Bài tiểu luận: Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại

Ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh....6 Chương 2...7 Các hình thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại ..... Trong trường hợp không thương lượng được,

Mục lục

Lời mở đầu 2

Chương 1 5

Khái quát về giải quyết tranh chấp kinh tế 5

1 Khái quát về giải quyết tranh chấp kinh tế 5

1.1 Khái niệm: 5

1.2 Các yêu cầu trong giải quyết tranh chấp kinh tế 5

1.3 Ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh 6

Chương 2 7

Các hình thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại 7

1 Thương lượng 7

1.1 Khái niệm: 7

1.2 Đặc điểm: 8

1.3 Ưu điểm 8

1.4 Nhược điểm 8

1.5 Kết luận 9

2 Hòa giải 9

2.1 Khái niệm 9

2.2 Phân loại 9

2.2.1 Hòa giải ngoài thủ tục tố tụng 9

2.2.2 Hòa giải trong tố tụng 10

2.3 Ưu điểm: 10

2.4 Nhược điểm: 11

3 Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài 11

4 Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng toà án 12

4.1 Khái niệm 12

4.2 Đặc điểm 12

4.3 Ưu điểm: 13

4.4 Nhược điểm 13

Chương 3 14

Giải quyết các tranh chấp kinh tế bằng trọng tài thương mại 14

1 Trọng tài thương mại: 14

2 Trung tâm trọng tài 14

2.1 Chức năng: 14

2.2 Điều kiện thành lập 14

2.3 Thẩm quyền: 15

2.4 Nguyên tắc tố tụng 15

2.5 Giải quyết tranh chấp: 17

2.6 Quyết định trọng tài: 18

2.7 Lệ phí trọng tài: 19

2.8 Hiệu lực của phán quyết 19

2.9 Ví dụ về giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng tài: 19

Tài liệu tham khảo 23

Lời mở đầu

Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình phát triển kinh tế

xã hội, hội nhập với nền kinh tế của thế giới Vì vậy, các mối quan

hệ xã hội, kinh doanh trong thương trường quốc tế ngày càngđược gia tăng và phát triển Khi các quan hệ kinh doanh càngphát triển, những tranh chấp xảy ra là điều không tránh khỏinhững lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp nào vừa đảm bảo

có lợi cho thương nhân vừa duy trì được mối quan hệ làm ăn làviệc mà các thương nhân cần cân nhắc

Pháp luật hiện hành công nhận các phương thức giải quyếttranh chấp trong kinh doanh sau: thương lượng, hòa giải, trọng tài

và tòa án Theo đó, khi xảy ra tranh chấp kinh doanh các bên cóthể giải quyết tranh chấp thông qua việc trực tiếp thương lượngvới nhau Trong trường hợp không thương lượng được, việc giảiquyết tranh chấp có thể được thực hiện với sự trợ giúp của bênthứ ba thông qua phương thức hòa giải, trọng tài hoặc tòa án

Việc giải quyết các tranh chấp trong kinh doanh dựa trênnguyên tắc quan trọng là quyền tự định đoạt của các bên Cơquan nhà nước và trọng tài thương mại chỉ can thiệp theo yêu cầucủa các bên tranh chấp

Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, hoạt động kinhdoanh, thương mại ngày càng đa dạng và không ngừng phát triểntrong tất cả mọi lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ, đầu tư…Vấn đề lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh

doanh, thương mại phải được các bên cân nhắc, lựa chọn phù hợpdựa trên các yếu tố như mục tiêu đạt được, bản chất của tranhchấp, mối quan hệ làm ăn giữa các bên, thời gian và chi phí dànhcho việc giải quyết tranh chấp Chính vì vậy, khi lựa chọn phươngthức giải quyết tranh chấp, các bên cần hiểu rõ bản chất và cânnhắc các ưu điểm, nhược điểm của một phương thức để có quyết

định hợp lý Đây chính là lý do em chọn đề tài “giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại”.

Chương 1 Khái quát về giải quyết tranh chấp kinh tế

1 Khái quát về giải quyết tranh chấp kinh tế

1.1 Khái niệm:

- Tranh chấp trong kinh doanh là một dạng tranh chấp kinh

tế được hiểu là sự bất đồng chính kiến hay xung đột về quyền, nghĩa vụ giữa các nhà đầu tư, các doanh nghiệp với tư cách là

chủ thể kinh doanh; là những phát sinh trong các khâu từ đầu tư,sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực hiện dịch vụ trên thị

trường nhằm mục đích sinh lợi  Phát sinh trong cả quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội.

- Đặc trưng: gắn liền với hoạt động kinh doanh và chủ thể tham gia chủ yếu là các nhà doanh nghiệp.

