Khái quát về nội dung của hệ thống ngũ hình trong “Quốc Triều hình luật” và “Hoàng Việt luật lệ

2 Những điểm giống nhau trong hệ thống Ngũ hình giữa Quốc triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ.. 3 Những điểm khác nhau trong hệ thống Ngũ hình giữa Quốc triều hình luật và Hoàng Việt

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

1) Khái quát về nội dung của hệ thống ngũ hình trong “Quốc

Triều hình luật” và “Hoàng Việt luật

lệ”

2) Những điểm giống nhau trong hệ thống Ngũ hình giữa Quốc

triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ

3) Những điểm khác nhau trong hệ thống Ngũ hình giữa Quốc

triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ

4) Nguyên nhân của những điểm khác nhau của hệ thống Ngũ

hình giữa Quốc triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ

KẾT LUẬN

Trang 1 2 2

3

4

6

6

MỞ ĐẦU

Trong suốt 360 năm tồn tại, triều đại nhà Lê(1428-1788) đã để lại cho hậu thế những thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực từ nhà nước, pháp luật đến kinh

tế văn hóa xã hội…đặc biệt phải kể đến nhiều nhất là những thành tựu của pháp

luật triều đại này Quốc triều hình luật chính là bộ luật chính thống và quan

trọng nhất của triều đại nhà Lê, đó là bộ luật cổ xưa nhất còn lưu dữ được cho tới ngày nay

Ngoài Quốc triều hình luật, lịch sử pháp luật Việt Nam còn ghi nhận một bộ

luật khác cũng được soạn thảo theo một quy trình chặt chẽ và được lưu dữ cho

tới ngày nay, đó là bộ Hoàng Việt luật lệ Đây là bộ luật ra đời vào năm 1815,

nó là thành quả của sự kết tinh trí tuệ, công sức của Vua, quan cũng như toàn thể nhân dân triều Nguyễn, là bộ luật đầu tiên trong lịch sử được thống nhất từ Đàng Trong đến Đàng Ngoài

Trong một xã hội phong kiến thì hình phạt là thể hiện rõ nhất các đặc trưng của pháp luật cũng như của nhà nuớc Hình phạt thể hiện ý chí của nhà nước, đóng vai trò duy trì trật tự xã hội, thể hiện trình độ pháp luật của một nhà nước phong kiến Vậy nên, trong mỗi triều đại thì có riêng một bộ luật, dẫn đến hình phạt của các triều đại cũng có nhiều thay đổi nhưng chúng vẫn mang những nét

cơ bản của bộ luật cổ, mà chỉ luợc bỏ bổ sung để phù hợp với các quan hệ xã

hội của từng xã hội nhất định Để thấy rõ hơn điều này, chúng ta cùng “So sánh

hệ thống Ngũ hình trong Quốc triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ”

NỘI DUNG

1) Khái quát về nội dung của hệ thống ngũ hình trong “Quốc Triều hình luật” và “Hoàng Việt luật lệ”.

- Trong Quốc triều hình luật.

Ngũ hình trong Quốc Triều hình luật được quy định ở ngay điều 1 của Bộ

luật, gồm 5 hình phạt, được được sắp xếp theo thứ tự nặng dần, bao gồm Hình phạt xuy, hình phạt trượng, hình phạt đồ, hình phạt lưu và hình phạt tử

Hình phạt xuy (đánh roi) có 5 bậc, từ 10 đến 50 roi, mỗi bậc hơn kém nhau

10 roi, ngoài ra còn có phụ hình đi kèm là phạt tiền và biếm chức

Hình phạt trượng (đánh bằng gậy), có 5 bậc, từ 60 trượng đến 100 trượng, mỗi bậc hơn kém nhau 10 trượng, hình phạt này chỉ áp dụng cho đàn ông

Hình phạt đồ có 3 bậc, bậc nhẹ là dịch đinh và dịch phu, bậc hai nặng hơn là làm trượng phường binh (đối với đàn ông) và xuy thất tỳ (đối với đàn bà), bậc 3 nặng nhất là chủng điền binh và thung thất tỳ

Hình phạt lưu, lưu đày nạn nhân đi nơi xa, có 3 bậc là lưu cận châu, lưu ngoại châu và lưu viễn châu

Hình phạt tử (giết chết) có 3 bậc, thắt cổ hoặc chém đầu, chém bêu đầu và lăng trì

- Trong Hoàng Việt luật lệ.

