đem lại giá trị cho mình vì thế giá trị sau khi trao đổi sẽ là T'>T, tức là số tiền thu về phải lớn hơn số tiền ứng ra và số tiền dôi ra này chính là giá trị thặng dư (m) Vậy công thức vận động đầy đủ của tư bản là : T-H-T' trong đó T'= T+ T ( với T làT ( với T là T ( với T là giá trị thặng dư)

- Mâu thuẫn của công thức chung của Tư bản :

Tiền ứng trước, tức là tiền bỏ vào lưu thông khi trở về tay người chủ của nó thì thêm một lương nhất định ( T) , Từ đó có thể kết luận lưu thông tạo ra giá trị thặng dưT ( với T là hay không.?

Như ta đã biết lưu thông là quá trình mà trong đó xẩy ra hai hành vi mua và bán Nếu hàng hoá được trao đổi ngang giá thì chỉ có sự thay đổi hình thái của giá trị con tổng số gía trị, cũng như phần giá trị thuộc về mỗi bên trao đổi thì trước sau không thay

đổi Nếu trao đổi không ngang giá thì nếu người có hàng bán với giá cao hơn giá trị thì kết quả người bán được lãi , còn nếu bán thấp hơn giá trị thì người mua được lãi Nhưng trong nền kinh tế hàng hoá mỗi người vua mua vừa là người bán, vì thế phần lời trong khi mua sẽ bù lại phần thiệt khi bán và ngược lại Trường hợp giá trị thặng dư do thương nhân chuyên mua rẽ và bán đắt nhờ mánh lời mà có chí giải thích được sự làm giầu của những thương nhân cá biệt vì tổng giá trị trước và sau trao đổi không thay đổi Theo C Mác toàn bộ giai cấp các nhà tư bản của 1 nước không thể làm giàu trên lưng của giai cấp mình

Như vậy lưu thông không tạo ra giá trị thặng dư Nhưng nếu tiền không tham gia vào lưu thông thì cũng không tạo ra giá trị thặng dư

Vậy là tư bản không thể xuất hiện từ lưu thông và cũng không thể xuất hiện bên ngoài lưu thông , và phải xuất hiện trong lưu thông và đồng thời không phải trong lưu thông "(1) Đó là mâu thuẫn của công thức chung của tư bản

b, Hàng hoá sức lao động ( sự chuyển hoá sức lao động thành hàng hoá )

Để giải quyết mâu thuẫn của công thức của tư bản CMac cho rằng trên thị trường

có một loại hàng hoá đặc biệt đó là hàng hoá sức lao động

- Sức lao động là toàn bộ thể lực và trí lực tồn tại trong cở thể con người duoc sử dụng vào sản xuất hàng hoá Sức lao động biến thành hàng.hoá là điều kiện chủ yếu quyết định sự chuyển hoá tiền thành tư bản

- Trong bất cứ xã hội nào sức lao động cũng là điều kiện cần thiết để sản xuất, song

nó chỉ trở thành hàng hoá trong những điều kiện lịch sử nhất định

Một là người lao động phải được tự do về thân thể , tự do sở hữu năng lực của mình

Hai là người lao động bị tước đoạt hết tư liệu sản xuất, chỉ trong điều kiện ấy người lao động mới bán sức lao động của mình

- Hai thuộc tính của hàng hoá sức lao động : cũng như mọi hàng hoá khác, hàng hoá sức lao động cũng có hai thuộc tính là giá trị và giá trị sử dụng

Gía trị của hàng hoá sức lao động do lượng lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra nó quyết định Vì thế nó chính bằng giá trị những tư liệu sinh hoạt vật chất và tinh thần cần thiết cho người công nhân và gia đình anh ta

Giá trị sử dụng cuả hàng hoá sức lao động cũng chỉ thể hiện trong quá trình tiêu dùng sức lao động Quá trình đó là quá trình sản xuất ra hàng hoá và đồng thời là quá

trình tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân giá trị sức lao động, tức là tạo ra giá trị thặng dư Đó là đặc điểm riêng có của giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động

* Tóm lại: Tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư bằng cách bóc lột lao động làm thuê Mâu thuẫn của công thức chung của tư bản là : tư bản không thể xuất hiện cả trong và ngoài lưu thông nhưng nó lại phải xuất hiện trong lưu thông và không phải trong lưu thông Bằng việc chỉ ra hàng hoá sức lao động C.Mác đã giải quyết được mâu thuẫn của công thức chung của tư bản

2 Lý thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản

a Tuần hoàn tư bản:

- Sự vận động liên tục của tư bản từ hình thái chức năng này qua hình thái chức năng khác cho tới khi nó quay trở lại hình thái ban đầu của nó thì gọi là tuần hoàn tư bản

