Nhận thức của học sinh trường Trung học phổ thông Tây Thụy Anh – huyện Thái Thụy – Thái Bình về vấn đề HIV/AIDS

Mục ñích nghiên cứu Tìm hiểu nhận thúc của học sinh trường PTTH Tây Thuỵ Anh – Huyện Thái thuỵ – Tỉnh Thái Bình về HIV/AIDS, từ ñó ñề xuất các biện pháp giáo dục, tuyên truyền nhằm nâng

Nhận thức của học sinh trường Trung học phổ thông Tây Thụy Anh – huyện

Thái Thụy – Thái Bình về vấn ñề HIV/AIDS

LỜI NÓI ĐẦU

Nhân loại ñã bước sang những năm ñầu của một thế kỷ mới mang theo

những di sản của một thế kỷ ñầy ắp sự kiện Trong thế kỷ ñó con người ñã ñạt ñược

sự phát triển khoa học kỹ thuật cao, ñã thực hiện ñại cách mạng công nghiệp, nâng

cao ñời sống vật chất lên tầm cao chưa từng thấy Nhưng ñồng thời thế kỷ qua cũng

ñã chứng kiến những cuộc chiến tranh ñẫm máu nhất, những hành vi bạo lực , xuất

hiện những biến ñổi ñầy kịch tính, những nghịch lý trong ñời sống xã hội, nhất là ở

những nước có nền kinh tế phát triển Chủ nghĩa cực ñoan, tư tưởng sống gấp,

hưởng thụ tối ña với nạn nghiện ngập ma tuý, truỵ lạc mại dâm cuốn hút cả lớp trẻ

chưa trưởng thành mang lại nhiều bi kịch cho gia ñình và xã hội ở những nước

nghèo xuất hiện những người thèm khát ñời sống xa hao hưởng lạc của phương

Tây, ñua ñòi sống buông thả, vô nguyên tắc hoặc bi quan chán nản tuyệt vọng mà

chất ma tuý có thể giúp họ nhất thời quên ñi cuộc sống hiện tại nhưng rồi sẽ ñưa họ

chui vào ngõ cụt Đàn bà con gái phải bán thân nuôi miệng, quần áo, son phấn Đó

chính là mảnh ñất cho sự phát triển như lửa cháy một bệnh xã hội lớn nhất thế kỷ

HIV/AIDS, về tốc ñộ, về quy mô ñại dich toàn cầu, về tỷ lệ tử vong của ngưòi

bệnh, những cái chết ñược báo trước

HIV/AIDS là một căn bệnh ñược phát hiện ra vào năm 1981 Tốc ñộ lây lan

một cách nhanh chóng :

- Tháng 12 năm 1996 trên thế giới ñã có 22,5 triệu người nhiễm HIV

- Tháng 10 năm 1999ñã tăng lên 33,4 triệu người.(16)

ở Việt Nam phát hiện trường hợp nhiễm HIV ñầu tiên ở thành phố Hồ Chí

Minh vào tháng 12 năm 1990 do quan hệ tình dục với người nước ngoài.Đến tháng

8/ 1993 ñã có 790 người nhiễm HIV Đến tháng 10/1999 ñã có 16.000 người nhiễm

HIV, trong ñó có 2.903 người chuyển sang giai ñoạn AIDS và ñã có 1509 người tử

vong Theo thống kê mới nhất tính ñến cuối năm 2003 tại Việt Nam ñã có 76.180

người nhiễm HIV ñược phát hiện, trong ñó 11.659 người chuyển sang AIDS và

6.550 người tử vong (Theo con số thống kê của uỷ ban phòng chống AIDS của

Việt Nam )

Vào ñầu những năm 80 khi HIV mới ñược phát hiện, 80% mắc bệnh là ñàn

ông chủ yếu do quan hệ ñồng tính luyến ái Lúc ñó HIV khu trú trong những cộng

ñồng có nguy cơ cao như người ñồng tính luyến ái, gái mại dâm, người tiêm chích

ma tuý, lái xe ñường dài Tuy nhiên trong giai ñoạn tiếp theo thì dịch HIV ñã ra

khỏi biên giới của những cộng ñồng nhỏ hẹp và trở thành ñại dịch Tỷ lệ mắc AIDS

ñã chuyển từ nam sang nữ, số ca nhiễm HIV tiếp tục có xu hướng gia tăng ở lứa

tuổi trẻ Đặc ñiểm trẻ hoá này cảch báo một tác hại nghiêm trọng của ñại dịch

AIDS ñối với sự phát triển kinh tế- xã hội của cả nước trong những năm tới

Đứng trước tình hình có tính chất bùng nổ của ñại dịch HIV/AIDS như vậy

chúng tôi muốn góp một phần nhỏ bé vào tìm hiểu thực trạng nhận thức của các em

học sinh PTTH về HIV/AIDS ñể từ ñó có những khuyến nghị có hiệu quả vào

công tác phòng chống HIV/AIDS nói chung

Tuy nhiên với thời gian và khả năng có hạn nên bản luận văn này không

tránh khỏi có những hạn chế, sai sót Do vậy chúng tôi rất mong sự ñóng góp ý kiến

của thầy cô và các bạn

Em xin chân thành cảm ơn thầy, cô giáo ñã nhiêt tình giúp ñỡ em hoàn

thành khoá luận này Đồng thời em xin chân thành cảm ơn thầy hiệu trưởng, các

thầy cô giáo và các em học sinh của trường PTTH Tây Thuỵ Anh ñã giúp ñỡ và tạo

ñiều kiện giúp ñỡ em thu thập số liệu cho khoá luận

1 Lý do chọn ñề tài

Đại dịch HIV/AIDS ñã xuất hiện trên hai thập kỷ qua, hiện ñang hoành hành

ở hầu hết các nước trên thế giới mà chưa có biện pháp nào có thể chặn ñứng ñược

Trái lại ñại dịch HIV/AIDS vẫn có chiều hướng gia tăng và là mối ñe doạ ñến tính

mạng và sức khoẻ cho từng cá nhân và toàn xã hội, gây bất ổn về kinh tế, chính trị

và an ninh của mọi quốc gia.Theo con số thống kê tính ñến ngày 30/10/2003 tổng

số trường hợp nhiễm HIV ở Việt Nam ñược phát hiện là 73660 người, tổng số

trường hợp ñã chuyển sang AIDS là 11254 người và tổng số tử vong vì AIDS là

6325 người ( Theo con số thống kê của tạp chí AIDS và cộng ñồng số 10 - 2003)

Theo con số mới nhất của ban chỉ ñạo phòng chống HIV/AIDS Hà Nội thông

báo ngày 12 tháng 5 năm 2004 là : hiện nay trên thế giới ñã có 40 triệu người

nhiễm HIV, trong ñó có 70 % trường hợp bị lây truyền qua con ñường quan hệ tình

dục Tốc ñộ lan truyền nhanh chóng : cứ 1 phút lại có 10 người bị nhiễm Ở Việt

Nam ñã có 80.000 người ñược phát hiện trong ñó có 1/3 là phụ nữ

Vậy chúng ta phải làm gì ñể khống chế dịch HIV/AIDS trong bối cảnh chưa

có vác xin phòng hiệu và thuốc ñặc trị cho người nhiễm HIV/AIDS ? Đây thực sự

là một câu hỏi lớn ñáng lưu tâm cho toàn nhân loại Tuy nhiên, ñể góp phần khống

chế ñược tốc ñộ gia tăng của dịch, biện pháp trước mắt cũng như về lâu dài ngay cả

khi thế giới có ñược vac xin phòng hiệu thì nó vẫn luôn là một biện pháp hiệu quả

tốt nhất, ñó là tuyên truyền giáo dục nhằm nâng cao sự hiểu biết của mọi người

trong cộng ñồng về HIV giúp cho họ có biện pháp phòng tránh tốt nhất Mặt khác,

muốn tiến hành các biện pháp tuyên truyền có hiệu quả cao nhất thì cần phải ñánh

giá ñược thực trạng nhận thức của họ về vấn ñề HIV/AIDS

Đại dịch HIV/AIDS ñẫ ñể lại hậu quả nặng nề về nhiều mặt như : về kinh tế,

an ninh chính trị, về sức khoẻ của mỗi cá nhân, và giảm tuổi thọ trung bình của xã

hội Học sinh cấp III lại là thế hệ tương lai của ñất nước, ñang chuẩn bị hành trang

ñể bước vào ñời,vì vậy việc giáo dục sức khoẻ sinh sản nói chung và giáo dục nhận

thức về HIV/AIDS nói riêng là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và cấp thiết

Trong những năm qua Bộ Giáo Dục ñã có rất nhiều dự án phục vụ cho công việc

này Đặc biệt năm 2004 “ Dự án VIEO/P11Bộ Giáo Dục, riêng ở tỉnh Thái Bình dự

an VIEO01/ P15 ñã ñược triển khai

Xuất phát từ thực tiễn như vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu tìm hiểu thực

trạng nhận thức của học sinh PTTH ñới với vấn ñề HIV/AIDS, chúng tôi tiến hành

triển khai thực tế trên ñịa bàn trường PTTH Tây Thuỵ Anh – huyện Thái thuỵ –

tỉnh Thái Bình Trên cơ sở ñó, ñề xuất các biện pháp tuyên truyền có hiệu qủa

nhằm nâng cao nhận thức của lứa tuổi học sinh PTTH về căn bệnh này

2 Mục ñích nghiên cứu

Tìm hiểu nhận thúc của học sinh trường PTTH Tây Thuỵ Anh – Huyện Thái

thuỵ – Tỉnh Thái Bình về HIV/AIDS, từ ñó ñề xuất các biện pháp giáo dục, tuyên

truyền nhằm nâng cao nhận thức của học sinh về căn bệnh này góp phần vào công

tác phòng chống HIV/AIDS chung của cả nước

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài của chúng tôi nhằm giải quyế tcác nhiệm vụ sau:

* V ề mặt lý luận: làm rõ một số khái niệm cơ bản có liên quan ñến ñề tài

- Khái niệm nhận thức

+ Khái niệm

+ Các mức ñộ của nhận thức

+ Các tiêu chí ñể ñánh giá

+ Mối quan hệ giữa nhận thức với các hiện tượng tâm lý khác:

Mối quan hệ giữa nhận thức và hành vi

Mối quan hệ giữa nhận thức và xúc cảm, tình cảm

Mối quan hệ giữa nhận thức và thái ñộ

- Những vấn ñề về HIv/AIDS

+ Những vấn ñề chung về HIV/AIDS

+ Các giai ñoạn và triệu chứng biểu hiện của AIDS

+ Các nguyên nhân, con ñường lây truyền HIV/AIDS

+ Các biện pháp phòng ngừa

- Một số ñặc ñiểm tâm lý cơ bản ở lứa tuổi học sinh PTTH

* Nghiên c ứu thực tiễn

- Nêu lên một số kết luận và khuyến nghị nhằm nâng cao sự hiểu biết và cách

thức phòng tránh của học sinh PTTH về HIV/AIDS

4 Đối tượng nghiên cứu

Nhận thức của học sinh trường PTTH Tây Thuỵ Anh về HIV/AIDS

5 Khách thể và phạm vi nghiên cứu

* Khách th ể nghiên cứu

Nghiên cứu 311 em học sinh thuộc cả ba khối 10,11,12 của trường PTTH

Tây Thuỵ Anh

Chỉ nghiên cứu các em học sinh của trường PTTH Tây Thuỵ Anh – huyện

Thái Thuỵ – tỉnh Thái Bình

6 Giả thuyết nghiên cứu

Tất cả các em học sinh của trường PTTH Tây Thuỵ Anh ñều có những hiểu

biết nhất ñịnh về HIV/AIDS, tuy nhiên những hiểu biết ñó chỉ dừng lại ở mức chưa

ñầy ñủ và không sâu sắc

7 Phương pháp nghiên cứu

Trong khi nghiên cứu ñề tài này chúng tôi ñã sử dụng phương pháp sau:

