Từ hiệp hội (ASEAN) đến cộng đồng (AC) những vấn đề nổi bật trong giai đoạn 2011-2020 và tác động đến việt nam

Ro rang, quySt tam xay dung cong dong ASEAN da dugc cac nha lanh dao trong khdi nhat tri cao va tren thuc te nhieu chuang trinh hanh dong dang dugc khai dong va triln khai.. Han th§ nua,

V l f i N K H O A H O C X A H O l V I E T N A M

V l f i N N G H I E N C t J t J D 6 N G N A M A

BAN TOM TAT DE TAI NGHlfiN CtJtJ c £ p BO

Ttr HIEP HOI (ASEAN) DEN CONG DONG (AC): NHtTNG VAN DE N 6 l BAT TRONG

DEN VIET NAM

Chu nhiem de tdi: PGS TS Nguyen Duy Dung

Ha Noi 2011

MUC LUC• •

Trang

Chuxmg I: Danh gia qua trinh hinh thanh va xay dung Cong dong AC 4

I Sir phat trien cua ASEAN - tien de cln thiet cua cong dong AC 4

I Vin de hoan thien mo hinh, the che, chinh sach, ca cau to churc 13

II Thu hep khoang cach phat trien trong ASEAN-Nhiem vu vo cung kho khan tu 16 nay den 2020 cua AC

III Boi mat voi nhung thach thuc thirc hien AC noi chung, tung cong d6ng noi rieng 19

IV Cong dong AC tiep tuc nhan dugfc sir ung ho cua cac nuac lan 24 Chtrong III: Trien vong thurc hien cdng d6ng AC den nam 2020 va tac dong

I.Trien vong thuc hien AC den nam 2020 : Tmh kha thi, trien khai hoat dong va

II Tac dong va d6i sach cua Viet Nam d6i voi Cong d6ng ASEAN 31

MO DAU

I Tfnh cap thiet cua de tai

ASEAN dugc thanh lap ngay 8/8/1967 vai viec xac dinh muc tieu phat

theo chieu sau trong noi bo khoi ma ASEAN con la chu the khai xuang nhieu sang ki£n va ma rong sir hap tac trong khu vuc: ASEAN+3, EAS, ARF Vi thS, vi the cua ASEAN ngay cang dugc danh gia cao trong khu virc va qu6c t£.Nhung ket qua tren da tao nhung tien de khach quan can thiet de ASEAN day manh hop tac Quyet tam xay ducng cong dong ASEAN da dugc cac nha lanh dao ASEAN thong qua tai Hoi nghi Cip cao lan thu 9 a Bali (2003), tiSp

do, tai Hoi nghi Bo truang kinh te (AEM) lan thu 38, dac biet, ngay 20/11/2007

f \ r y r

cac nha lanh dao ASEAN da ky Ban Hien chuang dau tien cua khoi nham thiet lap mot khuon kho luat phap va the che chung cua ASEAN, tao ca sa day nhanh tiln trinh hoi nhap cua kh6i Ro rang, quySt tam xay dung cong dong ASEAN da dugc cac nha lanh dao trong khdi nhat tri cao va tren thuc te nhieu chuang trinh hanh dong dang dugc khai dong va triln khai

Du da dat dugc nhieu thanh tuu trong han 40 nam qua, nhdt la hom 1 thap

ky gin day, song ASEAN van dang ton tai nhieu noi dung can phai giai quyet

nhu: vln dk d6ng thuan, ca ch6 va cac thiet chi cin thilt d l thirc hien cac tuyen

bo, cam k it Day la nhrnig noi dung vln dang ton tai nhi6u tranh luan, danh

gia khac nhau khong chi tir cac thanh vien trong kh6i ma ca tu ben ngoai Vi

vay, dS co ca sa khoa hoc va thuc tien nMm dky manh su hinh thanh cong d6ng

ASEAN can thiet co sir nghien cuu danh gia nhung thanh cong va han che cua Hiep hoi trong thai gian qua Tren ca sa do giup xem xet nhung lai the va tra ngai cua viec xay dung ASEAN va sir tac dong cua lien ket ASEAN vai tirng

thirc hien cong dong van con la nhung van de chira dirge nghien cuu mot cach diy du Dieu gi da, dang va se dat ra vai cong dong ASEAN? Viet Nam dong vai tro nhir the nao trong A C thirc sir dang la nhung cau hoi khong de tra lai

