Thực hiện cơ chế “một cửa” thực chất là cơ quan hành chính nhà nước tạo ra một cơ sở pháp lý mới trong việc giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước với tổ chức và công dân, đồng thời tạo ra
Trang 1THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC
HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ “MỘT CỬA” Ở UỶ BAN NHÂN DÂN
TỈNH BẮC GIANG HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC
HÀ NỘI – 2007
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc thực hiện pháp luật về
giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”.
1.1 Khái niệm, đặc điểm thực hiện pháp luật về giải
quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”.
1.2 Yêu cầu và những điều kiện bảo đảm thực hiện pháp
luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”
1.3 Vai trò của việc thực hiện pháp luật về giải quyết thủ
tục hành chính theo cơ chế “một cửa”
Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết
thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” ở UBND tỉnh Bắc
Giang.
2.1 Những kết quả trong cải cách hành chính và thực
hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế
“một cửa” ở UBND tỉnh Bắc Giang.
2.2 Những bất cập, hạn chế trong việc thực hiện pháp
luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” ở
UBND tỉnh Bắc Giang.
2.3 Nguyên nhân của những bất cập, hạn chế trong việc
thực hiện pháp luật và giải quyết thủ tục hành chính theo cơ
chế “một cửa” ở UBND tỉnh Bắc Giang.
Chương 3: Phương hướng và giải pháp bảo đảm thực hiện
pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”
Trang
413
84
Trang 3ở UBND tỉnh Bắc Giang hiện nay.
3.1 Phương hướng bảo đảm thực hiện pháp luật về giải
quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”.
3.2 Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về giải
quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” ở UBND tỉnh
Bắc Giang hiện nay
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
84 88
114 117 119
Trang 4MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài:
Cải cách hành chính nhà nước luôn là một trong những chủ trươnglớn của Đảng và Nhà nước ta, nhất là từ khi nước ta tiến hành công cuộcđổi mới nhằm xây dựng một nền hành chính trong sạch, sử dụng đúngquyền lực và từng bước hiện đại để quản lý có hiệu quả công việc củaNhà nước, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển lành mạnh, xây dựng nếpsống và làm việc theo pháp luật Mặt khác, dưới sự lãnh đạo của Đảng,Nhà nước ta đang xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN,đây là nhiệm vụ mới và rất khó khăn đòi hỏi Nhà nước không ngừngphải đổi mới cả về tổ chức và hoạt động nhằm đáp ứng những yêu cầucủa đất nước đặt ra
Để công cuộc cải cách hành chính Nhà nước có hiệu quả thì mộttrong những nhiệm vụ quan trọng là phải cải cách một bước cơ bản cácthủ tục hành chính Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trungương Đảng (khoá VII), ngày 23/01/1995 về tiếp tục xây dựng và hoànthiện Nhà nước Cộng hoà XHCN Việt Nam, trọng tâm là cải cách một
bước nền hành chính đã chỉ rõ: “ Tập trung cải cách thủ tục trong tất cả
các lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống và sản xuất kinh doanh của nhân dân Qui định chế độ công vụ và qui chế phối hợp của các cơ quan
có trách nhiệm giải quyết công việc của dân một cách công khai, minh bạch, chống cửa quyền”.
Trong những năm qua, từ khi có Nghị quyết về cải cách hànhchính của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thủ tướng Chính phủ đãquyết định phê duyệt chương trình tổng thể cải cách hành chính giai
Trang 5đoạn 2001 – 2010 Từ đó đến nay, các cấp chính quyền đã tiến hànhđược nhiều việc: Từ phân cấp, định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn
và trách nhiệm của chính quyền các cấp đối với các hoạt động kinh tế
-xã hội, an ninh, quốc phòng… đến giải quyết mối quan hệ giữa Nhànước với các tổ chức và công dân Song trên thực tế, công việc cải cáchhành chính còn diễn ra chậm và bất cập so với yêu cầu phát triển của đấtnước trong tiến trình hội nhập với nền kinh tế thế giới… Một trongnhững mấu chốt của cải cách thủ tục hành chính, là làm sao các thủ tụchành chính đơn giản, tiện lợi và chống được tiêu cực Điều này có ýnghĩa: nếu như các công việc có liên quan đến tổ chức và công dân chỉqua “một cửa” được thực hiện tốt thì cũng có nghĩa là cơ quan hànhchính nhà nước đã dỡ bỏ những tấm rào chắn bấy lâu nay gây nhiều bứcxúc, cản trở phát triển Trong thực tế, khi muốn giải quyết một việc cụthể nào đều phải qua nhiều bước trung gian, thủ tục rườm rà, không íttrường hợp cán bộ, công chức sách nhiễu, tiêu cực, gây khó khăn đã làmxói mòn lòng tin của tổ chức và công dân đối với Nhà nước Thực hiện
cơ chế “một cửa” thực chất là cơ quan hành chính nhà nước tạo ra một
cơ sở pháp lý mới trong việc giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước với
tổ chức và công dân, đồng thời tạo ra một quan niệm mới: cơ quan hànhchính nhà nước có nhiệm vụ chủ yếu là phục vụ các tổ chức và côngdân để đem lại sự phát triển – nó hoàn toàn trái ngược với quan niệm lâunay cho rằng cơ quan hành chính nhà nước chỉ duy nhất có nhiệm vụ đạidiện cho quyền lực nhà nước làm nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, cho phép,ban phát các quyền cho tổ chức và công dân… mà những quyền đó thựcchất là quyền của tổ chức và công dân đã được Hiến pháp và pháp luậtqui định
