Đánh giá giáo dục là một hoạt động chuyên môn trong quá trình dạy học, trong đó việc đánh giá kết quả học tập môn Lịch sử ở Tiểu học cũng là một bộ phận trong quá trình đó.. MỤC ĐÍCH NGH
Trang 1CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI
Trang
Chương 1 Một số vấn đề chung đánh giá môn tiếng Lịch sử ở Tiểu học 4
II Mục đích, ý nghĩa của việc đánh giá môn Lịch Sử 4
V Thực trạng việc đánh giá kết quả học tập môn Lịch Sử hiện nay 6
1 Khái niệm trắc nghiệm và trắc nghiệm khách quan 8
2 Các loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan 9
3 Kỹ thuật biên soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan 10
Chương 2. Bộ đề trắc nghiệm khách quan môn Lịch Sử lớp 5 11
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cho nên yêu cầu về nguồn nhân lực ngày càng nhiều và phải có tay nghề cao Chính sự thay đổi đó, đòi hỏi ngành Giáo dục&Đào tạo cũng phải có cái nhìn toàn diện, để cung cấp cho xã hội một đội ngũ lao động mới, có đầy đủ năng lực và phẩm chất đáp ứng yêu cầu của xã hội Để đáp ứng yêu cầu đó, ngành Giáo dục & Đào tạo cần đổi mới về mục tiêu giáo dục
Khi mục tiêu giáo dục thay đổi thì nội dung giáo dục cũng thay đổi và nội dung giáo dục thay đổi thì cần có những phương pháp giáo dục phù hợp Bởi vì, nội dung giáo dục được thể hiện trong chương trình đào tạo là sự cụ thể hóa của mục tiêu, còn phương pháp được thể hiện trong cách thức dạy học Song làm thế nào để biết được mục tiêu đặt ra đã đạt được hay chưa, và đã đạt được ở mức độ nào trong từng bước đi của quá trình đổi mới? Phải làm gì để thực hiện mục tiêu đặt ra nhưng chưa đạt trong quá trình thực hiện? Cần phải có cách thức đánh giá thích ứng với việc thực hiện mục tiêu mới Vì vậy đổi mới hoạt động đánh giá giáo dục là hệ quả của sự đổi mới mục tiêu, và cũng là hoạt động quản lý nhằm góp phần thúc đẩy quá trình thực hiện mục tiêu
Hiện nay, chúng ta đang thực hiện chương trình dạy học 2000, nhằm đáp ứng yêu cầu mới về nguồn nhân lực Phương pháp giáo dục mới đang được triển khai thực hiện ở hầu khắp các nội dung giáo dục và của từng môn học và từng
hoạt động trong các trường trên toàn quốc Do đó, đánh giá giáo dục cũng cần
phải triển khai ở trong các hoạt động dạy học
Đánh giá giáo dục là một hoạt động chuyên môn trong quá trình dạy học, trong đó việc đánh giá kết quả học tập môn Lịch sử ở Tiểu học cũng là một bộ phận trong quá trình đó Đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Lịch Sử cần phải thực hiện đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ Tuy nhiên, trong giới hạn đề tài này chúng tôi chỉ đưa ra công cụ đánh giá mới Cách xây dựng bộ đề trắc nghiệm môn Lịch Sử lớp 5 ở học kì I
Trang 3II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu lý luận về kiểm tra đánh giá và cách xây dựng bộ đề trắc nghiệm môn Lịch Sử lớp 5 nhằm nâng cao hiệu quả của việc kiểm tra đánh giá trong dạy học môn Lịch Sử, góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục đề ra
III ĐỐI TƯỢNG, KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU.
