I P NG V T C D NG C A I P NG : ĐIỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: ỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: Ữ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: À TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: ÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: ỤNG CỦA ĐIỆP
Trang 1NGỮ VĂN – LỚP 7
ĐIỆP NGỮ
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
a/ Lời nặng tiếng…
b/ Tham phú phụ…
c/ … nhà … ngõ.
d/… nắng, chiều…
e/ Bên trọng, bên…
g/ Chạy … chạy…
Câu 1: Cho biết thành ngữ là gì?
Hãy điền vào những chỗ còn để trống để hoàn chỉnh từng thành ngữ sau ®©y?
nhẹ bần
khinh
BT 2: Tìm thành ngữ được NGUYỄN KHUYẾN vận dụng trong bài thơ “Bạn đến chơi nhà”đã học.
Đầu trò tiếp khách trầu không có
Miếng trầu là đầu câu chuyện
Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà
Đuổi gà cho qua đám giỗ
Trang 3Ngữ văn - Tiết 55 Điệp ngữ
I I P NG V T C D NG C A I P NG : ĐIỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: ỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: Ữ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: À TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: ÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: ỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: ỦA ĐIỆP NGỮ: ĐIỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: ỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ: Ữ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ:
* Ví dụ (SGK)
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ… Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
(Xuân Quỳnh)
Trang 4Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ…
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
Có những từ ngữ nào được lặp đi lặp lại trong hai khổ thơ trên?
Có tác dụng gì?
Làm nhấn mạnh cảm giỏc,tõm trạng của tác giả khi nghe tiếng gà nhảy ổ: Tiếng gà bình dị, thân thương không chỉ được cảm nhận bằng thính giác mà bằng cả tâm hồn, làm xao động lòng người, làm dịu bớt cái nắng trưa gay gắt, xua tan những mệt mỏi của người chiến sĩ và đánh thức cả những kỉ niệm tuổi thơ hồn nhiên tươi đẹp.
Nhấn mạnh nguyên nhân ,động cơ,mục đớch chiến đấu của người chiến sĩ:
Chiến đấu vì Tổ quốc, vì xóm làng, vì người bà yêu kính, vì tiếng gà thân thuộc của tuổi thơ Từ đú cho thấy tỡnh cảm gia đình đã làm sâu sắc thêm tình yêu đất nước của người chiến sĩ.
Trong bài thơ “Tiếng
gà trưa” Còn có câu thơ
nào cũngđược lặp đi
lặp lại? tácdụng của
nó?
=>Câu thơ “Tiếng gà trưa” được lặp lại 4 lần ở đầu các khổ thơ đem lại một hiệu quả nghệ thuật lớn: Mỗi lần nhắc lại gợi ra một hỡnh ảnh trong kỉ niệm thời tuổi thơ, nó như một sợi dây liên kết các hỡnh ảnh ấy lại vừa như điểm nhịp cho dòng cảm xúc của nhõn vật trữ tình.
Những từ ngữ được
lặplại như trên gọi là điệp
ngữ Em hiểu thế nào là
phép điệp ngữ?
Trang 5Ngữ văn - Tiết 55 Điệp ngữ
I ĐIỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ
- Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ
Trang 6Tìm điệp ngữ trong đoạn trích sau và cho biết tác giả muốn nhấn
mạnh điều gì?
Bài tập1.a
a/ Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc
đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do ! Dân tộc đó phải được độc lập !
- “Một dân tộc đã gan góc” lặp lại 2 lần:
nổi bật phẩm chất kiên cường của dân tộc
ta trong sự nghiệp chiến đấu chống giặc ngoại xâm, chống phát xít
-“Dân tộc đó phải được” lặp lại 2 lần:
khẳng định một cách hùng hồn quyền được hưởng tự do và độc lập của dân tộc
ta là tất yếu,hợp quy luật.
- “Năm nay” lặp 2 lần: nhấn mạnh thời gian được nói đến.
Trang 7*Bài tập 3 ( SGK)
Phía sau nhà em có một mảnh vườn Mảnh vườn ở
phía sau nhà em, em trồng rất nhiều loài hoa Em
trồng hoa cúc Em trồng hoa thược dược Em trồng
hoa đồng tiền Em trồng hoa hồng Em trồng cả hoa
lay-ơn nữa Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau
vườn nhà em tặng mẹ em Em hái hoa tặng chị em…
Việc lặp đi lặp lại một số
từ ngữ trong ĐV trên có tác dụng biểu cảm hay không? Vì sao?
Có nhiều từ ngữ được lặp lại
mà không có tác dụng biểu cảm
Trang 8I Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
- Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh
Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ.
* Lưu ý: Cần phân biệt điệp ngữ mang giá trị đớch thực là một biện pháp tu từ với sự lặp lại từ ngữ không cần thiết làm câu văn rườm rà, lủng củng,khụng mang một giá trị nào cả(lỗi lặp từ).
II CÁC DẠNG ĐIỆP NGỮ
Trang 9So sánh điệp ngữ ở
khổ thơ đầu bài Tiếng gà trưa với điệp ngữ trong hai đoạn thơ sau? Tìm đặc điểm của mỗi
dạng?
II CÁC DẠNG ĐiỆP NGỮ
a/ Anh đã tìm em, rất lâu, rất lâu
Cô gái ở Thạch Kim Thạch Nhọn
Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm Sách giấy mở tung trắng cả rừng chiều […]
Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa
Thương em, thương em, thương em biết mấy.