* Ph ương pháp nghiên cứu tài liệu

Trong quá trình thực hiện ñề tài này chúng tôi ñã tìm ñọc nhiều tài liệu về

HIV/AIDS Các tài liệu ñó ñã góp phần làm sáng tỏ những vấn ñề về HIV/AIDS

như : bản chất của bệnh, lịch sử hình thành, diễn biến của bệnh, các triệu chứng

biểu hiện của bệnh, cách lây truỳên và biện pháp phòng chống

Sử dụng các công trình nghiên cứu về nhận thức trên thế giới và ở Việt

Nam ñể hiểu ñược nội hàm của khái niệm nhận thức làm cơ sở của ñề tài

* Ph ương pháp ñiều tra bằng bảng hỏi (an két)

Đây là phương pháp cơ bản ñược sử dụng ñể nghiên cứu nhận thức của học

sinh trường PTTH Tây Thuỵ Anh ñối với vấn ñề HIV/AIDS Việc xây dựng phiếu

ñiều tra ñựoc dựa trên cơ sở, mục ñích, nội dung nghiên cứu

* Ph ương pháp quan sát

Phương pháp này ñược sử dụng kết hợp ñể chính xác hoá thông tin ñã thu

ñược từ các biện pháp khác

* Ph ương pháp thống kê toán học

Chúng tôi xử lý số liệu nghiên cứu bằng máy vi tính với chương trình thống

kê xã hội học SPSS

Nhận thức là một trong những vấn ñề lý luận cơ bản của những ngành khoa

học nghiên cứu về con ngươì trong ñó có triết học và tâm lý học

Từ ngày xa xưa ñã có những câu hỏi ñược ñặt ra như : con người là ai ? Thế

giới này tồn tại như thế nào? Có sự tồn tại của thế giới bên kia không ?” Các nhà

triết học cổ ñại ñã luôn cố gắng ñi tìm lời giải ñáp cho những câu hỏi ñó Và việc ñi

tìm lời giải ñáp cho những câu hỏi ñó thực chất là một quá trình con người bắt ñầu

sử dụng tư duy của mình ñể nhận thức và khám phá hiện thực Như vậy con người

nhận thức thế giới xung quanh ñể hiểu hiện thực cuộc sống ñang diễn ra Có rất

nhiều quan ñiểm khác nhau khi nói về nhận thức

Theo quan ñiểm của tâm lý học Mác - xít thì nhận thức là một trong ba mặt

cơ bản của ñời sống tâm lý con người bên cạnh tình cảm và hoạt ñộng( T117-10)

Giữa chúng có mối quan hệ biện chứng chặt chẽ Một ñời sống tâm lý ñược coi là

cân bằng khi có sự thống nhất giữa nhận thức, tình cảm và hoạt ñộng Quá thiên về

lý trí sẽ trở thành con người khô khan, thiếu ñi sức mạnh thúc ñẩy của ñộng cơ tình

cảm, còn nếu quá thiên về tình cảm dễ không sáng suốt, dễ xa rời quy luật khách

quan, hành ñộng tự phát theo những cảm xúc chủ quan duy ý chí Vì vậy hành ñộng

cũng phải dựa trên nhận thức quy luật khách quan, nếu không là hành ñộng theo ý

chí mù quáng

K.K.Platonốp - nhà tâm ly học Xô Viết ñịnh nghĩa : Nhận thức là quá trình

thu nhận tri thức chân thực trong thế giới khách quan, trong qúa trình hoạt ñộng

thực tiễn xã hội

Như vậy nhờ hoạt ñộng nhận thức, con người không chỉ phản ánh ñược hiện

thực xung quanh mà còn nhận thức bản thân mình nữa, không chỉ phản ánh cái bên

ngoài mà còn phản ánh cả cái bản chất bên trong, không chỉ phản ánh cái hiện tại

mà cả cái ñã qua và cái sẽ tới các quy luật phát triển của hiện thực nữa(T117-10)

Lê Nin ñã tổng kết quy luật của hoạt ñộng nhận thức nói chung như sau : “Từ trực

quan sinh ñộng ñến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng ñến thực tiễn - ñó là

con ñường biện chứng của sự nhận thức chân lý, của sự nhận thức hiện thực khách

quan”(T117-118-10)

Tóm lại từ các quan ñiểm nhận thức như trên chúng ta có thể tổng kết lại như

sau : Nhận thức là quá trình thu nhận những tri thức chân thật về thế giới khách

quan trong quá trình hoạt ñộng thực tiễn xã hội, là quá trình tâm lý phản ánh sự vật,

hiện tượng xung quanh và bản thân con người, trên cơ sở ñó con người tỏ thái ñộ,

tình cảm và hành ñộng

1.2 Các mức ñộ nhận thức

Nhận thức là một quá trình Quá trình này thường gắn với mục ñích nhất

ñịnh nên nhận thức của con người là một hoạt ñộng Đặc trưng nhất của hoạt ñộng

nhận thức là phản ánh hiện thực khách quan ( T67-20)

Trong việc nhận thức thế giới con người có thể ñạt tới những mức ñộ nhận

thức khác nhau, từ ñơn giản ñến phức tạp Nhận thức bao gồm nhiều quá trình khác

nhau và sản phẩm của mỗi quá trình là khác nhau Ta có thể chia hoạt ñộng nhận

thức thành hai mức ñộ : nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính Hoạt ñộng nhận

thức bao gồm nhiều quá trình khác nhau, ở những mức ñộ phản ánh khác nhau như

: cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng Những quá trình này sẽ cho chúng ta

những sản phẩm khác nhau như : hình ảnh, biểu tượng, khái niệm (T67-20) Trong

hoạt ñộng nhận thức của con người, nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính có

quan hệ chặt chẽ và tác ñộng lẫn nhau, ñan xen nhau Nhận thức cảm tính là cơ sở,

là mức ñộ ban ñầu, cung cấp tài liệu cho nhận thức lý tính Đồng thời nhận thức

cảm tính là thành phần của nhận thức lý tính, nhận thức lý tính chi phối nhận thức

cảm tính, làm cho nhận thức cảm tính tinh vi hơn, nhạy bén hơn và có ý nghĩa hơn

Nhận thức cảm tính ( bao gồm cảm giác và tri giác) : là mức độ nhận thức

đầu tiên của con người Đặc điểm của nhận thức cảm tính là chỉ phản ánh được

những thuộc tính khơng bản chất của sự vật, hiện tượng đang trực tiếp tác động vào

giác quan của ta (T67-20) Sản phẩm của nhận thức cảm tính là những hình ảnh

trực quan, cụ thể về thế giới, chưa phải là những quy luật về thế giới Nhận thức

cảm tính mới chỉ là mức độ nhận thức sơ đẳng song cĩ vai trị rất quan trọng Nhận

thức cảm tính thu nhận thơng tin ban đầu làm nguyên liệu cho hoạt động tâm lý cao

hơn, thiết lập các mối quan hệ tâm lý của cơ thể với mơi trường, định hướng và

điều chỉnh hoạt động của con người trong mơi trường đĩ Cĩ thể nĩi rằng nhận

thức cảm tính là điều kiện để xây dựng lên “lâu đài nhận thức” và đời sống tâm lý

con người Như vậy nhận thức cảm tính chỉ phản ánh những sự vật hiện tượng

đang trực tiếp tác động vào các giác quan của ta Tuy nhiên, trong thực tiễn của đời

sống lại luơn địi hỏi con người phải hiểu biết nhiều hơn những gì mà các giác quan

trực tiếp cĩ thể đem lại Và con người cĩ khả năng đạt đến sự hiểu biết đĩ bằng

một quá trình nhận thức gián tiếp và khái quát cao hơn, đĩ là tư duy và tưởng tượng

( cịn gọi là nhận thức lý tính )

Nhận thức lý tính là mức độ nhận thức cao hơn nhận thức cảm tính (T68-20)

Nhận thức lý tính phản ánh những thuộc tính bên trong, những mối quan hệ bản

chất, cĩ tính quy luật của sự vật, hiện tượng Phương thức phản ánh của nhận thức

lý tính là phản ánh một cách gián tiếp Đĩ khơng chỉ là sự phản ánh hiện tại mà cịn

cả quá khứ và tương lai Quá trình nhận thức lý tính cĩ sản phẩm là những khái

niệm, phán đốn, quy luật, quy tắc, những biểu tượng mới Nhận thức lý tính cĩ

quan hệ mật thiết với nhận thức cảm tính Nhận thức lý tính cĩ vai trị vơ cùng quan

trọng trong việc giúp con người hiểu biết bản chất, những mối quan hệ cĩ tính quy

luật của sự vật hiện tượng tạo điều kiện để họ làm chủ tự nhiên, xã hội và bản thân

mình

Như vậy, nhận thức mang lại cho con người hiểu biết về thế giới khách quan

Trong phạm vi ñề tài nghiên cứu chúng tôi xem xét nhận thức về HIV/AIDS của

học sinh hiện nay ở trường PTTH Tây Thuỵ Anh Nhận thức của học sinh về

HIV/AIDS ñược ñề cập ñến như là một quá trình hiểu biết của họ về bản chất, các

giai ñoạn, các triệu chứng biểu hiện của AIDS Nhận thức về sự nguy hiểm, các

con ñường lây truyền nhiễm HIV/AIDS, cũng như cách phòng chống lây nhiễm căn

bệnh xã hội này

1.3 Các tiêu chí ñể ñánh giá nhận thức

Để ñánh giá ñược thực trạng nhận thức của học sinh trường PTTH Tây Thuỵ

Anh về vấn ñề HIV/AIDS chúng tôi dựa trên các tiêu chí ñánh giá sau ñây:

* Nhận thức ñúng hay sai về vấn ñề HIV/AIDS

* Mức ñộ nhận thức về vấn ñề HIV/AIDS:

- Nhận thức ñầy ñủ hay không ñầy ñủ

- Nhận thức sâu sắc hay sâu sắc

* Thông qua hành vi ñể ñánh giá nhận thức : họ thực hiện hành vi là chủ

ñộng hay thụ ñộng, và hành vi ñó có thống nhất với nhận thức của họ hay không

1.4 Mối quan hệ giữa nhận thức và các hiện tượng tâm lý khác

1.4.1 Mối quan hệ giữa nhận thức và xúc cảm, tình cảm

Trong khi phản ánh thế giới khách quan, con người không chỉ nhận thức thế

giới ñó mà còn tỏ thái ñộ của mình ñối vơí nó nữa (T195-10) Những hiện tượng

tâm lý biểu hiện thái ñộ của con người ñối với những cái mà họ nhận thức ñược gọi

là xúc cảm và tình cảm của con người (T195-10)

Giữa phản ánh nhận thức và phản ánh xúc cảm tình cảm có mối quan hệ qua

lại chặt chẽ với nhau Phản ánh nhận thức là tiền ñề cho phản ánh xúc cảm Ngược

lại thì xúc cảm tình cảm cũng có vai trò tác ñộng, củng cố nhận thức hoàn thiện,

sâu sắc hơn Xúc cảm tình cảm là ñộng lực, kích thích thúc ñẩy con người nhận

thức, thúc ñẩy mạnh mẽ con người tìm tòi chân lý Có thể nói xúc cảm tình cảm

nảy sinh trên cơ sở nhân thức, nhưng khi ñã nảy sinh, hình thành thì tình cảm lại tác