Trang 6Với ý nghĩa và tầm quan trọng của cơ chế “một cửa”, ngày04/9/2003 Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 181/QĐ-TTg vềviệc ban hành qui chế thực hiện cơ chế “một cửa” tại cơ quan hành chínhnhà nước ở địa phương Từ khi có qui chế ra đời, nhiều cấp chính quyền
từ cơ sở đến tỉnh đã tổ chức triển khai thực hiện, xây dựng đề án và đãđược các cấp có thẩm quyền phê duyệt… Nhưng vấn đề thực hiện cơ chế
“một cửa” vào giải quyết công việc hành chính ở UBND tỉnh một cáchđồng bộ, hiệu quả như thế nào? Cần có những giải pháp gì để cơ chế
“một cửa” thực sự là khâu đột phá, góp phần cải cách thủ tục hànhchính, nhằm xây dựng một nền hành chính dân chủ, minh bạch, trongsạch, hiện đại, hoạt động có hiệu quả theo các nguyên tắc xây dựng Nhànước pháp quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng thì việc áp dụng mô hình
cơ chế “một cửa” trong giải quyết các thủ tục hành chính có ý nghĩađặc biệt quan trọng cả về lý luận và thực tiễn trong giai đoạn cách mạnghiện nay
Với cách đặt vấn đề trên, tôi chọn đề tài: “Thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” ở Uỷ ban nhân dân tỉnh Bắc Giang hiện nay” làm luận văn thạc sỹ luật học tại Học
viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
2 Tình hình nghiên cứu:
Vấn đề nhà nước, vấn đề cải cách hành chính trong đó có thủ tụchành chính liên quan đến thực hiện cơ chế “một cửa” đã được nhiềulãnh tụ, các nhà khoa học ở các cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học pháp
lý và quản lý hành chính, các vụ và cán bộ khoa học, lãnh đạo ở Bộ Nội
vụ nghiên cứu, trong đó đáng chú ý một số công trình nghiên cứu sau:
- Lênin toàn tập - tập 45 – Nxb Tiến bộ Mátxcơva, 1978
Trang 7Hồ Chí Minh (1995) toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị Quốc gia, HàNội.
- Trần Ngọc Đường (1999), “ Chủ động cải cách bộ máy nhà nướctrong xu thế của thời đại”, nghiên cứu lý luận (3), [trang 13-15]
- Nguyễn Ngọc Hiến (2001), giải pháp thúc đẩy cải cách hànhchính ở Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
- Tô Tử Hạ (1998), công chức và vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộcông chức, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
- Nguyễn Văn Mạnh (2000), “ Cải cách nền hành chính nhà nước,thực trạng và giải pháp”, Lý luận chính trị (2), [trang 14-17]
- Lê Hữu Nghĩa (2000), “ Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa với việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước ta hiện nay”,Quản lý nhà nước (8), [trang 6 – 8]
- Đào Trí Úc (1995), “ Những vấn đề lý luận cơ bản về nhà nước
và pháp luật, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
- Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam (2002), Trường Đại họcLuật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
- Đinh Duy Hoà (2001), Yếu tố con người trong cải cách hànhchính, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
- Nguyễn Văn Thâm (2000), Những nguyên nhân ảnh hưởng đếnquá trình cải cách hành chính, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
- Nguyễn Thị Hồi (2005), tư tưởng phân chia quyền lực nhà nướcvới việc tổ chức bộ máy nhà nước ở một số nước, Nxb Tư pháp, Hà Nội
- Đặng Đình Tân (2006), thể chế Đảng cầm quyền một số vấn đề
Trang 8lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
- Ngoài ra còn một số bài báo trên các Tạp chí cũng đề cập đếnvấn đề cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa”
Mặc dù, Quyết định 181/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ
đã ban hành qui chế “một cửa” nhưng cho đến nay vẫn chưa có côngtrình nghiên cứu nào phân tích một cách có hệ thống và việc áp dụngQuyết định trên ở cấp tỉnh như thế nào để có hiệu quả? sự liên thông vàphối hợp giữa các cơ quan hành chính ra sao? thực trạng và những vấn
đề phát sinh như thế nào? những vấn đề gì cần được qui định cụ thể vàkhông để chồng chéo? vấn đề con người trong thực hiện pháp luật theo
cơ chế “một cửa”? việc áp dụng khoa học công nghệ thông tin trongthực hiện? Phân tích khoa học các yếu tố trên để tìm ra các nhiệm vụ vàgiải pháp khắc phục nhằm làm cho việc thực hiện pháp luật về giải quyếtthủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” trở thành điểm nhấn có tínhchất đột phá trong việc đổi mới trình tự và thực hiện các thủ tục hànhchính một cách nhanh chóng, thuận lợi đúng pháp luật ở các cơ quanhành chính cấp tỉnh, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả cho việcthúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển; huy động mọi nguồn lực xây dựngtỉnh, từng bước khắc phục tệ quan liêu, phiền hà, xây dựng mối quan hệgiữa cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương với tổ chức và công dântrên địa bàn ngày càng tốt hơn
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn:
- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, mục đích của luậnvăn nhằm: nghiên cứu, đề xuất và luận chứng các giải pháp bảo đảmthực hiện pháp luật về giải quyết các thủ tục hành chính theo cơ chế
“một cửa” tại các cơ quan hành chính thuộc UBND tỉnh Bắc Giang đáp
Trang 9ứng với yêu cầu cải cách hành chính nhà nước hiện nay.
