Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN VIỆT HẢI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THÔNG QUA SỬ DỤNG PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG LUẬN VĂN THẠC S

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VIỆT HẢI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THÔNG QUA SỬ DỤNG PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VIỆT HẢI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THÔNG QUA SỬ DỤNG PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực chƣa hề đƣợc sử dụng và công bố ở bất kỳ một công trình nào khác

Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn luận văn đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2015

Tác giả

Nguyễn Việt Hải

Đặc biệt em xin được bày tỏ lòng tri ân chân thành sâu sắc nhất đến

TS Trịnh Ngọc Thạch, người đã trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ,

động viên tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Trường Đại học Thái Nguyên, Phòng Quản lý khoa học và Sau đại học, Phòng Giáo Dục và Đào Tạo thành phố Tuyên Quang, các trường THCS thành phố Tuyên Quang, đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè, người thân đã hết lòng hỗ trợ, tạo điều kiện giúp đỡ em trong việc học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Dù đã hết sức cố gắng song chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, xin được sự chia sẻ và rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Những đóng góp mới của Luận văn 6

8 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN 7

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Ở Việt Nam 11

1.2 Một số khái niệm liên quan tới đề tài 14

1.2.1 Quản lí 14

1.2.2 Quản lý giáo dục 16

1.2.3 Khái niệm phòng học, phòng học truyền thống, phòng học bộ môn 17

1.3 Một số cơ sở khoa học của việc quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn 19

1.3.1 Cơ sở triết học 19

1.3.2 Cơ sở tâm lý học 20

1.3.3 Cơ sở giáo dục học 21

1.4 Cơ sở lý luận của việc quản lý phòng học bộ môn 22

1.4.1 Phương pháp dạy học 22

1.4.2 Lý luận về dạy - học theo phòng học bộ môn 23

1.4.3 Đặc điểm của phòng học bộ môn 25

1.4.4 Các loại phòng học bộ môn - Cấu trúc và trang bị 26

1.4.5 Vai trò quan trọng của phòng học bộ môn 29

1.5 Những nguyên tắc quản lý phòng học bộ môn 31

1.5.1 Nguyên tắc thống nhất giữa sự tổ chức quản lý sư phạm và quản lý cơ sở vật chất 31

1.5.2 Nguyên tắc về sự thân thiện trong việc tổ chức dạy học 32

1.5.3 Nguyên tắc về tính hiệu quả 32

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 34

Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG 35

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế văn hóa xã hội thành phố Tuyên Quang 35

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 35

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 37

2.2 Tình hình phát triển văn hóa, giáo dục và đào tạo của thành phố Tuyên Quang 40

2.3 Thực trạng cải tiến phòng học truyền thống thành phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang 43

2.4 Thực trạng tổ chức quản lý hoạt động dạy - học theo phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang 47

2.4.1 Thực trạng quản lý việc dạy - học ở các trường trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang 47

2.4.2 Thực trạng Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên phụ trách phòng học

khai thác đồ dùng dạy học 58

2.4.3 Thực trạng hiệu trưởng chỉ đạo hướng dẫn học sinh phương pháp, kỹ năng học tập theo phòng học bộ môn 60

2.5 Nguyên nhân thành công và tồn tại của công tác tổ chức học tập theo phòng học bộ môn cấp trung học cơ sở ở thành phố Tuyên Quang 65

2.5.1 Nguyên nhân thành công 65

2.5.2 Những nguyên nhân ảnh hưởng không tốt đến việc dạy-học theo phòng học bộ môn 67

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 70

Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG 72

3.1 Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp 72

3.1.1 Đáp ứng được quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển giáo dục của Đảng và Nhà nước 72

3.1.2 Phù hợp với định hướng phát triển giáo dục và đào tạo thành phố Tuyên Quang thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa 73

3.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả và khả thi 73

3.1.4 Đảm bảo tính toàn diện 74

3.1.5 Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp 74

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng phòng học bộ môn ở trường THCS thành phố Tuyên Quang 75

3.2.1 Biện pháp 1: nâng cao nhận thức về PHBM cho CBQL, GV, HS, PHHS và các đối tượng có liên quan 75

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng bộ máy quản lí hoạt động dạy học theo PHBM và tổ chức để bộ máy hoạt động hiệu quả 78

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường chỉ đạo cải tiến phòng học truyền thống thành phòng học bộ môn 80

3.2.4 Biện pháp 4: Đổi mới công tác quản lý về hoạt động dạy-học

theo PHBM cho CBQL và GV 86

3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy - học 90

3.2.6 Biện pháp 6: Nâng cao kỹ năng học tập cho HS trong quá trình tổ chức học tập cho học sinh theo phòng học bộ môn 91

3.2.7 Biện pháp 7: Tăng cường chỉ đạo tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng phát triển hình thức học tập với phòng học bộ môn 93

3.3 Điều kiện để thực hiện các biện pháp 94

3.3.1 Đối với học sinh 94

3.3.2 Đối với giáo viên 97

3.3.3 Đối với hiệu trưởng nhà trường 98

3.4 Sự phối hợp giữa các biện pháp 100

3.5 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 101

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 105

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 106

1 Kết luận 106

2 Khuyến nghị 106

2.1 Đối với UBND tỉnh Tuyên Quang, Sở GD&ĐT Tuyên Quang 106

2.2 Đối với UBND thành phố Tuyên Quang, Phòng GD&ĐT thành phố 107

2.3 Đối với cán bộ quản lý các trường THCS, thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang 108

TÀI LIỆU THAM KHẢO 110 PHỤ LỤC

GVBM : Giáo viên bộ môn

GVCN : Giáo viên chủ nhiệm

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Vai trò và tính cần thiết của việc tổ chức dạy học theo PHBM

và quản lý dạy học theo PHBM 48Bảng 2.2 Quản lý chất lượng dạy và học theo PHBM của Hiệu trưởng 49Bảng 2.3 Tác dụng của việc dạy và học theo PHBM 51Bảng 2.4 Mức độ hứng thú với môn học với mỗi PPDH khi GV tổ chức

dạy học theo PHBM 52Bảng 2.5 Những nội dung mà GV đã thực hiện được theo PHBM 54Bảng 2.6 Công tác chuẩn bị trước khi lên lớp của giáo viên khi dạy theo

phòng học bộ môn 57Bảng 2.7 Công tác chuẩn bị của giáo viên bộ môn hướng dẫn học sinh

học tập theo PHBM trước khi lên lớp 60Bảng 2.8 Công tác chỉ đạo của Hiệu trưởng đối với GVBM về việc

hướng dẫn HS phương pháp, kỹ năng học tập theo PHBM 62Bảng 2.9 Đánh giá về sự chỉ đạo của Hiệu trưởng đối với GVCN trong

việc hướng dẫn cho HS học tập theo PHBM 63Bảng 2.10 Những nguyên nhân ảnh hưởng không tốt đến việc tổ chức dạy

- học theo phòng học bộ môn 68Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp đề xuất 103

Với định hướng như thế từ năm 2003 Bộ GD&ĐT đã có những chủ trương về xây dựng phòng học bộ môn góp phần đổi mới PPDH, hỗ trợ cho quá trình tự học, tự phát hiện, tự chiếm lĩnh tri thức mới và thực hành theo năng lực của người học Giáo viên giúp học sinh khai thác đồ dùng, mẫu vật và các tài liệu khác một cách có ý thức và chủ động theo hướng nghiên cứu để giải quyết vấn đề Tăng cường các hoạt động tìm tòi, quan sát, thí nghiệm, đo đạc, thực hành, làm báo cáo, tự điều tra…Thay đổi các hình thức tổ chức học tập trong điều kiện cho phép như thảo luận nhóm, tạo điều kiện và không khí thích hợp

để HS có thể tranh luận với nhau, với giáo viên cũng như tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau về kết quả tìm tòi phát hiện Trong điều kiện kinh phí còn hạn chế không thể xây dựng mới hàng ngàn phòng học bộ môn theo chuẩn trên cả nước,

Bộ vẫn cho phép cải tạo phòng học truyền thống thành phòng học bộ môn

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định về “Đổi mới

căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" [4]

Trước đòi hỏi cấp bách của việc đổi mới giáo dục, nhất là đổi mới phương pháp dạy học, được sự đồng ý của lãnh đạo Bộ, từ năm 2003, Dự án Phát triển giáo dục trung học cơ sở (THCS) phối hợp với các vụ chức năng của