ñộng trở lại nhận thức, thậm chí có thể làm biến ñổi nhận thức V.I Lê Nin ñã

nhận ñịnh “nếu không có xúc cảm của con người thì không có sự tìm tòi chân lý”

Phản ánh cảm xúc và phản ánh nhận thức có những ñiểm giống và khác

nhau:

a, Giống nhau:

Đều là sự phản ánh hiện thực khách quan

Đều mang tính chủ thể và có bản chất xã hội – lịch sử

b, Khác nhau:

Thứ nhất, xét về ñối tượng phản ánh : quá trình nhận thức phản ánh bản thân

sự vật, hiện tượng trong hiện thực khách quan, còn tình cảm lại phản ánh mối quan

hệ giữa các sự vật hiện tượng với nhu cầu, ñộng cơ của con người chứ không phản

ánh bản thân các sự vật hiện tượng ( T196-10)

Thứ hai, về phạm vi phản ánh thì nói chung những sự vật hiện tượng tác

ñộng vào các giác quan ta ñều ñược phản ánh ( nhận thức) với mức ñộ sáng tỏ ñầy

dủ khác nhau Trong khi ñó không phải tất cả những gì tác ñộng vào giác quan ta

ñều ñược ta tỏ thái ñộ - nghĩa là ñều gây lên những xúc cảm, tình cảm, mà chỉ có

những sự vật, hiện tượng nào có liên quan ñến sự thoả mãn hay không thoả mãn

một nhu cầu, ñộng cơ nào ñó của con người mới gây lên xúc, cảm tình cảm mà thôi

(T197-10)

Thứ ba, về phương thức phản ánh : nhận thức phản ánh hiện thực khách quan

dưới hình thức những hình ảnh, biểu tượng, khái niệm, còn tình cảm thì phản ánh

hiện thực khách quan dưới hình thức những rung cảm, những thể nghiệm

(T197-10)

Thứ tư, mức ñộ thể hiện tính chủ thể trong tình cảm cao hơn, ñậm nét hơn so

với trong nhận thức (T197-10)

Thứ năm, quá trình hình thành tình cảm lâu dài hơn nhiều, phức tạp hơn

nhiều và ñược diễn ra theo những quy luật khác với quá trình hình thành tri thức

(T197-10)

1.4.2 Mối quan hệ giữa nhận thức và thái ñộ

Nhận thức là một trong ba thành tố cấu thành nên thái ñộ (nhận thức -tình

cảm - hành vi) Giữa nhận thức và thái ñộ có mối quan hệ tác ñộng qua lại chặt chẽ

với nhau.Thông thường nhận thức có trước thái ñộ, thái ñộ chịu sự chi phối của

nhận thức, nhưng cùng lúc ñó thái ñộ lại tác ñộng ngược trở lại nhận thức Nhận

thức làm nảy sinh thái ñộ, tình cảm, nhận thức chỉ ñạo thái ñộ, ñiều chỉnh thái ñộ

Thông thường nếu nhận thức ñúng ñắn con người sẽ có thái ñộ tích cực, ñúng ñắn

Ngược lại, khi con người có thái ñộ tích cực ñối với một vấn ñề cụ thể thì nhu cầu,

hứng thú, nhận thức của chủ thể sẽ ñược nâng lên (LA thạc sỹ Huỳnh Văn Sơn) Lẽ

dĩ nhiên, ñây chỉ là sự tác ñộng xuôi chiều vì nhiều khi con người nhận thức ñúng

nhưng không hẳn ñã có thái ñộ tích cực và ngựoc lại Lý và tình là hai mặt của một

vấn ñề nhân sinh quan thống nhất của con người

1.4.3 Mối quan hệ giữa nhận thức và hành vi

Trong mối quan hệ giữa nhận thức và hành vi có thể nói rằng nhận thức có

vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nên thái ñộ và thực hiện hành vi của

con người Nhận thức là tiền ñề, là sự ñịnh hướng và sự ñiều chỉnh hành vi của cá

nhân trong hoạt ñộng thực tiễn Giữa nhận thức và hành vi luôn luôn tồn tại một

mối quan hệ qua lại hai chiều.Thông thường khi con người nhận thức ñúng về một

vấn ñề, một sự vật, hiện tượng nào ñó thì nó sẽ ñịnh hướng, ñiều chỉnh, thúc ñẩy

hành ñộng của con người theo hướng tích cực phù hợp với chuẩn mực xã hội

Ngược lại, hành vi cũng có sự tác ñộng trở lại nhận thức Khi con người thực

hiện nhiều lần những hành vi ñúng nó sẽ củng cố nhận thức của con người về vấn

ñề ñó một cách ñầy ñủ sâu sắc hơn

2 Những vấn ñề về HIV/AIDS

2.1 Khái niệm về HIV

2.1.1 Định nghĩa

HIV là cụm từ viết tắt từ các chữ cái ñầu từ của cụm từ tiếng Anh : Human

Immuno Deficience Virut, dịch ra tiếng Việt là virut gây suy giảm miễn dịch ở

người (T2-23) Đó là loại virut khi xâm nhập vào cơ thể người sẽ tấn công trực tiếp

hệ thống miễn dịch, làm cơ thể giảm sức ñề kháng và dễ mắc các bệnh nhiễm trùng

cơ hội và ung thư

2.1.2 Phân loại

Có hai loại HIV

HIV1: Giống một loại virut ở khỉ Chimpazel tại Gabong HIV1 gây nhiễm

trên toàn cầu ñược tìm thấy vào năm 1983

HIV1: Giống một loại virut ở loài khỉ Sooty Mangabey tại Tây Phi HIV2

gây nhiễm chủ yếu ở khu vực Châu Phi ñược tìm thấy vào năm 1986

2.1.3 HIV tồn tại trong cơ thể người

- Trong máu tế bào Limphô T, tinh dịch

- Trong nước bọt, nước tiểu, nước mắt, mồ hôi, màng ối, dịch não tuỷ, sữa

mẹ, dịch âm ñạo, dịch khớp

- Ở xác chết bệnh nhân AIDS trong vòng 24 giờ

- Trong các giọt máu khô ñọng ở kim tiêm 2- 7 ngày

2.1.4 HIV tồn tại trong môi trường

HIV tồn tại không lâu ở môi trường bên ngoài thậm chí dễ bị chết Thời gian

tồn tại bên ngoài của HIV phụ thuộc vào nhiều yếu tố như : bản thân HIV bài tiết ra

theo loại dịch gì và các yếu tố nhiệt ñộ ánh sáng như : HIV dễ bị chết ở nhiệt ñộ

cao, trong các hoá chất sát khuẩn thông thường như Javen 1%

Luộc sôi các dụng cụ phẫu thuâth tiêm chích với thời gian 20 phút

2.1.5 Các con ñường lây truyền nhiễm HIV

HIV có thể tìm thấy trong máu và các sản phẩm của máu, tinh dịch, dịch âm

ñạo, nước bọt, nước mắt, dịch não tuỷ, nước tiểu, sữa mẹ Tuy nhiên chỉ có ba

phương thức lây ñược xác ñịnh là :

* Lây truy ền qua ñường tình dục:

Là con ñường lây truyền phổ khá phổ biến Do HIV có nhiều trong tinh

dịch, dịch âm ñạo và máu của người nhiễm HIV Các kiểu quan hệ tình dục có xâm

nhập dù khác giới hay ñồng giới ñều có khả năng lây nhiễm HIV nêú một trong hai

người bị nhiễm virut này Khi giao hợp có thể gây ra các xây xước nhỏ trên niêm

mạc bộ phận sinh dục ở cả nam và nữ Chính các tổn thương ñó là cửa ngõ ñể HIV

xâm nhập một cách dễ dàng vào cơ thể Nếu giao hợp qua hậu môn thì khả năng

gây bệnh sẽ cao hơn bởi niêm mạc hậu môn trực tràng mỏng hơn nhiều so với âm

ñạo, do ñó dễ bị xây xát hơn Càng giao hợp với nhiều người, xác suất gặp người

nhiễm HIV càng cao nên càng dễ có khả năng lây nhiễm Tuy nhiên, rất nhiều

trường hợp chỉ quan hệ một lần cũng bị mắc bệnh Sự hiện diện của những thương

tổn do bệnh lây truyền qua ñường tình dục thông thường gây nên ( như : giang mai,

lậu ) virut HIV sẽ dễ dàng ñột nhập qua các vết loét, vết sây xước, tổ chức bị viêm

tấy do bệnh lây truyền qua ñường tình dục gây ra Hẹp bao khuy dương vật, do

không làm ñược vệ sinh sau khi tiểu hay giao hợp quy ñầu dễ bị ngứa ngáy, sây

xước, viêm tấy, qua ñó HIV có ñiều kiện xâm nhập gây bệnh Có nhiều bạn tình

thay ñổi cùng thơì gian sẽ tăng nguy cơ và xác suất bị lây nhiễm HIV Khi giao hợp

bằng miệng ( dương vật- miệng hay miệng- âm hộ) khả năng lây truyền nhiễm HIV

thấp hơn so với giao hợp qua âm ñạo nhưng nếu trong miệng có vết lở xước hay có

chảy máu răng thì HIV có khả năng lây nhiễm

* Lây truy ền qua ñường máu:

HIV có trong máu nên khi một người nhiễm HIV qua ñường tiêm chích máu

có chứa HIV sẽ ñọng lại ở trên bơm kim tiêm Nếu dụng cụ này không ñược xử lý

hoặc không ñược khử trùng ñúng cách người khác dùng phải thì vi rut theo ñường

tiêm xâm nhập vào cơ thể

HIV cũng có thể lây truyền qua việc dùng chung các dụng y tế như : châm

cứu, dao kéo mổ, dùng chung các hoạt ñộng hàng ngày có thể dính máu như : xăm

mình, xuyên lỗ tai dùng chung bàn chải ñánh răng, chữa răng mà không ñược tiệt

trùng ñúng cách Tuy nhiên có tất ít trường hợp lây nhiễm qua những dụng cụ này

Truyền máu hay các sản phẩm của máu hoặc ghép các bộ phận cơ thể của

người bị nhiễm HIV cho bệnh nhân

Tỷ lệ người nhiễm HIV cao nhất qua ñường máu là do sử dụng chung dụng

cụ tiêm chích chưa ñược khử trùng ñúng cách ñể tiêm chích ma tuý vì họ tiêm

thẳng vào tĩnh mạch

* Lây truyền từ mẹ sang con

Mẹ bị nhiễm HIV truyền sang con không ñược hiểu là bệnh di truyền mà

HIV lây truyền từ mẹ sang con thông qua các con ñường như :

