Nâng cao vai trò, vị trí của dư luận xã hội trong hoạt động pháp luật ở nước ta hiện nay

Một mặt, dư luận xã hội có thể tác động trực tiếp nhằm phê phán, lên án những hành vi vi phạm pháp luật, đạo đức, khuyên khích, cổ vũ những hành vi phù hợp với lợi ích chung, biểu dương

Mục lục.

Trang

3 Nâng cao vai trò, vị trí của dư luận xã hội trong hoạt động pháp luật

I.LỜI MỞ ĐẦU:

Trong xã hội, hay cuộc sống thường ngày luôn diễn ra những sự kiện, hiện tượng xã hội rất phong phú, đa dạng và phức tạp, và điều đặc biệt là có những sự việc, hiên tượng xã hội không chỉ một vài người, mà có khi là cả một nhóm người, thậm chí là cả xã hội bàn tán và có nhưng ý kiến đánh giá về sự việc,hiện tượng đó.Ý kiến đó cũng có thể là của một nhóm người, cũng có thể là ý kiến của một phần đông người dân trong xã hội Họ đưa ra các phán xét đánh giá về vụ việc Sự đánh giá đó chính là dư luận xã hội, vậy dư luận xã hội là gì? Các chức năng cơ bản của dư luận xã hội? và tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật như thế nào? Và để tìm hiểu kĩ hơn về vấn đề nay, em xin chon đề tài: Phân tích các chức năng cơ bản của dư luận xã hội? tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật?

Trên đây là bài làm của em, do năng lực bản thân còn nhiều khiếm khuyết nên bài làm của em còn nhiều hạn chế và có thể có sai sót, mong thầy cô giáo xem xét và đánh giá

Em xin chân thành cảm ơn!

II.NỘI DUNG:

Đã có rất nhiều định nghĩa vế dư luận xã hội, và định nghĩa đầy đủ đó là: dư luận xã hội là tập hợp các ý kiến, thái độ có tính chất phán xét, đánh giá của các nhóm xã hội hay của xã hội nói chung trước những vấn đề mang tính thời sự, có lien quan tới lợi ích chung, thu hút được sự qua tâm của nhiều người và được thể hiện trong các nhận định hoặc hành đọng thực tiễn của họ

Vậy dư luận xã hội có chức năng cơ bản gì? Các chức năng này tác động như thế nào tới đời sống xã hội.Đó la vấn đề chúng ta cần quan tâm, và dưới đây là các chức năng cơ bản quan trọng đó

1 Chức năng điều hòa các mối quan hệ xã hội.

Đây là chưc năng có ý nghĩa hết sức quan trọng, chính khái niệm điều hòa các mối quan hệ xã hội cho phép chúng ta hiểu được những tác động trực tiếp hay gián tiếp đến quan hệ giữa các nhom trong xã hội nhằm đạt được những hoạt động chung và sự chia sẻ, thừa nhận ccủa các nhóm xã hội Khi đã hình thành, dư luận

xã hôi biểu thị thái độ, quan điểm, cảm xúc, ý chí tập thể của đại đa số người trong cộng đồng, do nó có sức mạnh to lớn, điều đáng chú ý là trong lịch sử xã hội loài người, dư luận xã hội đã đóng vai trò điều hòa các mối quan hệ xã hội ngay cả khi

xã hội chưa có sự phân hóa giai cấp, chưa xuất hiện nhà nước và pháp luật, nghĩa

là trong xã hội nguyên thủy

Trên cơ sở các phán xét, đánh giá về các sự kiện, hiên tượng xã hôi xảy ra trong đời sống xã hội, dư luận xã hội góp phần hình thành các chuẩn mực xã hội, chỉ ra những việc nên lam, những điều nên tránh, điều chỉnh hành vi, cách sử xự của mọi người Nó làm cho các phong tục, tập quán đã hình thành trong quá khứ phát huy được vai trò, tác dụng trong xã hội hiện đại Dư luận xã hội đóng vai trò là “ người lính canh giữ”, bảo vệ quyền lợi, các giá trị phổ biến của xã hội cũng như các giá trị của lợi ích, cá nhân chính đáng của con người