Vi vay, viec nghien cuu de tai : “ASEAN tir Hiep hoi den cong dong

(AC): nhurng van de noi bat va tac dong chu yeu den Viet Nam” la het sue

cin thi6t ca ve ly luan va thuc tien Han th§ nua, vai tu cach la thanh vien cua ASEAN viec nghien cuu nhung noi dung tren se giup chung ta hieu bi6t sau sic han ve ASEAN, nhat la sir chuyen d6i tu Hiep hoi den cong dong ASEAN va

nhung van dS dang dat ra Tir do cung cip cac luan cu de giup Viet Nam hoach

dinh chien luge hgp tac khu vuc va the giai hien tai va trong thai gian tai

II Noi dung nghien cihi cua de tai:

Vai tinh cip thilt tren, noi dung nghien cuu cu th§ cua de tai se thl hien trong 3 chuang nhu sau:

Chuang I: DM i gia qua trinh hinh thanh va xay dung Cong dong AC

Chuang II: Nhung van d! n6i bat trong qua trinh chuyln tu Hiep hoi (ASEAN) sang Cong d6ng (AC)

Chuang III: Triin vong thirc hien AC din 2020 va tac dong chu yiu d6i

vai Viet Nam

Chircmg I: DANH GIA QUA TRINH HINH THANH VA XAY DUNG

tuu cua ASEAN thai gian qua khong chi tu khang dinh sue manh cua to chuc cung nhu cua moi nuac ma con tao nhung dieu kien cin thiet cho su phat triin v i chat vai tu cach la mot cong dong hap tac khu vuc Ro rang,

su ra dai cua AC khong chi xuat phat tu doi hoi su hap tac mai trong boi

canh khu vuc va the giai dang thay doi ma con tir nhu cau va kha nang von

da dugc tich luy cua chinh to chuc nay Nhung tien de ve su phat triln cua ASEAN din din su ra dai cua AC thi hien a nhung khia canh noi bat sau :

1 ASEAN - to chuc hap tac khu vuc l&n ve chinh tri, kinh te, van hod lan.

2 ASEAN da xay dung dugc cac nguyen tac, co c h i hap tac trong cung nhu ngoai khu vuc.

3 Xay dung Cong dong ASEAN, lam sau sac han hoi nhap khu vuc va nang cao vi the quoc te cua Dong Nam A

Hien nay, viec xay dung AC cua ASEAN dang dugc trien khai manh me, tren tat ca cac tru cot Dac biet tu ngay 15/12/2008, Hien chuang da co hieu

luc, se tao dieu kien thuan lgi de ASEAN phat trien va gat hai dugc nhieu thanh cong han Vi the cua ASEAN trong khu vuc va tren the giai se khong ngimg dugc nang cao trong nhung thap nien tai

II Cong dong ASEAN (AC): Tiry tirang den hien thurc

1 Cong dong kinh te A SE A N (AEC)

va khac biet vh kinh te-xa hoi” va dam bao dugc su “phat triin kinh te binh

ding” cua cac thanh vien Muc tieu nay cho thay dung han ban chat “cong d6ng” mang tinh “nhan van” cua tap hgp cac n£n kinh t6 ASEAN chu khong phai chi la mot “khu vuc” gom nhiing nen kinh te chi theo duoi sir phat trien cua chinh minh

1.2 Noi dung, bien phap va lo trinh

Noi dung cua AEC bao gdm: Thu nhat, tu do thuang mai hang hoa cua AEC tiln tdi hoan thanh Khu vuc tu do thuang mai ASEAN (AFTA) Thu hai,

tu do hoa mot s6 linh vuc dich vu cua AEC nhim hoan thanh Hiep dinh khung

cua ASEAN vh thuang mai dich vu (AFAS) Thu ba, tu do hoa diu tu cua AEC

va tao lap Khu vuc diu tu ASEAN (AIA) Thu tu, nhanh chong thu hep khoang cach phat trien va xay dung mot he th6ng ca sa ha ting lien ASEAN la viec thuc hien Sang kiln lien kit ASEAN (IAI) Thu nam, hoan thien thl chi cua AEC.Cac noi dung cua AEC neu tren mai chi la muc cam ket toi thilu cua mot

cong dong kinh te Muc do hoi nhap kinh te cua AEC van con thap so vai cac lien kit kinh ti khac nhu EU, MERCOSUR va NAFTA Thi chi cua AEC se van con long leo Neu ASEAN tiep tuc ap dung hai nguyen tac “dong thuan” va