Để phù hợp với mục tiêu trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụsau:
- Nghiên cứu những cơ sở lý luận việc thực hiện pháp luật về giảiquyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” như: khái niệm thủ tụchành chính; khái niệm pháp luật giải quyết thủ tục hành chính; kháiniệm, đặc điểm của việc thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hànhchính theo cơ chế “một cửa”; yêu cầu, những nhân tố bảo đảm và vai tròcủa việc thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế
“một cửa”
- Đánh giá những thành tựu đã đạt được và những tồn tại trongthực hiện pháp luật giải quyết các thủ tục hành chính theo cơ chế “mộtcửa” trong thời gian qua của cơ quan hành chính ở Bắc Giang
- Đề xuất các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyếtthủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” trong thời gian tới ở tỉnh BắcGiang
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Do luận văn nghiên cứu một vấn đề tương đối cụ thể nên đối
tượng nghiên cứu của luận văn là: “Những vấn đề lý luận thực hiện pháp luật về giải quyết các thủ tục hành chính theo cơ chế “ một cửa”.
- Thực tiễn thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chínhtheo cơ chế “một cửa” ở UBND tỉnh Bắc Giang
- Những giải pháp chủ yếu để thực hiện pháp luật về giải quyết thủtục hành chính theo cơ chế “một cửa” tại cơ quan hành chính là UBNDtỉnh Bắc Giang, thời gian từ năm 2003 đến nay
Trang 105 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:
Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin; tưtưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật; các quan điểm của ĐảngCộng sản Việt Nam về đổi mới, xây dựng và hoàn thiện nhà nước phápquyền XHCN; nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; vềcải cách hành chính; về cơ chế “một cửa” trong giải quyết thủ tục hànhchính
Phương pháp cụ thể được sử dụng để nghiên cứu trong luận văn làphương pháp điều tra, khảo sát và so sánh để đánh giá thực trạng cũngnhư đề ra các giải pháp một cách chính xác, khoa học Luận văn cũng sửdụng các phương pháp của triết học Mác - Lênin, chủ yếu là các phươngpháp kết hợp lý luận với thực tiễn; phân tích và tổng hợp, lịch sử cụ thể
và sử dụng một số phương pháp khác của xã hội học, khoa học hệ thống
6 Những điểm mới của luận văn:
Luận văn có những điểm mới sau:
Một là, về lý luận, luận văn tập trung phân tích đặc điểm, các yêu
cầu, nhân tố bảo đảm và vai trò của thực hiện pháp luật về giải quyết cácthủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”
Hai là, luận văn đưa ra một số biện pháp để thực hiện pháp luật
giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” đảm bảo tính pháp
lý, hiệu quả, minh bạch và sự phối hợp giữa các cơ quan hành chínhnhằm loại bỏ những thủ tục rườm rà, chồng chéo dễ bị lợi dụng để sáchnhiễu, gây khó khăn cho tổ chức và công dân
Ba là, luận văn đề cập đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công
chức tiếp nhận và giải quyết công việc có phẩm chất đạo đức tốt, thái độ
Trang 11và tinh thần trách nhiệm cao, nghiệp vụ chuyên môn vững vàng để thammưu, đề xuất và thực hiện nhiệm vụ; đồng thời qui định trách nhiệm củangười có thẩm quyền và thực hiện nhiệm vụ để từ đó có hình thức khenthưởng những tập thể và cá nhân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đượcgiao; xử lý nghiêm những tập thể; người có thẩm quyền và công chức cóhành vi hách dịch, sách nhiễu, vô trách nhiệm.