- Nghiên cứu về tuần hoàn tư bản tức là nghiên cứu về sự vận động của tư bản qua

3 giai đoạn, ở mỗi giai đoạn tư bản có một hình thức nhất định và một chức năng riêng biệt

Quá trình tuần hoàn của tư bản công nghiệp có thể khái quát như sau:

TLSX

T - H … sx……H' - T'

SLĐ

+ Giai đoạn I: (T - H)

Giai đoạn này nhà tư bản xuất 1 số tiền ra để mua tư liệu sản xuất và sức lao động TLSX

T - H

SLĐ

Tư liệu sản xuất và sức lao động phải phù hợp với nhau cả về chất và lượng, với chức năng là phương tiện mua tư liệu sản xuất và sức lao động trong giai đoạn này tiền mang hình thái tư bản tiền tệ

* Giai đoạn II:

TLSX

H … sx……H' - T'

SLĐ

Giai đoạn này nhà tư bản sử dụng TLSX và sức lao động để sản xuất ra hàng hoá.

Bộ phận tư bản công nghiệp nằm trong giai đoạn II gọi là TBSX

* Giai đoạn III

( H' - T')

Giai đoạn này tư bản lại nhảy vào lưu thông với tư cách là tư bản tiền tệ, có chức năng mang lại giá trị thặng dư và giá trị

Sự vận động của tư bản theo công thức trên là sự vận động có tính chất tuần hoàn

Sự vận động này chỉ diễn ra bình thường khi các giai đoạn của nó được diễn ra liên tục,

kế tiếp nhau, mặt khác tư bản phải tồn tại dưới cả ba hình thức là tư bản tiền tệ, tư bản sản xuất, tư bản hàng hoá

* Tóm lại: Tuần hoàn của tư bản là sự biến chuyển liên tiếp của tư bản qua 3 giai đoạn, trải qua 3 hình thái, thực hiện 3 chức năng tương ứng, để trở về hình thái ban đầu với lượng giá trị lớn hơn

b Chu chuyển tư bản

- sự tuần hoàn của tư bản nếu xét nó là một quá trình định kỳ đổi mới và lắp đi, lắp lại, chứ không phải là một quá trình cô lập, riêng lẻ, thì gọi là chu chuyển của tư bản Nghiên cứu chu chuyển của tư bản là nghiên cứu tốc độ vận động của tư bản nhanh hay chậm và nghiên cứu ảnh hưởng của tốc độ đó với việc sản xuất và thực hiện giá trị thặng dư

- Thời gian chu chuyển tư bản là khoảng thời gian kể từ khi tư bản ứng ra dưới một hình thức nhất định (tiền tệ, sản xuất, hàng hoá) cho đến khi nó trở về tay nhà tư bản cũng dưới hình thức như thế, nhưng có thêm giá trị thặng dư

Thời gian chu chuyển tư bản gồm thời gian gián đoạn sản xuất và thời gian lưu thông : thời gian sản xuất là thời kỳ làm việc và khoảng thời gian gian doan trong khi chế biến Thời kỳ làm việc dài hay ngắn là tuỳ điều kiện cụ thể của từng ngành, xí nghiệp…Trong khoảng thời gian gián đoạn trong khi chế biến đối tượng lao động phải chịu ảnh hưởng của quá trình tự nhiên

Thời gian lưu thông là khoảng thời gian mà tư bản chuyển từ hình thức tiền tệ sang hình thức sản xuất và từ hình t hức hàng hoá chuyển về hình thức tiền tệ Thời gian này dai hay ngắn là tuỳ vào điều kiện mua TLSX và điều kiện bán hàng ,tuỳ theo thị trường

xa hay gần, tuỳ theo trình độ phát triển của phương tiện giao thông vận tải

- Tư bản cố định và tư bản lưu động

Tư bản cố định là bộ phận tư bản sản xuất mà bản thân nó tham gia hoàn toàn vào quá trình sản xuất, nhưng giá trị lại không chuyển hết một lần, mà chuyển dần từng phần một vào sản phẩm VD: nhà xưởng, máy móc

Tư bản lưu động là một bộ phận tư bản sản xuất mà giá trị của nó sau một thời kỳ sản xuất, có thể hoàn lại hoàn toàn cho nhà tư bản dưới hình thức tiền tệ, sau khi hàng hoá đã bán xong

Tư bản cố định chu chuyển chậm hơn tư bản lưu động và ngay trong tư bản cố định, thời gian chu chuyển của các yếu tố khác nhau cũng không giống nhau

Trong quá trình sản xuất tư bản CĐ bị hao mòn dần, có hai loại hao mòn là hao mòn hữu hình và hao mòn vô hình

Hao mòn hữu hình là do sự sử dụng và do tác động của thiên nhiên làm cho những

bộ phận tư bản đó dần dần hao mòn đi đến chỗ hỏng, không dùng được nữa

Hao mòn vô hình là nói về những trường hợp máy móc tuy còn tốt nhưng trường hợp máy móc tuy còn tốt nhưng bị mất giá, vì có những máy móc mới tốt hơn, tối tân hơn xuất hiện

