Đặc điểm về pháp luật ở việt nam thời bắc thuộc bài tập nhóm môn lịch sử nhà nước và pháp luật việt nam

Đặc điểm về pháp luật ở Việt Nam thời Bắc thuộc Bài tập nhóm môn Lịch

sử nhà nước và pháp luật Việt Nam

L i m đ u ờ ở ầ

Trong ti n trìnhế  l ch s ị ử , Vi t Nam ệ  đã tr i qua các cu c đ u tranh giành đ c ả ộ ấ ộ

l p dân t c không ng ng, thu đậ ộ ừ ược nh ng th ng l i c th trong t ng th i kì ữ ắ ợ ụ ể ừ ờ Trong đó, ph i k đ n h n 10 th k đô h c a các tri u đ i phong ki n Trung ả ể ế ơ ế ỉ ộ ủ ề ạ ế Hoa đã đ l i h u qu căn b n cho quá trình hình thành, quá trình phát tri n ể ạ ậ ả ả ể

c a Nhà nủ ước và pháp lu t Vi t Nam th i quân ch cũng nh trong su t ti n ậ ệ ờ ủ ư ố ế trình l ch s ị ử   cho đ n ngày nay Pháp lu t c a nế ậ ủ ước ta th i kì này có nhi u ờ ề nét riêng bi t v t ch c cũng nh vi c th c hi n Đ tìm hi u rõ h n v v n ệ ề ổ ứ ư ệ ự ệ ể ể ơ ề ấ

đ này chúng em đã l a ch n câu h i: “ Đ c đi m về ự ọ ỏ ặ ể ề pháp lu tậ   ở ệ Vi t Nam

th i B c thu c” làm đ tài cho bài t p nhóm l n này.ờ ắ ộ ề ậ ầ

N i dung ộ

I.C s lí lu n : ơ ở ậ

1.Khái ni m pháp lu t và đ c đi m pháp lu t : ệ ậ ặ ể ậ

Pháp lu t là h th ng các quy t c x s , là công c đi u ch nh các quan h ậ ệ ố ắ ử ự ụ ề ỉ ệ

xã h i do Nhà nộ ước ban hành, th hi n ý chí c a giai c p c m quy n và để ệ ủ ấ ầ ề ược

th c hi n b ng các bi n pháp cự ệ ằ ệ ưỡng ch c a Nhà nế ủ ước

Đ c đi mặ ể  pháp lu tậ   được hi u là nh ng nét riêng bi t và tiêu bi u, để ữ ệ ể ược xem

là d u hi u đ phân bi t pháp lu t v i các hình th c không ph iấ ệ ể ệ ậ ớ ứ ả  pháp lu tậ Chính cái s riêng bi t này đ kh ng đ nh m t s v t là chính nó mà không ự ệ ể ả ị ộ ự ậ

ph i cái khác.ả

2 Đ c đi m nhà n ặ ể ướ c Vi t Nam th i B c thu c: ệ ờ ắ ộ

B c thu c là th i kì Vi t Nam đ t dắ ộ ờ ệ ặ ưới quy n cai tr c a các tri u đình Trung ề ị ủ ề

Qu c kéo dài h n 1000 t khi Tri u đà thôn tính nố ơ ừ ệ ước Âu L c (207 ho c 179 ạ ặ TCN) cho đ n khi Khúc Th a D giành l i t ch t tay nhà Đế ừ ụ ạ ự ủ ừ ường năm 905 Trong giai đo n t ch t (905 – 938) có m t giai đo n Vi t Nam r i vào tay ạ ự ủ ừ ộ ạ ệ ơ Nam Hán

Đ c đi m chính c nhà nặ ể ả ước Vi t Nam th i kì này là có 2 h th ng chính ệ ờ ệ ố quy n ho c đan xen t n t i ho c song song t n t i trong các th i gianề ặ ồ ạ ặ ồ ạ ờ  l ch ị

sử khác nhau: ch đ o là h th ng chính quy n đô h phong ki n Trung ủ ạ ệ ố ề ộ ế

Qu c, h th ng chính quy n t ch ch t n t i trong nh ng kho ng th i gian ố ệ ố ề ự ủ ỉ ồ ạ ữ ả ờ