Đối với đại đa số nhân dân, lợi ích quốc gia, dân tộc luôn có tầm quan trọng hàng đầu Mỗi khi quyền lợi, các giá trị của quốc gia, dân tộc hay của nhóm xã hội

bị xâm hại thì dư luận xã hội lập tức xuất hiện với thái độ lên án cực lực, phản đối gay gắt Mỗi khi các cá nhân hoặc nhóm xã hội nào đó có hành vi xâm phạm đến lợi ích quốc gia, dân tộc cũng như lợi ích đặc thù của nhóm xã hội, dư luận xã hội

cũng lập tức lên án, gây sức ép nhằm ngăn chặn hành vi đó Nhờ sự can thiêp kịp thời, dư luận xã hội góp phần duy trì trật tự xã hội, mối quan hệ hài hòa giữa cá nhân và xã hội cũng như giữa các nhóm xã hôi với nhau

1.1 Chức năng giáo dục.

Dư luận xã hội trước khi hình thành thương tác động vào ý thức con người, chi phối ý thức cá nhân, điều chỉnh nó phù hợp với ý chí chung của cộng đồng Nhờ có

uy tín lớn, sự khen hoặc chê, sự khuyên bảo củadư luận xã hội có ảnh hưởng mạnh

mẽ đến ý thức, hành vi của con người nhất àthế hệ trẻ Bằng sự khen hoặc chê, tán thành hoặc phản đối, sự khuyên can kịp thời đối với các hành vi phù hợp hoặc không phù hợp với các lợi ích, giá trị xã hội, nhất là giá tri đao đức,dư luận xã hội

có vai trò giáo dục cho thế hệ trẻ ý thức về sự đúng –sai, phải trái, thiện – ác, đẹp -xấu

Một mặt, dư luận xã hội có thể tác động trực tiếp nhằm phê phán, lên án những hành vi vi phạm pháp luật, đạo đức, khuyên khích, cổ vũ những hành vi phù hợp với lợi ích chung, biểu dương những tấm gương cao đẹp, trong trường hợp này, các

cá nhân hay nhóm xã hội sẽ có những hành vi đáp ứng đối với thái độ, sự đánh giá của dư luận xã hội, cụ thể là họ sẽ điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với các chuẩn mực xã hội chung

Mặt khác dư luận xã hội còn có tác động lâu dài đến việc xây dựng nhân cách của con người, tức là tác động đến quá trình xã hội hóa cá nhân Điều nay biểu thị mối quan hệ khăng khít giữa dư luận xã hội và các chuẩn mực xã hội Sự đánh giá của dư luận xã hội thường dựa trên những khuôn mẫu, chuẩn mực xã hội, hành vi

đã co sẵn và được thừa nhận rộng rãi trong cộng đồng xã hội Trải qua thời gian nhất định các cá nhân sẽ cảm nhận những điều nên làm và những điều không nên làm, những hành động, những cư xử chấp nhận được tròng cuộc sống chung của

họ Như vậy là đai đa số mọi người trong cộng đồng xã hội dều quan tâm xem dư luận xã hội đánh giá về ý thức, hành vi của mình như thế nào Từ đó, mỗi người đều cố khuynh hướng giữ gìn, bảo vệ những nhận xét, đánh giá tốt, khắc phục, sửa chữa những sai sót nhằm đáp ứng những đòi hỏi của dư luận xã hội đối với bả than mình

1.2 Chức năng giám sát tư vấn

Chức năng giám sát tư vấn được thể hiện rõ nét nhất khi đối tượng của dư luận

xã hội là các hoạt động của cơ quan nhà nước, chính quyền các cấp Trong tiến trình dân chủ hóa đời sống xã hội, những người dân bình thường ngày càng có cơ hội tham gia trực tiếp hay gián tiếp vào các mặt hoạt động, xây dựng và quản lý đất nước Người dân không chỉ bầu ra người đại diện cho quyền lợi của mình tại cơ quan dân cử mà còn thông qua dư luận xã hội, họ đánh giá, nhận xét về các chủ trương, chính sách của Nhà nước, hoạt động của bộ máy chính quyền Qua đó, dư luận xã hội thực hiên chức năng giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, các

tổ chức xã hội, gây sức ép lớn đối với tệ tham nhũng, quan lieu, tắc trách Trong các xã hội có nền dân chủ rộng rãi, công luận thường được coi là cơ quan quyền lực thứ tư Dư luận xã hội và báo chí được coi là kẻ thù của tệ tham nhũng, quan liêu cửa quyền vì dư luận xã hội và báo chí lúc nào cũng sẵn sàng lên án, tố cáo các hiện tương tiêu cực đó Trước những vấn đề nan bức xúc của cộng đồng, của đất nước, dư luận xã hội có thể đưa ra các đề nghị, khuyến cáo, các lời khuyên sáng suốt có tính chất tư vấn nhằm giải quyết tốt các vấn đề đặt ra đó.Để phát huy được vai trò, chức năng giám sát, tư vấn của dư luận xã hội cần phải chú ý các điểm: đảm bảo tính công khai của các công việc chung của đất nước, của xã hội và xây dựng cơ chế và hành lang pháp lý phù hợp, thuận tiện cho việc tiếp nhận và áp dụng các khuyến nghị, tư vấn đúng đắn của dư luận xã hội vào công tác quản lý các mặt của đời sống xã hội