1 Đối tượng: Bộ đề trắc nghiệm môn Lịch sử lớp 5 học kì I
2 Khách thể: Cách đánh giá môn lịch sử
IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1 Nghiên cứu lý luận về kiểm tra đánh giá
2 Nghiên cứu cách xây dựng bộ đề trắc nghiệm khách quan môn Lịch Sử lớp 5 học kì I
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu
- Phương pháp điều tra
VI PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
- Môn Lịch Sử lớp 5 tập 1
VII GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
- Mức độ học sinh nắm được kiến thức Lịch Sử rất tốt, nếu như trong quá trình đánh kiểm tra giá giáo viên sử dụng bộ đề trắc nghiệm khách quan
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG ĐÁNH GIÁ MÔN LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC
I QUAN NIỆM VỀ ĐÁNH GIÁ
Đánh giá là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu đã đề ra Nói
cụ thể hơn, đánh giá có nghĩa là:
+ Xem xét mức độ phù hợp giữa thông tin và tập hợp tiêu chí phù hợp mục tiêu đã định ra ban đầu hay đã điều chỉnh trong quá trình thu nhập thông tin + Nhằm ra một quyết định
Trong phạm vi giáo dục, đánh giá là một quá trình đo kết quả thực hiện các mục tiêu giáo dục, từ đó đề ra các việc làm tiếp theo để tác động vào quá trình giáo dục hay dạy học
II MỤC ĐÍCH Ý NGHĨA CỦA VIỆC ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ
Mọi giai đoạn của quá trình dạy học đều cần đánh giá, điều đó cần thiết cho cả thầy và trò
Với học sinh, đánh giá là đo kết quả học tập đã đạt được Phát hiện các khó khăn khi học Lịch Sử để tìm biện pháp khắc phục
Với giáo viên, đánh giá cho thấy độ thích hợp của nội dung, phương pháp, dạy học Lịch Sử so với trình độ của học sinh, phát hiện những điểm cần điều chỉnh, thay đổi
Đánh giá kết quả học tập là động lực tích cực thúc đẩy quá trình dạy học môn Lịch Sử Quá trình đánh giá của người dạy và người học hoặc được khích
lệ trước các kết quả đạt được hoặc thêm ý chí, quyết tâm vượt qua những khó khăn, những chỗ còn yếu kém về tri thức Lịch Sử
Đánh giá kết quả học tập môn Lịch Sử cần độc lập với quá trình dạy học Muốn vậy, đánh giá phải dựa trên trình độ chuẩn của môn Lịch Sử Nhằm đảm bảo kết quả đánh giá mới khách quan, chính xác
III TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
Việc đánh giá kết quả học tập chỉ có tác dụng tích cực khi đảm bảo các yêu cầu:
* Độ tin cậy:
Việc đánh giá kết quả học tập có độ tin cậy khi:
Trang 5+ Một học sinh trong hai lần kiểm tra khác nhau làm hai đề có nội dung tương đương, đạt kết quả xấp xỉ hoặc bằng nhau
+ Hai giáo viên chấm cùng một bài sẽ cho số điểm như nhau hoặc gần như nhau
+ Đề bài được trình bày bằng ngôn ngữ trong sáng và hiểu theo một cách + Khi làm bài học sinh khó có thể gian lận
* Tính khả thi:
Tính khả thi đòi hỏi việc đánh giá kết quả học tập môn Lịch Sử có hình thức và cách tổ chức kiểm tra nội dung và mức độ kiểm tra phù hợp với điều kiện học tập ở các trường học, phù hợp với trình độ chuẩn môn Lịch Sử đã được Bộ ban hành
* Khả năng phân loại tích cực:
Khả năng phân loại tích cực của việc đánh giá kết quả học tập môn Lịch Sử đòi hỏi đề kiểm tra cho các kết quả tương ứng với trình độ mức độ hiểu tri thức Lịch Sử của từng học sinh Nói cách khác đề kiểm tra không đánh giá đúng các trình độ học tập khác nhau của học sinh
* Về tính giá trị của đánh giá
Việc đánh giá kết quả học tập môn Lịch Sử thực sự có giá trị khi cho phép đánh giá đúng tri thức Lịch Sử cần đánh giá
IV LĨNH VỰC ĐÁNH GIÁ
Có nhiều quan niệm khác nhau trong việc lựa chọn lĩnh vực đánh giá Từ trước đến nay, ba lĩnh vực được quan tâm đánh giá là: kiến thức, thái độ, hành vi hoặc kiến thức, kỹ năng, thái độ