Bốn là, luận văn đặt ra việc kiến nghị, đề xuất để từng bước
chuyên nghiệp hoá việc thực hiện pháp luật giải quyết thủ tục hành chínhtheo cơ chế “một cửa” nhằm nâng cao hiệu quả xử lý, công khai hoá việc
xử lý trong các cơ quan hành chính
Cả 4 nội dung trên, các văn bản của Chính phủ mới đề cập đếnnguyên tắc và phương hướng, nhưng cơ sở lý luận, vai trò của thực hiệnpháp luật giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, đồngthời vận dụng nó như thế nào? biện pháp gì để thực hiện thì chưa đề ra -
đó chính là điểm mới và có ý nghĩa thiết thực trong việc thực hiện phápluật giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” được đề ratrong luận văn, hy vọng góp phần nhỏ vào cải cách hành chính ở chínhquyền tỉnh Bắc Giang
7 Ý nghĩa của luận văn:
Ở một mức độ nhất định, kết quả nghiên cứu của luận văn có thể
sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ trực tiếp việc áp dụng và nângcao chất lượng thực hiện pháp luật giải quyết thủ tục hành chính theo cơchế “một cửa” ở cơ quan hành chính cấp tỉnh, nhất là thấy rõ những hạnchế và giải quyết những vương mắc còn nảy sinh nhằm thực hiện tốt hơn
cơ chế “một cửa” hiện nay
Trang 12- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quanhành chính cấp huyện và xã, cho nhiệm vụ cải cách hành chính nóichung; đồng thời góp phần xây dựng kỹ năng nghề nghiệp, ý thức tráchnhiệm của cán bộ, công chức trước yêu cầu thực hiện công cuộc cải cáchhành chính nhà nước hiện nay.
8 Kết cấu của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận văn gồm 3 chương
và 8 tiết
Trang 13Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
VỀ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO
Trong hoạt động của Nhà nước, có những qui tắc pháp lý qui định
về trình tự thực hiện thẩm quyền của cơ quan nhà nước trong việc giảiquyết nhiệm vụ của nhà nước và công việc có liên quan đến cá nhân hay
tổ chức, bằng nhiều công việc, với nhiều qui tắc pháp lý đã hình thànhmột hệ thống qui phạm thủ tục; các qui phạm thủ tục đó là những qui tắcbắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như cán bộ, công chức nhà nước,các tổ chức và cá nhân phải tuân thủ thực hiện trong quá trình giải quyếtcông việc thuộc chức năng của mình Thí dụ: trong quá trình làm luật cócác qui phạm thủ tục làm hiến pháp và các luật; trong quá trình giảiquyết các vụ án hình sự, dân sự đều có trình tự thủ tục hay còn gọi là cácthủ tục tố tụng để giải quyết các vụ án đó Còn trong thủ tục hành chínhđược thực hiện bởi người có thẩm quyền trong quản lý hành chính nhànước, nhưng không phải được thực hiện tùy tiện mà thực hiện do các qui
Trang 14phạm pháp luật của thủ tục hành chính qui định Do đặc thù của quản lýnhà nước là hoạt động đa dạng, phức tạp với các hình thức hoạt độngđược pháp luật qui định chặt chẽ; bao gồm những hoạt động chủ động,sáng tạo theo các định hướng, nguyên tắc pháp lý nhằm tổ chức đời sống
xã hội theo pháp luật thông qua cơ chế áp dụng qui phạm pháp luật đểđưa ra các quyết định hành chính và thực hiện các hành vi hành chínhtrực tiếp, tức là các hành vi đó được thực hiện liên tục, thường xuyênhàng ngày để giải quyết công việc nhà nước trong các lĩnh vực, tronglãnh thổ hành chính và hoạt động cưỡng chế hành chính trong các trườnghợp do pháp luật qui định Hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau vềthủ tục hành chính, nhưng có quan niệm chung nhất: đó chính là trình tựgiải quyết công việc kế tiếp nhau theo thứ tự thời gian và không giannhằm thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước Do tính đa dạngcủa quản lý hành chính nhà nước nên có rất nhiều loại thủ tục hànhchính Tuy nhiên, các loại thủ tục đó đều có những đặc điểm chung,được thể hiện sau đây:
Thủ tục hành chính là trình tự thực hiện thẩm quyền trong quản lýhành chính nhà nước Thủ tục hành chính do pháp luật hành chính quiđịnh và có tính chất bắt buộc đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân
Thủ tục hành chính là thủ tục viết, hoạt động quản lý hành chínhnhà nước được thực hiện chủ yếu tại văn phòng công sở nhà nước và kếtquả được thể hiện chủ yếu bằng văn bản
Thủ tục hành chính được thực hiện bởi nhiều cơ quan và người cóthẩm quyền, các cán bộ, công chức hành chính là những chủ thể tiếnhành thủ tục hành chính theo qui định của pháp luật
Thủ tục hành chính là thủ tục giải quyết công việc nội bộ nhà nước
và của các tổ chức, cá nhân khác nhau cho nên có nhiều loại thủ tục hànhchính khác nhau chẳng hạn: thủ tục xin cấp tiền khác với thủ tục xin cấp
Trang 15b) Khái niệm pháp luật giải quyết thủ tục hành chính.