“khong can thiep vao cong viec noi bo cua nhau” mot cach cung nhac, AEC co

the van chua co mot co quan giai quyet tranh chap ra cac quyet dinh co tfnh

chat bat buoc doi vdi cac nuac thanh vien Va chac chan ASEAN se chua the co dugc mot ca quan quyen luc toi cao co kha nang ra quyet dinh doc lap nhu Uy ban chau Au Vi the, theo Hadi Soesastro (2005: 12), trong viec thi hanh AEC ASEAN se con rat nhieu “khoang trdng” de hoi nhap Trong thai gian tai, ASEAN khong nen chi dimg lai d nhung noi dung chu chot neu tren ma can

tiep tuc xac dinh them cac yeu to “dac thu” de tao ra mot ban sac cua AEC, thuc

day hoi nhap sau han nua do la: i) hoan toan tu do hoa ITnh vuc dich vu; ii) xay dung mot co che cho phep moi doi tugng lao dong dugc tu do di chuyen; iii) tu

do hoa hoan toan ITnh vuc tai chinh; va iv) phoi hop chinh sach kinh te vi mo.

Theo Tuyen bo Bali II va khuyen nghi cua HLTF, ve ca ban cac bien phap

nMm thuc hien AEC gom co: i) Day nhanh hoan thanh cac chuang trinh hoi nhap kinh te hien co, ii) Day manh hoi nhap mot s6 nganh uu tien, iii) Tang

cudng triln khai Sang kiin lien ket ASEAN va thu hep khoang cach phat trien,

iv) Tang cudng hoan thien thi che, v) Tang cudng hgp tac vdi ben ngoai.

2 Cong dong chinh tri - an ninh ASEAN (APSC)

2.1.Muc tieu

Mot la, xay dung ASEAN tir m6t Hiep h6i trd thanh m6t cong d6ng hop tac

lien chinh phu chat che vdi mtic d6 lien ket cao han va hoat d6ng cua no dua tren ca sd phap ly cua m6t ban Hien chuang chung; nhung se khong trd thanh mot to chu-c sieu quoc gia co chinh sach doi ngoai chung, m6t lien minh quan su hay khoi phong thu chung;

Hai la, nang cao hop tac chmh tri va an ninh len tlm cao mofi, tang cucmg

hoa binh, on dinh chmh tri, dan chu va thinh vugng trong khu vuc th6ng qua hop tac toan dien ve chmh tri va an ninh; APSC se tao ra su tac d6ng tucfng h6 lan nhau, lam tang tfnh trach nhiem va chia se ve an ninh, nhung khong lam ton hai

ve chu quyen va su doc lap trong chinh sach doi ngoai cua m6i nude

2.2 Noi dung, lo trinh va ket qua:

ASEAN da dua ra cac dinh hucfrig n6i dung va phuong thirc thuc hi£n xay

dung APSC1, trong do bao g6m: i) Hop tac va phat triln chinh tri vita la n6i

dung hop tac, vura la cam ket chinh tri cao nhat, dinh hu<5ng chien luge cho xay

dung APSC, ii) Xay dung va chia se cac chuan muc ung xir, iii) Ngan ngira xung d6t, iv) Giai quyet xung dot, v) Kien tao hoa binh sau xung dot.

De thuc hifin dinh huotog n6i dung nay, ASEAN da dua ra 3 nhom giai phap sau: Thti nha't, tang cucmg cac ca che giai quyet xung d6t Thu: hai, tang cucmg hop tac giu gin hoa binh, 6n dinh khu vuc, Thii ba, xay dung cac sang kien h6 trg

Tuy nhien, cho de'n thefi dilm hien nay (2010), ASEAN v i ca ban chua

triln khai dugc cac bien phap chinh d! giai quyet xung d6t Cac giai phap chi dumg lai of mu'c d6 trao doi hoc thuat, tham khao kinh nghiem va xa han m6t chut la Nhom hop cac Bo truong, cac Nhan vat xuSt sdc, cir Cao Uy giam sat thuc hien TAC, nham d l tien t6i giai quye't xung d6t Su bat cap nay cua

ASEAN dugc thi hien bang vai tro yeu kem cua td chuc nay trong viec giai quyet xung d6t t6n giao, sSc t6c a mien Nam va bit on a Thai Lan, Mianma, xung d6t giGa Thai Lan va Campuchia v i ngdi din Preah Vihear Han nua,

cac giai phap dua ra, neu dugc thuc hien, du muon hay kh6ng se lam xoi mon chu quyln quoc gia va an ninh cua chmh thi cam quyln Day la m6t trong

1 5 n6i dung nay dugc ghi ro trong “Kfe" hoach hanh d6ng C6ng d6ng An ninh ASEAN” (ASC POA) va

“Churcmg trinh hanh dong Vien Chan” (VAP) th6ng qua nam 2004.

nhung kho khan Ion, lam can trcf vi6c hien thuc hoa APSC vao nam 2015 vdi nhung muc tieu va noi dung nhu da cam ket ban dau.