Theo Trần Trọng Thủy (1992), có thể có 8 mức độ trong phép phân loại:
+ Hiểu hết các từ ngữ thuật ngữ + Nhớ hoặc nhận ra các sự kiện dữ kiện + Giải thích, hiểu hết các mối tương quan giữa các sự kiện + Khả năng tính toán
+ Khả năng dự toán + Khả năng đưa ra những hành động, giải pháp thích hợp
Trang 6+ Khả năng phán đốn, đánh giá + Hiểu hết các định luật, nguyên tắc Tùy vào mục đích yêu cầu của bài trắc nghiệm và trình độ của học sinh để lựa chọn mức độ thích hợp cho một bài trắc nghiệm
V THỰC TRẠNG VIỆC ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ MƠN LỊCH SỬ Ở BẬC TIỂU HỌC
* Để thấy được những hạn chế của việc đánh giá dạy học mơn lịch sử lớp 5 trên thực tế Chúng ta nghiên cứu một số đề kiểm tra đang được sử dụng ở các
trường Tiều học
Đề số 1:
TRƯỜNG TH THIỆN HƯNG B ĐỀ KIỂM TRA ĐỊNH KÌ CUỐI HỌC KÌ I
KHỐI 5 MÔN : LỊCH SỬ
Thời gian: 40 phút I.Đề bài: PHẦN MỘT
Khoanh tròn chữ cái đặt trước câu trả lời đúng nhất trong từng câu hỏi dưới đây:
Câu 1 : Thực dân Pháp nổ phát súng đầu tiên xâm
lược nước ta vào thời gian nào?
a) 1-9-1858; b) 19-1-1858; c) 9-1-1858; d) 1-9-1958
Câu 2 : Những thông tin: “ Năm 1862 ; Bình Tây Đại
nguyên soái ; ở lại cùng nhân dân chống giặc ; quê
ở tỉnh Quảng Ngãi.” liên quan đến nhân vật nào sau đây?
a) Nguyễn Tất Thành ; b)
Trương Định ;
c) Nguyễn Trường Tộ ; d) Phan Bội Châu
Câu 3 : Ai là người cổ động, tổ chức phong trào Đông
du?
a) Nguyễn Tất Thành ; b)
Trương Định ;
c) Phan Bội Châu ; d)
Nguyễn Trường Tộ
Câu 4 : Những năm 1930 – 1931 nhắc cho em nhớ đến
sự kiện nào sau đây?
a) Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước ; b) Cách mạng tháng Tám thành công ;
c) Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ;
d) Xô viết Nghệ-Tĩnh
Trang 7Câu 5 : Các địa danh: Cao Bằng, Bắc Kạn, đèo Bông
Lau, Lạng Sơn, Đông Khê, liên quan đến sự kiện nào sau đây?
a) Cách mạng tháng Tám ;
b) Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập ;
c) Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 ;
d) Chiến dịch Biên giới thu – đông 1950
Câu 6 : Trong tình thế “ nghìn cân treo sợi tóc”, chính
quyền cách mạng non trẻ đã đẩy lùi giặc nào?
a) giặc đói, giặc dốt; b) giặc dốt, giặc Pháp, giặc ngoại xâm;
c) giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm; d) giặc đói, giặc dốt, giặc Pháp
PHẦN HAI: Trả lời các câu hỏi sau đây:
Câu 1: Hãy nêu những đề nghị canh tân đất nước
của Nguyễn Trường Tộ
Câu 2: Em hãy trình bày kết quả của hội nghị hợp
nhất các tổ chức cộng sản Việt Nam
Đề số 2: ĐỀ KIỂM TRA ĐỊNH KÌ CUỐI KÌ I-NĂM HỌC 2008-2009
MƠN LỊCH SỬ LỚP 5- THỜI GIAN LÀM BÀI 40 PHÚT
Họ và tên: ……… lớp 5 … Trường Tiểu học Ngọc Sơn
Câu 1: Hãy n i nhân v t l ch s c t A v i tên các s ki n l ch s c t Bối nhân vật lịch sử cột A với tên các sự kiện lịch sử ở cột B ật lịch sử cột A với tên các sự kiện lịch sử ở cột B ịch sử cột A với tên các sự kiện lịch sử ở cột B ử cột A với tên các sự kiện lịch sử ở cột B ột A với tên các sự kiện lịch sử ở cột B ới tên các sự kiện lịch sử ở cột B ự kiện lịch sử ở cột B ện lịch sử ở cột B ịch sử cột A với tên các sự kiện lịch sử ở cột B ử cột A với tên các sự kiện lịch sử ở cột B ở cột B ột A với tên các sự kiện lịch sử ở cột B
Tơn Thất Thuyết Đọc bản tuyên ngơn Độc lập, khai sinh
nước Việt Nam Dân chủ Cộng hịa Nguyễn Ái Quốc Khơng tuân lệnh vua giải tán nghĩa binh,
cùng nhân dân chống quân xâm lược Nguyễn Trường Tộ Cuộc phản cơng ở kinh thành Huế
Phan Bội Châu Chủ trì hội nghị thành lập Đảng Cộng
Sản Việt Nam