2 Tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật

Trong bất kì một xã hội nào, dư luận xã hội cũng đều có những ảnh hưởng nhât định vàtrong nhiều trường hợp, còn có tác đông mạnh mẽ đến các quá trình chính trị, xã hội, đến việc quản lý, lãnh đạo xã hội sức mạnh của dư luận xã hội đã được thể hiện ngay trong xã hội nguyên thủy, điều đáng sợ nhất đối với mỗi thành viên trong xã hội nguyên thủy là bị dư luận xã hội lên án, bị cộng đồng ruồng bỏ Trong

xã hội có giai cấp, vai trò điều hoà các quan hệ xã hội của dư luận xã hội được thể hiện cùng với pháp luật Khi nói về pháp luật, theo C.Mác, dư luận xã hội là “kết quả của việc biến ý thức xã hội thành sức mạnh xã hội… nhờ có các pháp luật chung do chính quyền nhà nước thi hành” Sự khẳng định của C.Mác cho chúng ta chiếc chìa khóa để hiểu biết về cơ chế biến đổi dư luận xã hội thành sức mạnh xã hội và chỉ ra sự ảnh hưởng của dư luận xã hội đối với hoạt động xây dựng pháp luật, thực hiện và áp dụng pháp luật

Dư luận xã hội có vai trò và tác động quan trọng đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội như kinh tế, chính trị, đạo đức, pháp luật, văn hóa, giao dục… trong đó phải kể đến tác động của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật Trong

xã hội hiện nay, dư luận xã hội là một trong những công cụ điều chỉnh quan hệ xã hội quan trọng, nó có tác động qua lại với công cụ điều chỉnh xã hội khác Đặc biệt

là pháp luật, sự tác đông qua lại giữa dư luận xã hội và pháp luật diễn ra trên nhiều phương diện khác nhau, với nhưng công cụ khác nhau.Với tư cách là công cụ điều chỉnh quan hệ xã hội, dư luận xã hội hỗ trợ cùng pháp luật trong việc điều chỉnh hành vi con người, duy trì trật tự trong toàn xã hội, cũng như trong mỗi cộng đồng Mặc là công cụ điều chỉnh quan hệ xã hội nhưng dư luận xã hội tồn tại dưới dạng các quan điểm, nhận xét Do vậy tác dụng điều chỉnh của dư luận xã hội phần nhiều mang tính chất nhất thời, không bền vững thông thường dư luận xã hội nổi lên rồi sau một thời gian nhất định lại lắng xuốngvà tác dụng của nó sẽ giảm dần Mặt khác dư luận xã hội rất gần gũi và trong nhiều trường hợp nó là một phần của ý thức pháp luật khi nó đánh giá, phán xét các vấn đề có liên quan đến pháp luật và hành vi pháp luật của tổ chức, cá nhân trong xã hội Dư luận xã hội về một vấn đề, hiên tượng pháp lý nào đó đã chứ đựng trong nó những quan điểm, tư tưởng pháp lý củ chủ thể đối với điều đó, những phán xét của dư luận xã hội cũng chính là là thái độ, tình cảm của họ đối với hiện tượng pháp lý đó Sự gắn bó khăng khít không thể tách rời giữa dư luận xã hội và ý thức xã hội cho thấy nếu ý thức pháp luật xã hội cao, trình độ hiểu biết và đánh giá các hiện tượng chính trị - pháp

lý của nhân dân chính xá, đầy đủ thì sẽ góp phần hình thành trong xã hội nhưng dư luận đúng đắn đối với các quy định pháp luật và quá trình điều chỉnh pháp luật Ngược lại, nếu ý thức pháp luật xã hội thấp thì có thể dẫn đến hình thành trong xã hội những dư luận xã hội không đúng về các hiện tượng pháp lý nhất định

- Đối với hoạt động xây dựng pháp luật, dư luận xã hội có ảnh hưởng và tác động quan trọng tới hoạt động này, sự ảnh hương đó thể hiện ở những phương diện sau:

