SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI TRONG dạy học địa lí KINH tế xã hội lớp 10

Quan niệm Đóng vai là phương pháp trong đó HS đóng các vai khác nhau,thể hiện các sự vật hiện tượng địa lí trong quan hệ của chúng,từ đó nắm được kiến thức bài học Đây là phương pháp nhằ

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ KINH TẾ XÃ HỘI LỚP 10.

1 Quan niệm

Đóng vai là phương pháp trong đó HS đóng các vai khác nhau,thể hiện các sự vật hiện tượng địa lí trong quan hệ của chúng,từ đó nắm được kiến thức bài học

Đây là phương pháp nhằm giúp HS suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự kiện cụ thể mà các em quan sát được.Việc

“diễn” không phải là phần chính của phương pháp này,mà quan trọng hơn là sự thảo luận sau phần diễn

2 Đặc điểm.

Đóng vai khác với đóng kịch ở chỗ không có sự tập dượt,biên kịch, đạo diễn.Các vai được HS tự chọn lựa,hành động theo suy nghĩ và sự sáng tạo của mình trên cơ sở sử dụng vốn tri thức sẵn có của mình Đóng vai diễn ra tức thời không cần chuẩn bị công phu từ trước

3 Ý nghĩa

- Phương pháp này hướng HS làm quen với các hoạt động sáng tạo vì trong quá trình thể hiện,HS phải có sự tìm tòi,suy nghĩ,huy động vốn tri thức và kĩ năng thể hiện

- Khi nhập vào một vai nào đó,HS sẽ có một hứng thú nhất định,kích thích trí tưởng tượng và tăng cường hoạt động nhận thức

- Giúp cho giờ học HS hoạt động nhẹ nhàng “Học mà vui,vui mà học”

- Có thể hình thành biểu tượng trí nhớ ngay tại lớp

- Phát triển khả năng diễn đạt

4 Đóng vai thường diễn ra theo các bước sau:

- Bước 1: Nêu bối cảnh để đóng vai,mục tiêu,yêu cầu,cách thức thực hiện

- Bước 2: Đề nghị HS nhận vai.GV hướng dẫn cách thực hiện

- Bước 3: Các vai được chọn lựa sẽ trình diễn nội dung học tập theo các hành động thích hợp.Số HS còn lại trong lớp quan sát và nhắc ý(nếu thấy cần thiết) (Chú ý:nếu thời gian còn nhiều,có thể cho một số HS khác thay một số vai trình diễn hoặc lặp lại nội dung đóng vai với một

“kíp” HS khác)

- Bước 4: Cho HS thảo luận quanh nội dung của các vai.Rút ra những kết luận cần thiết

5 Ví dụ minh hoạ

Ví dụ: Phần I,bài 29, Địa lí 10: “Địa lí ngành chăn nuôi”

- Phân vai: Gồm 2 vai: Trồng trọt và Chăn nuôi

- Bối cảnh: Trong buổi họp tổng kết cuối năm của ngành Nông

nghiệp,Phó giám đốc ngành Chăn nuôi được khen sản xuất tăng

trưởng mạnh hơn ngành Tròng trọt.Phó giám đốc ngành Trồng trọt ức lắm,bèn tìm Phó giám đốc ngành Chăn nuôi để ca thán

- Nhiệm vụ của Phó giám đốc ngành Trồng trọt trong vai diễn: bằng mọi cách phải chứng minh rằng ngành mình rất quan trọng,khẳng định không có Trồng trọt,Chăn nuôi không thể phát triển(Trồng trọt cung cấp thức ăn cho Chăn nuôi mà thức ăn là cơ sở quan trọng bậc nhất đối với sự phân bố và phát triển của ngành Chăn nuôi)

- Nhiệm vụ của Phó giám đốc ngành Chăn nuôi trong vai diễn: tìm cách để chứngminh điều ngược lại,rằng ngành Chăn nuôi là khách hàng của ngành Trồng trọt,trong thời buổi “Khách hàng là thượng đế”,ngoài ra còn cung cấp sức kéo và phân bón cho Trồng trọt(vì là nước đang phát triển)

- Thực hiện: Có thể cho HS đóng vai lúc vào bài mới khoảng 3 phút

Sử dụng phần diễn như phần dẫn nhập vào bài Sau đó yêu cầu HS so sánh vai trò của ngành Trồng trọt và Chăn nuôi cũng như mối quan hệ hai chiều giữa Chăn nuôi và Trồng trọt

6 Giới thiệu một số tiếu phẩm.

Ngoài việc phân vai để học sinh trên cơ sở bài học tự nghĩ ra lời

thoại,GV còn có thể biên soạn một số tiểu phẩm để phục vụ cho việc dạy học địa lí Diễn viên ở đây vẫn là học sinh,Học sinh chỉ cần học thuộc lời thoại đã được giao rồi lên diễn trên lớp

Tiểu phẩm 1

AI VÔ ĐỊCH?

Trong cuộc thi “Bàn tay tài ba”do nhà tài phiệt Kinh tế tổ chức,các ngành kinh tế đã thi nhau đến tham dự.Tuy nhiên lọt vào trận chung kết thì chỉ có Nông nghiệp (NN)và Giao thông vận tải(GTVT).Sau đây là diễn biến trận chung kết:

- NN: Kính thưa ngài Kinh tế đáng kính!Thưa toàn thể quý vị Tôi

chính là Nông nghiệp,một người luôn chịu khó làm ra lương thực thực phẩm cung cấp cho cuộc sống

- GTVT:(từ trong chạy ra): Tôi đây… Tôi đây… Tôi chính là Giao

thông vận tải,một người rất năng động,hết ăn rồi chạy,hết chạy rồi ăn,chạy tiếp để phục vụ nhu cầu đi lại cho người dân

- NN: Ủa! Ông mà cũng đòi đi thi cơ à!người gì mà lười không kể đâu

hết lười,suốt ngày chỉ ăn chơi lêu lổng ngoài đường mà cũngđòi đi thi,cũng đòi giành nôi vị quán quân với tôi! thôi về đi…dở hơi!