2.3 Bien phap va lo trinh

a) Th6ng qua Hi6n chuong ASEAN

b) H6i nghi Bo trudng qu6c phong va an ninh ASEAN

c) Mo rong hop tac chinh tri, xa hoi va van hoa trong ASEAN

d) Tang cudng hai hoa hoa phap luat trong ASEAN

f) Tang cudng hop tac dau tranh chdng toi pham, ngan ngira xung d6t

g) M6 r6ng quan he doi thoai va hop tac chmh tri, an ninh vdi cac dd'i tac b6n ngoai

Thanh tich dang ghi nhan la trong horn 5 nam qua, ke tur khi APCSC POA

va VAP dugc thong qua, ASEAN da tang cudng nhip d6 hgp tac chmh tri, an ninh Tuy nhien, ket qua hgp tac trien khai xay dung APSC tren thuc te chua dap ung nhu cau cua thuc tiln, con thieu thuc cha't, chua di vao chieu sau, thilu ngu6n luc nhieu noi dung khai niem va hgp tac chua ro rang va th6ng nhat

3 Cong ddng van hod xa hoi ASEAN (ASCC)

3.1 Muc tieu

Thu nhdt, xay dung mot cong d6ng xa hoi dum boc nhau de giai quyet van

de doi ngheo, cong bang xa hoi, phat triin nguon nhan lire.

Thu hai, quan ly mau thuln xa hoi co the nay sinh.

Thu ba, nang cao kha nang bao ve moi truong, nguon tai nguyen.

Thu tu, cung cd cac nen tang gin bo xa hoi trong khu virc.

Mot trong nhung nhiem vu quan trgng nhit cua cong dong nay la giai quyit vdn d i doi ngheo va phat trien nguon nhan lire con nguoi

3.2.Noi dung, lo trinh va ket qua

Vai 4 muc tieu ting thi, K i hoach hanh dong cua cong d6ng van hoa - xa hoi ASEAN (nam 2004, Vien Chan) bao g6m 21 dilm vai 7 noi dung chu ylu

va da dirge Hoi nghi lan thu 6 ( thang 12/2009) xem xet bo sung va se thuc hien trong hai giai doan: 2010-2012 va 2013-2015 Bao gom:

Thu nhat, cong dong xa hoi dum boc nhau la tien tai giai quyet cong bang

xa hoi, xoa bo rao can ve chung toe, ton giao, ngon ngu, giai tinh va su khac

giua cac vung trong khu vuc Thu sau, xay dung ban sac ASEAN Thu bay,

tang cudng tinh bln vung, bao ve moi trudng va tai nguyen la noi dung van hoa ung xu cua con ngudi trong quan he vdi tu nhien

Nham thuc hien nhung muc tieu dat ra doi vdi viec xay dung cong dong van hoa xa hoi, cac nude ASEAN da nhit tri dua ra cac giai phap chu ylu sau:

Mot la, giao due ban sic ASEAN Thu hai, xay dimg chuan muc ASEAN

ve giao due va dao tao va van de lien thong giao due dao tao Thu ba, huy dong

su tham gia cua nhan dan Thu tu, xay dung Quy van hoa-xa hoi ASEAN Thu

nam, xay dimg he thong luat phap va tao lap cac ca quan thuc thi the che Thu sau, xay dimg cac ki hoach ngin han va thuc hien cac du an trong diem Thu bay,

tranh thu su giup da quoc te

Mac du mdi chinh thuc di vao hoat dong, song ASCC da xay dung dugc lo trinh, xac dinh cac giai doan uu tien va de ra cac giai phap cu the Tai hoi nghi Cong dong van hoa xa hgi ASEAN lin thu 4 thang 8/2010 tai Ba Nlng da de ra cac noi dung trong yeu cln giai quyet: y tl, giao due, moi trudng, benh dich, quyen con ngudi, phat triin ngudn nhan luc Ro rang, xay dung mang ludi an sinh ben vung la vin de cip bach va cung la mot phin quan trgng trong qua trinh chuyln dich mo hinh phat triin cua ASEAN va cua ca khu vuc Bong A