Pháp luật giải quyết thủ tục hành chính là một phạm trù rộng, nókhông chỉ chứa đựng các qui phạm thủ tục hành chính mà còn chứađựng các yếu tố chính trị - xã hội, điều kiện, đặc điểm, lịch sử, tự nhiên
ở mỗi vùng miền nhưng đều thống nhất chung về nguyên tắc Vì vậy,việc đảm bảo pháp luật giải quyết thủ tục hành chính được củng cố, tăngcường và hoàn thiện là yêu cầu khách quan trong quá trình cải cách hànhchính nhằm xây dựng nhà nước XHCN của nhân dân, do nhân dân và vìnhân dân
Nội dung của pháp luật giải quyết thủ tục hành chính bao gồmnhiều lĩnh vực rất phong phú, trong thực hiện quyền hành pháp của cơquan quản lý nhà nước có thẩm quyền có bao nhiêu lĩnh vực thì có bấynhiêu loại các trình tự, các qui định để giải quyết tương ứng với các lĩnhvực đó; do mỗi lĩnh vực, chuyên ngành đều có tính chất, đặc thù mà cần
có sự quản lý khác nhau Tuy nhiên, pháp luật giải quyết các thủ tụchành chính cũng phải dựa theo nguyên tắc chung nhất đó là dựa trên nộidung của các văn bản qui phạm pháp luật, nhà quản lý phải xây dựngđược hệ thống các trình tự, thủ tục đảm bảo được nội dung pháp luật quiđịnh, hướng các trình tự, thủ tục qui định đó vào việc quản lý hành
Trang 16chính, có lợi cho phát triển chung và chuyên ngành Hay nói một cáchkhác là: nói đến pháp luật giải quyết thủ tục hành chính nhà nước là nóiđến những qui phạm pháp luật để đảm bảo trật tự, trình tự, thủ tục giảiquyết công việc trong thẩm quyền nhằm đảm bảo trật tự, trình tự, thủ tụcgiải quyết công việc trong lĩnh vực hành pháp nhằm bảo vệ, thực hiệncác quyền và lợi ích hợp pháp của nhà nước, tổ chức và công dân.
Từ những phân tích trên cho thấy, pháp luật giải quyết thủ tụchành chính cũng có những đặc điểm sau:
Thứ nhất, pháp luật giải quyết thủ tục hành chính do các cơ quan
quản lý hành chính nhà nước có thẩm quyền ban hành, được thể hiệndưới hình thức văn bản qui phạm pháp luật có tính chất bắt buộc đối vớicác cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan
Thứ hai, pháp luật giải quyết thủ tục hành chính không có tính ổn
định, lâu bền mà phụ thuộc vào các yếu tố chính trị - xã hội và yêu cầucủa người có thẩm quyền nhằm thay đổi phương pháp, mục tiêu, đốitượng được quản lý
Thứ ba, pháp luật giải quyết thủ tục hành chính được thể hiện ở
nhiều cơ quan hành chính nhà nước khác nhau, có những công việc cóliên quan và được nhiều cơ quan giải quyết nên nó có đặc điểm liênthông giữa các cơ quan trong quá trình tổ chức thực hiện
Thứ tư, pháp luật giải quyết thủ tục hành chính được thể hiện công
khai như: công khai các loại thủ tục hành chính để nhân dân biết, đồngthời khi thực hiện các thủ tục phải đảm bảo công khai, trừ trường hợppháp luật qui định phải bí mật theo qui định chung hoặc theo đề nghịhợp pháp của các bên tham gia
Từ những nhân tố phân tích trên, có thể hiểu: Pháp luật giải quyết thủ tục hành chính là tổng thể các qui phạm pháp luật do cơ quan nhà
Trang 17nước có thẩm quyền ban hành, qui định về trình tự, thủ tục, nội dung, cách thức để giải quyết công việc hành chính nhằm thực hiện chức năng quản lý nhà nước đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nhà nước, tổ chức và công dân.
Pháp luật giải quyết thủ tục hành chính đòi hỏi các cơ quan nhànước, tổ chức và công dân khi tham gia và thực hiện công việc của mìnhphải triệt để tuân thủ theo qui định của pháp luật, đây chính là nhữngđảm bảo pháp lý cơ bản có tác dụng thiết thực để xây dựng nhà nước,thực hiện và bảo vệ quyền công dân, quyền con người và đảm bảo côngbằng xã hội
1.1.2 Khái niệm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành
chính theo cơ chế “ một cửa”
a) Khái niệm thực hiện pháp luật.
