Xác định và rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học phần “Điện học”, Vật lí 11

Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là xác định được HTKN học tập của HS, xây dựng được các biện pháp rèn luyện HTKN học tập này cho HS và xây dựng được thang đo mức độ t

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

QUÁCH NGUYỄN BẢO NGUYÊN

XÁC ĐỊNH VÀ RÈN LUYỆN HỆ THỐNG KĨ NĂNG HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC

Công trình được hoàn thành tại: Trường ĐHSP – Đại học Huế

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Lê Công Triêm

Phản biện 1:………

Phản biện 2:………

Phản biện 3:………

Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Đại học Huế họp tại:……… ……….……

Vào hồi……….giờ ngày tháng năm

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:……… ………

……… … ………

……… ………… …… ………

MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đề tài

Bước sang thế kỷ XXI, Ngành Giáo dục và Đào tạo nước ta đang đẩy mạnh đổi mới PP dạy học Vấn đề này đã được xác định từ Nghị quyết 29 Hội nghị Ban chấp hành Trung ương 8 khóa XI Định hướng đổi mới giáo dục, đổi mới chương trình sách giáo khoa sau năm 2015 phải hướng đến việc phát triển năng lực cho HS Thực trạng giáo dục trong nước cho thấy, việc rèn luyện KN học tập chưa được GV quan tâm đúng mức Để dần khắc phục những hạn chế trên, có nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đến việc xác định KN học tập của HS Tuy nhiên, trong các đề tài đã được thực hiện chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách đầy đủ về HTKN học tập, các biện pháp rèn luyện cũng như các chuẩn đánh giá HTKN học tập của HS Điện học là một phần quan trọng trong Chương trình Vật lí phổ thông Các kiến thức về Điện học rất đa dạng và phong phú, là cơ sở của nhiều ứng dụng trong thực tiễn cuộc sống Các kiến thức thường dài, trừu tượng khó tiếp thu đối với HS Vì những lí do trên, chúng tôi quyết

định lựa chọn đề tài: “Xác định và rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học phần “Điện học”, Vật lí 11” để nghiên cứu sâu hơn các vấn đề đã đặt

ra

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là xác định được HTKN học tập của HS, xây dựng được các biện pháp rèn luyện HTKN học tập này cho HS và xây dựng được thang đo mức độ thành thạo KN của HS thông qua các hành vi cá nhân, góp phần đổi mới PP dạy học, nâng cao chất lượng dạy học vật lí ở trường THPT

3 Giả thuyết khoa học

Nếu xác định được HTKN học tập, xây dựng được các biện pháp rèn luyện HTKN học tập cho HS và vận dụng được vào quá trình dạy học phần “Điện học”, Vật

lí lớp 11 thì sẽ rèn luyện được HTKN học tập cho HS một cách toàn diện Từ đó, chất lượng, kết quả học tập của HS sẽ được nâng cao

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu về cơ sở lí luận và thực tiễn của việc xác định HTKN học tập và

tổ chức rèn luyện HTKN học tập cho HS Xác định HTKN học tập của HS

- Xây dựng được thang đo mức độ thành thạo KN của HS thông qua các hành

vi cá nhân Xây dựng các biện pháp rèn luyện HTKN học tập cho HS

- Xây dựng qui trình thiết kế bài dạy học theo hướng sử dụng các biện pháp đã

được xây dựng theo hướng rèn luyện HTKN học tập cho HS

- Xây dựng tiến trình dạy học của một số bài học cụ thể trong phần “Điện học”, Vật lí lớp và tiến hành TNSP tại các trường THPT để đánh giá kết quả

5 Đóng góp mới của luận án

- Đề tài đã phân tích, làm rõ và chính xác hóa định nghĩa về KN học tập và HTKN học tập; xác định được HTKN học tập bao gồm ba nhóm KN với 09 KN chính và 29 KN bộ phận;

- Xây dựng được thang đo gồm 5 mức độ thành thạo KN của HS thông qua các hành vi cá nhân sau quá trình rèn luyện; Xây dựng được sáu biện pháp rèn luyện HTKN học tập cho HS; Xây dựng được qui trình thiết kế bài dạy học theo hướng tổ chức rèn luyện HTKN học tập cho HS và qui trình phối hợp giữa các biện pháp rèn luyện và các PP dạy học