(Phạm Tiến Duật)
b/ Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
(Đoàn Thị Điểm)
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ…
CÁCH QUÃNG
NỐI TIẾP
CHUYỂN TiÕp (VÒNG)
Có mấy dạng điệp ngữ? Đặc điểm cỏc dạng điệp ngữ đú?
Trang 10I Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
- Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp
ngữ
* Lưu ý: Cần phân biệt điệp ngữ mang giá trị đớch thực là một biện pháp tu từ với sự lặp lại từ ngữ không cần thiết làm câu văn rườm
rà, lủng củng,khụng mang một giá trị nào cả(lỗi lặp từ)
II CÁC DẠNG ĐIỆP NGỮ
- Điệp ngữ có nhiều dạng: điệp ngữ cách quãng, điệp ngữ nối tiếp, điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng)
Trang 11Bài tập 2 ( SGK )
Tìm điệp ngữ trong đoạn văn
sau và nói rõ đấy là những
dạng điệp ngữ gì?
nhau.Có thể sẽ xa nhau mãi mãi Lạy trời đây chỉ là một giấc mơ Một giấc mơ thôi
(Khánh Hoài)
ĐN CÁCH
QUÃNG
ĐN
CHUYỂN TIẾP
Trang 12I Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
- Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ
* Lưu ý: Cần phân biệt điệp ngữ mang giá trị đớch thực( là một biện pháp tu từ )với sự lặp lại từ ngữ không cần thiết làm câu văn rườm rà,lủng củng,khụng mang một giỏá trị nào cả(lỗi lặp từ)
II CÁC DẠNG ĐIỆP NGỮ
- ĐIỆP NGỮ CÓ NHIỀU DẠNG: ĐIỆP NGỮ CÁCH QUÃNG, ĐIỆP NGỮ NỐI TIẾP, ĐIỆP NGỮ CHUYỂN TIẾP (ĐIỆP NGỮ VÒNG)* Ghi nhớ (SGK)
III LuyÖn tËp:
Trang 13* Bµi tËp 1(SGK)
b/ Người ta đi cấy lấy công,
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời, trông đất, trông mây,
Trông mưa, trông gió, trông ngày, trông đêm
Trông cho chân cứng đá mềm,
Trời êm, biển lặng mới yên tấm lòng
(Ca dao)
III LuyÖn tËp:
Tìm điệp ngữ trong đoạn trích sau và cho biết tác giả muốn nhấn mạnh
điều gì?
=>Điệp ngữ có tác dụng diễn tả nỗi lo lắng nhiều mặt, triền miên của người nông dân thời xưa
Trang 14Bài tập 3:
Phía sau nhà em có một mảnh vườn Em trồng rất nhiều loài hoa: hoa cúc, hoa thược dược, hoa đồng tiền, hoa hồng, cả hoa lay-ơn nữa
Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa tặng mẹ và chị em…
Em sẽ sửa lại đoạn văn trên như thế nào cho hợp lý?
Sửa lại:
Phía sau nhà em có một mảnh vườn Mảnh vườn ở phía sau nhà em, em trồng rất nhiều loài hoa Em trồng hoa cúc Em
trồng hoa thược dược Em trồng hoa đồng tiền Em trồng hoa hồng Em trồng cả hoa lay-ơn nữa Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn nhà em tặng mẹ em Em hái hoa tặng chị
em…
Trang 15III Luyện tập:
* Bài tập 4 (SGK)
Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng điệp ngữ Trao
đổi bài viết với các bạn khác Nêu nhận xét về cách
dùng điệp ngữ trong bài của bạn.
• Đoạn văn tham khảo:
“Buổi sỏng mựa xuừn, sõn trường tràn ngập sắc
nắng Nắng nhảy nhút trờn những tỏn lỏ, nắng nhuộm vàng sắc hoa, nắng đậu trờn vai ỏo của cụ, nắng nụ nghịch trờn tỳc bạn Nắng làm bừng sỏng lớp học,
bừng sỏng những gương mặt học trũ đỳn chào mựa
xuừn mới.”
- Điệp ngữ : nắng , bừng sỏng -> nhấn mạnh vẻ đẹp sinh động và tỏc dụng của nắng trong buổi sỏng mựa xuừn.
Trang 16BT nhà: Phát hiện và xác định kiểu điệp ngữ trong từng
bài ca dao sau:
a/ Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng
Nhị vàng, bông trắng, lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn
b/ Tự nhiên như thế:ai cũng chuộng mùa xuân.Mà tháng giêng là tháng đầu của mùa xuân,người ta càng trìu
mến,không có gì lạ hết.Ai bảo được non đừng thương nước,bướm đừng thương hoa,trăng đừng thương gió;ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân.
Trang 17
IV.Hướng dẫn HS chuẩn bị bài ở nhà
Tạm biệt thầy cụ
và cỏc em.
GV Phan Thị Hạnh
1/ Chú trọng xác định các kiểu điệp ngữ.
2/ Có ý thức vận dụng điệp ngữ vào viết văn nhất là văn biểu cảm.
3/ Phân biệt điệp ngữ với lỗi lặp từ.
4/ Chuẩn bị luyện nói: Chọn đề, làm dàn ý, tập nói.
5/ Sưu tầm các bài thơ lục bát có giá trị để giới thiệu cùng nhau trong tiết
LUYỆN TẬP LÀM THƠ LỤC BÁT.