Khoanh trịn vào ý đúng, câu 2 và 3
Câu 2: Cuối thế kỉ XIX-đầu thế kỉ XX thực dân pháp đẩy mạnh khai thác
khống sản, mở mang đường sá, xây dựng nhà máy, lập các đồn điền … nhằm mục đích
A Nâng cao đời sống cho nhân dân Việt nam
B Làm cho kinh tế Việt Nam phát triển
C Cướp bĩc tài nguyên khống sản, bĩc lột nguồn cơng nhân rẻ mạt
D Pháp – Việt Nam cùng cĩ lợi
Câu 3 Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước vào thời gian nào? Lúc lên tàu rời xa tổ quốc là ở đâu?
………
………
Trang 8Câu 4 Hãy điền những nội dung cần thiết vào chỗ chấm cho phù hợp khi nói về Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
a Địa điểm ………
b Người chủ trì: ………
c Kết quả hội nghị: ………
………
……… Qua hai ví dụ thực tế này cho ta thấy, giáo viên đã đưa ra bộ đề trắc nghiệm, nhưng hệ thống câu hỏi còn quá ít so với nội dung mà học sinh đã học Mặt khác chỉ có một đề chung cho cả một phòng thi, cả một kì thi Cách đánh giá này còn bộc lộ hạn chế sau:
- Nội dung đánh giá thiếu toàn diện Mỗi đề thi chỉ gồm 4 hoặc 8 loại câu hỏi không thể bao quát được những kiến thức kỹ năng ở từng giai đoạn học tập Điểm này làm cho học sinh suy nghĩ rằng việc kiểm tra chỉ mang tính may rủi
và kết quả học tập phụ thuộc nhiều vào vận may hơn là sự cố gắng, từ đó các
em thói quen học tủ
- Việc đánh giá thiếu khách quan, vì nó phụ thuộc nhiều vào người ra đề
- Các kết quả mới chỉ được sử dụng vào việc xếp loại học lực học sinh mà chưa được coi là công cụ phản hồi ngược để các cấp quản lý giáo dục tìm ra con đường và phương pháp dạy học thích hợp hơn
Những điểm yếu kém trên của phương pháp đánh giá là một trong những cản trở bước tiến của giáo dục tiểu học Vì thế đổi mới công cụ đánh giá là một điều cần thiết
VI ĐỔI MỚI CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ
Có nhiều loại công cụ dùng để đánh giá kết quả học tập của học sinh Mỗi loại có một ưu thế riêng trong việc đánh giá từng lĩnh vực nội dung học tập Môn Lịch Sử chủ yếu sử dụng ba loại công cụ sau:
+ Để kiểm tra viết trong đó sử dụng các loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan và câu hỏi tự luận
+ Các mẫu quan sát thường xuyên và định kỳ
+ Các bộ câu hỏi điều tra, phỏng vấn
Trang 9Trong giới hạn đề tài này, chúng tơi chỉ đi sâu nghiên cứu các loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan và xây dựng bộ đề trắc nghiệm Lịch Sử lớp 5- sử dụng
để kiểm tra vào cuối học kỳ I
1 Khái niệm trắc nghiệm và trắc nghiệm khách quan
a.Trắc nghiệm:
Trắc nghiệm trong giáo dục là một phương pháp đo để thăm dị một số đặc điểm năng lực trí tuệ của học sinh đề kiểm tra đánh giá một số kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ của học sinh
b Trắcn nghiệm khách quan
Là dạng thức trắc nghiệm trong đĩ mỗi câu hỏi kèm theo câu trả lời sẵn Loại câu này cung cấp cho học sinh một phần hay tất cả thơng tin cần thiết để học sinh phải chọn câu trả lời hoặc chỉ cần điền thêm một vài từ Loại này được gọi là câu hỏi đĩng được nêu là khách quan trong chấm điểm
2 Các loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan
a Câu nhiều lựa chọn
Đây là dạng trắc nghiệm khách quan được ưa chuộng nhất Câu trắc nghiệm loại này cĩ hai phần
+ Phần thân: Nêu vấn đề và cách thực hiện
+Phần thơng tin: Nêu các câu trả lời để giải quyết vấn đề Trong các câu trả lời chỉ cĩ một câu trả lời đúng cịn các câu khác đều là sai Các câu trả lời sai phải là cĩ lỗi học sinh thường mắc hoặc cĩ thể mắc phải Khi làm bài học sinh cần lựa chọn một trong các câu trả lời cho sẵn ở phần thơng tin
Ví dụ: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời vào năm nào ?