ng n (chính quy n Hai Bà Tr ng, Lý Bí…).ắ ề ư

II.Pháp lu t Vi t Nam th i kì B c thu c : ậ ệ ờ ắ ộ

1, Ngu n lu t : ồ ậ

Th i B c thu c có hai ngu n lu t cùng đan xen và song song t n t i: lu t t c ờ ắ ộ ồ ậ ồ ạ ậ ụ

c a ngủ ười Vi t và lu t pháp c a phong ki n Trung Hoa.ệ ậ ủ ế

2, N i dung : ộ

Pháp lu t th i này đã có nh ng n i dung thay đ i hay nh ng n i dung m i vậ ờ ữ ộ ổ ữ ộ ớ ề

lu t hình (tr ng tr các t i ph m ch y u nh m ph c v l i ích c a chính ậ ừ ị ộ ạ ủ ế ằ ụ ụ ợ ủ quy n đô h ); lu t dân s và tài chính (có 2 hình th c s h u ru ng đ t: S ề ộ ậ ự ứ ở ữ ộ ấ ở

h u t i cao c a hoàng đ Trung Qu c_s h u nhà nữ ố ủ ế ố ở ữ ước) và s h u t nhân.ở ữ ư Chính quy n đô h là ngề ộ ười thay m t hoàng đ th c hi n quy n s h u Đ i ặ ế ự ệ ề ở ữ ố

v i ru ng đ t làng xã, lu t Hán đi u ch nh v thu khóa còn lu t t c làng xãớ ộ ấ ở ậ ề ỉ ề ế ậ ụ

đi u ch nh vi c phân ph i ruông đ t cho các gia đình cày c y); lu t hôn nhân ề ỉ ệ ố ấ ấ ậ

và gia đình (bu c dân Vi t k t hôn ph i theo lu t l Hán Tuy nhiên ,ch có ộ ệ ế ả ậ ệ ỉ

người Hán m i theo lu t l hôn nhân và gia đình đó còn ngớ ậ ệ ười Vi t v n theo ệ ẫ phong t c t p quán c truy n c a mình).ụ ậ ổ ề ủ

3, Hình th c pháp lu t : ứ ậ

Th i kì Văn Lang Âu L c m i cóờ ạ ớ   pháp lu tậ t p quán, phong t c thu n h u, ậ ụ ầ ậ

ch t phác, chính s , dùng l i k t bút Sau này, trong quá trình ti p nh n ấ ự ố ế ế ậ phong ki n Trung Hoa, ti p nh n h th ng phong ki n m t cách sáng t o, phùế ế ậ ệ ố ế ộ ạ

h p v i dân t c mình, ti p nh n sáng t o các b lu t Trung Hoa, đ c bi t là ợ ớ ộ ế ậ ạ ộ ậ ặ ệ

b lu t nhà Độ ậ ường, Minh, Thanh,

III, Đ c đi m c a pháp lu t Vi t Nam th i B c thu c : ặ ể ủ ậ ệ ờ ắ ộ

Th i B c thu c, m t đ c đi m n i b t v pháp lu t Vi t Nam là trên cùng ờ ắ ộ ộ ặ ể ổ ậ ề ậ ở ệ

m t lãnh th có s đan xen, song song t n t i c a hai ngu n lu t, hai h ộ ổ ự ồ ạ ủ ồ ậ ệ

th ng pháp lu t: h th ng pháp lu t c a ngố ậ ệ ố ậ ủ ười Hán và h th ng pháp lu t c aệ ố ậ ủ

người Vi t Bên c nh đó thì h th ng pháp lu t c a ngệ ạ ệ ố ậ ủ ười Vi t cũng có m t ệ ộ

s đ c đi m nh t đ nh.ố ặ ể ấ ị

1,Tính đan xen:

S đan xen c a 2 h th ngự ủ ệ ố  pháp lu tậ được th hi n r t rõ qua các giai đo n ể ệ ấ ạ

nh t đ nh.ấ ị

– Giai đo n đ u: Năm 179 TCN Tri u Đà xâm lạ ầ ệ ược, Âu L c bạ ước vào th i kì ờ

B c thu c kéo dài h n 1000 năm Khi nhà Tây Hán xâm chi m, dân t c L c ắ ộ ơ ế ộ ạ

Vi t s ng trên lãnh th Nam Vi t cũng b đô h trong 150 năm t 111 TCN ệ ố ổ ệ ị ộ ừ

