Bài giảng ngữ văn 7 bài 14 một thứ quà của lúa non cốm 12

Sự hình thành của cốm: Thạch Lam Tác giả đã mở đầu bài viết về cốm bằng những hình ảnh và chi tiết nào?. Cách cảm nhận cũng thật tinh tế: cảm nhận từ trong ra ngoài, thấy cả mùi vị bê

Trang 1

Tiết 57:

Trang 2

Chọn đọc thuộc một đoạn

trong bài thơ Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh.

 Bài thơ có nhan đề là Tiếng gà trưa nhưng

cảm xúc trong bài là cảm xúc gì?

Trang 3

 I/ Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

Thạch Lam (1910 – 1942)

- Sinh tại Hà Nội, tên thật là

Nguyễn Tường Lân

- Cây bút văn xuôi đặc sắc,

tinh tế, nhạy cảm, có biệt tài

về truyện ngắn và tuỳ bút.

2 Tác phẩm:

* Xuất xứ:

“Một thứ quà của lúa non:Cốm”

rút từ tập tuỳ bút Hà Nội băm

sáu phố phường (1943)

Thạch Lam

Trang 4

Tiết 57 : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM

Thạch Lam

 I/ Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

* Xuất xứ:

* Thể loại:

Tuỳ bút : Là một thể văn, thường miêu tả, ghi chép những hình ảnh, sự việc có thực mà nhà văn quan sát, chứng kiến để bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của mình trước các hiện tượng và vấn đề của đời sống.

Đặc điểm tuỳ bút : thiên về biểu cảm, đậm chất trữ tình nên gần với thơ Bên cạnh đó cũng có các yếu tố nghị luận, suy tư, triết lí Tuỳ bút không

có cốt truyện nhưng đều có cảm hứng chủ đạo.

* Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

* Bố cục:

Tuỳ bút

Phần 1: Từ “Cơn gió thuyền rồng”

 Sự hình thành của cốm.

Phần 2: Từ “Đợi đến nhũn nhặn”

 Giá trị của cốm.

Phần 3: Đoạn còn lại

 Bàn về sự thưởng thức cốm.

3 phần

Trang 5

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

II/ Đọc - Hiểu văn bản:

1 Sự hình thành của cốm:

Thạch Lam

Tác giả đã mở đầu bài viết về cốm bằng những hình ảnh và chi tiết nào?

- Trong cái vỏ xanh, có giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ, giọt sữa dần đông lại, bông lúa càng cong xuống, nặng vì cái chất quí trong sạch của Trời.

Tác giả đã huy động nhiều giác quan

để cảm nhận đối tượng, đặc biệt là dùng khứu giác để cảm nhận hương

vị Cách cảm nhận cũng thật tinh tế: cảm nhận từ trong ra ngoài, thấy cả mùi vị bên trong và cả sự lớn dần lên của hạt lúa

Đoạn văn này thấm đậm cảm xúc của tác giả, bộc lộ rõ sự tinh tế và thiên về cảm giác của Thạch Lam, dùng từ có chọn lọc (1 loạt tính từ gợi tả), câu văn có nhịp điệu giống như một đoạn thơ văn xuôi.

Hãy tìm những từ ngữ miêu tả hạt lúa nếp non làm nên cốm.

Trang 6

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

Thạch Lam

Từ những tinh tuý của thiên

nhiên để có hạt cốm còn cần

bao công sức và sự khéo léo

của con người:

- Chọn thời điểm gặt lúa

- Một loạt cách chế biến

- Các cô hàng cốm đến với

mọi người

Hương thơm tinh khiết

của lá sen, của lúa non gợi

nhớ đến cốm Cốm được

tạo ra từ những tinh tuý

của thiên nhiên và sự khéo

léo của con người.

Trang 7

Thạch Lam

2 Giá trị đặc sắc của cốm:

Thạch Lam

Thảo luận: Sự hòa hợp, tương xứng của lễ vật hồng, cốm trong tục lệ sêu tết được tác giả phân tích trên những phương diện nào? Nhận xét

gì về cách phân tích đó của tác giả?

Hương thơm tinh khiết của lá

sen, của lúa non gợi nhớ đến

cốm Cốm được tạo ra từ

những tinh tuý của thiên nhiên

và sự khéo léo của con người.