Thứ nhất, dư luận xã hội là sự thể hiện lợi ích chung thông qua tiếng nói chung của nhân dân, nó là diều kiện cần thiết để các tầng lớp nhân dân phát huy quyền làm chủ, mở rộng nền dân chủ xã hội, tích cực tham gia vào các hoạt động xây dựng pháp luật.Các tầng lớp nhân dân là chủ thể rộng rãi của hoạt động xây dựng pháp luật

Thứ hai, dư luận xã hội là nguồn thông tin phản hồi có ý nghĩa rất quan trọng và thiết thực đối với quá trình xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật, đối với việc ban hành các quyết định của các cá nhân, nhà chưc trách có thẩm quyền Để có được các văn bản pháp luật sát thưc tế, các văn bản quyết định hành chính đúng đắn, có tính khả thi cao, trước khi xây dựng, soạn thảo các dự án luật hay ban hành các quyết định, các cơ quan lập pháp, các cơ quan quản lý phải nắm bắt được thực trạng tư tưởng, tâm lý của các đối tượng xã hội mà văn bản pháp luật, quyế định nhằm vào.Mọi chủ trương chính sách pháp luật khó có thể trở thành hiện thực nếu không hợp lòng dân, không được nhân dân ủng hộ khi đã có được các dự án luật, các thông tin phản hồi lại càng quan trọng Moi vướng mắc, lệch lạc trong quá trình triển khai, thực hiện các văn bản pháp luật, do nhiều yếu tố khó lường trước, đều được bộc lộ qua dư luận xã hội Dư luận xã hội là một trong những cơ sở thông tin phản hồi giúp các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đưa ra các văn bản, quyết định hợp lòng dân Dư luận xã hội có tác dụng phát hiện những thiếu hụt, những kẽ hở trong các văn bản quy phạm pháp luật, giúp cho nhà nước có biện pháp sửa đổi, bổ sung và điều chỉnh một cách kịp thời các văn bản pháp luật còn khiếm khuyết, tháo gỡ các vướng mắc, khó khan phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện pháp luật

Thứ ba, dư luận xã hội không mang tính pháp lý nhưng nó lại có sức mạnh rất

to lớn trong việc định hướng và điều chỉnh hành vi, haotj động của các thành viên trong xã hội Trong hoạt động xây dựng pháp luật, cáccá nhân nhà chức trách có thẩm quyền, với tư cách chủ thể xây dựng pháp luật, cần phải biết lắng nghe dư luận xã hội một cách nghiêm túc và phân tích nó một cách khoa học để có thể rut

ra được nhưng kết luận chính xác về thực trạng của những lĩnh vực quan hệ xã hội đang cần có pháp luật điều chỉnh Nhờ đó, Nhà nước có thể ban hành pháp luật một cách kịp thời, đồng bộ và hiệu quả, tác động đúng phạm vi, đúng đối tượng cần điều chỉnh, góp phần tăng cường vai trò và hiệu lực của công tác quản lý xã hội bằng pháp luật

-Đối với hoạt động thực hiện và áp dụng pháp luật, dư luận xã hội có tá dụng như là cố vấn về mặt tinh thần cho việc tiến hành các hoạt động thực hiện và áp dụng pháp luật của các cơ quan hay nhà chức trách có thẩm quyền

Hoạt động thực hiện và áp dụng pháp luật đương nhiên phải trên cơ sở pháp luật, nhưng nếu được sự đồng tình ủng hộ củ dư luận xã hội thì hiệu quả sẽ rấtcao,

tuy nhiên, trong quá trình xây dựng pháp luật không phải khi nào cũng lường trước được mọi tình huống hay hoàn cảnh có thể xay ra trong thực tế, do vậy khi tổ chức thực hiện pháp luật các cơ quan nhà nước co thẩm quyền cần chú ý tới dư luận xã hội, xem xã hội đồng tình, ủng hộ hay phản đối hoạt động đó của cơ quan hay nhà chưc trách có thẩm quyền Dư luận xã hội cũng có thể tác động, đòi hỏi các cơ quan tổ chức, thực hiện pháp luật cân nhắc xem xét lại hành vi, quyết định áp dụng pháp luật của mình, thậm chí có thể tạm dừng các hoạt đông đó