A 1920 B 1930
C 1940 D 1931
b Câu hỏi đúng - sai
Loại này chỉ gồm hai câu trả lời đúng hoặc sai để học sinh lựa chọn Đây là loại trắc nghiệm đơn giản, dễ dàng nhưng lại cĩ độ chính xác thấp do tính
“ngẫu nhiên” cao
Ví dụ: Đúng ghi Đ, sai ghi S vào ô trống:
Trang 10a/ Ba tổ chức Cộng sản lần lượt ra đời ở nước ta từ giữa năm 1929 là: Đông Dương Cộng sản đảng, An Nam Cộng sản đảng và Đông Dương Cộng sản liên đoàn
b/ Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra ở Thượng Hải (Trung Quốc) dưới sự chủ trì của Nguyễn Aùi Quốc
c Câu hỏi đối chiếu cặp đơi
Cho sẵn hai nhĩm đối tượng tách rời nhau, học sinh phải nối một đối tượng của nhĩm thứ nhất với một đối tượng thích hợp của nhĩm thứ hai
Ví dụ: Nối ý ở cột A sao cho đúng với ý ở cột B:
19-8 l l là ngày kỉ niệm thành lập Đảng Cộng sản
Việt Nam 3-2 l l Nguyễn Tất Thành quyết chí ra đi tìm
đường cứu nước
5-6 l l là ngày kỉ niệm Cách mạng tháng tám
d Trắc nghiệm điền thế
Học sinh điền vào chỗ trống theo yêu cầu cụ thể của bài tập Loại câu hỏi này cĩ ưu điểm là thường phát huy tính sáng tạo của học sinh, học sinh mất cơ hội đốn mị mà phải dựa vào suy nghĩ của bản thân
Ví dụ: Điền vào chỗ trống cho đủ ý:
Thu – đông ……… , ta chủ động mở chiến dịch biên giới và đã
……… , Căn cứ địa ……… được củng cố và mở rộng Từ đây, ta nắm ……… trên chiến trường
Trong bốn loại câu hỏi trắc nghiệm trên thì mỗi loại cĩ một ưu thế đồng thời cũng cĩ hạn chế riêng Vấn đề là ở chỗ người ra đề phải biết dựa vào mục tiêu, nội dung cần đánh giá để lựa chọn loại câu hỏi phù hợp
3 Kỹ thuật biên soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan
- Câu hỏi phải cĩ mục đích rõ ràng
- Câu hỏi phải đủ thành phần
- Câu hỏi đảm bảo chỉ cĩ một câu trả lời duy nhất đúng Do đĩ các câu trả lời phải rõ ý, khơng mơ hồ, tránh cĩ hai câu trả lời đúng
Trang 11- Câu hỏi phải rõ độ khó Bài trắc nghiệm khách quan thông thường là bài trắc nghiệm có các câu hỏi từ 30% - 90% học sinh trả lời đúng
- Ngôn ngữ phải gọn, chính xác, mỗi mệnh đề chỉ thông báo một ý
- Dùng nhiều dạng câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong bộ đề