Bộ đã chỉ đạo thí điểm "Dạy học theo hướng phòng bộ môn" tại một số trường THCS điểm thuộc tỉnh Hà Tây Nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động phòng học bộ môn, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế công nhận phòng học bộ môn (PHBM) trường trung học đạt chuẩn quốc gia Đến năm

2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo mở rộng thêm thí điểm tại một số tỉnh và ban hành Qui định về phòng học bộ môn cho phù hợp với tình hình mới

Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) còn quy định nhiệm vụ quyền hạn, chế độ đối với giáo viên phụ trách phòng học bộ môn Thực tế triển khai dạy học theo PHBM với hệ thống lí luận dạy-học được nghiên cứu công phu cùng với sự chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục, sự hưởng ứng tích cực của các trường, các thầy giáo, cô giáo nên đã thu được những kết quả khả quan

"Dạy học theo hướng phòng bộ môn" đã và đang trở thành nhu cầu của các trường THCS nhằm khai thác có hiệu quả thiết bị đồ dùng dạy học được cung ứng bằng nhiều nguồn trong các năm qua trên cơ sở nhận thức được những ưu thế hỗ trợ tích cực cho đổi mới phương pháp dạy học của mô hình dạy học này

1.2 Xuất phát từ những ưu điểm của dạy học theo phòng học bộ môn

Phòng học bộ môn là phòng học được trang bị những tài liệu trực quan, những thiết bị học tập, bàn ghế và các dụng cụ khác phục vụ học tập mà ở đó chúng được sử dụng một cách tích cực trong bài học, trong giờ ngoại khóa, giáo trình tự chọn Dạy-học theo phòng học bộ môn tạo ra không khí học tập sôi nổi, gây hứng thú học tập, tạo điều kiện cho học sinh tích cực hoạt động nhận thức, hiểu và nắm tri thức một cách dễ dàng và sâu sắc hơn, hình thành khả năng độc lập suy nghĩ, biết bảo vệ ý kiến của mình, khả năng diễn đạt, lập luận vấn đề, khả năng thực hành Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy kỹ năng thực hành rất kém của người Việt Nam đang đặt ra cho ngành giáo dục nước nhà nói chung và ngành giáo dục Tuyên Quang nói riêng việc giáo dục ý thức thực hành cho thế hệ trẻ Việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học chưa được thực hiện triệt để bằng những hình thức tổ chức dạy-học thích ứng Việc khai thác đồ dùng dạy học chưa hết công suất, trong lúc nhiều nhà giáo tiếp tục kêu đồ dùng dạy học (ĐDDH) còn thiếu và yếu

Dạy học bằng phòng học bộ môn là xu hướng chung mà các nước phát triển trên thế giới đang thực hiện Với phòng học truyền thống chỉ có bảng đen, phấn trắng, bàn, ghế; phòng học và học sinh không hề di chuyển theo mỗi bộ môn khác nhau, chỉ có giáo viên bộ môn di chuyển theo thời khóa biểu; giáo viên tự mang thiết bị dạy học đến lớp nếu nội dung bài giảng cần thiết bị Phương pháp dạy học này chỉ phù hợp với kiểu dạy chay, học chay, thầy đọc, trò chép, rất thụ động

1.3 Xuất phát từ thực trạng dạy học theo phòng học bộ môn

Hiện nay, một số trường THCS trên cả nước vẫn còn sử dụng phòng thí nghiệm để dạy thực hành chứ chưa thật sự đảm bảo tính năng của PHBM theo quy định Cơ sở vật chất nhiều trường chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, việc xây dựng PHBM chưa đồng bộ do các quy định của Bộ GD&ĐT thay đổi liên tục, thậm chí có trường chưa có PHBM

Công tác quản lý và sử dụng PHBM chưa được quan tâm đúng mức như phân công thời khoá biểu không hợp lý, viên chức thiết bị đối với trường dưới

45 lớp chỉ bố trí một người nên không xử lý hết công việc, việc kiểm tra, giám sát còn nặng hình thức…

Mặc dù phòng học bộ môn có nhiều ưu điểm hơn so với phòng học truyền thống nhưng khi triển khai dạy học theo phòng học bộ môn thì gặp nhiều khó khăn về nhận thức, thói quen dạy chay, ngại làm thí nghiệm, nặng lí thuyết

Hiện nay, cả nước đang tiến hành đổi mới PPDH nên việc nghiên cứu sử dụng phòng học bộ môn theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh trong dạy học sao cho phù hợp với nội dung chương trình sách giáo khoa mới là việc làm cần thiết để nâng cao hiệu quả dạy học ở trường THCS

Trong xu thế ấy, thời gian qua Đảng bộ, chính quyền, ngành giáo dục thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang đã tích cực chỉ đạo các cấp học nói chung và cấp học THCS nói riêng đổi mới phương pháp dạy học (PPDH), tăng cường tổ chức các hoạt động tích cực của học sinh Nhưng nhìn chung vẫn còn

bộc lộ những hạn chế nhất định Nguyên nhân thì nhiều, nhưng cơ bản vẫn là

do chưa có môi trường học tập, trang thiết bị và các điều kiện tối thiểu để tổ chức dạy học phát huy tính tích cực chủ động của học sinh, theo xu thế dạy-học lấy học sinh làm trung tâm…Việc nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức cho học sinh hoạt động nhận thức theo hướng tích cực tự lực là đòi hỏi bức xúc không chỉ của ngành giáo dục mà còn là lòng mong đợi của cả xã hội

về một thế hệ trẻ thích nghi với xã hội hiện đại - thời kỳ hội nhập

Khảo sát, đánh giá xác đáng thực trạng, dự báo đúng tình hình quản lý phòng học bộ môn sẽ xác lập được các biện pháp hợp lý, khả thi, tất yếu sẽ thúc đẩy thực hiện đạt mục tiêu đổi mới công tác quản lý, nâng cao chất lượng dạy - học cấp trung học cơ sở cả nước nói chung và của thành phố

Tuyên Quang nói riêng

Vì những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học thông

qua phòng học bộ môn ở trường THCS thành phố Tuyên Quang” làm đề tài

nghiên cứu luận văn thạc sĩ

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lý phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở góp phần nâng cao chất lượng dạy-học

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: các hoạt động quản lý, tổ chuyên môn, giáo

viên, học sinh ở các trường trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

3.2 Đối tượng nghiên cứu: một số biện pháp quản lý PHBM ở các

trường trung học cơ sở phục vụ việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy - học

3.3 Phạm vi nghiên cứu: quan điểm, chính sách, chủ trương của Đảng,

Nhà nước, ngành giáo dục về đổi mới phương pháp dạy học Công tác tổ chức dạy-học theo phòng học bộ môn ở trường phổ thông nói chung và cấp trung học cơ sở nói riêng

Luận văn tập trung nghiên cứu những giải pháp quản lý phòng học bộ

môn của cán bộ quản lý, tổ chuyên môn, giáo viên, học sinh ở các trường trung

học cơ sở thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang nhằm nâng cao chất lượng dạy-học góp phần đổi mới PPDH trong giai đoạn hiện nay

4 Giả thuyết khoa học

Chất lượng dạy - học các môn học tại phòng học bộ môn ở trường THCS

sẽ được nâng cao nếu sử dụng linh hoạt các biện pháp quản lý phòng học bộ môn mà luận văn đề ra

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của hoạt động dạy học thông qua phòng học

6 Phương pháp nghiên cứu

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Nghiên cứu các văn bản Luật, Chỉ thị, Nghị quyết, Quyết định của Đảng

và Nhà nước, các tài liệu có liên quan đến hoạt động dạy học thông qua phòng học bộ môn làm cơ sở lý luận của luận văn

* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: quan sát sư phạm, khảo sát

điều tra, phỏng vấn, trao đổi,…qua các phiếu hỏi nhằm khảo sát thực trạng về

việc quản lý hoạt động dạy-học thông qua việc sử dụng phòng học bộ môn góp

phần đổi mới phương pháp dạy học ở bậc THCS thành phố Tuyên Quang, thu

thập thông tin cần thiết cho việc nghiên cứu Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn tổ chức, phương pháp chuyên gia để thu thập thông tin làm

sáng tỏ cơ sở thực tiễn, tiên liệu các giải pháp

* Nhóm phương pháp hỗ trợ: gồm phương pháp (PP) thống kê toán học

và phương pháp so sánh, đánh giá để xử lý số liệu thu thập được

7 Những đóng góp mới của Luận văn

- Về mặt lý luận, luận văn đã hệ thống hóa và bổ sung thêm cơ sở lý luận

và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động dạy học thông qua phòng học bộ môn