Về cấu trúc, ngũ hình trong Hoàng Việt luật lệ cũng có 5 hình phạt và được

sắp xếp giống như trong Quốc Triều hình luật, tuy nhiên nội dung thì có khác nhau

Xuy hình (đánh bằng roi), có 5 bậc, từ 10 roi đến 50 roi, mỗi bậc hơn kém nhau 10 roi

Trượng hình (đánh bằng gậy), có 5 bậc, từ 60 đến 100 trượng, mỗi bậc hơn kém nhau 10 trượng Phụ nữ chỉ bị áp dụng hình phạt này khi phạm các tội thuộc Thập ác, thông gian và trộm cắp, nếu ngoài ba tội này sẽ được đổi sang xuy, 1 trượng bằng 2 xuy

Đồ hình (tù khổ sai), có 5 bậc, 1 năm và 60 trượng; 1,5 năm và 70 trượng; 2 năm và 80 trượng; 2.5 năm và 90 trượng; 3 nằm và 100 trượng Phạm nhân được chấp hành hình phạt tại quê nhà và bị xiềng chân khi chấp hành hình phạt Nhuận đồ, đối với một số tội cho phép đổi từ 3 bậc lưu sang 4 năm đồ Tạp phạm bị treo cổ, chém đổi sang 5 nằm đồ

Lưu hình (đi đày), có 3 bậc 200 dặm và 100 trượng; 2500 dặm và 100

trượng; 300 dặm và 100 trượng

Tử hình (giết chết) có 2 bậc là treo cổ và chém Ngoài ra còn phép Nhuận tử gồm lăng trì, trảm kiêu và lục thi

2) Những điểm giống nhau trong hệ thống Ngũ hình giữa Quốc Triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ

Thứ nhất, đều là những nhóm hình phạt cơ bản và đáng sợ nhất của Bộ luật,

là công cụ sắc bén nhất để trừng phạt những kẻ phạm pháp, giúp nhà nước quản

lí người dân một cách dễ dàng hơn

Thứ hai, về cơ bản thì bản chất của 5 hình phạt trong mỗi bộ luật đều giống

nhau Xuy là dùng roi đánh, trượng là dùng gậy dánh, đồ là bắt làm việc cho nhà nước, lưu là bắt đi lưu đày, xa quê hương, tử là giết chết, tước đoạt mạng sống

Thứ ba, hình phạt xuy và hình phạt trượng trong hai bộ luật có khung hình

phạt giống nhau, cụ thể: Trong hinhg phạt xuy thì đều có 5 bậc, từ 10 đến 50 roi, mỗi bậc hơn kém nhau 10 roi; trong hình phạt trượng, đều có 5 bậc, từ 60 đến 100 trượng, mỗi bậc hơn kém nhau 10 trượng

Thứ tư, tuy ngũ hình là nhóm hình phạt chủ yếu và đáng sợ nhất, tuy nhiên

trong vẫn nhen nhóm chút tinh thần nhân đạo Ví dụ như việc phụ nữ được áp dụng hình phạt nhẹ hơn trong một số tội hay Nhuận đồ trong Hoàng Việt luật lệ, thể hiện tính nhân đạo của nhà nước

3) Những điểm khác nhau trong hệ thống Ngũ hình giữa Quốc triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ.

Ngũ hình Quốc triều hình luật Hoàng Việt luật lệ

Xuy hình Mắc tội này con có thể bị

phạt kèm theo phạt tiền, biếm chức

Không có phụ hình nào đi kèm, không bị phạt tiền và biếm chức

Trượng hình Phụ nữ không phải chịu

trượng hình, nếu phạm tội này

sẽ được thay bằng xuy hình

Phụ nữ nếu phạm ba tội là thuộc Thập ác, thông gian và trộm cắp thì vẫn bị dùng trượng hình, nếu phạm ngoài 3 tội này

sẽ được đổi sang xuy hình nhưng 1 trượng bằng 2 xuy

Đồ hình Có sự phân biệt rõ ràng công

việc của đàn ông và phụ nữ, phụ nữ được làm việc nhẹ hơn, bị đánh ít trượng hơn

Phạm nhân bị thích chữ vào cổ

Phạm nhân không bị xiềng chân khi làm việc (trừ chủng điền binh)

Không có sự phân biệt, đàn ông và phụ nữ phải làm những công việc và bị đánh một số trượng như nhau