- Thiết kế được sáu tiến trình dạy học trong phần “Điện học”, Vật lí lớp 11 theo hướng tổ chức rèn luyện HTKN học tập cho HS và đã được tiến hành áp dụng tại các trường THPT; Làm cơ sở để GV phổ thông có thể vận dụng vào các phần khác nhau trong quá trình dạy học vật lí phổ thông

NỘI DUNG CHƯƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Các kết quả nghiên cứu ở nước ngoài

Hoover và Patton cho rằng KN học tập bao gồm các năng lực liên quan đến thu thập, ghi chép, tổ chức, tổng hợp, ghi nhớ và sử dụng thông tin Trong nghiên cứu của Lenz, Ellis và Scanlon đã xác định KN học tập bao gồm một loạt các chiến lược được

sử dụng một cách linh hoạt tùy thuộc vào mục đích và điều kiện học tập thực tế của HS Mendezabal đã khẳng định vai trò tích cực của KN học tập trong quá trình học tập của

HS Demir, Kilinc, Dogan có quan điểm rằng HS không thể thành công ngay cả khi học dành nhiều thời gian để tham gia học tập Về phân loại HTKN học tập, dựa vào những căn cứ khác nhau như công việc cần thực hiện, các hoạt động cụ thể, các nhiệm vụ học tập mà các nhà nghiên cứu đã có những phân loại khác nhau, nổi bật hơn hết là các công trình của các tác giả Zimmerman & Martinez-Pons, 1996; Pintrich, 2000; Schunk, 2000; Maribeth Gettinger và Jill công bố năm 2002 Pressley, Woloshyn, Zimmerman

& Kitsantas đã chỉ ra rằng KN nói chung phát triển bắt đầu từ nguồn gốc xã hội và cuối cùng chuyển sang nguồn nội lực Trong nghiên cứu của Mokhtari & Reichard đã thiết

kế 30 chiến lược học tập Để đánh giá được mức độ thành thục của KN cần phải xem

xét thông qua các biểu hiện bên ngoài của HS Phân loại mức độ hành vi của lĩnh vực

KN của Dave R.H (1970), phân loại của Dreyfus

1.2 Các kết quả nghiên cứu ở trong nước

Đặng Thành Hưng cho rằng “KN là một dạng hành động được thực hiện tự giác dựa trên tri thức về công việc và khả năng vận động và những điều kiện sinh học – tâm

lý khác của cá nhân như nhu cầu, tình cảm, ý chí, tính tích cực cá nhân để đạt được kết quả theo mục đích hay tiêu chí đã định, hoặc mức độ thành công theo chuẩn hay quy trình” Theo Nguyễn Thị Thanh , “KN học tập là việc thực hiện có hiệu quả nhũng hành động và kỹ thuật học tập trên cơ sở vận dụng kiến thức và kinh nghiệm học tập

đã có một cách linh hoạt và những tình huống khác nhau nhằm đạt được mục tiêu học tập đã xác định” Theo Lê Công Triêm, HTKN học tập được chia làm ba nhóm: nhóm

KN nhận thức học tập, nhóm KN giao tiếp học tập và nhóm KN quản lý học tập Theo

Vũ trọng Rỹ, KN học tập của HS được chia thành bốn nhóm: nhóm KN nhận thức, nhóm KN thực hành, nhóm KN tổ chức và nhóm KN kiểm tra đánh giá Nguyễn Thị Thu Ba đã phân loại HTKN học tập thành ba nhóm, bao gồm: Nhóm KN lập kế hoạch học tập Nhóm KN thực hiện kế hoạch trong đó có các KN tiếp cận thông tin, xử lí thông tin, vận dụng thông tin Nhóm KN tự kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm Nguyễn Văn Hoan, Nguyễn Duân trong quá trình nghiên cứu đã đề xuất được qui trình rèn luyện KN học tập cho HS bao gồm bốn giai đoạn: giai đoạn một, giới thiệu KN và các thao tác của KN; giai đoạn hai, lấy ví dụ minh họa cho KN vừa được giới thiệu; giai đoạn ba, tiến hành tổ chức rèn luyện cho HS KN được giới thiệu trong quá trình học tập; giai đoạn bốn, GV kiểm tra việc HS thực hiện KN và điều chỉnh hoạt động thực hiện KN của HS nếu có sai sót Võ Lê Phương Dung, Đỗ Văn Năng, Nguyễn Thanh Hải, Phạm Thị Phú… đã có những công trình nghiên cứu rèn luyện các KN

riêng biệt cho HS

Chương II: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC XÁC ĐỊNH VÀ RÈN LUYỆN HỆ THỐNG