- Về mặt thực tiễn, qua việc khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học thông qua phòng học bộ môn tại một số trường THCS trên địa bàn thành phố Tuyên Quang luận văn đã đưa ra một số thành tựu và các hạn chế cũng như nguyên nhân của việc hạn chế trong việc quản lý hoạt động dạy học thông qua phòng học bộ môn

- Đưa ra một số nguyên tắc là cơ sở của việc đề xuất các biện pháp quản

lý hoạt động dạy học thông qua phòng học bộ môn

- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học thông qua phòng học bộ môn ở trường THCS

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, kiến nghị nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của việc quản lý dạy học theo phòng học bộ môn Chương 2 Thực trạng việc quản lý hoạt động dạy-học theo phòng học

bộ môn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

Chương 3 Một số biện pháp quản lý dạy học theo phòng học bộ môn ở

trường trung học cơ sở

“nhà trường hoạt động”, và theo ông môi trường có ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển nhân cách của trẻ, do đó càng tạo cho trẻ một môi trường càng gần với đời sống càng tốt Một trong số môi trường đó là môi trường làm việc chung sẽ tạo cho trẻ có thói quen trao đổi kinh nghiệm, có cơ hội phát triển lý luận, cơ hội rèn luyện kỹ năng sống

Năm 1830, Faraday, đã thành lập ra một phòng thí nghiệm Vật lý mang tính chất cá nhân Sau đó một vài phòng thí nghiệm ở các trường Đại học Cambridge, Edinburgh, Glasgow cũng được thành lập

Năm 1840, Stokes - một giảng viên của trường Đại học Cambridge, đã chính thức thành lập phòng thí nghiệm Vật lý (Physic lab) đầu tiên ở Anh Những phòng học này không chỉ mang tính chất nghiên cứu mà còn được phục

vụ trong quá trình giảng dạy và học tập Không dừng lại ở môn Vật lí những phòng thí nghiệm tương tự của môn khoa học Tư nhiên như: Sinh học, Hóa học cũng lần lượt ra đời phục vụ cho mục đích trên

Năm 1863, Alfred Krupp - một nhà tư bản người Đức, kinh doanh trong ngành luyện kim đã thành lập phòng thí nghiệm Hóa học

Khi khoa học phát triển nhất là khoa học có những bước tiến nhảy vọt, lượng kiến thức mới được đưa vào nhà trường không ngừng tăng lên, các thí

nghiệm cũng được tiến hành ngày càng nhiều hơn, nhất là các môn khoa học tự nhiên và môn kĩ thuật Do vậy, để bài học có hiệu quả, GV phải mang nhiều TBDH đến lớp, số lượng TBDH dùng cho một tiết học ngày càng tăng và đôi khi GV gặp nhiều khó khăn khi mang chúng lên lớp… thực tiễn này buộc nhà trường phải đổi mới hình thức tổ chức dạy học

Hoạt động dạy học gắn với việc sử dụng TBDH được đặt ra đầu tiên ở các trường dạy nghề Tại các trường dạy nghề ở châu Âu, vào các năm cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, việc học thực hành là chủ yếu Phương tiện dạy nghề được bố trí cố định tại các khu vực phòng học khác nhau: dạy nghề may, dạy nghề nấu ăn, nghề mộc, nghề cơ khí, sửa chữa xe máy… Tại các phòng này, hệ thống phương tiện dạy học được bố trí, sắp đặt một cách khoa học, GVBM có trình độ chuyên môn cao, học sinh đến học tại các phòng học theo thời khóa biểu

Thấy rõ lợi ích của phòng dạy nghề, nhiều trường phổ thông ở châu

Âu đã vận dụng sáng tạo mô hình này Đầu tiên là một số bộ môn đặc thù như Vật lí, Hóa học, Kĩ thuật… Tuy nhiên, nhiều TBDH quá cồng kềnh, GV không thể mang chúng đến từng lớp để dạy theo thời khóa biểu, Vì vậy, TBDH các bộ môn này được đặt cố định tại các phòng cùng với việc trang bị các thiết bị nghe nhìn và tài liệu học tập bộ môn Một hình thức dạy học mới xuất hiện, tỏ ra có nhiều thuận lợi trong việc kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, giữa kiến thức sách vở và trực quan thực tế Từ đó, một khái niệm mới

ra đời: PHBM Trước khi có PHBM, lớp học và học sinh cố định, GV cùng TBDH di chuyển đến từng lớp theo thời khóa biểu, thì khi có PHBM, HS lại

di chuyển theo thời khóa biểu, còn TBDH được cố định tại các phòng riêng biệt Các nước châu Âu là nơi đầu tiên phát triển hình thức dạy học này, kinh nghiệm của họ đã được nhiều nước trên thế giới học tập và vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với tường điều kiện cụ thể Sau đây là một vài nét về PHBM ở các nước trên thế giới

Nga: Từ năm học 1950-1951, nước Nga (Liên Xô cũ) bắt đầu tiến hành

triển khai việc dạy học theo PHBM Việc triển khai dạy học theo PHBM ban đầu gặp rất nhiều khó khăn, nhất là cơ sở vật chất Với những trường khó khăn

về lớp học, họ đã có phương án ghép một số môn vào một PHBM như Toán và

vẽ kĩ thuật, Vật lí với Hóa học… Thậm chí ở những trường phổ thông ít lớp ở nông thôn người ta đã phải ghép 3 môn Toán, Vật lí và Hóa học vào một PHBM Trong suốt quá trình triển khai dạy học theo PHBM, một số địa phương cũng phải chấp nhận sự chênh lệch giữa các trường thành phố và nông thôn trong một thời gian dài Gần 30 năm sau, nước Nga mới hoàn thành việc chuyển từ phòng học truyền thống sang PHBM

Cộng hòa Kazắcxtan: việc triển khai dạy học theo PHBM của nước

cộng hòa Kazắcxtan chậm hơn nước Nga 10 năm, thừa hưởng được nhiều kinh nghiệm nhưng cũng phải sau 20 năm mới hoàn thành về cơ bản, cụ thể:

Năm học Tổng số trường phổ thông Số trường có PHBM Vật lí

Cộng hòa liên bang Đức: năm 1964, nước Đức mới triển khai dạy học

theo PHBM nhưng việc dạy học theo PHBM phát triển rất nhanh Đến năm

1974, số trường có ít nhất một PHBM của các môn như sau:

Phần Lan: tất cả HS đều được học tại PHBM theo thời khoa biểu Môn

học nào cũng có PHBM, có GV được phân công phụ trách Phòng học có đủ ti

vi, đầu video, cassette, máy tính, projector, overhead, camera, bảng đen, bảng trắng (để viết bút dạ), các hệ thống bảng biểu của bộ môn, các loại thước đo… được để sẵn Phía cuối PHBM là một kho học cụ được nối với phòng học bằng cánh cửa lớn Phòng Vật lí được trang bị cả cân tiểu li (tính chính xác đến bốn

số thập phân) Phòng hóa học có tủ sấy (có giá thành khá cao) Ở phòng sinh học có bộ mẫu vật thật của hơn 50 loài chim, thú…

Trung Quốc: Các cuộc cải cách về kinh tế đã kéo theo các cuộc cải cách

về giáo dục Hiện nay, tất cả các trường phổ thông của Trung Quốc đều phải có các PHBM: Tin học, Vật lí, Hóa học, Sinh học và Kĩ thuật… Ngoài ra, rất nhiều trường có thêm PHBM thể dục, Âm nhạc, Ngoại ngữ… Giáo dục Tin học được nhiều địa phương đạc biệt quan tâm Các trường ở thành phố, thị xã, thị trấn những nơi có lưới điện, có hệ thống máy tính được nối mạng LAN và Internet Bên cạnh sự nỗ lực của ngành giáo dục, Chính phủ Trung Quốc chủ trương xã hội hóa giáo dục và đạt được một số hiệu quả sau:

Thành phố và những tỉnh có điều kiện kinh tế thì chú ý xây dựng các PHBM khang trang với các TBDH và các phương tiện nghe nhìn hiện đại

Việc xây dựng PHBM cũng được Bộ giáo dục quy định các tiêu chuẩn tối thiểu về kích thước, hệ thống bàn, ghế, độ thông thoáng, độ sáng, hệ thống điện, nước, hệ thống tủ và giá đựng TBDH, hệ thống vệ sinh môi trường…

Nhiều trường có thư viện sách, phòng đọc điện tử, thư viện điện tử với hàng nghìn đến hàng chục nghìn đầu sách Các môn Văn học, Lịch sử và Địa lí nhìn chung không có PHBM riêng, TBDH của các môn này được GV sử dụng tại phòng học đa năng khi nội dung bài học cần đến