đ n cu c kh i nghĩa c a Hai Bà Tr ng năm 40 giai đo n này Nhà Hán ế ộ ở ủ ư Ở ạ

th c hi n chính sách đ ng hóa tri t đ đ i v i nhân dân ta vì th pháp lu t ự ệ ồ ệ ể ố ớ ế ậ

th i kì này làờ pháp lu tậ c a ngủ ười hán

– Giai đo n hai: Cu c đ u tranh giành đ c l p c a Hai Bà Tr ng mùa xuân ạ ộ ấ ộ ậ ủ ư năm 40 th ng l i, làm ch toàn b lãnh th Âu L c cũ Th i gian đ c l p ng nắ ợ ủ ộ ổ ạ ờ ộ ậ ắ

ng i nên s d ng ch y u nh ng lu t l c truy n c a ngủ ử ụ ủ ế ữ ậ ệ ổ ề ủ ười Vi t đ qu n lý ệ ể ả

đ t nấ ước, xóa b các th thu n ng n do chính quy n đô h đ t ra Vì v y ỏ ứ ế ặ ề ề ộ ặ ậ giai đo n này pháp lu t c a ngạ ậ ủ ười Vi t đệ ược áp d ng.ụ

– Giai đo n ba: Năm 43, sau khi d p tan cu c kh i nghĩa Hai Bà Tr ng, nhà ạ ẹ ộ ở ư Đông Hán đã th t ch t chính sách cai tr t i Giao Ch : vắ ặ ị ạ ỉ ươn xu ng cai qu n ố ả

c p huy n, tăng cấ ệ ường các chính sách bóc l t, nô d ch và đ y m nh hàng ộ ị ẩ ạ

lo t bi n pháp đ ng hoá có h th ng v i quy mô ngày càng l n Nhà Đông ạ ệ ồ ệ ố ớ ớ Hán b t nhân dân ta ph i tuân theo l giáo phong ki n Hán, đ ng th i c ắ ả ễ ế ồ ờ ố

g ng xóa b t n g c truy n th ng “dùng t c cũ mà cai tr ” c a ngắ ỏ ậ ố ề ố ụ ị ủ ười Vi t Nênệ

th i kì này nhân ta l i ch u s áp đ t

ở ờ ạ ị ự ặ  pháp lu tậ   c a ngủ ười Hán

– Giai đo n th t : Khúc Th a D xác l p n n t ch , th c hi n nh ng c i ạ ứ ư ừ ụ ậ ề ự ủ ự ệ ữ ả cách v c c u hành chính, kinh t , văn hóa, xã h i Đ n năm 907 Khúc H o ề ơ ấ ế ộ ế ạ lên thay, n l c xây đ ng m t chính quy n dân t c th ng nh t t trung ỗ ự ự ộ ề ộ ố ấ ừ ương

đ n xã Đ ng th i ông còn th c hi n đế ồ ờ ự ệ ường l i chính tr thân dân, s a l i ch ố ị ử ạ ế

đ thu khóa và lao d ch n ng n c a th i Độ ế ị ặ ề ủ ờ ường giúp chính quy n t ch ề ự ủ

đượ ủc c ng c m t bố ộ ước Giai đo n này pháp lu t ngạ ậ ười Vi t l i đệ ạ ược xác l p.ậ – Đ n năm 930 Nam Hán xâm lế ược nh ng ch a thi t l p đư ư ế ậ ược m t chính ộ quy n đô h bao trùm lên c nề ộ ả ước ta Năm 931 Dương Đình Ngh đánh ệ chi m đế ược thành Đ i La, l p l i n n t ch Đ n năm 937 Dạ ậ ạ ề ự ủ ế ương Đình Nghệ

b Ki u Công Ti n gi t ch t đo t ch c ti t đ s Năm 938 thì Ngô quy n di t ị ề ễ ế ế ạ ứ ế ộ ứ ề ệ

Ki u Công Ti n và đánh b i quân Nam Hán trên sông B ch Đ ng, ch m d t ề ễ ạ ạ ằ ấ ứ

h n 1000 năm B c thu c c a nhân dân ta.ơ ắ ộ ủ

Nh v y, trong th i kỳ B c Thu c này có s ng t quãng th ng tr nên pháp ư ậ ờ ắ ộ ự ắ ố ị

lu t th i kỳ này th hi n tính đan xen c a hai h th ng pháp lu t.ậ ờ ể ệ ủ ệ ố ậ

2, Tính song song :