Hương vị

Màu sắc

Sự hoà hợp

Xanh tươi như ngọc thạch

Đỏ thắm như ngọc lựu

Ngọt sắc

Nâng đỡ hạnh phúc được bền lâu

Thanh đạm

Việc dùng cốm, hồng làm lễ vật thật thích hợp và có ý nghĩa sâu xa Cách so sánh của Thạch Lam thật sắc sảo, tài hoa làm nổi bật giá trị của cốm Cốm như một nhân chứng, một sứ giả của tình yêu, góp phần làm cho nhân duyên đôi lứa thêm bền đẹp.

Cốm là thức quà riêng biệt của

đất nước, là sản phẩm chứa

đựng giá trị văn hoá gắn liền với

tục lệ sêu tết.

Trang 8

II/ Đọc - Hiểu văn bản:

3.Bàn về sự thưởng thức cốm:

Sự tinh tế và thái độ trân trọng của tác giả đối với việc thưởng thức cốm được thể hiện như thế nào?

Thưởng thức cốm là cả một nghệ

thuật, một nét văn hoá ẩm thực Từ

đó tác giả nhắn gửi mọi người phải

biết trân trọng món quà quý giá này

Thạch Lam

Cốm là thức quà riêng biệt của

đất nước, là sản phẩm chứa đựng

giá trị văn hoá gắn liền với tục lệ

sêu tết.

Trả lời: Tác giả đã có một cách nhìn thấu đáo và một thái độ văn hóa khi bàn về sự thưởng thức cốm: “… ăn cốm phải ăn từng chút ít , thong thả và ngẫm nghĩ.

Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả

trong hương vị ấy, cái mùi thơm phức của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ; trong màu xanh của cốm,

cái tươi mát của lá non, và trong chất ngọt của cốm, cái dịu dàng thanh đạm của loài thảo mộc”.

Trả lời : Tác giả kêu gọi : Hỡi các

bà mua hàng! Chớ có thọc tay

hay mân mê thức quà thần tiên

ấy, hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve Phải nên

kính trọng cái lộc của Trời, cái khéo léo của người, và sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của thần Lúa Sự thưởng thức của các bà

sẽ được trang nhã và đẹp đẽ hơn, và cái vui cũng sẽ tươi sáng hơn nhiều lắm.

Từ cách thưởng thức cốm, tác giả đã đưa ra lời đề nghị gì để xứng với giá trị của cốm?

Trang 9

3 Bàn về sự thưởng thức cốm:

III/ Tổng kết:

* Nghệ thuật:

Thạch Lam

Hãy chọn nhận xét mà em cho

là đúng về nét đặc sắc của ngòi bút Thạch Lam qua bài tuỳ bút:

A Lập luận chặt chẽ.

B Thiên về cảm giác tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc.

C Xây dựng cốt truyện hấp dẫn.

D Cả A, B, C đều đúng.

B Thiên về cảm giác tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc

Ghi nhớ: trang 163 /SGK

* Nội dung :

Thưởng thức cốm là cả một nghệ

thuật, một nét văn hoá ẩm thực Từ

đó tác giả nhắn gửi mọi người phải

biết trân trọng món quà quý giá này

Trang 10

 I/ Tìm hiểu chung:

3 Bàn về sự thưởng thức cốm:

III/ Tổng kết:

* Nghệ thuật:

Thạch Lam

Ghi nhớ: trang 163 /SGK

* Nội dung :

IV/ Luyện tập:

* Tìm một số câu thơ, ca

dao nói đến cốm.

Sáng mát trong như sáng năm xưa Gió thổi mùa thu hương cốm mới Tôi nhớ một ngày thu đã xa

(Nguyễn Đình Thi)

Giã gạo thì ốm, giã cốm thì khỏe.

(Tục ngữ)

Nếu em lòng dạ đổi thay Cốm này bị mốc, hồng này long tai.

(Ca dao)

Hướng dẫn tự học:

* Bài vừa học:

- Nắm các nội dung của bài.

- Học thuộc ghi nhớ trang 163/SGK.

- Chọn học thuộc một đoạn trong bài văn

* Bài sắp học: Chơi chữ

- Tìm hiểu thế nào là chơi chữ?

- Nhận dạng các lối chơi chữ

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	2,54 MB