KĨ NĂNG HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ

2.1 Hoạt động học tập của học sinh

2.1.1 Hoạt động học tập

Hoạt động học tập là hoạt động mang tính chất cá nhân, chịu sự ảnh hưởng của các điều kiện kinh tế, văn hóa và xã hội Trong đó, người học thực hiện những thao tác

tư duy và thao tác chân tay nhằm tự biến đổi bản thân, nhằm tiếp thu những kiến thức

và rèn luyện KN phục vụ nhu cầu và mục đích của bản thân

2.1.2 Các nhiệm vụ học tập của học sinh

Nhiệm vụ thứ nhất: Nhận thức nội dung học tập

Nhiệm vụ thứ hai: Giao tiếp và quan hệ xã hội trong học tập

Nhiệm vụ thứ ba: Tổ chức vận dụng kiến thức, quản lí việc học

cụ thể HTKN học tập là tập hợp những KN học tập riêng biệt có mối quan hệ mật thiết, tác động qua lại lẫn trong quá trình tham gia hoạt động học tập của HS, góp phần giải quyết hiệu quả các nhiệm vụ học tập của HS

2.3 Mô tả hệ thống kĩ năng học tập

2.3.1 Nhóm kĩ năng nhận thức học tập

Nhận thức nội dung học tập bao gồm các hoạt động tìm kiếm, tích lũy, lưu giữ thông tin liên quan đến nhiệm vụ học tập; so sánh, đánh giá, lựa chọn, xử lí các thông tin thu thập được để biến chúng thành kiến thức của bản thân, vận dụng chúng

để thực hiện những nhiệm vụ học tập cụ thể

2.3.2 Nhóm kĩ năng giao tiếp học tập

Trong tổng thể hoạt động dạy và học, HS không đơn độc mà còn có các mối quan

hệ xã hội Trong mối quan hệ này HS cần phải giao tiếp để trao đổi, tranh luận, bảo vệ ý kiến, trình bày ý tưởng, tham gia phối hợp với các HS khác và với GV

2.3.3 Nhóm kĩ năng quản lí học tập

Nhờ có hoạt động quản lí mà người học nó thể nắm được những gì mình đã được học, biết được mục tiêu tiếp theo cần phải đạt được, có khả năng lựa chọn phương tiện, PP cũng như xây dựng môi trường học tập phù hợp với bản thân, có khả năng kiểm tra đánh giá hoạt động học của mình để có sự điều chỉnh Để có thể quản lí tốt hoạt động học của bản thân, người học cần có các KN cơ bản như : KN tổ

chức môi trường học tập; KN tổ chức hoạt động học tập và KN kiểm tra đánh giá hoạt động học tập

2.4 Các mức độ thành thạo KN của HS thông qua các hành vi cá nhân

1

(Kinh

- Chủ quan với các nhận định của bản thân

- Coi thường các quy luật của sự vận động khách quan

nghiệm) - Thực hiện nhiệm vụ học tập một cách tùy tiện, không có PP và

định hướng cụ thể, thường xuyên gặp sai sót

- Gặp khó khăn trong việc giải quyết các nhiệm vụ học tập tương tự

và vận dụng kiến thức vào thực tiễn

2

(Học

việc)