- GTVT:Này, anh nói gì thế?Ai là người dở hơi?Anh nói thế chứng tỏ

anh chẳng hiểu gì về tôi cả,kiến thức anh nông cạn quá!

- NN: Chẳng thế thì không à,người ta làm lụng vất vả, “bán mặt cho

đất,bán lưng cho trời”,còn anh suốt ngày chỉ ăn với chạy,chỉ tổ tốn nhiên liệu và ô nhiễm môi trường

- GTVT: Này nhá,bản thân tôi là một người rất độc đáo.Sản phẩm của

tôi chính là sự vận chuyển người và hàng hoá.Người ta đánh giá tôi bằng khối lượng vận chuyển và khối lượng luân chuyển!

- NN:Nhưng vai trò của anh sao bằng được tôi “có thực mới vực được

đạo”,không có tôi mọi người ở đây làm sao sống nổi”

- GTVT: Hứ! Vai trò của tôi dù không nói ra nhưng ai cũng biết cả

Ông cứ hỏi cả làng cả xã và hỏi cả các quý vị ngồi đây xem ai mà không biết vai trò của tôi! Tôi không chỉ tham gia vào việc cung ứng vật tư,kĩ thuật nguyên liệu,năng lượng cho các ngành sản xuất mà còn đưa các sản phẩm đến nơi tiêu thụ Này nhá,thế ai chở phân bón cho anh?rau củ,hoa quả anh làm ra không chở đi bán thì để thối ra ấy à? Đấy!vai trò của tôi là ở chỗ đấy,

- NN: Còn gì thì cứ nói hết ra đi,tôi cãi hết nổi với anh rồi.

- GTVT: Ô hô…Vẫn còn thích nghe à?Bản thân tôi là người phục vụ

hết mình cho nhu cầu đi lại của nhân dân.Tôi cũng chính là người thực hiện các mối giao lưu kinh tế,văn hoá giữa các vùng trong một nước và giữa các nước trên thế giới Ngoài ra,tôi còn phục vụ cho quốc phòng và phát triển các vùng sâu.Tóm lại tôi chính là người xứng đáng với danh hiệu vô địch chứ không phải là anh…!

- NN: Đấy quý vị xem,anh ta nói như vậy có đúng không?Vai trò và

đặc điểm của anh ta như thế nào?Tôi xin nhường lời lại cho quý vị!

Biên soạn: Hoàng Hải Bằng( SV khoa Địa lí,K26)

Tiểu phẩm 2:

AI QUAN TRỌNG NHẤT?

Vào một buổi trưa hè oi bức nơi thư viện hai anh chàng Sản

Xuất(SX),Tiêu Dùng(TD) và cô nàng Thương Mại(TM) đang mải mê dán mắt vào những trang sách chi chít chữ.Bất chợt Sản Xuất reo lên:

SX: Woa! Đúng là tuyệt vời,tuyệt vời.Mãi cứ lo làm việc bấy lâu nay

mà không biết gì về vai trò của mình cả Ha ha ha

SX: Ồ! Anh Tiêu Dùng cũng công nhận với tôi đúng như thế thật à?

TD: Phải! Đúng thật mà đúng là “Ếch ngồi đáy giếng”.

SX:Hả? Anh Tiêu Dùng! Anh dám nói tôi là “Ếch ngồi đáy giếng” hả?

Chảng lẽ nào anh không thấy vai trò quan trọng của tôi ư?

TD: Rõ như ban ngày như thế rồi mà anh không thấy à?Anh cố sản

xuất ra nhiều làm gì cơ chứ?Chẳng lẽ anh định sản xuất ra để đổ xuống biển à? Tôi- chính tôi đây mới là quan trọng hơn cả!

TM(xen vào)cười: Ha ha ha hi hi hi

TD+SX: Này,này Cô Thương Mại! Cô cười gì thế?

TM: Tôi cười vì từ nãy đến giờ hai anh cứ mãi tranh cãi nhau cho mình

là quan trọng Nhưng thực tế thì hai anh có gì là quan trọng đâ

Ha ha ha Tôi đây nè!Chính tôi đây mới là người quan trọng hơn cả!.Ha ha ha

SX+TD: Chúng tôi chả cần biết điều đó.Nhưng với hai chúng tôi,cô chả

là cái quái gì cả Hi hi hi ha ha ha

TM: Các anh !?Tại sao? tại sao? các anh lại cố chấp như vậy

chứ? (Cha chả…tức ơi là tức…)

Biên soạn: Thân Hoàng Hải(SV Khoa Địa,K25)

7 Một số điều cần lưu ý khi biên soạn tiểu phẩm.

- Nội dung tiểu phẩm phải xuất phát từ nội dung khoa học

- Lời thoại phải ngắn gọn,súc tích,dễ hiểu,dễ nhớ

- Tiểu phẩm không nên quá dài dễ gây buồn chán

- Tiểu phẩm phải có tính hài hước(tính hài hước phải xuất phát từ nội dung khoa học kết hợp trí tưởng tuợng)