Bài giảng ngữ văn 7 bài 14 chơi chữ 18

Ghi nhớ Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước...làm câu văn hấp dẫn, thú v .ị Tiết 67 CHƠI CHỮ... * Chơi chữ được sử dụng trong cuộc số

BÀI GIẢNG NGỮ VĂN 7

BÀI 14: CHƠI CHỮ

Giáo viên thực hiện: NGUYỄN THỊ TUYẾT MAI

Trường THCS MẠO KHÊ II

ĐÔNG TRIỀU - QUẢNG NINH

Tiết 67

KIỂM TRA BÀI CŨ

Ở chương trình Ngữ Văn 6và 7, các em

đã học những biện pháp tu từ nào?

I Thế nào là chơi chữ.

1 Vớ dụ

Bà già đi chợ Cầu Đông,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?

Thầy bói xem quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

Lợi

thuận lợi, lợi lộc, lợi ích

bộ phận chứa răng.

Hiện tượng Đồng âm

=> Tạo sắc thái dí dỏm, hài hước, làm cho câu văn hấp

dẫn, thú vị

âm: giống nhau nghĩa: khác nhau

lợi lợi

Lợi 1:

Lợi 2, 3:

Tiết 67 CHƠI CHỮ

2 Nhận xét

I Thế nào là chơi chữ

1 Ví dụ

2 Nhận xét

3 Ghi nhớ

Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc

thái dí dỏm, hài hước làm câu văn hấp dẫn, thú v ị

Tiết 67 CHƠI CHỮ

1) Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(Tú mỡ)

1) Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(Tú mỡ)

trại âm

(gần âm)

2) Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

( Tú mỡ)

2) Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

( Tú mỡ)

điệp âm

3) Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

3) Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

nói lái

4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Qủa ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà

(Phạm Hổ)

4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Qủa ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà

(Phạm Hổ)

Đồng âm và trái nghÜa

5) Da tr¾ng vç b× b¹ch

Các lối chơi chữ

II C¸c lèi ch¬i ch÷

- Dùng lối nói lái

- Dùng từ ngữ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa

* Chơi chữ được sử dụng trong cuộc sống thường ngày, trong văn thơ, đặc biệt là trong thơ văn trào phúng, trong câu đối, câu đố…

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

(Lê Quí Đôn)

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ,Nay thét mai gầm rát cổ cha

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

(Lê Quí Đôn)

Sử dụng từ đồng nghĩa, gần nghĩa (loài bò sát)

Bài tập 2

Mỗi câu sau đây có những tiếng nào chỉ các sự vật gần gũi nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ không?

-Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn

-Bà đồ Nứa,đi võng đòn tre,đến khóm trúc,thở dài hi hóp

Chơi chữ bằng những từ gần nghĩa

Bài tập 4 Năm 1946,bà Hằng Phương biếu Bác Hồ một gói cam,Bác Hồ

đã làm một bài thơ cảm ơn như sau:

Cảm ơn bà biếu gói cam,

Nhận thì không đúng, từ làm sao đây?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,

Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Trong bài thơ này, Bác Hồ đã dùng lối chơi chữ như thế nào?

Chơi chữ bằng các từ đồng âm

camcam

15

17

19

Bài tập 2 Thử giải những câu đố sau đây và phân

tích lối chơi chữ được sử dụng sử dụng

b, Khi đi cưa ngọn khi về cũng cưa ngọn

(Câu đố)

Cưa ngọn = Con ngựa

c, “Ngả lưng cho thế gian ngồi

Rồi ra mang tiếng con người bất trung.”

Đây là lối chơi

chữ dựa vào hiện

tượng đồng âm.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1 HỌC THUỘC GHI NHỚ

2 HOÀN CHỈNH BÀI TẬP 3

3 VIẾT MỘT VĂN BẢN NHỎ TỪ 4- 5 DÒNG

CÓ SỬ DỤNG HIỆN TƯỢNG CHƠI CHỮ.

4 SOẠN “ CHUẨN MỰC SỬ DỤNG TỪ “ THEO

HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

25