- Qua quá trình cung cấp máu cho rau thai ñể nuôi dưỡng bào thai, khi ñó

HIV có thể dễ dàng xâm nhập vào cơ thể bé

- Qua quá trình ñẻ, HIV có trong nước ối, dịch tử cung, dịch âm ñạo của mẹ

ñã lây truyền vào người bé qua vết sây xát hoặc niêm mạc miệng, mắt, mũi của bé

- Qua sữa mẹ khi mẹ cho trẻ bú nhất là khi núm vú bị sây xát, trẻ mọc răng

hoặc có tổn thương ở miệng Tuy nhiên việc lây lan qua ñường sữa mẹ thường ít

gặp vì số lượng HIV có trong sữa rất ít

Phụ nữ nhiễm virut HIV nếu sinh con sẽ có khả năng khoảng 30% là con

nhiễm theo mẹ, có nghĩa là cứ 100 bà mẹ nhiễm HIV sinh con thì có khoảng 30 trẻ

bị nhiễm.Trẻ sơ sinh bị nhiễm HIV thường không sống ñược quá 3 năm, trẻ sẽ bị

bệnh và chết

(Theo tài liệu của UNESCO,UNDCP và CSDS, 2002)

2.1.6 Đường không lây truyền HIV

HIV tồn tại trong các dịch của cơ thể như dịch âm ñạo, tinh dịch, nước mắt,

nước ối Tuy nhiên người ta ñã nghiên cứu và ñưa ra kết luận rằng HIV truyền chủ

yếu qua ba ñường ñã nêu ở phần các con ñường lây truyền, trên thực tế người ta

chưa phát hiện nhiễm HIV qua những tiếp xúc thông thường như:

- Bắt tay, xoa bóp, ôm ấp

- Nói chuyện, hắt hơi, ho

- Ngồi chung bàn ghế

- Hôn xã giao (trừ hôn sâu nếu một trong hai người nhiễm HIV và trong

miệng có vết loét, chảy máu)

- Mặc chung quần áo, ăn chung bát ñĩa, cốc chén

- Đi chung nhà vệ sinh, tắm chung bể bơi

- Muỗi và côn trùng không thể làm lây truyền HIV: vì khi muỗi ñốt người thì

máu từ cơ thẻ người ñi vào cơ thể muỗi chứ không ñi từ cơ thẻ muỗi sang cơ thể

người HIV không tồn tại và sinh sản trong cơ thể người nên nó không có trong

nước bọt của muỗi do ñó không ñi vào cơ thể người

2.1.7 Cách thức HIV xâm nhập và phát triển trong cơ thể người

a Điều kiện HIV lây truyền

Phải có mặt của virut HIV: virut HIV không tự sinh ra Với môi trường

người không có virut HIV thì người ñó có làm gì dính ñến máu hay quan hệ tình

dục không dùng bao cao su thì người ñó cũng không thể có trong mình virut HIV

ñược Nhưng cái khó là người ta không biết ñựơc người ta có bị nhiễm HIV hay

không

Phải có lượng HIV ñủ lớn : HIV tồn tại trong rất nhiều dịch của cơ thể con

người nhưng có dịch không chứa HIVhoặc là chứa rất ít không ñủ ñể có thể làm lây

nhiễm chẳng hạn như dịch nước bọt, nước mắt, nước tiểu, mồ hôi HIV có nhiều

nhất ở trong máu và trong chất dịch sinh dục ( dịch âm ñạo và tinh dịch) Đây làcon

ñường làm lây nhiễm virut HIV cao nhất Ngoài ra qua ñường sữa mẹ cũng có khả

năng lây nhiễm HIV

Virut phải ñi vào trong cơ thể : Lớp da bình thường bên ngoài cơ thể là một

vỏ bọc chắc chắn, nếu không bị sây xát gì thì HIV không ñi qua ñược Virut HIV ñi

ñược vào cơ thể theo kim tiêm ñi vào ñường máu Nó cũng có thể ñi vào cơ thể qua

vết xước da Ngoài ra nó còn ñi qua ñược lớp niêm mạc (da mỏng) trong âm ñạo,

trong lỗ dương vật, bên trong hậu môn ñể vào máu

b Cách th ức xâm nhập và phát triển của HIV trong cơ thể

Hệ miễn dịch với thành phần chủ lực là bạch cầu, là lực lượng bảo vệ cơ thể

chống lại sự tấn công của các loại mầm bệnh Bạch cầu theo máu ñi tuần tra khắp

cơ thể chúng ñược ví như những chiến sĩ bảo vệ cơ thể chống lại các mầm bệnh

nhiễm trùng xâm nhập từ bên ngoài hoặc mầm bệnh ung thư phát sinh từ một số tế

bào bên trong cơ thể

Khi HIV xâm nhập cơ thể nó tấn công ngay bạch cầu, ñặc biệt là Limphô T4

– là thành phần quan trọng nhất trong hàng ngũ bạch cầu, ñóng vai trò như một

tổng chỉ huy có nhiệm vụ ñiều phối, huy ñộng, kìm hãm toàn bộ hệ miễn dịch của

cơ thể HIV sử dụng chính chất liệu di truyền của bạch cầu ñể sinh sôi nảy nở, biến

bạch cầu thành kẻ tòng phạm Chính vì vậy mà khi cơ thể bị virut tấn công hệ miễn

dịch càng huy ñộng nhiều bạch cầu ñến ñể kháng cự thì HIV lại càng sinh sôi lên

gấp bội Cuối cùng hệ miễn dịch bị vô hiệu hoá và cơ thể không còn ñược bảo vệ

nữa, mọi mầm bệnh mặc sức hoành hành gây nên nhiều chứng bệnh nguy hiểm dẫn

ñến tử vong

c Th ời gian ủ bệnh

Cũng giống như một số bệnh thông thường khác, HIV khi vào cơ thể cũng

trải qua thời gian ủ bệnh rồi mới sinh ra bệnh AIDS Thời gian ủ bệnh của HIV khá

dài Kể từ khi phát hiện ra người ñầu tiên bị AIDS vào năm 1981, người ta quan sát

vô số trường hợp và kết luận rằng : thời gian ñể virut HIV làm sinh ra bệnh là

khoảng từ 2- 10 năm Trong thời gian ủ bệnh này người nhiễm HIV vẫn sống khoẻ

mạnh bình thường, nếu không xét nghiệm thì cũng không biết mình có mang mầm

bệnh

2.1.8 Những hành vi có nguy cơ lây nhiễm HIV

Mỗi chúng ta hầu như ai cũng ñã từng nghe nói ñến vi rut HIV và bệnh

AIDS Song vẫn còn nhiều người tin rằng căn bệnh này xa vời lắm chỉ có những

người nào ñó mới bị mắc chứ không có liên quan gì ñền mình Điều ñó là hoàn toàn

sai lệch Khi mới ñược phát hiện HIV tồn tại ở những người nghiện chích ma tuý

và gái mại dâm nên người ta cho rằng ñó chỉ là bệnh của những nhóm người này và

gọi ñó là các nhóm “có nguy cơ cao” Trên thực tế không phải tất cả những người

thuộc nhóm này ñều bị nhiễm HIV, hay nói một cách khác không phải ma tuý gây

bệnh AIDS mà là do hành vi dùng chung kim tiêm không ñược khử trùng ñúng

cách Còn những người mại dâm là do có hành vi quan hệ tình dục không an toàn

như: không dùng bao cao su, quan hệ với nhiều người trong ñó có người bị nhiễm

HIV

Như vậy, ñối tượng bị nhiễm có thể là bất cứ ai có hành vi nguy cơ lây, thiếu

hiểu biết, lơ là thiếu cảnh giác ñối với căn bệnh này Ngoài ra cũng có những hành

vi vô ý của ngành y tế làm lây như không khử trùng dụng cụ có dính máu Trẻ em

có thể bị lây nếu mẹ chúng bị lây khi mang thai chúng

2.2 Khái niệm AIDS

2.2.1 Định nghĩa

AIDS còn gọi là SIDA là căn bệnh nghiêm trọng của thế kỷ mà y học chưa

tìm ñược thuốc phòng, thuốc chữa AIDS viết tắt của cụm từ tiếng Anh : Acquired

Immuno Defsciency Syndrone

- Acquire : nghĩa là mắc phải, kết quả của sự tiếp xúc với một người bệnh

bên ngoài cơ thể

- Immuno: nghĩa là miễn dịch

- Defscieney: nghĩa là tình trạng suy giảm khả năng tự bảo vệ của cơ thể

chống lại bệnh tật

- Syndrone : hội chứng, là một nhóm dấu hiệu và triệu chứng do kết quả của

một nguyên nhân chung hoặc do sự kết hợp hình ảnh lâm sàng của một bệnh

Như vậy AIDS có nghĩa là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người

AIDS (SIDA) là khi cơ thể ở tình trạng suy giảm khả năng ñề kháng ñến mức

không chống ñược các mầm bệnh thông thường, nên mắc nhiều thứ bệnh.AIDS dẫn

ñến chết người vì người bệnh không có khả năng hồi phục.Người ñã phát bệnh

AIDS thì chắc chắn sẽ chết trong khoảng thời gian từ vài tháng ñén hai năm

Những ñiểm khác biệt giữa AIDS và các bệnh thông thường khác :

- Các bệnh thông thường có triệu chứng ñặc thù : Viêm da thì da tấy ñỏ,

ngứa; Tiêu chảy thì ñi ngoài nhiều lượt, ñi ra nước, ñau bụng ; Đau mắt thì mắt ñỏ,

sưng có mủ trắng

- AIDS không có các triệu chứng ñặc thù của bệnh Cái ñặc biệt của nó là

người bị AIDS dễ mắc rất nhiều chứng bệnh Chính vì thế mới gọi AIDS là hội

chứng Các chứng bệnh mà người bị AIDS mắc pghải gọi là bệnh cơ hội ( tức là

bệnh nhân cơ hội sức ñề kháng của cơ thể yếu mà tấn công)

- Người bị các bệnh thông thường mà chết thì nguyên nhân chết là chính

bệnh ñó AIDS thì khác, chết vì bệnh AIDS thực chất là chết vì các bệnh cơ hội mà

cơ thể mắc phải khi bị suy giảm khả năng miễn dịch Thường cảm cúm hay ñau

bụng uống thuốc ñều khỏi ; nhưng bị AIDS thì có thể chết vì bệnh ñó

- Người ñã phát bệnh AIDS thì sẽ chết vì trên thế giới vẫn chưa tìm ra thứ

thần dược gì chữa khỏi ñược bệnh này Hiện nay ñã có một số thứ thuốc ñiều trị

AIDS, nhưng những thuốc này mới chỉ có tác dụng làm chậm lại phần nào, chứ

không chặn ñứng ñựoc quá trình phát triển thành AIDS Giá thành lại rất cao nên ở

Việt Nam chưa có thể phổ biến sử dụng ñược

2.2.2 Các giai ñoạn và các triệu chứng biểu hiện

Có nhiều cách ñể phân ra các giai ñoạn của AIDS Tiến trình từ nhiễm HIV

ñến AIDS là một quá trình kéo dài Do vậy các biểu hiện lâm sàng rất phức tạp và

tuỳ thuộc vào các giai ñoạn khác nhau Có thể chia AIDS thành bốn thời kỳ:

* Giai ñoạn nhiễm HIV cấp (thời kỳ cửa sổ): Sau khi ñã xâm nhập vào cơ

thể, số lượng HIV tăng lên trong máu tạo ra giai ñoạn nhiễm HIV cấp Trong ñó số

trường hợp khoảng 80% không có triệu chứng gì ở giai ñoạn ñầu từ khi bị lây

nhiễm cho ñến khoảng 6 tháng ñầu Chỉ 20% thấy có một số triệu chứng rất thông

thường Các triệu chứng thường gặp của thời ky này : sốt, viêm họng hầu, có ban,

dát, sởn, ñau cơ khớp, nhức ñầu, mất ngủ, một số ít bệnh nhân có ỉa lỏng, buồn nôn

rối loạn cảm giác, có khi có một số hạch nổi lên khá to Các triệu chứng lâm sàng

thưòng tự khỏi sau vài tuần, thông thường kéo dài từ 2- 6 tuần

Thời kỳ của sổ: là khi số lượng HIV tăng lên song số lượng kháng thể sau

một thời gian mới sinh ra và với số lượng ít nên ta không phát hiện ñược kháng thể