- Nhận biết được KN cần sử dụng

- Sử dụng từng KN đơn lẻ để thực hiện nhiệm vụ học tập theo một

số bước nhất định của quy trình đã được GV hướng dẫn

- Thể hiện thái độ tích cực, chủ động trong việc xác định và sử dụng

KN cũng như tiếp tục rèn luyện KN

- Thực hiện nhiệm vụ học tập nhanh chóng, hiệu quả

- Thao tác độc lập, chính xác dựa trên năng lực của bản thân

- Bước đầu phối hợp nhiều KN để thực hiện nhiệm vụ học tập

- Có khả năng lập kế hoạch nhỏ, xác định mục tiêu và triển khai công việc theo kế hoạch để thực hiện mục tiêu đã xác định

- Tích cực tham gia học tập, thu được sự tiến bộ rõ rệt trong nhận thức

- Có ý thức kĩ luật cao trong việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch

- Thường xuyên tự kiểm tra, đánh giá năng lực của bản thân để điều chỉnh những hạn chế và phát huy những mặt tích cực

5

(Kĩ

xảo)

- Các KN được phối hợp, thao tác chính xác, tự nhiên và hiệu quả

- Phát hiện vấn đề, phản ứng nhanh chóng và hoàn thành tốt nhiệm

vụ học tập trong thời gian ngắn

- Thường xuyên kiểm tra, đánh giá bản thân

- Tích cực và chủ động tham gia hoạt động học tập

Bảng 2.1 Mức độ thành thạo KN của HS thông qua các hành vi cá nhân

2.5 Một số biện pháp rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho HS

2.5.1 Biện pháp 1: Tăng cường hoạt động nhóm, hoạt động tập thể của HS

Mô tả biện pháp: Biện pháp này muốn khẳng định vai trò của người GV Vai

trò của người GV lúc này là: Thiết kế kế hoạch dạy học cụ thể về mặt nội dung, PP, phương tiện và hình thức tổ chức, biến ý đồ dạy học GV trở thành nhiệm vụ học tập tự giác của HS, điều khiển về các hoạt động học, kiểm tra đánh giá và điều khiển cả về mặt tâm lí của HS

Mục tiêu của biện pháp: Biện pháp này hướng đến việc rèn luyện nhóm KN

giao tiếp học tập và nhóm KN quản lí học tập cho HS

Cách thức thực hiện: Trong việc thiết kế các bài dạy học cần lưu ý:

- Mục tiêu dạy học được xác định là hệ thống kiến thức, KN, kĩ xảo, mục tiêu phát triển là dạy PP Mục tiêu về thái độ, hiệu quả đạt được Các tiêu chuẩn của mục tiêu phải phù hợp với thực tế, phải thực hiện được, đo được;

- Xác định trình độ ban đầu của HS về nhiều mặt trong đó chú ý đến khả năng

tự học của HS đang ở mức độ nào;

- GV phải xác định được nội dung dạy học GV có thể thay đổi thứ tự dạy học các kiến thức so với thiết kế chương trình ban đầu;

- Xác định cách kiểm tra đánh giá

Từ những lưu ý trên, khi thực hiện biện pháp này, GV phải thực hiện tốt các công việc sau đây:

- Việc thiết kế bài dạy học phải chuyển đổi vị trí trung tâm sang HS GV trở thành người định hướng, tạo điều kiện cho HS tự học

- Bài thiết kế không phải luôn có sự thống nhất mà nó phải phụ thuộc vào PP, thời gian dạy học, số lượng HS, mức độ hướng dẫn của GV cho HS;

Hình thức dạy học truyền thống lấy GV làm trung tâm của lớp học đã thể hiện nhiều thiếu sót Hai hình thức tổ chức dạy học được đề xuất là tổ chức dạy học theo nhóm và tổ chức dạy học theo hình thức seminar

2.5.2 Biện pháp 2: Dạy phương pháp tự học cho học sinh

Mô tả biện pháp: Sử dụng KN học tập trong hoạt động học tập là cách thức

thực hiện các thao tác học tập của HS trong việc thực hiện những hành động học tập nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập một cách có hiệu quả trên cơ sở của việc sử dụng năng lực vốn có kết hợp với điều kiện học tập cụ thể GV không chỉ dạy cho HS kiến thức mà quan trọng hơn là dạy cho HS cách học