Singapore: các PHBM được xây dựng khang trang với đầy đủ các tiện

nghi Các phương tiện nghe nhìn và máy tính được đặc biệt quan tâm, mỗi HS một máy vi tính Số lượng tranh ảnh, sách giáo khoa được chuyển dần từ bản

in sang bản điện tử Trung bình mỗi trường có hai PHBM Vật lí, một PHBM Hóa học, một PHBM Âm nhạc, một PHBM Thể dục… Tuy nhiên, số lượng

và quy mô PHBM của mỗi trường ở Singapore cũng không được theo quy định cụ thể, có trường được trang bị hiện đại nhưng cũng có trường được trang bị ở mức trung bình, tùy theo điều kiện đầu tư, cũng có trường ghép hai môn vào một PHBM

Thái Lan: Việc dạy học theo PHBM được chú ý ở các cấp học Các

trường Tiểu học đã có PHBM Tin học và phòng nghe nhìn, HS từ lớp 3 đã được học và sử dụng máy tính Ở cấp THCS và THPT việc dạy học đều theo PHBM

Như vậy, trên thế giới việc nghiên cứu và đưa PHBM vào giảng dạy ở các môn học khác nhau là khá phổ biến, và việc triển khai dạy học theo PHBM tùy thuộc vào tình hình thực tế của mỗi nước và không phải tất cả các nước trên thế giới đều sử dụng PHBM vào các môn học mà vẫn tồn tại song song với phòng học truyền thống

1.1.2 Ở Việt Nam

Thời kì pháp thuộc, các môn khoa học tự nhiên bắt đầu được đưa vào giảng dạy trong nhà trường Một số trường đã có phòng thí nghiệm cho các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học Một số trường nghề đã có phòng dạy nghề

Thời kì chống Mĩ, một số trường ở miền Nam cũng có phòng thí nghiệm thực hành tương đương PHBM, còn miền Bắc, việc dạy học chủ yếu theo kiểu truyền thống Chỉ từ sau khi đất nước thống nhất, hệ thống giáo dục dần được thống nhất trong cả nước, chúng ta mới có điều kiện nghiên cứu và áp dụng dạy học theo PHBM Nguyễn Gia Cốc là người đầu tiên nêu vấn đề dạy học theo PHBM trong bài viết “Mấy ý kiến bước đầu về việc xây dựng trường sở theo hệ thống PHBM” Trong bài viết này tác giả đã bước đầu nêu rõ bản chất của sự

thay đổi tổ chức phòng học là “ thay thế nguyên tắc phân chia phòng học theo

lớp bằng nguyên tắc phân chia phòng học theo bộ môn”

Vào những năm cuối thập niên 80, Trần Doãn Quới tiếp tục nghiên cứu

về dạy học theo PHBM với đề tài “Nghiên cứu xây dựng PHBM cho trường

THPT phân ban” Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra: “Thực chất của phương thức

dạy học theo hệ thống PHBM là việc dạy và học được tiến hành trong các phòng mà ở đó đã được sắp đặt sắn thiết bị giáo dục tương ứng với các môn học khác nhau HS không học trong các lớp học cố định như trước nữa mà thường xuyên đổi chỗ theo các môn học và đến học tại các phòng hoặc theo từng môn gọi là PHBM Có thể nói: PHBM = Phòng học + Phòng thí nghiệm hay phòng trang thiết bị theo từng môn học

Năm 1998, Dự án Phát triển Giáo dục THCS bắt đầu được triển khai với việc xây dựng lại chương trình và viết SGK mới theo hướng giảm kiến thức hàn lâm, tăng cường ứng dụng thực tiễn, đổi mới phương pháp dạy học sao cho

HS trở thành chủ thể của hoạt động nhận thức Việc dạy học, đặc biệt là các môn khoa học tự nhiên nhất thiết phải gắn với thí nghiệm, thực hành.Một khoản ngân sách lớn đã giành cho việc mua sắm và trang bị TBDH cho các trường THCS trong cả nước

Từ năm 2000, việc trang bị hàng loạt TBDH các bộ môn cho các trường THCS đã tạo ra một mặt mới về TBDH Bên cạnh nhiều ưu điểm, hai nhược điểm lớn cũng xuất hiện: TBDH bị xếp chung trong một phòng thí nghiệm (nhưng thực chất chỉ là cái kho chứa đủ mọi thứ) và hiệu quả sử dụng TBDH còn rất thấp Vấn đề đặt ra là TBDH phải được mang đến lớp học để sử dụng

Sở GD&ĐT Hà Tây (cũ) có sáng kiến đưa TBDH của mỗi môn học về lớp học

cố định để sử dụng và bảo quản Lớp học, TBDH và GV bộ môn không di chuyển, còn HS thì di chuyển đến lớp học theo thời khóa biểu Mô hình lớp học

đó chính là mô hình PHBM mà các nước đã thực hiện từ những năm 1950 và đến nay, kiểu dạy học theo PHBM của học ngày càng hoàn chỉnh Thấy rõ lợi ích của việc dạy học theo PHBM, đồng thời khắc phục việc dạy chay trong khi

đã có TBDH, từ kinh nghiệm của quốc tế và căn cứ vào thực trạng giáo dục THCS nước ta, Dự án THCS đã kết hợp với Sở GD&ĐT Hà Tây (cũ) triển khai thí điểm dạy học ở phòng học theo hướng PHBM Sở dĩ có chữ “theo hướng”

vì điều kiện kinh tế của đất nước ta chưa cho phép chúng ta xây dựng PHBM

theo chuẩn Những phòng học cũ được tu sửa lại, trang bị lại một vài điều kiện tối thiểu theo hướng PHBM, từ đó tiến tới việc hình thành PHBM của các môn học cụ thể tùy điều kiện của từng địa phương Việc triển khai dạy học theo PHBM đã được thực hiện qua các bước sau:

Bước 1: Nghiên cứu và từng bước hoàn thiện cơ sở lí luận và thực tiễn

về PHBM, triển khai thí điểm dạy học theo hướng PHBM tại 8 trường THCS thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Đông (Hà Tây cũ) Trong hoàn cảnh cơ sở vật chất trường lớp còn rất khó khăn, việc thí điểm dạy học theo hướng PHBM chủ yếu là chuyển phòng học bình thường thành phòng học theo hướng PHBM Hệ thống bàn ghế được thay đổi, hệ thống điện, nước được cải tạo và nâng cấp Việc xếp thời khóa biểu bắc đầu được thực hiện bằng phần mềm tin học

Sau một năm thực hiện thí điểm, Dự án THCS cùng Sở GD&ĐT Hà Tây (cũ) tổ chức Hội thảo khoa học do Thứ trưởng Nguyễn Văn Vọng chủ chì với

sự tham dự của 10 Sở GD&ĐT đã có kết luận: Triển khai dạy học theo hướng PHBM là cần thiết và phù hợp với điều kiện giáo dục hiện nay Các địa phương nên vận dụng sáng tạo việc chuyển đổi từ phòng học thường sang phòng học theo hướng PHBM đồng thời với việc xây dựng PHBM theo chuẩn Kinh nghiệm của Hà Tây rất quý, các địa phương cần học tập (Hội thảo khoa học về phòng học bộ môn, Hà Tây 2000)

Bước 2: tiếp tục thí điểm ở Hà Tây (cũ) và triển khai thêm ở 7 tỉnh

Dự án THCS quyết định tiếp tục thí điểm dạy học theo PHBM tại Hà Tây và triển khai tiếp ở 7 tỉnh là: Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Lào Cai, Hà Tĩnh, Thái Bình, Đà Nẵng và Lâm Đồng Viên khoa học giáo dục Việt Nam chủ trì đề tài

“Nâng cáo hiệu quả sử dụng TBDH và bước đầu thí điểm triển khai dạy học theo PHBM chương trình THCS” tạo được một chuyển biến mới: một số Sở GD&ĐT đã chỉ đạo xây dựng một số PHBM theo chuẩn, công tác chỉ đạo triển khai PHBM của Sở, Phòng và Ban giám hiệu nhà trường ngày càng hiệu quả

Hội thảo khoa học: “Dạy học theo PHBM” tại Thái Bình đã tổng kết được những bài học kinh nghiệm quý giá đồng thời cũng chỉ ra những khó khăn cần khắc phục, tiếp tục triển khai dạy học theo PHBM ở mức độ cao hơn, đó là việc xây dựng tiết học chất lượng cao cho một số bộ môn Một số tiết học có chất lượng tại PHBM đã được giới thiệu rộng rãi