HIV và kết quả xét nghiệm HIV là âm tính Thời kỳ này thường kéo dài từ vài tuần

ñến ba tháng, ñôi khi có thể lâu hơn

* Giai ñoạn nhiễm HIV không có triệu chứng

Giai ñoạn này có thể kéo dài từ một năm ñến dưới mười năm.Thời gian ngắn

hay dài do nhiều yếu tố như lứa tuổi, giới tính, diễn biến tâm lý, tư tưởng, dinh

dưỡng, sức khoẻ và bệnh tật của người nhiễm HIV

* Giai ñoạn cận AIDS

Các biểu hiện thường gặp ở giai ñoạn này ñể phát hiện bệnh là:

- Biểu hiện thường gặp là viêm hạch kéo dài

- Sụt cân trên 10% trong lượng cơ thể ngoài ý muốn

- Sốt dai dẳng kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc theo chu kỳ

- Tiêu chảy kéo dài trên một tháng

- Nhiễm trùng thừa cơ ở một số cơ quan như : phổi, tiêu hoá, da, thần kinh

Có khi không có triệu chứng khác chỉ có viêm hạch tồn lưu to trên 1 cm

ñường kính, lan toả ít ra ở ba vị trí bẹn và hai vùng khác như nách, cổ, phía trước

và sau vùng chẩm

* Giai ñoạn AIDS toàn phát: Đây là giai ñoạn cuối cùng của nhiễm HIV Số

lớn bệnh nhân sẽ chết trong vòng 2- 3 năm Các biểu hiện chính gồm ba loại:

a, Các nhiễm trùng thừa cơ :

- Ở hệ tiêu hoá: ỉa chảy nặng kéo dài

- Ở hệ hô hấp: viêm phổi hay gặp biểu hiện là khó thở, ho khan và thâm

nhiễm phổi ñược hình thành từ từ

- Ở hệ thần kinh trung ương : viêm màng não, U lympho gây chèn ép loạn trí

tuần biến

- Ở da: các thương tổn ở da và niêm mạc kéo dài, viêm mạc thực quản da

b, Các u ác tính

c, Những biến ñổi miễn dịch học khác thường ñi ñôi với các triệu chứng lâm

sàng và biểu hiện sư suy giảm của miễn dịch trung gian

Ở giai ñoạn AIDS toàn phát có thể có hai nhóm triệu chứng là: nhóm triệu

chứng chủ yếu và nhóm triệu chứng thứ yếu

+ nhóm triệu chứng chủ yếu:

Ở người lớn:

- Sụt cân trên 10% thể trọng cơ thể

- Tiêu chảy kéo dài trên một tháng

- Sốt kéo dài trên một tháng

Ở trẻ em:

- Sụt cân hoặc chậm phát triển bình thường

- Tiêu chảy trên một tháng

- Sốt kéo dài trên một tháng

+ Nhóm triệu chứng thứ yếu:

- Viêm da ngứa toàn thân

- Nhiễm khuẩn thông thường, chàm hoặc viêm da thường xuyên ở trẻ em

- Ho dai dẳng trên một tháng, nhiễm nấm tưa ở hầu họng kéo dài hoặc tái

phát, nổi hạch dai dẳng ở nhiều nơi trên cơ thể ở cả người lớn và trẻ em Triệu

chứng lâm sàng của AIDS ( dựa trên tiêu chuẩn của WHO) : nếu sự xuất hiện các

triệu chứng này mà không do các nguyên nhân ngoài như ung thư, suy dinh dưỡng

dùng thuốc với ức chế miễn dịch thì có thể xác ñịnh là AIDS khi : ở người lớn có

hai triệu chứng chủ yếu và một triệu chứng thứ yếu ; ở trẻ em có hai triệu chứng

chủ yếu và hai triệu chứng thứ yếu

Trên ñây là các triệu chứng thường gặp nhưng không phải ai cũng bị tất cả

các triệu chứng ñó Mặt khác các triệu chứng này cũng giống như các các triệu

chứng của bao căn bệnh thông thường người ta thường mắc phải Do ñó, thấy một

người có những triệu chứng này thì cũng chưa thể nói người ta bị AIDS ñược Để

xác ñịnh chắc chắn có bị nhiễm HIV hay không chỉ có xét nghiệm máu mới cho kết

quả ñáng tin cậy

Trong bốn gíai ñoạn trên thì giai ñoạn nhiễm HIV không triệu chứng rất phổ

biến Những người nhiễm HIV không có triệu chứng chiếm một tỷ lệ rất cao gấp

hàng trăm lần số bệnh nhân AIDS và rất khó kiểm soát Vì vậy nếu không có hiểu

biết và trách nhiễm thì họ có thể lây lan truyền HIV cho người khác

2.2.3 Các biện pháp phòng chống cơ bản

* Phòng lây qua ñường tình dục:

- Tình dục an toàn: sử dụng bao cao su ñúng cách trong quan hệ tình dục

Tình dục an toàn là cách quan hệ tình dục ñể giảm hoặc tránh nguy cơ bị nhiễm

HIV và các bệnh lây truyền qua ñường tình dục

- Sống chung thuỷ một vợ một chồng: chung thuỷ vốn là một ñức tính mà

người Việt Nam ta hằng coi trọng Dù không xét ñến khía cạnh ñạo ñức thì cũng có

thể thấy rõ chúng là một ñiều mang lại nhiều ích lợi Ở thời ñại hiện nay, chung

thuỷ không những bảo vệ hạnh phúc lứa ñôi mà còn có thể bảo vệ sức khoẻ con

người Chung thuỷ về tình dục góp phần tích cực ngăn chặn sự lan truyền con vi rut

HIV Tuy nhiên muốn chắc chắn phòng tránh ñược HIV thì cần cả hai người chung

thuỷ và biết chắc cả hai không nhiễm HIV.Không có quan hệ tình dục vơí gái mại

dâm

- Khám và chữa các bệnh lây truyền qua ñường tình dục kịp thời

- Không quan hệ tình dục nếu có thể

* Phòng lây qua ñường máu:

- Thực hiện an toàn truyền máu : ñảm bảo máu và các sản phẩm của máu

phải ñược xét nghiệm HIV trước khi truyền

- Bơm kim tiêm phải ñược khử trùng ñúng cách trước khi dùng

- Không dùng chung các dụng cụ cá nhân có dính máu

- Thụ tinh nhân tạo và nhận các bộ phận cơ thể không bị nhiễm HIV

* Phòng lây t ừ mẹ sang con:

Bằng các xét nghiệm máu phụ nữ trước khi có con ñể có thể có biện pháp kịp

thời tránh hậu quả ñáng tiếc cho cả mẹ và con Bởi vì tỷ lệ trẻ em sinh ra bị nhiễm

HIV do mẹ chúng bị nhiễm là 30% có nghĩa là không phải tất cả những ñứa con

của các bà mẹ bị nhiễm HIV ñều bị nhiễm HIV

3 Một số ñặc ñiểm tâm lý cơ bản ở lứa tuổi học sinh PTTH (phổ thông trung

học)

Học sinh PTTH gồm các em lứa tuổi 15,16 ñến 17,18 tuổi tương ñương với

giai ñoạn giữa tuổi vị thành niên và tuổi ñầu thanh niên

Xác ñịnh tuổi PTTH cũng có nhiều những ý kiến chưa hoàn toàn thống nhất

Sự bắt ñầu và kết thúc của lứa tuổi này không lệ thuộc cứng nhắc bất biến mà do

những ñiều kiện hoàn cảnh sống, hoàn cảnh xã hội, giáo dục khác nhau, một cách

cụ thể mà cũng có sự co giãn,linh ñộng

Ở lứa tuổi này do sự hoàn thiện về cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh

trung ương và các giác quan do sự tích luỹ phong phú kinh nghiệm sống và tri thức

do yêu cầu ngày càng cao của hoạt ñộng học tập, lao ñộng, xã hội nên nhận thức

của học sinh PTTH học có những nét mới về chất

- Cảm giác tri giác ñạt ñến mức ñộ tinh nhạy của người lớn Ngưỡng tuyệt

ñối và ngưỡng sai biệt của những cảm giác nghe, nhìn, vận ñộng phát triển cao,

năng lực cảm thụ hội hoạ âm nhạc phát triển mạnh

- Đặc ñiểm nổi bật của sự phát triển cảm giác, tri giác học sinh PTTH là tính

có ý thức, có mục ñích, có hệ thống biểu hiện rõ rệt trong các quá trình học tập

cũng như trong mọi hoạt ñộng khác

- Do sự nhạycảm của óc quan sát học sinh PTTH dễ phát hiện ra những ñặc

ñiểm của sự vật, hiện tượng cũng như con người

- Trí nhớ chủ ñịnh, có ý nghĩa và chiếm ưu thế Năng lực chú ý chủ ñịnh

cũng phát triển

- Ở giai ñoạn này các em ñã ñạt ñược các thao tác trí tuệ bậc cao như người

lớn ñó là tư duy hình thức và tư duy logic Cấu trúc hoạt ñộng trí tuệ có tính phức

tạp và phân hoá rõ rệt Học sinh PTTH có kỹ năng suy nghĩ ñộc lập và bước ñầu

- Học sinh phổ thông trung học thường quan tâm nhiều ñến tình hình kinh tế

- chính trị - xã hội trên thế giới và trong nước Các em thường có sự ñánh giá trao

ñổi và tỏ thái ñộ của mình ñối với các vấn ñề ñó

- Học sinh phổ thông trung học sẵn sàng tham gia vào các hoạt ñộng phù hợp

với hứng thú, sở trường của mình Tâm lý chung của học sinh phổ thông trung học

là thích tham gia vào các công việc có ỹ nghĩa lớn lao muốn thử sức mình ở những

công việc khó khăn thậm chí nguy hiểm

- Nhìn chung, nếu ñược giáo dục trong bầu không khí lành mạnh thì sự phát

triển của họ thường tích cực Mặt khác nếu bị lôi cuốn vào nhóm tự phát không

lành mạnh thì họ cũng dễ bị hư hỏng lôi kéo vì kinh nghiệm sống còn hạn chế thích

cái mới lạ chưa phân biệt ñược cái tốt xấu

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Vài nét về tiến trình ñiều tra khảo sát:

Chúng tôi tiến hành ñiều tra khảo sát thông qua phiếu trưng cầu ý kiến với

311 phiếu gồm 130 học sinh nam và 180 học sinh nữ (một em không ghi giới) của

trường PTTH Tây Thuỵ Anh Đây là một trường cấp III hệ chính quy nằm ở phía

tây huyện Thái Thuỵ - Tỉnh Thái Bình

Tiến trình ñiều tra khảo sát ñược chia làm 2 ñợt :