- Bản chất: phản ánh những xung đột về lợi ích kinh tế giữacác bên

1.2 Các yêu cầu trong giải quyết tranh chấp kinh tế

Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh là cách thức, phươngpháp cũng như các hoạt động để khắc phục và loại trừ các tranhchấp đã phát sinh nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cácchủ thể kinh doanh, bảo vệ trật tự, kỷ cương xã hội

Các yêu cầu trong giải quyết tranh chấp trong kinh doanh:

- Nhanh chóng, thuận lợi, không hạn chế, cản trở hoạt độngkinh doanh;

- Khôi phục và duy trì các quan hệ hợp tác, tín nhiệm giữacác bên trong kinh doanh

- Giữ bí mật kinh doanh và uy tín của các bên trên thươngtrường;

- Chi phí ít tốn kém nhất

- Phán quyết phải chính xác và có khả năng thi hành cao

1.3 Ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

- Giải tỏa các mâu thuẫn, bất đồng, xung đột lợi ích giữa cácbên, tạo lập lại sự cân bằng về mặt lợi ích mà các bên có thể chấpnhận được

- Đảm bảo về mặt lợi ích giữa các chủ thể trong kinh doanh,giữa các công nhân trước pháp luật, góp phần thiết lập sự cânbằng, giữ gìn trật tự kỉ cương, pháp luật

- Giải quyết nhanh chóng, thuận tiện là điều kiện để tạodựng môi trường kinh doanh lành mạnh, đảm bảo quyền tự do củacông dân

- Ngoài ra thông qua việc giải quyết tranh chấp còn đánh giáđược việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn kinh doanh, chỉ ranhững bất cập, tạo định hướng cho việc hòan thiện pháp luật về

hoạt động kinh doanh, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động kinh

tế phát triển

Chương 2 Các hình thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

thương mại

Giải quyết tranh chấp được quy định trong Bộ luật Tố tụngDân sự năm 2004 (còn hiệu lực đến ngày 30/6/2016, kể từ ngày01/7/2016, Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004 sẽ có hiệu lực thihành); và hình thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanhthương mại được quy định hình thức giải quyết tranh chấp tại

Điều 317 - Luật Thương mại năm 2005 với nội dung

như sau:

“1 Thương lượng giữa các bên.

2 Hòa giải giữa các bên do một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân được các bên thỏa thuận chọn làm trung gian hòa giải.

3 Giải quyết tại Trọng tài hoặc Toà án

Thủ tục giải quyết tranh chấp trong thương mại tại Trọng tài, Toà án được tiến hành theo các thủ tục tố tụng của Trọng tài, Toà

1.2 Đặc điểm:

- Các bên cùng nhau bàn bạc, thoả thuận để tự giải quyếtcác bất đồng mà không có sự can dự của bất cứ bên thứ 3 nào,các bên tự bàn bạc, thoả hiệp và đi đến chấm dứt xung đột

- Là hình thức mang tính tự phát không bị ràng buộc bởi cácthủ tục pháp lý

1.3 Ưu điểm

- Tiết kiệm chi phí và thời gian, tiền bạc

- Giữ bí mật được trong hoạt động kinh doanh

- Giữ uy tín cho các bên

- Đáp ứng cơ hội của các hoạt động kinh doanh

- Không gây phiền hà và không bị ràng buộc bởi các thủ tụcpháp lý

- Có 1 số chủ thể với sự không hợp tác và thiện chí đã trìhoãn quá trình thương lượng để kéo dài thời gian vụ tranh chấp.

1.5 Kết luận

- Thực tế, thương lượng thường được tiến hành ngay sau khixảy ra tranh chấp, các bên cố gắng giải quyết tranh chấp mộtcách nhanh chóng để duy trì mối quan hệ lâu dài trong kinhdoanh;

- Pháp luật Việt Nam quy định các bên cần tiến hành thươnglượng sau đó mời thực hiện các hình thức giải quyết khác;

- Chỉ áp dụng cho các tranh chấp nhỏ, đơn giản mức xungđột không cao

2 Hòa giải

2.1 Khái niệm

Hòa giải là hình thức giải quyết tranh chấp với sự tham giacủa bên thứ 3 đóng vai trò làm trung gian để hỗ trợ hoặc thuyếtphục các bên tranh chấp tìm kiếm các giải pháp nhằm chấm dứtxung đột hoặc bất hòa

2.2 Phân loại

Hòa giải gồm có 2 loại: hòa giải ngoài thủ tục tố tụng và hòagiải trong thủ tục tố tụng

2.2.1 Hòa giải ngoài thủ tục tố tụng

- Hòa giải ngoài thủ tục tố tụng là việc các bên mời một tổchức hoặc cá nhân đứng ra làm trung gian để cùng đàm phán,thương lượng