Hội thảo khoa học: “Dạy học theo PHBM” trên phạm vi cả nước được

tổ chức tại tỉnh Hà Tĩnh, tại đây, Hội thảo đã tổng kết 5 năm thí điểm dạy học theo PHBM tại 8 tỉnh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức phát động việc dạy học theo PHBM cho tất cả các tỉnh thành với mức độ khác nhau trên quan điểm ban hành Quyết định số 32/QĐ-BGDĐT ngày 24/9/2004 của

Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành quy chế công nhận PHBM trường trung học đạt chuẩn quốc gia; Quyết định số 37/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/7/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về phòng học bộ môn; Việt Nam bắt đầu thí điểm triển khai DH theo PHBM từ năm 2000-

2001, chậm hơn so với các nước trên thế giới và từ đây cũng đã có những nghiên cứu về DH theo PHBM

Như vậy, trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã đánh giá cao những tiết học được tổ chức ở những phòng học bộ môn Tuy nhiên, những nghiên cứu này chỉ tập trung nghiên cứu đến các khía cạnh khác nhau của việc tổ chức dạy học theo bộ môn và còn khá nhiều những vấn đề còn bỏ ngỏ, đây cũng là cơ sở

để tôi mạnh dạn đưa ra đề tài nghiên cứu của mình về vấn đề quản lý hoạt động dạy học thông qua phòng học bộ môn

1.2 Một số khái niệm liên quan tới đề tài

1.2.1 Quản lí

Quản lí Quản lí theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng (NXB Giáo Dục, 1998) là: Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan

F.W Taylor cho rằng: „„Quản lí là biết chính xác điều người khác muốn làm

và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc đó một cách tốt nhất và rẻ nhất”

Mary Parker Follett cho rằng: „„Quản lí là nghệ thuật đạt được mục đích thông qua nỗ lực của người khác‟‟ Định nghĩa này nói lên rằng những nhà quản

lí đạt được các mục tiêu của tổ chức bằng cách sắp xếp giao việc cho những người khác thực hiện chứ không phải hoàn hành công việc bằng chính mình

Koontz và O‟Donnell định nghĩa: “Có lẽ không có lĩnh vực hoạt động nào của con người quan trọng hơn là công việc quản lí, bởi vì mọi nhà quản lí ở mọi cấp độ và trong mọi cơ sở đều có một nhiệm vụ cơ bản là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm

có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định”

Một định nghĩa khác tương đối rõ nét về quản lí được Jamer Stoner và Stephen Robbins trình bày như sau: “Quản lí là tiến trình hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát những hoạt động của các thành viên trong tổ chức và sử dụng tất cả các nguồn lực khác của tổ chức nhằm đạt được mục đích đề ra

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao động nói chung và khách thể quản lý, nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [22; 159]

- Quản lý là tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý về mặt kinh tế, văn hoá, xã hội, chính trị…bằng một hệ thống các luật lệ, các nguyên tắc, các chính sách, các phương pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cần thiết cho sự phát triển của đối tượng

- Quản lý là tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội

và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích đề ra Sự tác động của quản lý bằng cách nào đó để người bị quản lý luôn tự giác, phấn khởi đem hết năng lực, trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích bản thân, cho tổ chức xã hội

- Quản lý là quá trình đạt tới mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động chức năng như: Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo hoặc lãnh đạo và kiểm tra

- Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể

quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ

chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức

- Nhìn chung có thể thống nhất rằng: Quản lý là sự hoạt động có hướng đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý, nhằm làm cho hệ thống quản lý vận hành theo kế hoạch, đạt được mục tiêu đề ra

Thực tiễn đã chỉ rằng, không có một học thuyết chung cho mọi dân tộc, mọi thời đại Các tư tưởng và học thuyết quản lý trong lịch sử là sản phẩm trí tuệ của một nền văn minh, văn hoá cụ thể là sự chi phối trực tiếp quan điểm triết học nhật định Theo V.I.Lênin, cách tiếp cận với khoa học quản lý khôn ngoan và hiệu quả là phải cần tất cả những kinh nghiệm, phương pháp quản lý tốt nhất ở các nước tiên tiến và vận dụng nó vào hoàn cảnh cụ thể của nước mình, đồng thời chú ý đến tính đặc thù của từng ngành, từng tổ chức cụ thể

1.2.2 Quản lý giáo dục

Theo P.V Khomlimxky, quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống,

có kế hoạch, có ý thức và mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (từ Bộ GD&ĐT đến các nhà trường), nhằm mục đích bảo đảm việc giáo dục đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hòa của họ, trên cơ

sở nhận thức và sử dụng các quy luật chung vốn có của chủ nghĩa xã hội cũng như các quy luật khách quan của quá trình dạy học, giáo dục, của sự phát triển

về thể chất và tâm lý của thế hệ trẻ [21; 187]

Theo V.G.Afanaxep: quản lý giáo dục theo nghĩa hẹp là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phương pháp cán bộ, giáo dục, kế hoạch, tài chính…) đảm bảo cho sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng cũng như chất lượng Quản lý giáo dục theo nghĩa rộng: là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội [35; 314]

Tác giả Hồ Văn Liên cho rằng: QLGD là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt kết quả mong muốn một cách có hiệu quả nhất

Quan niệm của tác giả Nguyễn Ngọc Bảo: „„QLGD theo nghĩa tổng quan

là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ

mà cho mọi người; Tuy nhiên, vẫn là giáo dục thế hệ trẻ cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân” [5]

Ngày nay giáo dục không chỉ dành cho thế hệ trẻ mà giáo dục cho mọi lứa tuổi, dưới nhiều hình thức đào tạo Tuy nhiên, giáo dục cho thế hệ trẻ vẫn là trọng tâm, cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân

Nhìn chung, có thể hiểu quản lý giáo dục là những tác động có hướng đích của chủ thể quản lý giáo dục đến đối tượng quản lý giáo dục nhằm đạt mục tiêu giáo dục đề ra

1.2.3 Khái niệm phòng học, phòng học truyền thống, phòng học bộ môn

a Phòng học

Phòng học hay lớp học là một căn phòng thường được bố trí trong nhà trường chuyên sử dụng cho hoạt động giảng dạy và học tập của thầy cô giáo, giảng viên, giáo sư và các em học sinh, sinh viên, học viên Phòng học

là đơn vị cơ bản tại các cơ sở giáo dục bao gồm cả trường công lập, bán công và

tư thục, các công ty, cơ quan, và các tổ chức tôn giáo và tổ chức nhân đạo, y tế

Phòng học là một không gian tương đối tách biệt và yên tĩnh nơi mà việc học tập có thể diễn ra một cách không bị gián đoạn bởi những phiền nhiễu Một phòng học có thể dao động từ một nhóm nhỏ năm hoặc sáu người học hoặc lớn hơn với hàng trăm học sinh, sinh viên trong một phòng (Một phòng học lớn còn

được gọi là một giảng đường)

b Phòng học truyền thống

Phòng học truyền thống, là nơi thầy trò cùng nhau học tập Ở đó có bảng đen, phấn trắng, bàn học sinh được xếp từng dãy hướng về người thầy trên bục cao để nghe thầy giảng dạy-theo quan điểm lấy người dạy làm trung tâm Người dạy di chuyển theo từng tiết học, học sinh ngồi cố định suốt buổi học Thiết bị dạy học (TBDH) không có một chỗ đứng cố định tại lớp học để được

sử dụng và bảo quản

c Phòng thí nghiệm/Phòng thực hành

Phòng thí nghiệm là phòng học được thiết kế với những hệ thống thiết bị dạy học được chuẩn bị sẵn, với những phòng cố định như vậy GV và HS chỉ đến đó và làm các thí nghiệm với những bài có thí nghiệm và phù hợp với môn học Những thí nghiệm này có thể được GV tổ chức trước hoặc GV hướng dẫn cho HS làm tại phòng thí nghiệm đó

d Phòng học bộ môn

Là phòng học cho từng bộ môn hoặc liên môn, tại phòng đó các thiết bị dạy học được sắp xếp theo đúng “bộ” của nó một cách khoa học nhất Thiết bị dạy học (TBDH) có một chỗ đứng cố định tại lớp học để được sử dụng và bảo quản Lớp học, TBDH và giáo viên bộ môn không di chuyển, còn học sinh thì di chuyển lớp học theo thời khoá biểu Mô hình đó chính là mô hình phòng học bộ môn