Trong hoạt động xét xử của tòa án hay hoạt động truy cứu trách nhiệm pháp lý của các cơ quan, nhà chức trách có thẩm quyền là những hoạt động luôn gây được

sự chú ý của dư luận xã hội, nhất là các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình hoặc những vụ án tham nhũng hối lộ có sự tham gia của những cán bộ, công chức giữ những cương vị quan trọng trong bộ máy của Đảng và Nhà nước Quần chúng nhân dân thường quan tâm xem việc xử lý cuẩ cơ quan bảo vệ pháp luật có nghiêm minh, có công bằng hay không, có biểu hiện của sự bao che nương nhẹ hay không

Dư luận xã hội luôn có sự nhận xét, phán xét về tính công bằng, đúng đắn, tính chính xác trong hoạt động, quyết định của cơ quan có thẩm quyền, hành vi của những người có chức vụ, quyền hạn, từ đó thể hiện thái độ đồng tình ủng hộ hay phê phán, tẩy chay chúng Và không chỉ dừng lại ở việc đánh giá hành vi củ những người có trách nhiệm quyền hạn mà dư luận xã hội còn đánh giá, phán quyết về cả thái độ, tác phong, đạo đức của những người đó

Như vậy dư luận xã hội có vai trò như một công cụ thẩm định bản than nội dung pháp luật và các hoạt động pháp luật, một phương tiện để phat huy quyền làm chủ của nhân dân trong lĩnh vực hoạt động pháp luật Dư luận còn góp phần làm cho văn hóa pháp lý ứng xử ngày một tốt hơn, tọa ra sự hiểu biết, thông cảm lẫn nhau giữa nhân dân và những người giữ chức vụ, quyền hạn, tạo ra không khí hòa thuận trong các hoạt động xã hội, sự gắn bó của công dân trong công việc nhà nước

3.Nâng cao vai trò, vị trí của dư luận xã hội trong hoạt động pháp luật ở nước ta hiện nay.

Ở một mứ độ nào đó, vai trò vị trí của dư luận trong đời sống xã hội là rất quan trọng, song lâu nay việc nghiên cứu về dư luận xã hội trong xã hội, đặc biệt là

những tác động qua lại giữa dư luận xã hội và pháp luật trong nước ta có phần chua được quan tâm đúng mức Trong điều kiện xây dựng hà nước pháp quyền và nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì pháp luật không chỉ là sự áp đặt

từ ý chí nhà nướcmà trong nó phải thể hiện được ý chí nguyện vọng của các đối tượng tam gia thi trường, phải thực hiện pháp luật nên việc nghiên cứu dư luận xã hội đẻ phục vụ các hoạt động pháp luật lại càng cần thiết và được đẩy mạnh hơn

Để làm được việc này cần đòi hỏi sự quan tâm đúng mức của các cấp, các nghành tới dư luận xã hội, không xem thường, coi nhẹ dư luận xã hội, cần đẩy mạnh tập trung nghiên cứu đầy đủ hơn về dư luận xã hội, những mặt tích cực va han chế của

nó, khai thác nó phục vụ các hoạt động kinh tế - xã hội của đất nước Việc coi trọng dư luận xã hội phải được xem là những biểu hiện của nền dân chủ xã hội Đó

là điều kiện cần thiết để nhân dân phát huy quyền làm chủ của mình, để mở rộng nền dân chủ xã hội Thông qua dư luận xã hội nhân dân có điều kiện bày tỏ quan điểm của mình về các vấn đề kinh tế chính trị, pháp luật, đạo đức, xã hội…vv Các

cơ quan nhà nước, các cán bộ, công chức phải biết dựa vào dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân có thể qua con đường chính thức do pháp luật quy định, nhưng cũng có thể qua con đường dư luận xã hội Để phát huy vai trò tích cực của dư luận xã hội cần công khai minh bạch hóa các chính sách các hoạt động của Nhà nước và xã hội, đặc biệt là các chính sách pháp luật có liên quan đến đông đảo quấn chúng nhân dân đến sự phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa quan trọng của đất nước

III Kết luận

Như vậy, dư luận xã hội đã có những ảnh hưởng rất quan trọng trong đời sống

xã hội, đã có những ảnh hưởg tốt tới lĩnh vực pháp luật, và mỗi người chúng ta đang sống trong xã hội và cần phải nhận thức được vai trò, ý nghĩa của dư luận xã hội, và chính bản thân mỗi người cũng cần phải có những kiến thức xã hội cơ bản,

để khi đánh giá, phán xét về một vấn đề của xã hội thi mỗi người chúng ta có cái nhìn khách quan, đưa ra được những nhận xét và phán xét đúng đắn, giúp cho xã hội tiến bộ và phát triển hơn