Mục tiêu của biện pháp: Bước đầu rèn luyện cho HS HTKN học tập để HS

có thể tham gia vào quá trình tự học

Cách thức thực hiện: Một số biện pháp cơ bản để dạy cách học cho HS là: thiết

kế tài liệu hướng dẫn tự học; xây dựng động cơ học tập cho HS; xây dựng hệ thống câu hỏi của GV và hướng dẫn HS đặt câu hỏi; học tập trực tuyến

 Thiết kế tài liệu hướng dẫn tự học

Tài liệu hướng dẫn tự học cho HS phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Tài liệu hướng dẫn là nguồn tri thức cơ bản đối với HS;

- Tài liệu hướng dẫn tự học phải có mục tiêu rõ ràng;

- Sau khi đã xây dựng tài liệu hướng dẫn GV hướng dẫn HS làm việc với tài liệu hướng dẫn tự học trên lớp và ngoài giờ lên lớp;

- Vai trò của GV là thiết kế, ủy thác, điều khiển và thể chế hóa;

- Đối với ngoài giờ lên lớp

- Đối với trong giờ lên lớp

 Xây dựng động cơ học tập cho HS

Động cơ học tập quyết định đến kết quả học tập của HS HS phổ thông có nhiều chuyển biến về tâm lý nên GV cần nắm vững các đặc điểm này để xây dựng động cơ học tập phù hợp GV phải làm HS ý thức được năng lực của bản thân, có sự

tự tin và tự nỗ lực, làm cho HS thấy được ý nghĩa của nhiệm vụ học tập GV quan tâm, đặt ra các yêu cầu cao nhưng vừa sức để HS có thể nổ lực hoàn thành

 Xây dựng hệ thống câu hỏi của GV và hướng dẫn HS đặt câu hỏi

GV xây dựng một hệ thống câu hỏi nhằm hướng dẫn, định hướng HS tự lực tìm hiểu, xây dựng kiến thức cho bản thân Muốn thực hiện được điều đó trong quá trình dạy học người GV cần lưu ý:

- Hệ thống câu hỏi của GV phải có tính hệ thống, logic, phù hợp với đối tượng

HS, luôn đặt HS vào trạng thái có nhu cầu trong việc trả lời câu hỏi;

- Hệ thống câu hỏi của GV ngoài việc định hướng còn phải kích thích được tính khám phá, suy luận để từ đó HS đặt ra những câu hỏi, những nhiệm vụ nhỏ cho bản thân;

- GV phải luôn lắng nghe những ý kiến từ HS, tạo ra bầu không khí học tập thân thiện, bình đẳng, khuyến khích HS trình bày những quan điển cá nhân

 Học tập trực tuyến

Để tham gia những lớp học này HS phải thật sự chủ động, tích cực trong việc học tập Do đó, bước đầu xây dựng cho HS khả năng học tập trực tuyến thì GV có thể thực hiện những công việc sau đây:

- Giao nhiệm vụ học tập cho cá nhân hoặc tập thể thông qua thư điện tử

- Xây dựng diễn đàn học tập

- Yêu cầu HS khai thác những tài nguyên học tập từ mạng internet

2.5.3 Biện pháp 3: Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập đa dạng

Mô tả biện pháp: Bài tập vật lí có vai tròng rất quan trọng trong quá trình dạy

học Nó là công cụ để GV thực hiện các chức năng giáo dục, giáo dưỡng và phát

triển trong dạy học Bài tập vật lí là phương tiện không thể thiếu trong quá trình dạy học vật lí nhằm tổ chức rèn luyện KN học tập cho HS

Mục tiêu của biện pháp: Tổ chức rèn luyện nhóm KN nhận thức học tập cho HS Cách thức thực hiện: Để hệ thống bài tập phong phú góp phần thực hiện mục

tiêu trên thì bài tập vật lí được xây dựng phải thỏa mãn một số yêu cầu sau:

- Đảm bảo tính hệ thống và góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục;

- Góp phần phát triển tư duy tích cực và sáng tạo

- Rèn luyện được KN thực hành, bồi dưỡng tính linh hoạt của tư duy trong việc

đề xuất phương án thực hành hay các giải pháp khác nhau trong đo đạc,

GV có thể sử dụng bài tập vật lí trong những giai đoạn khác nhau của quá trình dạy học vật lí nhằm tối đa hóa hiệu quả của bài tập vật lí trong việc rèn nhóm KN nhận thức nội dung học tập cho HS