- Cơ sở: các bên tranh chấp cung cấp thông tin cho nhau vàtrình bày quan điểm Người hòa giải hướng các bên tham gia vàoviệc tìm kiếm những giải pháp thích hợp và phải được sự nhất trícủa 2 bên

- Sự nhất trí của 2 bên được thế hiện bằng văn bản, có xácnhận của bên đứng ra làm trung gian hòa giải và có giá trị ràngbuộc đối với các bên tham gia

2.2.2 Hòa giải trong tố tụng

- Hòa giải trong tố tụng là việc hòa giải được tiến hành tạitoà án hoặc trọng tài khi các cơ quan này giải quyết tranh chấptheo yêu cầu của các bên

- Cơ sở:

+ Khi các bên đi đến thoả thuận để giải quyết các xung đột,thẩm phán hoặc trọng tài lập biên bản hòa giải;

+ Biên bản hòa giải có hiệu lực pháp luật cao bởi không có

sự kháng cáo kháng nghị hay bị yêu cầu toà án huỷ quyết định

- Kết quả hòa giải phụ thuộc vào:

+ Thiện chí giữa các bên tham gia tranh chấp

+ Uy tín, kinh nghiệm và kĩ năng của người đứng ra làmtrung gian hòa giải

2.3 Ưu điểm:

- Thủ tục hòa giải được tiến hành nhanh gọn, chi phí thấp,các bên có quyền tự định đoạt, lựa chọn bất kỳ người nào làmtrung gian hòa giải cũng như địa điểm tiến hành hòa giải

- Tiếp tục giữ gìn và phát triển các mối quan hệ kinh doanh

vì lợi ích của cả hai bên

- Hình thức giải quyết này đặc biệt hiệu quả khi giải quyếtnhững tranh chấp kinh doanh, thương mại mang tính chất kỹthuật (xây dựng, tài chính … )

- Các bên trong vụ việc tranh chấp hòan toàn có quyền chủđộng trong việc tìm kiếm một hòa giải viên có đủ hiểu biết đểtham gia giải quyết tranh chấp

- Các bên kiểm soát được các tài liệu chứng cứ có liên quan(những bí mật kinh doanh) trong khi giải quyết tại tòa án thì các

yêu cầu này không được đảm bảo do tòa án thực hiện xét xử theonguyên tắc công khai.

2.4 Nhược điểm:

- Việc hòa giải có được tiến hành hay không phụ thuộc vào

sự nhất trí của các bên,

- Hòa giải viên không có quyền đưa ra một quyết định ràngbuộc hay áp đặt bất cứ vấn đề gì đối với các bên tranh chấp thỏathuận hòa giải không có tính bắt buộc thi hành như phán quyếtcủa trọng tài hay của tòa án

- Ít được sử dụng nếu các bên không có sự tin tưởng vớinhau

3 Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài

Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài làhình thức giải quyết tranh chấp thông qua hoạt động của trọng tàiviên, với tư cách là một bên thứ ba độc lập nhằm chấm dứt cácxung đột bằng cách đưa ra một phán quyết buộc các bên thamgia tranh chấp phải thực hiện

Đây là hình thức giải quyết tranh chấp rất phổ biến, được ápdụng rộng rãi do những ưu điểm và lợi thế mà các hình thức giảiquyết tranh chấp khác không có được như:

- Các bên được bảo đảm tối đa quyền tự do định đoạt trênnhiều phương diện (lựa chọn trọng tài viên, lựa chọn địa điểm, thủtục, phương thức giải quyết tranh chấp…)

- Thủ tục đơn giản, ngắn gọn và trong trường hợp cần thiếtthì bảo đảm bí mật hơn so với giải quyết bằng Tòa án.

- Bên cạnh đó, phán quyết của trọng tài là một ràng buộc cóhiệu lực thi hành không bắt buộc phải dựa trên sự thống nhất củađôi bên

4 Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng toà án 4.1 Khái niệm

Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng toà án là hìnhthức giải quyết tranh chấp do cơ quan tài phán của Nhà nướcthực hiện, gắn liền với quyền lực nhà nước

4.2 Đặc điểm

- Được tiến hành khi mà việc áp dụng cơ chế thương lượng,hòa giải không có hiệu quả và các bên tranh chấp cũng khôngthoả thuận đưa vụ tranh chấp ra giải quyết tại trọng tài

- Đặc trưng cơ bản của thủ tục giải quyết tranh chấp bằngtoà án là thông qua hoạt động của bộ máy tư pháp và nhân danhquyền lực nhà nước để đưa ra phán quyết

- Phạm vi và thẩm quyền của Toà án trong việc giải quyếttranh chấp trong kinh doanh được pháp luật các nước quy địnhkhác nhau