- Chu chuyển chung và chu chuyển thực tế của tư bản ứng trước

Chu chuyển chung của tư bản ứng trước là con số chu chuyển trung bình của những thành phần khác nhau của tư bản

Chu chuyển thực tế là thời gian để tất cả các bộ phận của tư bản ứng trước được khôi phục toàn bộ về mặt giá trị cũng như về mặt hiện vật

- Tỷ xuất giá trị thặng dư hàng năm Phương pháp tăng tốc độ chu chuyển tư bản

và ý nghĩa của nó

Tỷ xuất giá trị thặng dư hàng năm là tỷ lệ tính bằng phần trăm giữa khối lượng giá trị thặng dư hàng năm với tư bản khả biến ứng trước

Tăng tốc độ chu chuyển của tư bản là để nâng cao tỷ suất giá trị thặng dư hàng năm

Tuy rằng tỷ suất giá trị thặng dư thực tế không đổi nhưng tư bản chu chuyển càng nhanh, số vong chu chuyển của tư bản càng lớn, tỷ suất giá trị thặng dư hàng năm càng cao

Tăng tốc độ chu chuyển tư bản hay rút ngắn thời gian chu chuyển tư bản có vai trò rất quan trọng trong việc tăng hiệu quả hoạt động của tư bản

Do đó nhà tư bản ra sức rút ngắn thời gian sản xuất và thời gian lưu thông để tăng tốc độ chu chuyển cuả tư bản

mà tỷ suất giá trị thặng dư phản ánh mức độ bóc lột của các tư bản có thể như nhau song hiệu quả hoạt động của tư bản đó lại là khác nhau do đó có tỷ suất giá trị thặng dư hàng năm khác nhau

Vậy tăng tốc độ chu chuyển tư bản là một trong những biện pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong các doanh nghiệp

Có thể dùng các biện pháp sau để tăng tốc độ chu chuyể tư bản :

áp dụng công nghệ mới vào sản xuất , cải tiến bộ máy quản lý xúc tiến quảng cáo, cải tiến chất lượng sản phẩm cải tiến hệ thống giao thông vận tải trong lưu thông

Tuy nhiên có những nhân tố làm chậm tốc độ chu chuyển tư bản: kỹ thuật ngày càng phát triển

Sự bố trí không hợp lý trong sản xuất , sự tiêu thụ hàng hoá gặp nhiều kho khăn…

* Tóm lại : Trên đây ta đã nghiên cứu về tư bản về tuần hoàn và chu chuyển tư bản, nắm bắt điều này nhằm mục đích vận dụng vào việc quản lý các doanh nghiệp trong nền KTTTĐHXHCN ở Việt Nam

II ý nghĩa thực tiễn rút ra khi nghiên cứu lý thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản đối với việc quản lý doanh nghiệp trong nền KTTTĐHXHCN

Thế giới đang đứng trước nhiều biến động hết sức phức tạp trong công cuộc xây dưng đất nước Việt Nam chúng ta còn gặp rất nhiều khó khăn thử thách Đảng và chính phủ ý thức rõ tầm quan trọng của việc vận dụng kinh tế chính trị Mác-Lênin vào quá trình xây dưng kinh tế nước nhà

Để có thể huy động và sử dụng vốn có hiệu quả , việc nắm bắt vai trò của vốn và ứng dụng thực tế của học thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản vào vấn đề vốn là hết sức cần thiết và cấp bách cần làm trước tiên

1, ý nghĩa thực tiễn của học thuyết :

a ,ứng dụng thực te của học thuyết

Trong thực tế , tư bản công nghiệp cũng vận động theo công thức

TLSX

T - H … sx……H' - T'

SLĐ

và khi xem xét ứng dụng thực tế của công thức này của càn xem xet trong3 giai doan

-Giai đoạn I TLSX

T - H

SLĐ

Giai đoạn nay các doanh nghiệp xuất vốn ra để mua TLSX và SLĐ, tuy nhiên việc mua này không thể diễn ra một cách tuỳ tiện Đối với các doanh nghiệp mục tiêu của họ

là tối đa hoá lợi nhuận, do vậy điều quan trọng nhất là cần tối thiểu, hoà chi phí sản xuất Việc lựa chọn phương thức tối ưu trong khi mua TLSX và sức lao động là hết sức cần thiết