Pháp luật là công cụ quản lý xã hội sắc bén, song pháp luật chỉ cóthể phát huy được vai trò và giá trị của nó khi nó được tôn trọng và thựchiện trong cuộc sống Vì vậy, thực hiện pháp luật là hoạt động không thểthiếu được kể từ khi pháp luật xuất hiện
Thực hiện pháp luật trước hết là một trong những hình thức đểthực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước Tất cả các nhà nước để cóthể tổ chức, quản lý và điều hành xã hội đều bắt buộc phải tiến hành xâydựng và ban hành pháp luật và bằng các biện pháp để nó được thực thitrong đời sống xã hội Do vậy, đối với nhà nước vấn đề quan trọng làkhông chỉ có ban hành pháp luật với nhiều các qui phạm pháp luật màđiều quan trọng hơn là phải tổ chức thật tốt để chúng được thực hiệntrong thực tế làm cho các yêu cầu, qui định của pháp luật được thựchiện
Thực hiện pháp luật là hành vi hợp pháp của các chủ thể pháp luật
Trang 18Pháp luật được đặt ra là để điều chỉnh hành vi của con người, nên việcthực hiện pháp luật phải thể hiện ở hành vi pháp luật của con người; tất
cả các hoạt động nào của cá nhân, các tổ chức mà được thực hiện phùhợp với các qui định của pháp luật thì đều được coi là biểu hiện của việcthực hiện các qui định của pháp luật, luôn phù hợp với các qui định củapháp luật
Thực hiện pháp luật là giai đoạn không thể thiếu và vô cùng quantrọng của cơ chế điều chỉnh pháp luật Trong quá trình thực hiện phápluật vừa nhằm đạt được những mục đích xã hội mà vì chúng nhà nước đãban hành pháp luật; mặt khác, còn cho thấy những hạn chế, khiếmkhuyết, bất cập của các qui định pháp luật cần đưa ra các giải pháp hữuhiệu, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu của xã hội và đưa pháp luật vàocuộc sống Thực hiện pháp luật nghiêm minh sẽ tạo ra trật tự cần thiết đểcác quan hệ xã hội tồn tại và phát triển
Thực hiện pháp luật do nhiều chủ thể khác nhau, tiến hành dướinhiều cách thức khác nhau Pháp luật bao gồm rất nhiều loại qui phạmpháp luật khác nhau, do vậy, đối với mỗi loại qui phạm pháp luật thìcách thức thực hiện chúng cũng khác nhau Việc thực hiện pháp luật cóthể phụ thuộc ý chí của mỗi chủ thể, nhưng cũng có thể chỉ phụ thuộc ýchí của nhà nước Hành vi thực hiện pháp luật có thể được chủ thể tiếnhành trên cơ sở nhận thức sâu sắc về sự cần thiết phải làm như vậy dochủ thể tự giác thực hiện hoặc có thể thực hiện khác do ảnh hưởng hoặc
do bị áp dụng những biện pháp cưỡng chế nhà nước Một số qui phạmpháp luật về thực hiện có thể được tiến hành thông qua những qui trìnhgiản đơn như chủ thể pháp luật nhận thức, song cũng có nhiều qui phạmpháp luật để thực hiện phải thông qua những qui trình hết sức phức tạpvới sự tham gia của nhiều tổ chức, cá nhân khác nhau theo một trình tự,thủ tục chặt chẽ
Trang 19Do vậy, thực hiện pháp luật là hoạt động có mục đích nhằm hiện thực hoá các qui định của pháp luật, làm cho chúng đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế, hợp pháp của các chủ thể pháp luật.
b) Khái niệm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế“một cửa”
Mô hình “một cửa”có nơi gọi là “tập trung một đầu mối”, cho đếnnay đã được các cơ quan hành chính nhà nước áp dụng trong phạm vi cảnước và Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 181/2003/QĐ-TTg vềviệc thực hiện cơ chế “một cửa” tại các cơ quan hành chính nhà nước ởđịa phương Trước yêu cầu đổi mới của đất nước, nhiều địa phương, các
cơ quan hành chính nhà nước đã thực hiện tốt qui chế “một cửa” Vậy,thế nào là mô hình “một cửa” - một cửa, về bản chất là việc giải quyếtcông việc của cơ quan hành chính nhà nước đối với tổ chức và công dânbao gồm từ khâu tiếp nhận yêu cầu, kiến nghị; tiếp đến xử lý và trả lờikết quả cho tổ chức và công dân thông qua một bộ phận (gọi là “mộtcửa” hoặc “một đầu mối”) tại một cơ quan hành chính nhà nước Nhưvậy, có thể khái quát việc giải quyết thủ tục hành chính, theo đó, côngdân, tổ chức có nhu cầu chỉ cần đến một nơi, một đầu mối, “một cửa” đểliên hệ, đề xuất, thực hiện các yêu cầu theo qui định và nhận kết quả giảiquyết của cơ quan hành chính nhà nước mà không phải đi lại nhiều lần,qua nhiều đầu mối “nhiều cửa” để giải quyết công việc
Có thể khái quát bằng sơ đồ sau:
Sơ đồ 1.1: Khi chưa thực hiện cơ chế “một cửa”.