- Thẩm quyền của các cơ quan tài phán nhà nước ở các quốcgia là khác nhau nhưng tập trung vào các lĩnh vực tranh chấp:

+ Tranh chấp hợp đồng thương mại;

+ Tranh chấp liên quan đến tổ chức và hoạt động của côngty;

+ Tranh chấp liên quan đế việc bảo hộ nhãn hiệu thươngmại;

+ Tranh chấp thương mại hàng hải;

+ Tranh chấp phát sinh trong quá trình bảo hộ cạnh tranh vàchống cạnh tranh bất hợp pháp;

+ Tranh chấp liên quan đến hoạt động phát hành cà kinhdoanh chứng khoán

- Không giữ được bí mật kinh doanh

- Thủ tục tại toà thiếu linh hoạt

Tóm lại, mỗi hình thức giải quyết đều mang những đặc điểm

cơ bản riêng, với những ưu nhược điểm nhất định Sự đa dạngtrong cơ chế giải quyết tranh chấp xét cho cùng cũng là biểu hiệnđặc trưng về tính đa dạng của các quan hệ kinh tế trong điều kiệnnền kinh tế thị trường

Chương 3 Giải quyết các tranh chấp kinh tế bằng trọng tài thương

mại

1 Trọng tài thương mại:

Khoản 1, Điều 3 – Luật Trọng tài Thương mại 2010 quy định:

“Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thoả thuận và được tiến hành theo quy định của Luật này”.

2 Trung tâm trọng tài

2.1 Chức năng:

Theo Điều 23 – Luật Trọng tài thương mại năm 2010 quy

định: “Trung tâm trọng tài có chức năng tổ chức, điều phối hoạt

động giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài quy chế và hỗ trợ Trọng tài viên về các mặt hành chính, văn phòng và các trợ giúp khác trong quá trình tố tụng trọng tài”.

2.2 Điều kiện thành lập

Theo Khoản 1, Điều 24 - Luật Trọng tài thương mại năm

2010 quy định: “Trung tâm trọng tài được thành lập khi có ít nhất

năm sáng lập viên là công dân Việt Nam có đủ điều kiện là Trọng

tài viên quy định tại Điều 20 của Luật này đề nghị thành lập và được Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp Giấy phép thành lập”.

- Giải quyết các tranh chấp phát sinh ở hợp đồng kinh tếgiữa: pháp nhân với pháp nhân, pháp nhân với doanh nghiệp tưnhân, doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp tư nhân, doanhnghiệp tư nhân với cá nhân kinh doanh; phát sinh giữa công ty vớicác thành viên của công ty và giữa các thành viên của công ty vớinhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể công ty;các tranh chấp liên quan đến việc mua bán cổ phiếu, trái phiếu

- Thẩm quyền của trọng tài không được xác lập theo vùnglãnh thổ cho nên về nguyên tắc các bên có quyền lựa chọn bất kỳtrung tâm nào để giải quyết tranh chấp không phụ thuộc vào nơiđặt trụ sở hoặc nơi cư trú của các bên

2.4 Nguyên tắc tố tụng

- Trọng tài chỉ " xét xử" 1 lần

- Tố tụng trọng tài kinh tế không quy định nguyên tắc xét xửcông khai như toà án mà xét xử bí mật chỉ những người được mờimới được tham dự phiên họp.

- Tố tụng trọng tài không theo nguyên tắc xét xử tập thể màbằng 1 trọng tài viên do đương sự lựa chọn

- Việc giải quyết tranh chấp kinh tế theo tố tụng bao gồmcác giai đoạn sau:

+ Nguyên đơn gửi đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đếnmột trung tâm trọng tài kinh tế kèm theo văn bản thoả thuận củacác bên về việc đưa vụ tranh chấp ra giải quyết ở trung tâm trọng

tài kinh tế đó (Trung tâm trọng tài kinh tế chỉ nhận đơn yêu cầu

giải quyết tranh chấp nếu trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp các bên đã có thoả thuận bằng văn bản về việc đưa vụ tranh chấp

ra giải quyết tại chính trung tâm trọng tài kinh tế đó).

+ Trong một thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêucầu, thư ký trung tâm trọng tài kinh tế phải gửi bản sao đơn yêucầu của nguyên đơn và danh sách trọng tài viên cho bị đơn đồngthời ấn định thời hạn bị đơn phải gửi văn bản trả lời cho trung tâmtrọng tài kinh tế

+ Trọng tài viên tiến hành các công việc cần thiết cho việcgiải quyết tranh chấp như nghiên cứu hồ sơ, nghe các bên trìnhbày, trưng cầu giám định,

+ Tổ chức phiên họp giải quyết tranh chấp

+ Việc giải quyết vụ tranh chấp được kết thúc bằng quyếtđịnh