Phạm nhân không bị thích chữ vào cổ

Tất cả phạm nhân ở cả 5 bậc đều bị xiềng chân trong khi làm việc

Lưu hình Chưa có khoảng cách rõ

ràng, điểm xuất phát là từ

Có khoảng cách rõ ràng, 2000

2500 và 3000 dặm, điểm xuất

Kinh đô đến Nghệ An, Bố Chánh, Cao Bằng

Nếu cải tạo tốt phạm nhân

có thể được chở về cố hương

Phạm nhân bị thích chữ vào mặt

phát là cố hương

Phạm nhân vĩnh viễn không được trở về cố hương

Phạm nhân không bị thích chữ vào mặt

Tử hình Hình phạt lăng trì, trảm kiêu

được áp dụng thường xuyên cùng với treo cổ và chém đầu

Chủ yếu là treo cổ và chém đầu Những hình phạt mang tính răn đe cao như lăng trì, trảm kiêu chỉ mang tính tượng trưng

- Qua những điểm khác nhau trên ta có thể rút ra nhận xét:

Triều Lê khá coi trọng phụ nữ, cho phép họ chịu hình phạt nhẹ hơn đàn ông,

ví dụ như việc phụ nữ không phải chịu trượng hình, được làm việc nhẹ hơn và đánh ít hơn trong đồ hình đây là một trong những điểm tiến bộ của Quốc triều hình luật Triều Nguyễn cũng có điều khoản quy định nhưng khá lu mờ, tượng trưng

Những hình phạt của hệ thống Ngũ hình trong Quốc triều hình luật có tính trừng trị thấp hơn trong Hoàng Việt luật lệ, thay vào đó lại có tính răn đe cao hơn Ví dụ như trong Quốc triều hình luật áp dụng những hình phạt là thích chữ

vào cổ, vào mặt, chém kiêu, lăng trì, đây là những hình phạt có tính răn đe cao,

còn Hoàng Việt luật lệ thì có những hình phạt có tính trừng trị rất cao như đeo

xiềng chân, vĩnh viễn không được về cố hương

4) Nguyên nhân của những điểm khác nhau của hệ thống Ngũ hình giữa Quốc triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ.

Nguyên nhân đầu tiên phải kể đến là tình hình xã hội, chính trị Thời nhà Lê đất nước thái bình, các Vua Lê khá được lòng dân, có thể nói là xã hội và đất nước khá ổn định, tình hình tội phạm chưa đến nỗi quá phức tạp nên những hình phạt cũng theo đó mà nhẹ hơn Thời Nguyễn, có tính răn đe cao Thay vào đó, thời nhà Nguyễn đã đi đến những ngày tháng cuối cùng của thời đại Phong Kiến, nhu nhược trước ngoại bang, nhân dân mất lòng tin nghiêm trọng, xã hội thiếu ổn định, vì thế mà tình hình tội phạm rất phức tạp, có chiều hướng gia tăng, cộng với bộ máy đàn áp có phần lỏng lẻo, tất cả những nguyên nhân trên đòi hỏi nhà Nguyễn phải cho ra một Bộ luật có hình phạt nặng, có tính trừng trị cao nhằm đàn áp tội phạm có hiệu quả

Ngoài ra, hai Bộ luât trên cũng chịu ảnh hưởng của các Bộ luật ở phương

Bắc, Quốc triều hình luật thì chịu ảnh hưởng của các bộ luật thời Đường, thời Minh, còn Hoàng Việt luật lệ thì chịu ảnh hưởng của pháp luật nhà Thanh Đây

cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau của hệ thống Ngũ hình trong hai Bộ luật

KẾT LUẬN

Qua việc so sánh hệ thống Ngũ hình trong hai bộ Quốc triều hình luật và Hoàng Việt luật lệ phần nào giúp em hiểu được trình độ pháp luật cũng như bản chất nhà nước của hai triều đại nhà Lê và nhà Nguyễn Tuy có sự khác nhau nhưng cả hai đều là những Bộ luật điển hình trong lịch sử pháp luật Việt Nam,

là kết tinh của công sức và trí tuệ con người Việt, góp phần không nhỏ vào việc

ổn định xã hội, phát triển đất nước lúc bấy giờ Chắc chắn bài làm của em còn nhiều thiếu sót và hạn chế, em rất mong nhận được những chỉ bảo của thầy cô, giúp em hoàn thiện hơn về mặt kiến thức cũng như kĩ năng làm bài, em xin chân thành cảm ơn thầy cô!

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam, Đại học Luật Hà Nội, nhà xuất bản công an nhân dân

2 Lê Thị Sơn (chủ biên), Quốc triều hình luật - Lịch sử hình thành, nội

dung và giá trị, Nxb KHXH, Hà Nội, 2004.