- Bài tập vật lí trong bài học xây dựng kiến thức mới

- Bài tập vật lí trong bài học luyện tập giải bài tập vật lí

- Bài tập vật lí trong bài học thực hành vật lí

2.5.4 Biện pháp 4: Tăng cường hoạt động thực hành, sử dụng thí nghiệm

Mô tả biện pháp: Trong dạy học vật lí, GV phải chú trọng đến việc xây dựng,

rèn luyện KN thực hành cho HS Việc rèn luyện HTKN học tập thông qua các hoạt động thực hành tạo điều kiện cho HS có thể ghi nhớ và vận dụng kiến thức một cách

có hệ thống và ghi nhớ kiến thức lâu dài, giúp HS chủ động trong việc tiếp cận các phương tiện kĩ thuật, phương tiện sản xuất hiện đại trong đời sống sinh hoạt và sản xuất sau này, có thái độ đúng đắn trong học tập và lao động sản xuất

Mục tiêu của biện pháp: biện pháp này được thực hiện để tiến hành rèn luyện

nhóm KN nhận thức nội dung học tập của HS thông qua việc tăng cường sử dụng các hoạt động thực hành, thí nghiệm trong quá trình dạy học bộ môn Vật lí

Cách thức thực hiện: Để việc thực hành thí nghiệm diễn ra hiệu quả, kết quả

thí nghiệm là chính xác HS phải nắm được một số yêu cầu nhất định:

- Nắm được kiến thức cần tiến hành thí nghiệm, thực hành;

- Nắm được nguyên tắc cấu tạo, hoạt động của các dụng cụ thí nghiệm;

- Nắm được các kiến thức toán học, vật lí cơ bản để thu thập và xử lý số liệu;

- Nắm được qui trình thực hiện, đặc điểm của từng loại thí nghiệm khác nhau

Để thực hiện biện pháp này cần có sự tiến hành đồng bộ, phối hợp giữa nhà trường, GV và cả HS Nhà trường tổ chức các lớp học nhằm nâng cao năng lực thực

hành của GV GV đầu tư công sức để tổ chức nhiều hoạt động thực hành, thí nghiệm trong quá trình dạy học Tạo điều kiện thuận lợi giúp cho HS được tham gia vào quá trình tiến hành các hoạt động thực hành, thí nghiệm Một số hình thức nhằm tăng cường hoạt động thực hành sử dụng thí nghiệm được đề xuất là:

 GV tăng cường sử dụng các thí nghiệm biểu diễn trong quá trình dạy học, tạo điều kiện để HS có thể tham gia trực tiếp vào các thí nghiệm trong giờ học, cho phép HS

đề xuất những phương án tương tự theo sự định hướng, hướng dẫn của GV GV lồng ghép các bài tập thực hành, thí nghiệm dạng viết vào hoạt động kiểm tra đánh giá GV

sử dụng thời gian hợp lý trong các giờ học để đưa ra các nhiệm vụ mang tính chất chế tạo, thiết kế cho cá nhân HS hoặc nhóm HS thực hiện

 Xây dựng và tổ chức hoạt động phòng học bộ môn Phòng học bộ môn tạo

ra môi trường tương tác giữa các HS với nhau, giữa HS và các PTHĐ

 Ứng dụng các phần mềm dạy học vào dạy học vật lí

2.5.5 Biện pháp 5: Xây dựng, thực hiện và quản lí kế hoạch học tập của mỗi HS

Mô tả biện pháp: Lập kế hoạch học tập là quá trình xác định mục tiêu, nhiệm

vụ, thời gian, địa điểm, phương tiện, PP thực hiện để đạt được kết quả tốt nhất Trong quá trình dạy học, GV thông qua các hoạt động cụ thể tổ chức rèn luyện cho HS khả năng lập kế hoạch, thực hiện và quản lí kế hoạch của bản thân