4 Moi quan he giu’a ba tru cot cua AC

Doi vai cac quoc gia cung nhu ASEAN viec dam bao hoat dong khong the khong de cap den ba noi dung ca ban, do la: kinh te, chinh tri-an ninh, va van hoa-xa hoi Neu thieu mot trong ba noi dung do se dan den sir phat trien khong

dong bo, toan dien, tham chi dan den nguy ca suy sup, do va Ba noi dung do

r * r r \ •»

luon gan vai nhau trong mot the thong nhat, dieu do the hien a cac khia canh sau:

Mot la, ngay tir khi ra dai va cho den nay a ba noi dung hop tac tren dugc

gan bo chat che vai nhau trong mot the thong nhat va da dugc cu the hoa trong

hoat dong cua ba Uy ban hop tac cua ASEAN Hai la, ngay tir nam 2003, sau

khi AFTA hoan thanh, nguai ta da muon bien Hiep hoi thanh mot Cong ding, bai neu khong ASEAN se khong con ly do de ton tai Chinh vi su gin ket cua

ba noi dung trong mot the thong nhat nen Hoi nghi Thugng dinh ASEAN (10/2003) da chap nhan va thong qua Ba Cong dong do tra thanh the chan

kieng ben vung cho su ra dai cua Cong dong ASEAN vao nam 2015 Ba la, de thuc hien nhung noi dung ca ban cua cong dong kinh te thi nhung yeu chu va

noi dung ca ban cua cong d6ng chinh tri an ninh phai thuc hien co hieu qua kl

ca an ninh truyln th6ng va phi truyln thing Bon la, khong phai chi co an ninh

chinh tri, qu6c phdng ma an ninh van hoa - xa hoi cung la nhung noi dung het sue quan trong trong m ii quan he hai hoa giua cac cong dong Han nua, muon

hgp tac va phat trien chinh tri trong do co xay dimg long tin, ve dan chu, nhan quyln thi vin d l nhan thuc, y thuc v l ASEAN trong cong ddng phai dugc nang cao han nua Dilu do doi hoi nguai din ASEAN phai hiiu biet sau sic han ve

cong dong Nam la, van de bao trum nhit la xay dung tinh thin, y thuc khu vuc, dat lgi ich cua qu6c gia trong lai ich khu vuc.

Tom lai, trong m6i quan he giua ba tru cot cua Cong dong ASEAN, chung

ta co thi hinh dung nhu sau : AEC la cai c6t, cai loi cua AC, APSC la diiu kien

la cai dam bao giu cho ASEAN the on dinh, moi truang hoa binh d i thuc hien

AEC va ASCC la nen tang cho su hinh thanh va van hanh cua AEC va APSC Thuc hien thanh cong ba tru cot do, Cong dong ASEAN se ra dcri va do cung la

ca sa lau dai de AC phat trien thanh mot Cong dong hoan thien thuc su

gia cua ben ngoai”

6 giai doan hien nay, khi ASEAN triln khai ke hoach xay dung AC, hop

hien thuc hoa tam nhin phat trien mot cong d6ng hoi nhap.” Do vay, “ Nhiem

vu dam bao su cam ket lau dai cua cac doi tac ngoai khu vuc doi vai hoa binh, thinh vugng va an ninh cua khu vuc ASEAN se van la mot thach thirc ca ban doi vai ASEAN “4

Hop tac qu6c t l cua ASEAN trong qua trinh xay dimg AC dugc thuc hien thong qua nhilu ca che khac nhau va vai ca 10 d6i tac d6i thoai cua ASEAN hien nay, nhit la My, Trung Quoc va Nhat Ban Hai noi dung chinh da dugc phan tich:

2 NMn dinh ciia Pushpa Thambipillai trong b&i: External partners in ASEAN Community building

■.Their significance and complementarities (http://library.fes.de/pdf/bueros/singapur/04801/2007-

1 Buac dau nhan dugc su ung ho cua cac nuac lan ( My, Trung Quoc, Nhat Ban).

2 Thuc day hgp tac vai cac nuac lan tren nhieu lihh vuc huang tai xay dimg cong dong AC vao nam 2015

Chrnmg II: NHUNG VAN DE N 6 l BAT TRONG QUA TRINH CHUYEN TtT HIEP HOI (ASEAN) SANG C0NG DONG (AC)