Phòng học truyền thống

Phòng học

bộ môn

Phong thí nghiệm/ phòng thực hành

Giáo viên Di chuyển Cố định Cố định

Học sinh Cố định Di chuyển Di chuyển

đơn điệu GV là trung tâm

của hoạt động dạy học

Thực hiện mọi hoạt động dạy - học của một môn học

Thuận tiện cho HS làm các bài thực hành Chỉ làm hoạt động thực hành cho một môn học

1.3 Một số cơ sở khoa học của việc quản lý hoạt động dạy học thông qua

sử dụng phòng học bộ môn

1.3.1 Cơ sở triết học

Một là, quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về bản chất con người Trên

cơ sở duy vật biện chứng, chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định, con người có tính

xã hội và bản thân hoạt động của con người cũng là hoạt động mang tính xã hội: “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các mối quan

hệ xã hội” những mối quan hệ đó biểu hiện trong toàn bộ hoạt động cụ thể của con người, trong đó có cả hoạt động nhận thức Khẳng định tính xã hội của con người, chủ nghĩa Mác-Lênin đã khẳng định: không có con người trừu tượng mà chỉ có những con người sống, lao động trong một xã hội nhất định, một thời đại nhất định với các mối quan hệ xã hội nhất định Chỉ trong toàn bộ những mối quan hệ cụ thể đó, con người mới bộc lộ và thể hiện được bản chất thực sự của mình Đặc biệt, trong thời đại hiện nay - thời đại của xu thế mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế và khu vực, con người hiện đại không những phải thông minh, năng động, sáng tạo mà còn phải biết sống hòa nhập với môi trường cộng đồng; biết ứng xử đúng đắn, có khả năng giao tiếp tốt…Phương pháp thảo luận nhóm, hợp tác thực hành thể hiện rõ bản chất xã hội của con người thông qua quá trình thảo luận và thực hành của học sinh

Hai là, quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về lý luận nhận thức Các

nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin đã chỉ ra rằng nhận thức không phải là một hành động tức thời, giản đơn, máy móc mà đó là một quá trình biện chứng, tích cực và sáng tạo với hai giai đoạn: nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính Trong đó nhận thức lý tính đóng vai trò đặc biệt quan trọng Chỉ có nhận thức

lý tính mới đem lại cho con người sự nhận thức đúng đắn sâu sắc về bản chất của sự vật, hiện tượng

Trong giai đoạn nhận thức lý tính, con người phải sử dụng các thao tác tư duy như so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa…được

biểu hiện bằng các hình thức: khái niệm, phán đoán, suy lý Các thao tác tư duy càng được sử dụng thường xuyên, càng được gọt giũa bao nhiêu thì nó càng sắc bén, linh hoạt bấy nhiêu Quá trình dạy học về bản chất là quá trình nhận thức của học sinh Quá trình nhận thức đó cũng có những nét tương tự như quá trình nhận thức của con người Đó là, quá trình phản ánh thế giới khách quan vào ý thức con người, dựa trên sự huy động cao các thao tác tư duy, làm cho vốn hiểu biết của chủ thể phong phú thêm, hoàn thiện hơn Chính quá trình thực hành là quá trình học sinh huy động rất nhiều thao tác tư duy, sáng tạo, tự tìm tòi trong

nhận thức học tập

1.3.2 Cơ sở tâm lý học

Một số lý thuyết khoa học gần đây đã làm sáng tỏ bản chất việc học dưới những cách nhìn mới Tâm lý học hoạt động, khi nghiên cứu bản chất tâm lý người đã chỉ ra rằng tâm lý hình thành trong hoạt động Tứ đó, một số nhà khoa học nhấn mạnh: “Phương pháp giáo dục bằng hoạt động là dẫn dắt học sinh tự xây dựng công cụ làm trẻ thay đổi từ bên trong…Hoạt động cùng nhau, hoạt động hợp tác giữa thầy và trò, hoạt động giữa trò và trò, có một tác dụng lớn” [11] Từ đó, có thể rút ra kết luận: “cần kết hợp hoạt động cá nhân với hoạt động nhóm trong thực hành” Dạy học là tổ chức các dạng hoạt động học tập khác nhau cho học sinh; dạy học cần thay đổi phương thức cưỡng bức học sinh học tập bằng phương thức hợp tác, làm việc cùng nhau Theo quan điểm tâm lý học lịch sử, L.X Vưgôtxki cho rằng các chức năng tâm lý cấp cao xuất hiện trước hết ở mức độ liên nhân cách giữa các cá nhân, trước khi chúng tồn tại ở mức độ tâm lý bên trong Jean Piaget (1896-1980) với thuyết mâu thuẩn nhận thức xã hội đã cho rằng: trong khi tương tác cùng nhau, mâu thuẩn nhận thức

xã hội xuất hiện đã tạo ra sự mất cân bằng về nhận thức giữa mọi người Các cuộc tranh luận diễn ra liên tục và được giải quyết Trong quá trình đó, những

lý lẽ, lập luận chưa đầy đủ sẽ được bổ sung và điều chỉnh [14]

Như vậy, học là một quá trình xã hội, trong quá trình đó, con người liên tục đấu tranh giải quyết các mâu thuẩn nhận thức Lý thuyết Kiến tạo ra đời những năm 80 của thế kỷ XX cũng là một cơ sở khoa học của dạy học hiện đại [26; 30-34] Lý thuyết này đề cập đến một số điểm:

- Thứ nhất, hoạt động nhận thức ở ngoài là quá trình tiếp nhận thông tin

từ ngoài vào, được chọn lọc trên cơ sở nhu cầu và lợi ích cá nhân Đây là một quá trình thu nhận tích cực Như vậy học là quá trình người học tự kiến tạo, tự xây dựng tri thức cho chính mình

- Thứ hai, học là quá trình mang tính xã hội, văn hóa và liên nhân cách

Do vậy, học không chỉ chịu sự tác động của các tác nhân nhận thức, mà còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố xã hội và sự tương tác giữa các cá nhân Học là quá trình người học thể hiện ra bên ngoài những đặc điểm tâm lý bên trong của mình

Do đó, nghiên cứu hoạt động học phải trong mối quan hệ với các yếu tố xã hội

và sự hợp tác giữa các cá nhân Có nhà khoa học đã khái quát học là quá trình cá nhân tự kiến tạo kiến thức cho mình nhưng đó là những kiến thức thông qua tương tác với các cá nhân khác, với xã hội và thực tiễn mà có Từ đó, quan niệm

về học, quan niệm về hoạt động dạy và phương pháp dạy học cũng thay đổi Hoạt động dạy là hoạt động của giáo viên nhằm tổ chức và hướng dẫn hoạt động học của HS, để họ tự khám phá và thực hiện nhiệm vụ học tập Trong số PPDH đang được sử dụng, phương pháp dạy học hợp tác theo phòng học bộ môn có nhiều ưu thế trong thực hiện các mục tiêu GD mới hiện nay

người được giáo dục giữ vai trò chủ thể giáo dục có tính chủ động (tích cực,

độc lập, tự giác) Nhờ đó, người được giáo dục không thụ động tiếp nhận một

cách máy móc các tác động GD mà họ còn có khả năng tự vận động, tự vương lên bằng cách biến tác động bên ngoài, có tính khách quan của nhà GD thành các tác động bên trong có tính chủ quan của họ Phương pháp học tập hợp tác theo phòng học bộ môn là phương pháp phát huy vai trò chủ thể chủ động của người được giáo dục

1.4 Cơ sở lý luận của việc quản lý phòng học bộ môn

1.4.1 Phương pháp dạy học

* Thuật ngữ phương pháp: bắt nguồn từ tiếng Hy lạp “methodos”, có

nghĩa là con đường là công cụ nhận thức Theo nghĩa thông thường, phương pháp là những cách thức, thủ đoạn được chủ thể sử dụng để thực hiện mục đích nhất định Còn theo nghĩa khoa học, phương pháp là hệ thống những nguyên tắc được rút ra từ tri thức về các qui luật khách quan để điều chỉnh hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn nhằm thực hiện mục tiêu nhất định

Phương pháp (PP) là một phạm trù hết sức quan trọng, có tính quyết định đối với mọi hoạt động Đối với con tàu khoa học, phương pháp vừa là chiếc la bàn, lại vừa là bánh lái, nó chỉ ra phương hướng và cách hoạt động

* Phương pháp dạy học

Là một trong những yếu tố quan trọng của quá trình dạy học Cùng một nội dung nhưng HS có hứng thú hay không, kết quả bài giảng đạt hiệu quả như thế nào, phần lớn phụ thuộc vào phương pháp dạy học Xung quanh khái niệm phương pháp dạy học, hiện nay còn tồn tại các ý kiến khác nhau, U.L.Babanxki,