Phòng A
Phòng B
Phòng C
Trang 20Sơ đồ 1.2:Theo cơ chế “một cửa”
Thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế
“một cửa”, trước hết xuất phát từ hoạt động có mục đích của việc đổimới thực hiện các thủ tục hành chính, nó thể hiện nếu như trước kia tổchức và công dân phải tốn rất nhiều thời gian, đi nhiều nơi để giải quyếtcông việc thì nay chỉ cần đến “một cửa” để giải quyết, đây là bước độtphá lớn trong tư duy và tổ chức hoạt động quản lý nhà nước, bởi các cơquan hành chính nhà nước đặt cho mình vị thế khó khăn hơn trước bởimọi công việc của tổ chức và công dân đều được thực hiện trong nội bộcác cơ quan nhà nước, các cơ quan này tự giải quyết và thực hiện cácyêu cầu của tổ chức và cá nhân theo qui định của pháp luật, nó hoàn toàntrái ngược với trước kia là bộ phận cơ quan nhà nước biệt lập giải quyếtcòn mặc nhiên cho các tổ chức và cá nhân tự tìm đến và tự khâu nối các
cơ quan nhà nước giải quyết công việc cho mình
Việc thực hiện pháp luật về giải quyết các thủ tục hành chính theo
cơ chế “một cửa” thực chất còn làm thay đổi bản chất hành chính củacác cơ quan quản lý, nó chủ yếu làm dịch vụ cho tổ chức và cá nhân(nhận hồ sơ, các yêu cầu, nhận lệ phí dịch vụ) và giải quyết khi đảm bảocác yếu tố theo pháp luật qui định, điều đó cũng có nghĩa chuyển mạnh
từ quản lý, cho phép sang làm dịch vụ cho tổ chức và cá nhân
Người có thẩm quyền
Công dân,
tổ chức
Để có kết quả
Phòng A
Phòng B
Bộ phận một cửa
Công dân, tổ
chức
Phòng C
Trang 21Việc thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơchế “một cửa” còn được qui định chặt chẽ ở qui chế, qui định cụ thểtừng loại công việc và những giấy tờ cần thiết; nó qui định rõ về quyền
và trách nhiệm của cán bộ, công chức tại bộ nhận “một cửa” cũng như tổchức và cá nhân khi tham gia các quan hệ pháp luật tại bộ nhận “mộtcửa” Cơ chế “một cửa” cùng với các qui định cụ thể là các qui phạmpháp luật mang tính bắt buộc chung đối với cơ quan hành chính nhànước, các tổ chức và cá nhân đều phải nghiêm chỉnh thực hiện
Như vậy, thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo
cơ chế “một cửa” là hoạt động có mục đích của cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền đối với tổ chức và cá nhân trong quan hệ giải quyết công việc hành chính nhằm thực hiện các thủ tục hành chính từ tiếp nhận hồ sơ, yêu cầu đến trả kết quả thông qua một đầu mối, làm cho việc thực hiện cơ chế “một cửa” đi vào cuộc sống và trở thành hành
vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật.
1.1.3 Đặc điểm của việc thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “ một cửa”
Thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế
“một cửa” có những đặc điểm sau:
Một là, giải quyết thủ tục hành chính chỉ còn ở một đầu mối, ngay
từ Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng(khoá VII) về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòaXHCN Việt Nam, trọng tâm là cải cách một bước bền hành chính đã
khẳng định: “ phải cải cách một bước cơ bản các thủ tục hành chính
cả về thể chế và tổ chức thực hiện Loại bỏ những khâu xin phép, xét duyệt không cần thiết, giảm phiền hà, ngăn chặn tệ nạn cửa quyền, sách nhiễu, tham nhũng, hối lộ, vi phạm pháp luật Lập lại trật tự trong việc ban hành các thủ tục hành chính; đồng thời qui định phạm vi giao quyền
Trang 22cho cấp tỉnh, thành phố được ban hành một số loại thủ tục mang tính đặc thù của địa phương” Mục tiêu của việc thực hiện nội dung của Nghị
quyết nêu trên là giải quyết công việc của tổ chức và cá nhân thuộc thẩmquyền của cơ quan hành chính nhà nước chỉ thông qua một đầu mối tại
cơ quan hành chính nhà nước, đồng thời đạt được sự chuyển biến cănbản trong quan hệ và thủ tục giải quyết công việc giữa cơ quan hànhchính nhà nước với tổ chức và công dân, giảm phiền hà cho tổ chức vàcông dân, chống tệ quan liêu, tham nhũng, cửa quyền của cán bộ, côngchức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước Từ yêu cầu, mụctiêu nêu trên và từ đòi hỏi của cuộc sống của cơ chế “một cửa” đã ra đờicách thức giải quyết công việc của dân, sự thay đổi cơ bản là từ nhiềuđầu mối, rút lại chỉ còn một đầu mối
Hai là, đặc điểm của chủ thể pháp luật về giải quyết thủ tục hành