Muc tieu va noi dung cua chuang 2 la di sau phan tich va xem xet su hoat

dong cua co che va the che chung cua cong dong AC cung nhu doi vai cac cong

dong cu the Lam ro su chenh lech trong qua trinh phat trien cua 2 nhom nuac

1 Cac van de dang dat ra

Trong qua trinh hinh thanh the chi hop tac trong cong dong AC thai gian tai se phai giai quyet hang loat vin d! rit ca ban

Truac hit, chung ta hay xem xet van d l thi chi cua mot khu vuc Moi loai

Thu hai, cac nhan t6 dan din su hinh thanh va phat triln cua th i chi hop

tac ASEAN la h it sue da dang va nhilu chilu Trong do nhan t6 tac dong theo huang thuan chilu duang nhu a vi tri ylu han so vai nhan t6 a vi tri nghich chilu

Thu ba, ASEAN da va dang van hanh theo mot cach thuc rieng co cua

minh “cach thuc ASEAN”(ASEAN way) ma noi dung chu yeu la dira tren

r r

nhung nguyen tac : “nhat tri”, “khong can thiep vao cong viec noi bo” Do do,

su rang buoc ve mat phap ly cua cac Hiep uac, Hiep dinh cua khu vuc va chu truang dua tren the che, hanh dong cua quoc gia hem la tao ra mot ca quan trung uong cua khu vuc

Thu tu, cac nguyen tac hoat dong, cung nhu cac to chuc khu vuc khac,

tranh chap nay sinh trong qua trinh trien khai Nhin tong the, cac chuc nang the che neu tren deu da dugc ASEAN (cu the la Ban thu ky) va cac nuac thanh vien trien khai thuc hien trong hau het cac hoat dong hop tac cua khu vuc Tuy nhien, qua trinh thuc hien con nhieu mat han che va hieu qua khong cao

Ve ca ban, noi dung Hiln chuang khong phai la hoan toan mai, ma la sudue kit va he thing hoa trong mot van kien phap ly nhung muc tieu, nguyen tic

va thoa thuan da co cua ASEAN, co cap nhat cho phu hgp vai tinh hinh mai

tren co sa dong thuan Nhung nguyen tac ca ban va phuang thuc hoat dong chu dao cua ASEAN nhu khong can thiep vao cong viec noi bo cua nhau, ra quyet dinh bang tham van va dong thuan tiep tuc dugc dam bao Dieu quan trong

•> r r r

tra thanh mot thuc the chinh tri-kinh te ngay cang gan ket han

r i w >

Vai Hien chuang mai, the che cua cong dong ASEAN dugc xac dinh nhu sau:

Trong cong dong ASEAN, nguyen tic chu dao cua ASEAN khi dua ra

quyet dinh la d6ng thuan va tham vin; co b6 sung them: khi khong dat d6ng

thuan, Cip cao se quy6t dinh vh cach thuc ra quyet dinh phu hgp Quy dinh nay

cua Hien chucmg se khong anh huong den cac hinh thuc ra quyet dinh da co trong cac van kien phap ly khac cua ASEAN.

Sau khi Hien chuang ASEAN co hieu luc, ASEAN da no lire trien khai cac cong viec cu the nhu kien toan bo may, hoan thien to chuc, hoat dong theo Hien chuang, dong thai, tung buac hoan thien khung phap ly de ho tra va thuc su dua Hien chuang vao cuoc song ASEAN da ky thong qua Hiep dinh ve quyen

lam the nao de dua Hien chuang vao cuoc song va xay dung dugc the che cua

AC du kha nang van hanh cong dong sau khi cong dong chinh thuc di vao hoat dong Day qua la thach thuc truac m it va ca trong dai han cua AC noi chung, thi che hoat dong noi rieng cua cong d6ng

va ASEAN mai ( Viet Nam, Lao, Campuchia va Mianma)

cua AC

Truac hit, su chenh lech a day dugc th i hien a cac chi s6 ca ban nhu dien

tich, dan so, va dac biet la a chi s6 lien quan GDP Thu hai la, su chenh lech con th i hien a muc do thu hut dong v6n cho phat trien kinh te cua cac quoc gia.