Mục tiêu của biện pháp: biện pháp này hướng đến việc xây dựng các bước để

xây dựng, thực hiện và quản lí kế hoạch học tập của HS, thông qua các hoạt động đó

mà GV tổ chức rèn luyện nhóm KN quản lí học tập cho HS

Cách thức thực hiện: Muốn thực hiện biện pháp này, trước hết GV phải là

người làm mẫu để HS có thể noi theo Trước khi bắt đầu quá trình học tập, GV cần phải xây dựng và thông báo cho HS về kế hoạch học tập, đó là kế hoạch của cả năm học, của từng học kỳ hoặc kế hoạch của từng bài học trong đó có sự xác định rõ ràng

về thời gian thực hiện, địa điểm, những kết quả phải đạt được, các tiêu chí đánh giá kết quả, hình thức kiểm tra đánh giá

Trong giai đoạn đầu tiên, HS chưa có những KN cụ thể để có thể lập một kế hoạch làm việc lớn nên GV chỉ yêu cầu HS lập những kế hoạch nhỏ Trong những kế hoạch này GV yêu cầu HS phải thực hiện những yêu cầu sau đây:

- Xác định nhiệm vụ học tập

- Xác định nội dung các công việc cần phải tiến hành

- Xác định PP thực hiện từng công việc

- Kiểm tra đánh giá

Khi thực hiện được những yêu cầu trên thì HS sẽ xây dựng được một kế hoạch học tập cụ thể và chi tiết Từ việc hoàn thiện được những kế hoạch nhỏ, HS tiếp tục phát triển đến việc xây dựng và thực hiện những kế hoạch lớn hơn

2.5.6 Biện pháp 6: Thay đổi hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS

Mô tả biện pháp: HTKN học tập đa dạng nên nếu trong quá trình đánh giá tiến hành

chia nhỏ để đánh giá từng KN riêng lẻ thì mỗi HS có thể nằm ở cả năm mức độ Do đó, trong quá trình đánh giá, GV không đánh giá từng KN riêng lẻ mà sẽ đánh giá một cách tổng quát toàn bộ HTKN học tập của HS GV có thể đánh giá được kết quả học tập của HS

ở cả mặt kiến thức và KN thông qua việc sử dụng các bài kiểm tra thông thường, các bài kiểm tra đặc biệt và đánh giá thông qua toàn bộ quá trình

Mục tiêu của biện pháp: Hoạt động kiểm tra đánh giá này thúc đẩy HS tham

gia tích cực vào hoạt động học tập từ đó góp phần rèn luyện HTKN học tập của bản thân Bên cạch đó, biện pháp này còn hướng đến việc rèn luyện cho HS những KN

cơ bản nhằm có thể tự kiểm tra, tự đánh giá bản thân

Cách thức thực hiện:

 Đánh giá thông qua bài kiểm tra thông thường: Các bài kiểm tra dạng này

thường chỉ đánh giá được chủ yếu về mặt kiến thức của HS Để có thể đánh giá kiến thức một cách tổng quát, GV có thể sử dụng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan Để

có thể tăng cường khả năng đánh giá về mặt KN của HS, GV có thể kết hợp bài kiểm tra trắc nghiệm với kiểm tra tự luận

 Đánh giá thông qua các bài kiểm tra đặc biệt: Các bài kiểm tra đặc biệt

có thể là các phiếu điều tra, các dự án, các nhiệm vụ cụ thể mà GV giao cho HS hoặc một nhóm HS thực hiện Các bài kiểm tra này thường mang tính chất khám phá, thiết

kế và chế tạo HS phải tự xây dựng kế hoạch thực hiện, xác định mục tiêu, nhiệm vụ, trách nhiệm của từng cá nhân và tiến hành thực hiện kế hoạch Những bài kiểm tra như thế này giúp HS rèn luyện HTKN học tập của bản thân đồng thời phát triển khả năng tư duy

 Đáng giá thông qua toàn bộ quá trình: Để đánh giá kết quả kết quả rèn

luyện, GV cần thay đổi hình thức đánh giá sao cho có thể đánh giá toàn bộ quá trình Biện pháp được đưa ra là thay đổi thang điểm trong quá trình đánh giá Thang điểm được thay đổi với sự đóng góp của nhiều thành phần cấu thành: hoạt động tại lớp; hoạt động nhóm; hoạt động kiểm tra