Tính song song th hi n r t rõ thông qua nhà nể ệ ấ ước Chăm Pa và nhà nước Phù Nam C th là nhà nụ ể ước Chăm Pa g m hai ti u qu c là ti u qu c Nam ồ ể ố ể ố Chăm và ti u qu c B c Chăm, năm 111TCN nhà Hán thay th nhà Tri u ể ố ắ ế ệ

th ng tr Âu L c và l p thêm qu n Nh t Nam Chính s xác l p b i hai h ố ị ạ ậ ậ ậ ự ậ ở ệ

th ng chính quy n hai ti u qu c c a nhà nố ề ở ể ố ủ ước Chăm Panên  pháp lu tậ   có

s th hi n song song c a pháp lu t Hán và pháp lu t c a ngự ể ệ ủ ậ ậ ủ ười Vi t Đ ng ệ ồ

th i tính song song đờ ược th hi n c nhà nể ệ ở ả ước Phù Nam

Bên c nh đó thì tính song song còn đạ ược th hi n m t s d c đi m v hi u ể ệ ở ộ ố ặ ể ề ệ

l c và ph m vi tác đ ng c a pháp lu t Th c t chính quy n đô h ch kh ng ự ạ ộ ủ ậ ự ế ề ộ ỉ ố

ch tr c ti p các vùng quanh thành tr n, nhi m s và đ n binh, nh ng n i cóế ự ế ấ ệ ở ồ ữ ơ dân Trung Hoa c trú nên lu t pháp ch có hi u l c vùng đó Lu t pháp ư ậ ỉ ệ ự ở ậ Trung Qu c ch tác đ ng đ n ngố ỉ ộ ế ười hán Âu L c và nh ng quý t c ngở ạ ữ ộ ười

Vi t và thệ ường ch trong lĩnh v c hành chính, hình s , tài chính Vì v y nỉ ự ự ậ ước

ta b đô h th i gian kéo dài nh ng không liên t c Xét theo chi u sâu thì ị ộ ờ ư ụ ề chính quy n đô h không th làm thay đ i c c u làng xã c truy n c a ề ộ ể ổ ơ ấ ổ ề ủ

người Vi t, nhi u vùng r ng l n xa xôi v n ngoài ph m vi cai tr c a chúng ệ ề ộ ớ ẫ ạ ị ủ Chính v y mà pháp lu t c a ngậ ậ ủ ườ ệi vi t ch y u là l làng và tác đ ng t i các ủ ế ệ ộ ớ làng xã, đ i tố ượng đi u ch nh là đ i đa s dân c ngề ỉ ạ ố ư ườ ệi vi t, ch y u các ủ ế ở lĩnh v c hôn nhân gia đình, dân s , quan h ru ng đ t trong n i b làng xã… ự ự ệ ộ ấ ộ ộ

nh ng lu t l này v sau nhà Hán cũng ph i th a nh n Đ ng th i v i lu t t cữ ậ ệ ề ả ừ ậ ồ ờ ớ ậ ụ

c a ngủ ườ ệi vi t thì m t sộ ố  pháp lu tậ c a phong ki n Trung Hoa đã đủ ế ược áp

d ng Âu L c, nh ng ph m vi tác đ ng ch y u là đi u ch nh các quan h ụ ở ạ ư ạ ộ ủ ế ề ỉ ệ hành chính gi a qu n – b (th i Tri u), qu n – huy n (Tây Hán) và hi u l c ữ ậ ộ ờ ệ ậ ệ ệ ự cũng ch m c đ h n ch ỉ ở ứ ộ ạ ế

Nh v y có th th y bên c nh s đan xen thì cái đ c đi m song song gi a ư ậ ể ấ ạ ự ặ ể ữ

lu t t c c a ngậ ụ ủ ườ ệi vi t và m t s lu t pháp phong ki n trung qu c Âu L c ộ ố ậ ế ố ở ạ cũng được th hi n r t rõ nét.ể ệ ấ

IV, H qu c a th i B c thu c đ i v i pháp lu t Vi t ệ ả ủ ờ ắ ộ ố ớ ậ ệ Nam :