Thu ba, sir khac biet ve dinh lirgng (GNP, GDP binh quan diu nguai ) co the

khac phuc theo thai gian, nhung nhung khac biet ve chat (the che, chinh

sach ) se khong de dang doi vai cac nuac ASEAN hien nay Thu tu, su khac biet ve nang luc va nguon luc Thu nam van de quan ly va trach nhiem Thu

sau, thi truang ASEAN la mot thi truang “cong” chu khong hoan toan “hoa

nhap” cua tat ca thi truang cac nuac thanh vien, vai nhung chinh sach kinh te

lyre cua ca cong dong.

Thu nhdt, xay dung cac hanh lang kinh t! nMm mo rong va tang cuong

lien k it va hoi nhap AC Xay dung cac Hanh lang kinh tl la cach thuc d l kit noi cac nuac ASEAN vai nhau nMm tao ra su phat triln nhanh chong cho khu vuc Hien nay 4 tuyln hanh lang k it noi Viet Nam, Lao, Campuchia, Thai Lan

va Myanmar dang dugc triln khai xay dung tren khu vuc song Mekong Su phat triln v l kinh t l se di liln vai su phat triln v l van hoa, xa hoi cua cac vung

doc theo hanh lang kinh te, tao nen nhung khu pho bien giai soi dong Tuy

nhien, a day mot van de khac lai dugc dat ra Do la su phat trien dong deu giua

cac vung co hanh lang kinh te di qua va cac vung khong dugc huang lgi true

tiep tu sir phat trien cua hanh lang kinh te nay Vay, lam the nao de bao dam sir phat trien dong deu giua cac vung mien, giua thanh thi va nong thon? Co 2 de

xuat hai cach giai quyet tinh trang nay: Mot la, thuc day phan cong lao dong

theo tung cong doan trong khu vuc ASEAN Hay noi cach khac do la khong thu hut lao dong ve cac khu cong nghiep tap trung san co ma cac doanh nghiep se phai tu minh tim kiem kha nang dau tu tai cac vung cham phat trien de su dung

mot cach co hieu qua nguon lao dong re Hai la, nhanh chong xay dimg va tieu

chuan hoa trinh do hoc van va nang luc ky thuat trong khu vuc nham dap ung

nhu chu v l nhan lire cua cac vung cung nhu lien vung va cua ca ASEAN.

Thu hai, h6 trg tich cuc cho CLVM nMm thu hep khoang cach phat triln

trong ASEAN la mot vin de luon dugc uu tien trong hgp tac khu vuc Ke hoachCong tac giai doan 1 thai ky 2002-2008 tap trung vao dao tao phat triln nguon

nhan luc, nang cao nang luc can bo va tao dung khuon kho ca che, chinh sach, phap luat tuang thich vai hoi nhap theo 4 linh vuc uu tien danh cho cac nuac CLMV.Tilp theo giai doan 1, giai doan 2 cua K l hoach Cong tac da dat dugc su nh§t tri cao tai Hoi nghi Bo truang Ngoai giao ASEAN lin thu 40 vao thang 7/2007 tai Phillippine va Hoi nghi Cdp cao ASEAN lAn thu 13 vao thang 11/2007 tai Singapore Tai cac cugc hgp nay, cac nuac ASEAN-6 va cac nuac CLMV da tich circ thao luan, de xuit cac noi dung trong Tai lieu Khuon kh6 chiln luge (SF) va K l hoach cong tac giai doan 2 va da trinh Hoi nghi C&p cao ASEAN lin thu 14 vao thang 2/2009 tai Hua Hin, Thai Lan Day la nhung van kien can thilt tao ca sa d l triln khai cac hoat dong h6 trg CLMV trong viec thu hep khoang cach phat trien thai ky 2009-2015

Tai Hoi nghi cac Bo truang kinh te ASEAN lan thu 42 tai Ba Nlng (24- 28/5/2010) da dac biet quan tam den van de thu hep khoang cach phat trien Thai han xay dung cong dong dang den gan ma su chenh lech nay van con rat cao, day qua la mot tra ngai lan nhu lai Tong thu ky ASEAN: “chinh su chenh lech nay se lam cho ngoi nha chung cua ASEAN bi chia cat va khong the ben

dl thai su luon thuang true cua AC cung nhu cua m6i nuac thanh vien

III Viec thu*c hien AC noi chung, tirng cong dong noi rieng van con gap nhieu kho khan va thach thirc