- Đợt 1: Tháng 3 năm 2004 với số phiếu là 25 phiếu, sau quá trình rải phiếu

thử chúng tôi tiến hành rút kinh nghiệm, ñồng thời xem xét chỉnh sửa lại cả nội

dung, số lượng và hình thức của bảng hỏi cho hoàn chỉnh ñể tiếp tục lần rải phiếu

chính thức

- Đợt 2: Cuối tháng 3 ñầu tháng 4 năm 2004 Số phiếu rải ra là 330 phiếu, số

phiếu thu về hợp lệ là 311 phiếu

1 Nhận thức chung của học sinh trờng PTTH Tây Thuỵ Anh về HIV/AIDS

1.1 Nhận thức về bản chất của HIV, tác nhân gây bệnh AIDS

Đại dịch HIV ñang không ngừng phát triển và lây lan nhanh ở hầu hết các

nước trên thế giới Ở nước ta cũng không nằm ngoài sự hoành hành của ñại dịch

này Nó không chỉ ñể lại hậu quả nặng nề về mọi mặt cho một nhóm hay một vài

nhóm xã hội mà nó làm cho toàn xã hội phải ñương ñầu ñối diện với những cái chết

ñược báo trước Một trong những tác nhân gây lên tốc ñộ lan truyền nhanh chóng

của bệnh dịch là sự nhận thức không ñầy ñủ của ña số nhóm xã hội Trong ñó học

sinh, sinh viên là những nhóm người có trình ñộ nhất ñịnh, có những hiểu biết nhất

ñịnh về tác hại của ñại dịch HIV/AIDS và các con ñường lây nhiễm HIV Thế

như-ng số học sinh hiểu rõ về bản chất căn bệnh HIV/AIDS là gì ? các giai ñoạn phát

triển của bệnh thì chưa nhiều

Để ñánh giá nhận thức của học sinh PTTH về HIV/ AIDS chúng tôi tiến

hành khảo sát ñiều tra những hiểu biết chung của học sinh PTTH về HIV Trước

tiên chúng tôi muốn ñiều tra nhận thức của học sinh PTTH về bản chất và tác nhân

gây bệnh AIDS với câu hỏi: “ Theo bạn, tác nhân gây bệnh AIDS là gì ?” và ñưa ra

năm phương án trả lời ñể các em lựa chọn : 1 Ký sinh trùng ; 2 Nấm ; 3 Vi rut ; 4

Vi khuẩn; 5 Không biết

Qua số liệu ñiều tra tại trường ña số các em ñều cho rằng tác nhân gây bệnh

AIDS là do vi rut với 289 học sinh chiếm 92,9%, có 17 học sinh trả lời không biết

tác nhân gây bệnh AIDS là gì chiếm 5,5% Còn các tác nhân khác như : có 7 học

sinh cho rằng tác nhân gây bệnh AIDS là do ký sinh trùng chiếm 2,3% , 7 học sinh

cho rằng nấm là tác nhân gây bệnh AIDS chiếm 2,3% và 2 học sinh ñồng ý với

ph-ương án vi khuẩn là tác nhân gây AIDS So sánh giữa học sinh nam và học sinh nữ

cũng so sánh giữa học sinh các khối trong trường thì việc nhận thức về tác nhân

gây bệnh AIDS không chênh lệch nhau nhiều

Bảng 1: Tác nhân gây AIDS

Phương án Khối 10 Khối 11 Khối 12 Chung Xếp

Như trong phần cơ sở lý luận chúng tôi ñã trình bày tác nhân gây AIDS

không phải là ký sinh trùng, nấm hay vi khuẩn mà chính là vi rut HIV HIV là một

loại vi rut gây suy giảm miễn dịch ở người ñược phát hiện vào năm 1981 Nó chính

là thủ phạm gây ra bệnh AIDS Hiện nay y học vẫn chưa tìm ñược thuốc trị con vi

rut này HIV khi xâm nhập vào cơ thể có một thời gian ủ bệnh khá dài Thời gian

ñể vi rut HIV làm sinh ra bệnh AIDS là khoảng từ 2 ñến 10 năm Hệ miễn dịch với

thành phần chủ lực là bạch cầu, là lực lượng bảo vệ cơ thể chống lại sự tấn công

của các loại mầm bệnh Bạch cầu theo máu ñi tuần tra khắp cơ thể chúng bảo vệ cơ

thể chống lại mầm bệnh nhiễm trùng từ bên ngoài xâm nhập Khi HIV vào cơ thể

nó tấn công ngay bạch cầu Hệ miễn dịch bị vô hiệu hoá và cơ thể không còn ñược

bảo vệ nữa, mọi mầm bệnh mặc sức hoành hành gây nên nhiều chứng bệnh nguy

hiểm dẫn ñến tử vong Nhiễm HIV là nhiễm suốt ñời

Từ kết quả số liệu ở bảng 1 chúng tôi thấy rằng nhận thức ñúng của học sinh

PTTH về tác nhân gây AIDS là vi rut chiếm 92,2% chỉ số này là rất cao (xếp thứ

nhất ) Như vậy là học sinh PTTH ñã có hiểu biết rất ñúng về tác nhân gây bệnh

Điều ñó cho thấy họ ñã hiểu ñược bản chất sự phát sinh bệnh AIDS Lý giải ñiều

này có thể là do học sinh PTTH là nhóm xã hội có trình ñộ nhận thức nhất ñịnh,

ñồng thời họ thường xuyên ñược tiếp cận với các thông tin cơ bản về HIV thông

qua ñài, ti vi, sách báo, qua các phong trào tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS

Vì vậy hầu hết các em học sinh ñều ít nhất có một ñôi lần nghe nói ñến vi rut HIV

và bệnh AIDS Đồng thời các em cũng có những quan tâm nhất ñịnh ñối với vấn ñề

này nên việc các em nhận thức ñúng về tác nhân gây bệnh AIDS là ñiều dễ hiểu

Chỉ có 2,3% số học sinh ñược nghiên cứu cho rằng tác nhân gây bệnh AIDS là ký

sinh trùng, 2,3 % số học sinh cho rằng nấm gây lên AIDS Điều này có thể là do số

học sinh này không có nhu cầu hiểu sâu về bệnh Những thông tin mà các em tiếp

nhận có thể là thông tin vỉa hè, bị méo mó, thiếu sự chính xác Tuy nhiên một ñiều

ñáng mừng là trong số 101 em học sinh lớp 10 và 106 học sinh lớp 12 ñược nghiên

cứu không có ai chọn vi khuẩn là tác nhân gây bệnh AIDS Chỉ có 2 học sinh lớp

11 chọn vi khuẩn là thủ phạm gây nên căn bệnh thế kỷ này Chứng tỏ ña phần học

sinh PTTH ñã phân biệt ñược sự khác nhau giữa vi rut, vi khuẩn, ký sinh trùng và

nấm Họ biết chắc chắn AIDS do một loại vi rut có tên là HIV gây lên Số người trả

lời không biết tác nhân gây lên bệnh AIDS là gì là 17 học sinh chiếm 5,5% trong

ñó có 7 em lớp 10, 5 em lớp 11 và 5 em lớp 12 Điều này sẽ ảnh hưởng ñến các quá

trình nhận thức tiếp theo về căn bệnh AIDS, họ sẽ khó có thể phân biệt ñược giữa

HIV và AIDS khác nhau như thế nào Sự nhận thức không chính xác của họ sẽ dẫn

ñến việc họ có thể thực hiện những hành vi không ñược xã hội chấp nhận như tiêm

chích ma tuý, hoạt ñộng mại dâm là những con ñường dẫn ñến lây nhiễm HIV cao

1.2 Nhận thức về bản chất của AIDS

Để nghiên cứu sâu hơn nhận thức của học sinh PTTH về HIV/AIDS chúng

tôi tiếp tục ñưa ra câu hỏi “ Theo bạn căn bệnh AIDS là” với ba phương án trả lời :

1 Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải; 2 Hội chứng suy giảm miễn dịch bẩm

sinh; 3 Không biết rõ

Việc tiếp nhận thông tin về HIV/AIDS ñể biết ñược mức ñộ nguy hại do căn

bệnh thế kỷ này gây ra, nhưng ñể hiểu rõ ở bước ñầu tiên thì phải biết ñược bản

chất của căn bệnh này từ ñó mới có thể hiểu ñúng và ñầy ñủ về căn bệnh này

Hệ miễn dịch là sự bảo vệ của cơ thể ñể chống lại mọi sự truyền nhiễm gây

nên bởi những vi sinh vật Những vi sinh vật có thể vượt qua da hoặc niêm mạc gây

nên bệnh tật Hệ miễn dịch sản sinh ra những kháng thể nhằm trung hoà các vi sinh

vật và làm hoạt hoá các tế bào máu ñặc biệt Những tế bào máu này hoạt ñộng ñể

tiêu diệt và loại những vi sinh vật này ra khỏi cơ thể Suy giảm miễn dịch là khi hệ

miễn dịch không hoạt ñộng như chức năng của nó, có nghĩa là khả năng chống

bệnh tật của cơ thể yếu ñi

“Mắc phải” nghĩa là không phải do di truyền, mà do mắc phải tác nhân gây

bệnh mà thành bệnh

“Hội chứng” là sự tập hợp nhiều triệu chứng, nhiêù bệnh tật

Khi ñưa ra câu hỏi ñiều tra về nhận thức của học sinh PTTH về bản chất của

AIDS chúng tôi thu ñược kết quả như sau : có 288 học sinh chiếm 92,9 cho rằng

căn bệnh là : hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải, trong ñó có 164 nữ và 123

nam, 7 học sinh cho rằng bệnh AIDS là hội chứng suy giảm miễn dịch bẩm sinh

chiếm 2,3% và có 15 học sinh chiếm 4,8% còn không biết rõ về căn bệnh này Kết

quả cụ thể ñược thể hiện trong bảng sau ñây:

AIDS là khi cơ thể ở dạng suy giảm khả năng ñề kháng ñến mức không

chống lại ñược các mầm bệnh thông thường, nên mắc nhiều thứ bệnh AIDS dẫn

ñến chết người vì người bệnh không có khả năng hồi phục Người ñã phát bệnh

AIDS thì chắc chắn sẽ chết trong khoảng thời gian từ vài tháng ñến hai năm Các

chứng bệnh mà người AIDS mắc phải gọi là các bệnh cơ hội ( tức là bệnh tật nhân

cơ hội sức ñề kháng của cơ thể yếu mà tấn công) Theo tài liệu của trung tâm phòng

chống bệnh tật tại Hoa Kỳ thì AIDS là từ viết tắt của cụm từ tiếng anh : Acquired