-Giai đoạn II: TLSX

H … sx……H'-

SLĐ

Trong giai đoạn thứ hai các doanh nghiệp chú trọng vào khâu sản xuất Nếu quản

lý và sử dụng vốn có hiệu quả thì sẽ được thể hiện ở hiệu quả sản xuất , ở chất lượng sản phẩm , hơn thế nữa Nếu quản lý sử dụng vốn có hiệu quả còn giúp cho doanh nghiệp rút ngắn được thời gian chu chuyển tư bản, khiến cho vốn quay vòng nhanh, tiết kiệm được tư bản ứng trước và cho phép tăng quy mô sản xuất, hao mòn vô hình, hữu hình cũng vì thế mà sẽ được giảm bớt do các tác đông khách quan khác

- Giai đoạn III : (H'-T')

Doanh nghiệp chú trọng vào lưu thông tiêu thụ sản phẩm Để có thể rút ngắn thời gian tiêu thụ sản phẩm cần phải có các biện pháp xúc tiến Marketing hỗn hợp : chính hiệu quả của việc quản lý và sử dụng vốn tốt.Nếu có được một chiến lược MKT phù hợp sẽ làm tăng doanh thu , giảm chi phí lưu thông và đạt được hiệu quả của tư bản một cáh cao nhất

b, Vai trò của việc quản lý và sử dụng vốn có hiệu quả:

Có thể nói rằng việc quản lý và sử dụng vốn có hiệu quả đóg vai trò chủ trốt trong cuộc xây dưng một nền kinh tế cuae bất kỳ quốc gia nào Thế giới đã chứng kến biết bao bài học xương máu về việc quản lý sử dụng vốn , trong đó bao gồm cả những thành công và thất bại

Tại các nước có nền kinh tế thị trường thành công mà điển hình là các quốc gia Đông á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông…các chiếm lược kinh tế của họ trong

quá trình CNH - HĐH là tăng trưởng và tích tụ vốn tài chính cho bước phát triển tiếp theo Nền kinh tế hướng mạnh vào xuất khẩu, các nguồn lực hạn hẹp vì thế mà không bị dàn trải, xé nhỏ từ đó nâng cao được chất lượng công nghiệp mà sản phẩm xuất khẩu chính là thành quả của chính sách này

Nhìn lại tình hình kinh tế nước ta thời kỳ kế hoạch hoá tập trung Do ưu tiên phát triển vào ngành công nghiệp nặng, một ngành đòi hỏi phải có một lượng vốn rất lớn, thời gian chu chuyển của các tư bản là rất dài, cộng thêm nền móng cơ sở hạ tầng thấp kép đã diễn tới một điều tất yếu là hiệu quả tư bản không cao, hiệu quả kinh tế thu được rất chậm và bấp bênh Đất nước rơi vào thời kỳ khó khăn, phức tạp, mọi nguồn lực đều

bị sử dụng vô tội vạ, các nguồn vốn tài chính trong và ngoài nước đều bị sử dụng lãng phí làm cho ngân sách Nhà nước cạn kiệt, nợ nước ngoài chồng chất, lạm phát gia tăng,

bộ máy công nghiệp nặng đồ sộ không còn "nhiên liệu" hoạt động bỗng chốc trở thành gánh nặng kinh tế

Đúng ra với nguồn vốn ít ỏi, thực lực kinh tế còn yếu kém cần phải được tập trung đầu tư vào các ngành có thời gian chu chuyển thấp tốc độ chu chuyển nhanh thì do sai lầm trong việc quản lý sử dụng vốn mà các nhà hoạch định chính sách đã đẩy nước ta tụt lùi đi so với thế giới cả chục năm về kinh tế

* Tóm lại: Việc quản lý và sử dụng vốn có hiệu quả là hết sức quan trọng, đặc biệt

là trong việc xác định mục tiêu và hoạch định chiến lược phát triển kinh tế, từ đó có chiến lược huy động vốn và sử dụng vốn thích hợp Nước ta hiện nay đang trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá với một nền kinh tế hết sức nhạy cảm với các tác động chủ quan, khách quan, bởi vậy việc vận dụng tốt KTCT Mác Lênin và nắm vững vai trò của việc quản lý sử dụng vốn có hiêụ quả là việc làm quan trọng đầu tiên và là quan trọng nhất

Học thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản là một trong những học thuyết rất nổi tiếng của Mác.Nó cũng là một trong những bộ phận quan trọng nhất cấu thành nên

bộ Tư bản của Mác TrướcMác, các nhà kinh tế chính trị học tư sản cổ điển đều không

lý giải được tận gốc nguồn gốc của lợi nhuận.Họ dựa vào những hiện tượng bên ngoài

mà cho rằng lợi nhuận là do lưu thông mà có.Họ đã biện hộ,bảo vệ cho chủ nghĩa tư bản,cho lợi nhuận của các nhà tư bản.Cùng với học thuyết giá trị thặng dư và các học thuyết khác,học thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản đã chỉ rõ nguồn gốc lợi nhuận của chủ nghĩa tư bản là do giá trị thặng dư mà người lao động làm thuê tạo ra trong quá