1983, cho rằng phương pháp dạy học là cách thức tương tác giữa thầy và trò nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trong quá trình dạy học I.Ia.Lécne, 1981: Phương pháp dạy học là hệ thống những hành động

có mục đích của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của

HS đảm bảo cho các em lĩnh hội nội dung học vấn I.D.Dverép, 1980: phương pháp dạy học là cách thức hoạt động tương hỗ giữa thầy và trò nhằm đạt được mục đích dạy học Hoạt động này được thể hiện trong việc sử dụng các nguồn nhận thức, các thủ thuật logic, các dạng hoạt động độc lập của HS và cách thức điều khiển quá trình nhận thức của giáo viên Ngoài ra còn có các định nghĩa khác nhau, có thể tóm tắt trong hai dạng cơ bản sau đây:

Theo quan điểm điều khiển học, PPDH là cách thức tổ chức hoạt động nhận thức của HS và điều khiển hoạt động này Theo quan điểm logic, PPDH là những thủ thuật logic được sử dụng để giúp HS nắm kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách tự giác Quá trình dạy - học hiểu theo tiếp cận hệ thống gồm 6 thành

tố cơ bản (mục tiêu, nội dung, PP, phương tiện, tổ chức, đánh giá) tương tác với nhau tạo thành một chỉnh thể, vận hành trong môi trường GD của nhà trường

và môi trường kinh tế-xã hội của cộng đồng Việc lựa chọn sử dụng, đổi mới PPDH phải được đặt trong mối quan hệ qua lại với những thành tố nói trên, đặc biệt với mục tiêu và nội dung [13]

1.4.2 Lý luận về dạy - học theo phòng học bộ môn

Học tập ở phòng học bộ môn không đơn thuần là hoạt động tự học một cách tự phát của HS mà phải đặt dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên Trong dạy - học ở phòng học bộ môn đòi hỏi người giáo viên phải gia công rất nhiều để chỉ đạo các hoạt động nhận thức của học sinh Hoạt động của người thầy bao gồm: định hướng phát triển tư duy cho HS, lựa chọn nội dung của vấn đề và đảm bảo tính vừa sức của HS, tổ chức HS trao đổi trên lớp, chuẩn bị các phương tiện trực quan cần thiết…Hoạt động chỉ đạo của giáo viên như thế nào để cho mọi thành viên trong lớp đều trao đổi, tranh luận tích cực Đó là việc làm không dễ dàng đòi hỏi người giáo viên đầu tư công phu vào thiết kế bài dạy

Trong việc tổ chức dạy - học ở phòng học bộ môn, HS tiếp thu các tri thức khoa học thông qua con đường nhận thức: từ tri thức của bản thân thông qua hoạt động hợp tác với bạn để hình thành tri thức có tính chất xã hội của

cộng đồng lớp học Giáo viên kết luận về cuộc đối thoại, đưa ra nội dung của vấn đề làm cơ sở cho học sinh tự kiểm tra, tự điều chỉnh tri thức của bản thân tiếp cận với tri thức khoa học của nhân loại

Học sinh có khả năng tự điều chỉnh nhận thức góp phần tăng cường tính mềm dẻo trong tư duy và năng lực tự học Đó chính là nhân tố quyết định sự phát triển bản thân người học Việc tổ chức học tập ở phòng học bộ môn sẽ phát huy được nội lực của học sinh, tư duy tích cực - độc lập - sáng tạo trong quá trình học tập Góp phần giải quyết thành công các vấn đề là động cơ trí tuệ kích thích trực tiếp lòng say mê học tập của học sinh Đó chính là động lực của quá trình dạy học

Ngoài ra, học tập ở phòng học bộ môn sẽ giúp HS biết hợp tác với bạn trong quá trình học tập Từng bước hình thành kỹ năng lao động hợp tác trong

xã hội hiện đại Học sinh biết tự đánh giá, tự điều chỉnh vốn tri thức của bản thân là cơ sở hình thành phương pháp tự học, tạo nên động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của mỗi cá nhân trong cuộc sống

Giải quyết các vấn đề nhỏ vừa sức với HS được tổ chức thường xuyên trong quá trình học tập là phương thức để HS tiếp cận với kiểu dạy học hình thành và giải quyết các vấn đề có nội dung khái quát hơn Qua đối thoại trò - trò, thầy - trò sẽ tạo ra bầu không khí học tập sôi nổi, tích cực góp phần hình thành mối quan hệ giao tiếp trong cộng đồng xã hội

Phương pháp học tập ở phòng học bộ môn dựa trên cơ sở tâm lý học cho rằng nhân cách của trẻ được hình thành thông qua các hoạt động chủ động, thông qua các hành động có ý thức Trí thông minh của trẻ phát triển nhờ sự

“đối thoại” giữa chủ thể hoạt động với đối tượng và môi trường Mối quan hệ giữa học và làm đã được nhiều tác giả nói đến, “suy nghĩ tức là hành động” (J.Piagiê), “Cách tốt nhất để hiểu là làm” (Kant) “Học để hành; học và hành phải đi đôi Học mà không hành thì vô ích; hành mà không học thì hành không trôi chảy” [14]

Phương pháp học tập ở phòng học bộ môn, học sinh - chủ thể của hoạt động học - được cuốn hút vào những hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo Thông qua đó HS được tự lực khám phá những cái mình chưa biết chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã sắp đặt sẵn Được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, HS trực tiếp quan sát, thảo luận, làm thí nghiệm, giải quyết vấn đề đặt ra theo cách suy nghĩ của mình Từ đó, HS vừa nắm được kiến thức, kỹ năng mới, vừa nắm được phương pháp “làm ra” những kiến thức, kỹ năng đó, không nhất thiết rập theo những khuôn mẫu sẵn có, được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo

Học tập ở phòng học bộ môn không chỉ đơn giản là tự chiếm lĩnh tri thức

mà còn là quá trình hành động Khả năng hành động là một yêu cầu được đặt ra không phải chỉ đối với từng cá nhân mà cả ở cấp độ tập thể, cộng đồng Phương pháp giảng dạy sẽ giúp cho từng HS biết hành động và tích cực tham gia các chương trình hành động của tập thể, của cộng đồng Trong phương pháp dạy-học ở phòng học bộ môn, học chữ và học làm gắn quyện với nhau “Từ học làm đến biết làm, muốn làm và cuối cùng muốn tồn tại và phát triển như nhân cách một con người lao động, tự chủ, năng động và sáng tạo”

1.4.3 Đặc điểm của phòng học bộ môn

- TBDH được bố trí sẵn theo yêu cầu của môn học

- Có tủ (giá) đựng TBDH để ngay trong lớp học, có nơi chuẩn bị các thí nghiệm và thực hành cho học sinh ngay trong giờ học

- Phòng học và bàn ghế được thiết kế theo các yêu cầu của việc học kết hợp với việc sử dụng TBDH Hệ thống chỗ ngồi học được thiết kế cơ động, thuận tiện cho việc học tập theo hướng tăng cường sự hoạt động của HS Bàn học có thể là nơi vừa ghi chép những kiến thức lý thuyết nhưng cũng là nơi để

tổ chức các thí nghiệm, thực hành để học sinh vận dụng kiến thức hay tìm ra kiến thức mới

- HS không chỉ học tập ở một phòng học cố định mà được thay đổi theo từng bộ môn Hoạt động dạy học của GV và HS được thiết kế theo hướng gắn

với việc sử dụng các TBDH bộ môn GV là người tổ chức, điều khiển HS tự chiếm lĩnh tri thức thông qua các hoạt động gắn với việc sử dụng TBDH bộ môn dưới các hình thức gắn với kiến thức lý thuyết kết hợp với thí nghiệm và thực hành

1.4.4 Các loại phòng học bộ môn - Cấu trúc và trang bị

a Các loại phòng học bộ môn

Qua thực tế triển khai, PHBM có 3 loại như sau:

- Phòng học bộ môn là: loại dùng để dạy kiến thức lí thuyết kết hợp với

thí nghiệm thực hành (thường có ở môn Vật lí, Ngoại ngữ, Âm nhạc) Mỗi môn học có phòng học riêng biệt được trang bị các phương tiện, TBDH phù hợp với kiến thức và hình thức tổ chức dạy học của môn học đó Mục đích chủ yếu của việc dạy học theo PHBM là tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh sử dụng và phát huy tối đa hiệu quả TBDH trong quá trình lĩnh hội kiến thức Học ở PHBM, HS không chỉ nghe GV giảng giải mà còn được quan sát “tri thức” đã trực quan hóa bằng hệ thống TBDH, TBDH là một kênh thông tin, không chỉ truyền tải

mà còn minh chứng cho kiến thức lí thuyết Nhờ vậy, người học không chỉ chấp nhận mà còn thừa nhận, tin tưởng những kiến thức của bài học