Immuno Defsciency Syndrome nghĩa là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở

người Nguyên nhân gây AIDS là do một loại vi rut gây suy giảm miễn dịch ở

người HIV

Như vậy qua diều tra có 92,6% số người trả lời ñúng về bản chất của bệnh

AIDS Đây là một con số khá cao chứng tỏ một ñiều ñáng mừng là các em học sinh

ñã có một sự hiểu biết ñúng ñắn về bản chất của bệnh AIDS Tuy nhiên vẫn còn

một số nhỏ 7 học sinh chiếm 2,3% cho rằng AIDS là hội chứng suy giảm miễn dịch

bẩm sinh Ngoài ra còn 15 học sinh chiếm 4,8% trả lời không biết rõ, có nghĩa là

không hiểu ñược bệnh AIDS là do mắc phải hay là do bẩm sinh Từ những nhận

thức sâu sắc về AIDS các triệu chứng biểu hiện, con ñường lây truyền và cách

phòng tránh Do ñó họ có thể không có ý thức phòng tránh cho bản thân với căn

bệnh này, vì họ nghĩ rằng những người mắc bệnh là do bẩm sinh Nói chung tỉ lệ

cao người trả lời ñúng câu hỏi về bản chất của AIDS có thể là do công tác tuyên

truyền của trường ñể nâng cao nhận thức của các em về ñại dịch nguy hiểm này khá

hiệu quả, hoặc do các em có ý thức quan tâm ñến vấn ñề nóng bỏng này của xã hội

Và vì ñây mới là những kiến thức cơ bản nhất về HIV/AIDS mà mỗi người bình

thường trong xã hội ñều có thể biết qua các phương tiện thông tin ñại chúng

Khi so sánh nhận thức giữa nam và nữ thì nam lại có xu hướng nhận thức

ñúng nhiều hơn nữ, và tỉ lệ người trả lời không biết rõ AIDS là hội chứng suy giảm

miễn dịch mắc phải hay bẩm sinh thì nữ cao hơn 11 người chiếm 6,1% trong ñó

nam là 4 học sinh chiếm 3,1% Số người trả lời sai hoàn toàn rằng AIDS là hội

chứng suy giảm miễn dịch bẩm sinh ở nữ cũng cao hơn nam 5 học sinh chiếm 2,8%

trong ñó nam chỉ có hai học sinh chiếm 1,5% Tuy nhiên con số chênh lệch như vậy

cũng không phải là cao Còn so sánh giữa các khối thì các em học sinh thuộc khối

11 trả lời ñúng chiếm tỷ lệ cao hơn ở khối 10 và khối 12 Sự không ñồng ñều nhận

thức về vấn ñề này có thể ñược lý giải như sau : các em học sinh khối 10 mới vào

trường chưa ñược tiếp cận nhiều thông tin HIV/AIDS nên các em nhận thức về nó

còn thiếu chính xác Còn các em lớp 12 thì do nhiều sức ép, ñặc biệt là do học sinh

cuối cấp phải tập trung nhiều thời gian cho học tập, ít có ñiều kiện tìm hiểu các vấn

ñề xã hội Còn các em học sinh lớp 11 có nhiều thời gian, ñiều kiện ñể quan tâm

ñến các vấn ñế xã hội ,do vậy nhận thức của các em về bản chất của AIDS cũng

chính xác hơn

Để tiếp tục tìm hiểu sự nhận thức của học sinh về căn bệnh AIDS chúng tôi

ñưa ra câu hỏi : “Theo bạn, HIV/ AIDS là” ,với 6 phương án trả lời : 1.Một thảm

hoạ cho xã hội ; 2 Là một ñại dịch nguy hiểm ; 3 Là một bệnh thông thường trong

xã hội ;4 là một hiện tượng bệnh lý trong xã hội ; 5 Một căn bệnh nan y ; 6 Là

vấn ñề xã hội

Với câu hỏi này chúng tôi ñưa ra nhiều phương án trả lời ñúng và học sinh

có thể lựa chọn nhiều phương án khác nhau phù hợp nhất

Kết quả thu ñược là : Có 286 học sinh chiếm 86,2% cho rằng HIV/AIDS là

một thảm hoạ cho xã hội Đây cũng là một trong những cách nhìn nhận ñúng, bởi

vì HIV/ AIDS ñược phát hiện từ năm 1981 và cho ñến nay với tốc ñộ lan truyền

nhanh chóng, con số người nhiễm HIV ñược phát hiện ñã lên tới mức báo ñộng

Theo thông báo của uỷ ban phòng chống AIDS Việt Nam, tính ñến ngày

30/10/2003 Việt Nam ñã có 73.660 nhiễm HIV, trong ñó có 11.254 người ñã

chuyển sang AIDS và có 6.325 người tử vong vì bệnh AIDS Tuy nhiên ñây mới

chỉ là con số bề nổi ñược thống kê chưa phản ánh hết ñược thực trạng nhiễm HIV ở

Việt Nam

1.3 Nhận thức về tính chất nguy hiểm của HIV/AIDS

Với lý do tìm hiểu nhận thưc của học sinh trường PTTH Tây Thuỵ Anh về

mức ñộ nguy hiểm của HIV/AIDS chúng tôi ñặt câu hỏi : “Theo bạn, HIV/AIDS có

nguy hiểm không ?” ñồng thời ñưa ra 5 phương án trả lời : 1 Rất nguy hiểm ; 2

Nguy hiểm; 3 bình thường ; 4 không nguy hiểm; 5 Không biết

Kết quả thu ñược thể hiện trong bảng sau:

Bảng số 3: Nhận thức về tình chất nguy hiểm của HIV/AIDS

Phương án Khối 10 Khối 11 Khôi12 Chung

Căn cứ vào kết quả ở bảng trên chúng tôi có nhận xét như sau: Trong số học

sinh của trường ñược hỏi có 282 học sinh chiếm 90,7% trả lời rằng HIV/AIDS rất

nguy hiểm, có 44 học sinh chiếm 14,1% trả lời là nguy hiểm, một con số nhỏ 3,5%

cho rằng mức ñộ nguy hiểm của căn bệnh này là bình thường, chỉ có 2 học sinh

chiếm 0,6% nói HIV/AIDS là không nguy hiểm và 8 học sinh chiếm 2,6% không

biết ñược bệnh này có nguy hiểm hay không, nguy hiểm ở mức ñộ nào Câu hỏi

này chúng tôi ñưa ra dạng câu hỏi ñóng có sẵn phương án trả lời với năm mức ñộ

nguy hiểm từ cao ñến thấp, từ mức rất nguy hiểm ñến mức không nguy hiểm

Kết quả thu ñược với 90,7% số người trả lời HIV/AIDS rất nguy hiểm chứng

tỏ các em ñã có những hiểu biết ñúng ñắn về căn bệnh thế kỷ này Bởi vì căn bệnh

này từ khi vào nước ta mới hơn mười năm mà nó ñã lan tràn nhanh chóng Cho ñến

nay ở Việt Nam cũng như trên thế giới vẫn chưa tìm ñược vác xin phòng và trị ñặc

hiệu Vì vậy ñã nhiễm HIV là nhiễm suốt ñời và chắc chắn sẽ dẫn ñến tử vong

Người ta còn gọi căn bệnh này là những cái chết ñược báo trước Đặc biệt trong

thời kỳ ủ bệnh thuờng thì người bệnh không có biểu hiện triệu chứng cho nên

người bệnh có thể không biết mình ñang mang bệnh và vô tình có thể truyền bệnh

cho người khác HIV/AIDS còn nguy hiểm vì khả năng ñột biến gen của HIV là rất

cao gây khó khăn cho việc sản xuất vác xin và thuốc ñiều trị Có thể nói rằng AIDS

là một hội chứng hết sức phức tạp, bệnh nhân chết không phải vì bệnh AIDS mà là

vì hệ thống miễn dich của cơ thể bị suy giảm nên xuất hiện các bệnh cơ hội mà

người bệnh không có khả năng chống ñỡ Bệnh gây hậu quả nghiêm trọng về kinh

tế, xã hội, tâm lý cho cá nhân, gia ñình và cộng ñồng Điều ñáng mừng là hầu hết

các em học sinh PTTH ñã nhận thức ñúng ñắn về tính chất nguy hiểm của bệnh Sự

hiểu biết này sẽ giúp các em có những bước ñệm ñể nhận thức sâu hơn về

HIV/AIDS từ ñó có biện pháp phòng tránh hiệu quả

Chiếm số lượng thấp ( 3,5% và 0,6% ) người ñược hỏi cho rằng HIV/AIDS

bình thường và không nguy hiểm Trong ñó so sánh giữa nam và nữ, giữa học sinh

các khối thì tỷ lệ chênh lệch là không ñáng kể Đây là những học sinh chưa nhận

thức ñúng ñắn về căn bệnh AIDS Họ chưa hiểu biết một cách ñầy ñủ rõ ràng về

mức ñộ nguy hiểm của căn bệnh thế kỷ này

Ngoài ra còn 8 học sinh chiếm 2,6% trả lời không biết về tính chất nguy

hiểm của bệnh AIDS, họ không phân biệt ñược mức ñộ nguy hiểm của nó ra sao

Điều này có thể do các em không quan tâm, không thật sự có mong muốn hiểu biết

về căn bệnh này một cách tự nguyện tự giác

HIV/AIDS tuy không di truyền nhưng khi ñã nhiễm HIV sớm muộn cũng sẽ

dẫn ñến cái chết Số người tử vong và căn bệnh này lại ña số thuộc lớp người trẻ

khoẻ, sau nữa là phụ nữ và trẻ em Đây là những nhóm người có vai trò quyết ñịnh

ñến tương lai của nói giống dân tộc, quốc gia cũng như của loài người Từ những sa

sút thiếu thốn về kinh tế sẽ ñưa cộng ñồng xã hội ñến những ñảo lộn về quan hệ xã

hôị Chính vì vậy mức ñộ rất nguy hiểm của căn bệnh này là lẽ ñương nhiên và mỗi

chúng ta cần thiết phải có nhận thức ñúng ñắn về nó

Tóm lại, sau khi ñưa ra những câu hỏi ñiều tra sự hiểu biết chung của các em

học sinh về HIV/AIDS chúng tôi có nhận xét như sau : Hầu hết các em học sinh ñã

có ñược những kiễn thức chung nhất về căn bệnh này Các em ñã lựa chọn ñược

những phương án chính xác cho các câu hỏi mà chúng tôi ñưa ra

Với câu hỏi vè tác nhân gây bệnh thì ña phần các em ñã nhận thức ñúng

ñược vấn ñề rằng tác nhân gây bệnh AIDS là vi rut có tên là HIV chiếm 92,2% Chỉ

có 5,5% số học sinh trả lời không biết

Với câu hỏi nhận thức về bản chất của AIDS thì kết quả mà chúng tôi thu

ñược là 92,6% các em học sinh lựa chọn phương án ñúng là AIDS là hội chứng suy

giảm miễn dịch mắc phải, chỉ có 2,3% lựa chọn phương án sai là AIDS là hội

chứng suy giảm miễn dịch bẩm sinh và có 4,8% số học sinh trả lời không biết

Với câu hỏi về mức ñộ nguy hiểm của căn bệnh AIDS thì cũng chiếm một

con số rất cao 90,7% trả lời phương anư ñúng là rất nguy hiểm, chỉ có một con số

không ñáng kể 0,6% trả lời không nguy hiểm và 2,6% số học sinh trả lời không

biết

Như vậy nói chung các em học sinh trường PTTH Tây Thuỵ Anh ñã nắm

ñược những kiến thức chung rất cơ bản của căn bệnh thế kỷ này Các em ñã hiểu

ñược căn bệnh AIDS là một hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải chứ không

phải là bẩm sinh và các em cũng trả lời chính xác ñược rằng tác nhân gây AIDS là

do vi rut gây nên chứ không phải là do nấm, vi khuẩn hay ký sinh trùng Đồng thời

các em cũng ñã có các nhìn nhận ñúng ñắn về mức ñộ nguy hiểm của căn bệnh này

Từ những kiến thức chung rất cơ bản mà các em có ñược ñó sẽ giúp các em dẽ

dàng hơn khi tiếp nhận các kiến thức sâu và cụ thể hơn về bệnh

2 Nhận thức về nguyên nhân, con ñường lây truyền HIV/AIDS

2.1 Nhận thức về con ñường lây truyền

Đây là một trong những mảng kiến thức rất quan trọng và cần thiết ñược

tuyên truyền giáo dục ñể không chỉ những nhóm người có nguy cơ cao mà mọi

người trong cộng ñồng ñều phải hiểu biết ñúng ñắn về nó Đặc biệt ñối với các em

học sinh ñang ñứng trước ngưỡng cửa vào ñời, là thế hệ tương lai của ñất nước thì

việc nhận thức của họ về vấn ñề này càng cần thiết phải ñược ñề cao hơn nữa

Để tìm hiểu nhận thức của các em học sinh PTTH về cách lây truyền con

ñường lây truyền HIV/AIDS chúng tôi ñặt câu hỏi :

Theo bạn, HIV/AIDS ñược lây truyền qua con ñường nào là chính ?