1 Ve cong dong kinh te A SEAN

Du da co nhung nln tang ca ban va cac nuac ASEAN dac to ro quyet tam xay dimg AC noi chung cong ddng kinh t l noi rieng, song tu nay din 2020 AEC se phai doi mat vai nhieu thach thuc:

Mot la, tren thuc t l muc tieu cua ASEAN huang tai ca ba mo hinh lien

minh thul quan, thi truang chung va lien minh kinh tl, AEC se khong dap ung

dugc hoan toan tit ca cac tieu chuan cua cac mo hinh nay AEC chua the hien

xu huang tiln d in mo hinh cao nhat cua hoi nhap kinh tl la lien minh kinh tl Viec phoi hgp chinh sach kinh tl dang chi a budc dau trong khi K6 hoach t6ng thi AEC da chi ro quy trinh ra quylt dinh bai cac ca quan kinh tl trong ASEAN

se dua tren ddng thuan AEC duang nhu dang buorc tit tir hinh thanh lien minh thul quan sang thanh lap thi trucmg chung Qua trinh triln khai cac sang kiln, chuang trinh hoi nhap, lien ket kinh tl cua ASEAN thai gian qua vin con nhilu

ton tai, nhat la tien do va muc do thirc hien cac cam ket Van de nay cung se la mot thach thuc doi vai tien trinh xay dung, hoan thanh AEC Ngoai ra, cong

Mac du da co nhieu tien bo trong viec thuc hien AFTA, nhat la da dd bo rao can thul quan va phi quan thue, hai hoa hoa hai quan, nhung cho din nay doanh nghiep cua timg nude thanh vien van dugc hudng cac uu dai khac nhau ve thue quan khi giao dich vdi doanh nghiep ngoai ASEAN Vi the, chua tao ra su binh ding trong canh tranh de phan bo co hieu qua nguon luc cua ca khu vuc

Hai la, thi trudng ASEAN la mot thi trudng “cong” chu khong hoan toan

“hoa nhap” cua tit ca thi trudng cac nude thanh vien, vdi nhung chinh sach kinh t l khong cong khai, phat triln d nhilu cap do, lai chu yeu hudng ra ben ngoai chu khong phai vao thi trudng noi khoi ASEAN mot mat muon tang cudng quan he vdi cac d6i tac ben ngoai, nhung mat khac vin mu6n giu ASEAN la trung tam cua moi lien kit

Ba la, vin de hai hoa lgi ich cua cong ddng AC noi chung, AEC noi rieng

Luc can ldn nhit cua viec md rong hgp tac kinh t l la lgi ich dan toe va nhom lgi ich d m6i nude da dugc dat qua cao so vdi lgi ich cua to chuc ASEAN

Bon la, ASEAN khong co mot nen kinh te dau tau va mot dong tien manh

de dan dat khu vuc

nude ASEAN da dat dugc nhieu ket qua trong viec xay dimg AEC hudng tdi viec xay dung AC vao nam 2015, nhung van con nhilu kho khan phai vugt qua nhu su cham tre ve phe duyet Hiep dinh cua cac thanh vien, nhung cam ket cua thanh vien cham dua vao luat hoa

2 Ve cong dong chinh tri - an ninh

Mgt la, tranh chip lanh th6 va m6i de doa an ninh phi truyen thong dang

n6i len trong khu vuc nhu van de khung b6, vi pham chu quyen hang hai, buon ban ma tuy va buon lau vu khi, xung dot d bien Dong

Hai la, cac nude ldn ben ngoai tang cudng vai trd, anh hudng, ke ca can

thiep vao khu vuc ASEAN theo nhieu cach thuc

Ba la, sir thay d6i ldn lien quan din tien bo trong hgp tac khu vuc trong

cac van d l an ninh, dac biet trong cuoc chien chdng khung bo Cac phuang tien

dl tang cudng hgp tac chinh tri va an ninh (ZOPFAN, Hiep udc Huu nghi va Hgp tac, SEA-NWFZ) da khong hieu qua va khong chuyln thanh hanh dong Dieu nay la do: (1) ASEAN co mdi quan he noi khoi khong kien dinh (2) Cac nguyen tic quan trong cua viec “khong can thiep” da trd thanh mot trd ngai chinh d6i vdi su hgp tac trong ITnh vuc nhay cam nhu an ninh Trong nhilu muc do khac nhau, ASEAN da trd thanh mot khu vuc ma viec cung c6 chu quyen qudc gia co xu hudng loai tru hop tac trong cac vin d l chinh tri nhay