- Phòng thực hành bộ môn là: loại chỉ dùng để tổ chức dạy học các bài

thực hành theo yêu cầu của chương trình môn học Các môn học cần thiết phải

có phòng thực hành là Vật lí, Sinh học, Hóa học, Công nghệ, Giáo dục công dân, nhạc, họa, thể dục Ở phòng thực hành bộ môn, hình thức dạy học được tổ chức rất phong phú: theo lớp, theo nhóm nhỏ hoặc học tập cá nhân Vì vậy nguyên tắc thiết kế và trang bị cũng dựa trên nhu cầu của các hình thức dạy học này Chẳng hạn phòng thực hành môn Thể dục phải có diện tích đủ rộng và những trang thiêt bị cần thiết để thực hiện những động tác kĩ thuật của các bài chạy, nhảy, bóng chuyền, bóng rổ, bóng đá…Phòng thực hành môn Âm nhạc phải có hệ thống cách âm, tránh gây tiếng ồn cho môi trường xung quanh; phòng thực hành môn Sinh học phải có những trang thiết bị để thực hiện quy

trình sinh học diễn ra trong một thời gian dài và những đòi hỏi khắt khe về nhiệt độ, ánh sáng…Học tập trong phòng thực hành bộ môn là dịp học sinh đem những kiến thức lí thuyết đã học vào thực hiện trên một đối tượng cụ thể, một điều kiện cụ thể Phương pháp thực hành không chỉ giúp HS kiểm nghiệm kiến thức lí thuyết mà quan trọng hơn là nắm vững được quy trình, cách thức tổ chức một hoạt động nhận thức Và cũng chính vì vậy, qua bài thực hành, những kiến thức lí thuyết được củng cố và khắc sâu hơn

- Phòng Thí nghiệm bộ môn là: loại phòng chỉ dành riêng cho các hoạt

động thí nghiệm Hoạt động chủ yếu ở phòng thí nghiệm là HS thực hiện các thí nghiệm dưới sự hướng dẫn của GV Các môn học cần có phòng thí nghiệm là Vật lí, sinh học, Hóa học, Công nghệ Cấu trúc và trang bị của phòng thí nghiệm đảm bảo yêu cầu sao cho ở đó hoạt động dạy học được tổ chức dưới hình thức nghiên cứu khoa học GV sẽ tổ chức cho HS làm các thí nghiệm trong những điều kiện cụ thể để quan sát, nghiên cứu, kiểm tra hay chứng minh những vấn đề được nêu ra trong các bài học lí thuyết Mục đích của việc dạy học trong phòng thí nghiệm là thông qua các hoạt động thí nghiệm, HS không chỉ lĩnh hội kiến thức qua việc kiêm nghiệm bằng thí nghiệm mà còn học tập và rèn luyện để hình thành các kĩ năng, kĩ xảo khi thực hiện các thao tác thí nghiệm

Hiện nay nhiều trường THCS còn có hai loại phòng được sử dụng vào việc dạy học là phòng truyền thống và phòng đa năng Phòng truyền thống là nơi tập hợp những hình ảnh, hiện vật có liên quan đến lịch sử hình thành và phát triển của nhà trường, thường được sử dụng để triển khai các hoạt động giáo dục truyền thống Phòng đa năng (hay còn gọi là phòng đa chức năng) là loại phòng có diện tích rộng hơn nhiều những phòng học thường, được sử dụng làm nơi tập trung đông người khi thực hành các môn thể dục, Giáo dục công dân, các hoạt động ngoài giờ lên lớp… Phòng truyền thống và phòng đa năng không được coi là PHBM, nhưng cũng được sử dụng làm nơi thực hiện các hoạt động giáo dục mang tính tập thể ở trường THCS

Việc phân chia các loại hình PHBM như trên chỉ là tương đối Tuy nhiên, chúng ta vãn nhận biết được những đặc điểm riêng biệt của mỗi loại để

có cái nhìn chung nhất về PHBM Để giúp mọi người nhận thức rõ hơn về sự khác nhau giữa các loại PHBM, chúng ta có thể nhìn bảng so sánh về đặc điểm các phòng học dưới đây:

Phòng học thường

Phòng học bộ môn Phòng dạy kiến thức

lí thuyết kết hợp với thí nghiệm, thực hành

Phòng thực hành bộ môn

Phòng thí nghiệm bộ môn

Hoạt động thực hành

Hoạt động thí nghiệm

b Cấu trúc và trang bị của phòng học bộ môn

Cấu trúc và trang bị cho PHBM nên như thế nào hiện đang là những khó khăn đáng kể trong quy hoạch, xây dựng ở trường THCS Quan sát thực tế các phòng học bộ môn, cụ thể:

Kiểu cấu trúc PHBM 1:

Kiểu cấu trúc PHBM 2:

Tủ, giá đựng TBDH

Bàn ghế dành cho GV và HS

Bàn ghế để chuẩn bị TBDH

1.4.5 Vai trò quan trọng của phòng học bộ môn

* Phòng học bộ môn tạo môi trường học tập đa dạng, năng động, sáng tạo, tự chủ cho giáo viên và học sinh

Phòng học bộ môn sẽ tạo môi trường học tập đa dạng, năng động, sáng

tạo, tự chủ cho giáo viên và học sinh, góp phần tích cực vào công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, tạo những bước đi vững chắc cho phong trào Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực mà ngành giáo dục đang triển khai

* Phòng học bộ môn là xu thế chung của nền giáo dục hiện đại

Dạy học bằng phòng học bộ môn là xu hướng chung mà các nước phát

triển trên thế giới đang thực hiện Với phòng học truyền thống chỉ có bảng đen, phấn trắng, bàn, ghế; phòng học và học sinh không hề di chuyển theo mỗi bộ môn khác nhau, chỉ có giáo viên bộ môn di chuyển theo thời khóa biểu; giáo viên tự mang thiết bị dạy học đến lớp nếu nội dung bài giảng cần thiết bị

Phương pháp dạy học này chỉ phù hợp với kiểu dạy chay, học chay, thầy đọc, trò chép, rất thụ động

Trong khi đó, phòng học bộ môn là phòng học được trang bị những tài liệu trực quan, những thiết bị học tập, bàn ghế và các dụng cụ khác phục vụ học tập mà ở đó chúng được sử dụng một cách tích cực trong bài học, trong giờ ngoại khóa, các tiết tự chọn

* Qua phòng học bộ môn, công tác giáo dục học sinh được tiến hành một cách có hệ thống, với mức độ khoa học cao

Dạy học theo phòng học bộ môn, công tác giáo dục học sinh được tiến hành một cách có hệ thống, với mức độ khoa học cao về hoàn thiện quá trình

giáo dục trong nhà trường Phòng học bộ môn có thiết bị dạy học được bố trí sẵn theo yêu cầu của môn học, có tủ đựng thiết bị dạy học để ngay trong khuôn viên lớp học, có khu vực chuẩn bị các bài thí nghiệm thực hành của giáo viên

và học sinh Phòng học bộ môn còn có bàn ghế được thiết kế thuận lợi cho việc thực hiện các thí nghiệm, thực hành, hoạt động nhóm của HS và dễ dàng sử dụng thiết bị dạy học

* Hoạt động dạy học của thầy trò được xây dựng theo hướng gắn với việc sử dụng thiết bị môn học

Hoạt động dạy học của thầy trò được xây dựng theo hướng gắn với việc

sử dụng thiết bị môn học Phòng học bộ môn nhằm tạo ra không gian linh hoạt, học sinh có thể tiếp nhận kiến thức đa chiều qua đọc tài liệu, làm thí nghiệm, thực hành

* Phòng học bộ môn tạo được niềm hứng thú, tích cực, say mê khám phá khoa học

Giảng dạy, học tập tại phòng học bộ môn tạo được niềm hứng thú với

việc học kiến thức Qua đó tác động đến tất cả các giác quan, tạo nên hiệu quả cao không chỉ ghi nhớ mà còn tìm tòi sáng tạo Dạy-học trong phòng học bộ môn, giáo viên và học sinh đều có điều kiện hoàn thiện thêm các phương pháp