Đồng thời ñưa ra 10 phương án ñể các em lựa chọn Kết quả thu ñược thể

hiện trong bảng sau

Bảng số 4: Nhận thức về con ñường lây truyền HIV/AIDS

Phương án Khối 10 Khối11 Khối12 Chung Xếp

chung chăn gối 3 3,0 4 3,9 5 4,7 12 3,9 7

9 Qua ăn uống 1 1,0 1 1,0 3 2,8 5 1,6

10 Con ñường khác 6 5,9 2 2,0 3 2,8 11 3,5 8

Như vậy, qua bảng kết quả trên chúng tôi thấy rằng các em học sinh PTTH

nhận thức ñúng và chiếm tỷ lệ cao nhất ñó là các con ñường : tiêm chích ma tuý có

299 học sinh trả lời chiếm 96,1%; qua con ñường quan hệ tình dục có 284 học sinh

chọn chiếm 91,3 %; qua truyền máu và các sản phẩm của máu có 234 học sinh lựa

chọn chiếm 72,5%; qua con ñường từ mẹ truyền sang con có 284 học sinh chọn

chiếm 91,3% Đây là những người có nhận thức ñúng về con ñường lây truyền

nhiễm HIV/AIDS Vi rut HIV có nhiều trong máu, trong tinh dịch và dịch âm ñạo

của người bệnh Vì vậy HIV lây truyền qua ba con ñuờng chính : ñường tình dục,

ñường máu và từ mẹ sang con HIV lây qua ñường tình dục vì trong giao hợp thông

thường dương vật của người nam và âm ñạo của người nữ tiếp xúc với các dịch âm

ñạo của nhau Nếu người nam mang vi rut HIV thì HIV có thể ñi qua lớp niêm mạc

âm ñạo người nữ vào những mạch máu nhỏ li ti có rất nhiều dưới lớp niêm mạc

khiến người nữ bị nhiễm Nếu người nữ bị nhiễm HIV thì HIV có thể truyền sang

người nam qua niêm mạc ở lỗ dương vật hoặc qua lớp da bao phủ ở ñầu dương vật

ở phía ngoài Lớp da này mỏng nên trong khi giao hợp dễ bị những vết xước rất

nhỏ không nhận thấy tạo ñiều kiện cho HIV xâm nhập

Trong bảng hỏi chúng tôi chia ñường máu thành hai : tiêm chích ma tuý,

truyền máu và cac sản phẩm của máu Gộp chung hai phương án này lại thành một

con ñường lây nhiễm là ñường máu

Qua kết quả chúng tôi thu ñược ở bảng trên thì ña phần học sinh trường

PTTH Tây Thuỵ Anh ñều nhận thức ñúng ba con ñường chính dẫn ñến sự lây

nhiễm HIV Điều này chứng tỏ các em ñược tiếp cận thông tin về HIV thông qua

các phương tiện khác nhau là tương ñối chính xác Hoặc ñiều ñó có thể ñược lý giải

là do công tác tuyên truyền giáo dục của trường rất chú trọng ñến vấn ñề các con

ñường lây nhiễm HIV cho học sinh Đồng thời có thể mức ñộ quan tâm của học

sinh ñối với vấn ñề này tương ñối cao, các em có ý thức tìm hiểu về nó ñể có biện

pháp phòng tránh cho bản thân và cho xã hội

Tuy nhiên, vẫn còn một số lượng nhỏ số sinh viên cho rằng con ñường dẫn

ñến lây nhiễm HIV là do các loại muỗi và côn trùng ( 31 học sinh chiếm 10% ) ;

chăm sóc người nhiễm HIV ( 27 học sinh chiếm 8,7% ) ; qua ñường hô hấp ( 12

học sinh chiếm 3,2% ); qua ăn uống( 5 học sinh chiếm 1,6% ) và qua các con

ñường khác là 11 học sinh chiếm 3,5% Đây là những học sinh có nhận thức hoàn

toàn sai lầm về các con ñường lây nhiễm HIV Vi rut HIV chỉ có nhiều trong máu,

trong dịch âm ñạo, trong tinh dịch và trong sữa mẹ, còn trong các dịch khác của cơ

thể như nước mắt, nước bọt lượng vi rut HIV là không ñáng kể không ñủ ñể lây

truyền HIV Vì vậy các sinh hoạt thông thường không thể lây nhiễm HIV Muỗi là

kẻ thù mang ñến cho chúng ta nhiều thứ bệnh, nhưng ñối với loại vi rut HIV thì

muỗi không có khả năng truyền bệnh Vì vậy việc học sinh nhận thức muỗi và côn

trùng ñốt là con ñường lây nhiễm HIV là hoàn toàn sai lầm Sự hiểu biết thiếu

chính xác này có thể là do các em suy luận một cách chủ quan Có thể vì các em

nghĩ rằng HIV lây qua ñường máu mà muỗi ñốt thì có liên quan ñến máu nên các

em cho rằng bị muỗi ñốt người nhiễm HIV ñốt thì có thể dẫn ñến lây nhiễm HIV

Ngoài ra các con ñường như hô hấp, ăn uống ngủ chung giường, chung chăn gối (

mà không có quan hệ tình dục ) thì tất nhiên là không thể làm lây nhiễm HIV

Chăm sóc người nhiễm HIV chỉ cần cẩn thận một chút là cũng không thể lây nhiễm

HIV Bên cạnh ñó ở phương án số 8 là hôn nhau và ngủ chung giường thì cũng cần

phải nói thêm rằng: không thể khẳng ñịnh không lây nhiễm HIV nếu thực hiện hôn

sâu trong trường hợp hai người cùng bị loét, xước da ở trong miệng hay chảy máu

răng trong khi hôn sẽ có sự tiếp xúc máu mà một trong hai người bị nhiễm HIV Có

thể nói rằng vi rut HIV không dễ lây Đa số những việc chúng ta làm hàng ngày

ñều không lây Các em học sinh cần hiểu biết ñúng như vậy và có thái ñộ, hành vi

ñúng với người bị nhiễm HIV và cũng không cần lo lắng

Tuy số lượng học sinh nhận thức sai lệch kể trên tương ñối nhỏ nhưng cũng

là một ñiều ñáng trăn trở vì HIV/AIDS không còn mới mẻ gì với mỗi chúng ta, khi

mà cả thế giới ñang rầm rộ các phong trào phòng và chống AIDS, việc hiểu ñúng

ñắn về nó là môt ñiều thực sự cần thiết Đặc biệt, trong các trường PTTH càng cần

thiết phải ñẩy mạnh phong trào tuyên truyền phòng chống AIDS với những nội

dung cụ thể sâu sắc, phong phú hơn về AIDS ñể nâng cao nhận thức cho các em về

vấn ñề này Học sinh cần ñược trang bị tốt hơn nữa những kiến thức về con ñường

dẫn ñến lây nhiễm HIV

5 Truyền máu và các sản phẩm của máu 99 76,2 134 74,4

8 Hôn nhau nvà ngủ chung chăn gối 3 2,3 9 5,0

Về con ñường tiêm chích ma tuý mức ñộ chênh lệch về hiểu biết của học

sinh nam và học sinh nữ của trường là không ñáng kể ( 96,9% nam và 96,1% nữ)

Như vậy, cả nam và nữ ñều nhận thức rất tốt về con ñường tiêm chích ma tuý dẫn

ñến lây nhiễm HIV Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội, tệ nạn ma tuý

ngày càng gia tăng, kéo theo số người nhiễm HIV nhiều lên Các phương tiện thông

tin ñại chúng hàng ngày hàng giờ ñều nói ñến tiêm chích ma tuý là con ñường ngắn

nhất dẫn ñến lây nhiễm HIV Có lẽ vì thế mà cả học sinh nữ và học sinh nam ñều

lựa chọn phương án này với con số rất cao Tỷ lệ người nhiễm HIV qua tiêm chích

ma tuý là 20 % số trường hợp nhiễm

Về con ñường lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục cho thấy nam trả lời thấp

hơn nữ ( nam là 115 học sinh chiễm 88,5% và nữ là 168 học sinh chiếm 93,3% )

Quan hệ tình dục bừa bãi thì xác xuất gặp người nhiễm HIV là rất cao ñặc biệt là

quan hệ tình dục với gái mại dâm Các kiểu quan hệ tình dục dù khác giới hay ñồng

giới ñều có khả năng lây truyền HIV nếu một trong hai người mang trong mình con

vi rut này Tỷ lệ nhiễm HIV qua quan hệ tình dục là rất cao Các em học sinh cả

nam và nữ ñều nhận thức khá tốt về con ñường lây nhiễm này có thể là do gần ñây

trên các phương tiện thông tin ñại chúng ñặc biệt là trên ñài truyền hình nói rất

nhiều về con ñường lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục Hình thức tuyên truyền

ña dạng phong phú, ấn tượng ñặc biệt qua các bộ phim tuyên truyền khiến các em

có thể dễ tiếp thu vấn ñề hơn

Về con ñường lây truyền HIV từ mẹ sang con thì nữ có tỷ lệ nhận thức vấn

ñề này cao hơn nam : nữ có 167 học sinh lựa chọn chiếm 92,8% nam là 116 học

sinh chiếm 89,2% Khi người mẹ bị nhiễm HIV có thể truyền con vi rut này sang

cho con trong thời kỳ mang thai, hoặc có thể trong quá trình sinh ñẻ hay một phần

nhỏ là HIV có thể lây truyền khi mẹ cho con bú Tuy nhiên tỷ lệ nhiễm HIV từ mẹ

sang con chỉ chiếm 30% Có nghĩa là không phải bất cứ bà mẹ nào bị nhiễm HIV

khi sinh con ñều bị nhiễm vi rut này Nhận thức về vấn ñề này có sự chênh lệch

như vậy là do tương lai của các bạn nữ luôn phải thực hiện thiên chức làm mẹ nên

họ biết nhiều về con ñường lây nhiễm này cao hơn nam là tất nhiên và dễ hiểu

Như vậy, nhận thức về ñường lây truyền HIV của học sinh nữ nói chung cao

hơn nam ở các ñường lây truyền chính : mẹ sang con, tiêm chích ma tuý, quan hệ

tình dục

Về các con ñường khác như lây truyền do muỗi và côn trùng nam trả lời là

11 học sinh chiếm 8,5%, nữ là 20 học sinh chiếm 11,1% Lây truyền qua việc chăm

sóc người nhiễm HIV thì nam lại trả lời cao hơn 18 học sinh chiếm 13,8% trong khi

ñó nữ là 9 học sinh chiếm 5,0% Lây truyền qua ñường hô hấp nam là 4 học sinh

chiếm 3,1% và nữ là 6 học sinh chiếm 3,3% có một em không trả lời Qua con

ñường hôn nhau và ngủ chung chăn gối thì nam nhận thức tốt hơn hẳn nữ : ñộ

chênh lệch ở ñây là khá cao, chỉ có 3 học sinh nam ñồng tình với quan ñiểm này

chiếm 2,3% trong khi ñó nữ là 9 học sinh chiếm 5,0% Nhận thức về con ñường ăn

uống thì ñộ chênh lệch giữa nam và nữ là không ñáng kể : nam 2 học sinh chiếm