    Duy trì 2 ngu n lu t : Lu t Vi t và lu t Hán : ồ ậ ậ ệ ậ

– Th a nh n lu t Vi t là các t p quán đi u ch nh nh ng v n đ n y sinh trongừ ậ ậ ệ ậ ề ỉ ữ ấ ề ả

đ i s ng xã h i vì nó g n gũi v i đ i s ng ngờ ố ộ ầ ớ ờ ố ười dân, l i có t lâu đ i nên đã ạ ừ ờ

ch ng l i đố ạ ượ ực s áp đ t c a pháp lu t phong ki n Trung Hoa Trên c s ặ ủ ậ ế ơ ở

đó, các nhà nước đ c l p sau này đã ban hànhộ ậ  pháp lu tậth c đ nh và th a ự ị ừ

nh n các t p quán pháp (s k t h p lu t và l ).ậ ậ ự ế ợ ậ ệ

– Lu t Hán là lu t thành văn nên nó đã đ a vào nậ ậ ư ước ta k thu t xây d ng ỹ ậ ự pháp lu t thành văn (văn b n quy ph m pháp lu t) Đây là s ti p thu có ch nậ ả ạ ậ ự ế ọ

l c và sáng t o đọ ạ ượ ử ục s d ng các nhà nở ước phong ki n Vi t Nam sau này ế ệ

Đó là hình th c các văn b n lu t nh : B lu t, l nh, chi u, ch ứ ả ậ ư ộ ậ ệ ế ỉ

Nh v y h th ngư ậ ệ ố  pháp lu tậ phong ki n cũng tr thành khuôn m u cho vi c ế ở ẫ ệ xây d ng và hoàn thi n pháp lu t phong ki n Vi t Nam sau này T tự ệ ậ ế ệ ư ưởng chính tr pháp lí Nho giáo c a nhà nị ủ ước phong ki n Trung Qu c truy n bá ế ố ề vào Âu L c và đã thâm nh p vào các t ng l p c dân ngạ ậ ầ ớ ư ười Vi t m c đ ệ ở ứ ộ

nh t đ nh là c sấ ị ơ ở  l ch s ị ử đ đ t n n t ng cho Nho giáo tr thành t tể ặ ề ả ở ư ưởng chính tr ch đ o trong th i gian này Đ ng th i hình thành m t tâm líị ủ ạ ờ ồ ờ ộ  pháp

lu tậ

  truy n th ng là t tề ố ư ưởng t tr , t qu n và hình th c tr ng l h n tr ng ự ị ự ả ứ ọ ệ ơ ọ

lu t.ậ

K t lu n ế ậ

Qua vi c phân tích, ch ng minh trên chúng ta có th hi u rõ h n vệ ứ ể ể ơ ề pháp

lu tậ Vi t Nam th i B c thu c v i 2 h th ng pháp lu t cùng đan xen và cùng ệ ờ ắ ộ ớ ệ ố ậ song song t n t i Bên c nh pháp lu t truy n th ng, nồ ạ ạ ậ ề ố ước ta còn du nh p ậ pháp lu t Trung Hoa sau h n 1000 năm đã giúp cho ngậ ơ ười Vi t trong quá ệ trình xây d ng pháp lu t thành văn, k t h p hài hòa các y u t Đ i Vi t và ự ậ ế ợ ế ố ạ ệ Trung Hoa Đ ng th i nó đã nh hồ ờ ả ưởng đ n s hoàn thi n h th ngế ự ệ ệ ố  pháp

lu tậ c a Vi t Nam th i kì đó và c pháp lu t hi n nay.ủ ệ ở ờ ả ậ ệ

Danh m c tài li u tham kh o ụ ệ ả

1, Giáo trình “ L ch s nhà n c và ị ử ướ   pháp lu t ậ  Vi t Nam ” _ Nhà xu t b n ệ ấ ả Công An Nhân Dân Hà N i – 2012 ộ

2, http://123doc.vn/document/260690-dac-diem-cua-nha-nuoc-va-phap-luat-viet-nam-thoi-bac-thuoc.htm

3, http://luathoc.cafeluat.com/showthread.php/175281-Chuong-2-Nha-nuoc-va-phap-luat-viet-nam-thoi-bac-thuoc

B ng t vi t t t ả ừ ế ắ

TCN      Tr c công nguyên ướ