chính theo cơ chế “một cửa” đã được thể hiện rõ trong Điều 2, Điều 6,Điều 7 của Qui chế thực hiện cơ chế “một cửa” tại cơ quan hành chínhnhà nước ở địa phương kèm theo Quyết định số 181/2003/QĐ-TTg ngày24/9/2003 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định rõ chủ thể thực hiệnpháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” là:UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (các sở, ban, ngành, vănphòng HĐND, UBND tỉnh); UBND quận, huyện, thành phố thuộc tỉnh;UBND xã phường, thị trấn Và cụ thể người có thẩm quyền là Chủ tịchUBND tỉnh; thành phố trực thuộc Trung ương; thủ trưởng các cơ quanchuyên môn cấp tỉnh; chủ tịch UBND các huyện, quận, thành phố và chủtịch UBND cấp xã, phường, thị trấn giữ vai trò là chủ thể thực hiện phápluật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”
Ba là, đặc điểm về hình thức thực hiện, một đặc điểm khác của
thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “mộtcửa” đó chính là hình thức thực hiện; hình thức thực hiện này đã được
Trang 23cải tiến hơn nhiều so với trước: Trước cải tiến, để xin cấp phép xây dựngnhà - tổ chức và cá nhân phải đến nhiều nơi như: phòng tài nguyên môitrường làm thủ tục về đất; phòng quản lý đô thị để xin cấp phép thiết kế;công ty điện, nước xin cấp điện, nước; kho bạc để nộp tiền lệ phí thì naychỉ cần đến “một cửa” là xong các thủ tục nêu trên, do đó tổ chức vàcông dân đỡ mất công đi lại, tiết kiệm được thời gian Từ hình thức trên,
có một hình thức khác được tiếp tục thực hiện từ “một cửa” đó là sửdụng giấy phép và mẫu đơn liên kết, trước cải tiến do nhiều cơ quan,ban, ngành giải quyết riêng rẽ do đó qui định nhiều loại giấy phép, mẫuđơn khác nhau, nay do có một đầu mối lo việc chung nên cơ quan hànhchính hoặc bộ nhận “một cửa” sử dụng giấy phép, mẫu đơn liên kết,chính vì vậy đã giảm được thủ tục, giấy tờ và giảm phiền hà, thời giancho tổ chức và công dân khi thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tụchành chính theo cơ chế “một cửa” Hình thức thực hiện có thể được mởrộng, trở nên phong phú, đa dạng như: tổ chức chi nhánh và dịch vụ diđộng với mục đích là không chỉ giải quyết việc của dân ở trụ sở cơ quanhành chính, mà nếu cần thì mở rộng chi nhánh hoặc dịch vụ di động.Hình thức khác là mở thời gian thực hiện: do có một bộ phận dân cư gặpkhó khăn trong việc đến “một cửa” trong giờ hành chính vì họ phải đilàm, cơ quan hành chính có thể mở rộng thời gian phục vụ như mở cửasớm (một tiếng), đóng cửa muộn, tổ chức làm thêm ngày thứ bẩy qua
đó để phục vụ nhân dân tốt hơn
Bốn là, đặc điểm về qui trình giải quyết thủ tục hành chính, trong
thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “mộtcửa” có đặc điểm về qui trình giải quyết thủ tục hành chính là đơn giản
và qui định rõ việc thực hiện theo chu trình khép kín gồm 5 bước cụ thểsau:
Bước1, tổ chức, công dân có yêu cầu liên hệ với bộ phận “một
Trang 24Bước 2, bộ phận “một cửa” kiểm tra hồ sơ, yêu cầu, hẹn trả lời,
hoàn thiện hồ sơ
Bước 3, chuyển bộ phận chức năng xem xét giải quyết
Bước 4, trình lãnh đạo ký chuyển đến bộ phận “một cửa”.
Bước 5, bộ phận “một cửa” trả lại cho tổ chức và công dân.
Nhìn vào qui trình trên, cho thấy chủ yếu công việc được diễn ra ởcác cơ quan hành chính nhà nước và người có thẩm quyền, hay nói cáchkhác việc thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơchế “một cửa” diễn ra trong nội bộ cơ quan hành chính nhà nước, dovậy, các cơ quan quyền lực công đã tự chuyển hoá từ cho phép, từ quản
lý như trước kia chuyển sang xu hướng làm dịch vụ Đây cũng là đặcđiểm rõ nét về qui trình và trình tự giải quyết thủ tục hành chính cho tổchức và công dân
1.2 Yêu cầu và những điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật
về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”.
1.2.1 Những yêu cầu đối với việc thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”.
a) Các qui định trình tự, thủ tục thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” phải rõ ràng, cụ thể và phải niêm yết công khai.
Trong thực hiện các thủ tục hành chính theo pháp luật đều được cơquan nhà nước có thẩm quyền qui định những trình tự, thủ tục bắt buộcmọi tổ chức và công dân tuân thủ theo và cũng chính qui định như vậymới xác định được quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm giữa cơ quan nhànước là chủ thể pháp luật giải quyết các công việc hành chính mà mìnhyêu cầu.Vậy, các trình tự, thủ tục và của cơ chế “một cửa” là gì ? Tại
Trang 25sao lại phải rõ ràng cụ thể ? Nó bao gồm những nội dung gì ? Theonguyên tắc nào ?
Trước hết, thủ tục hành chính phải đơn giản, rõ ràng, đúng phápluật: Có nghĩa là thủ tục đó không được qui định phức tạp, phải dùngnhiều tài liệu, giấy tờ chứng minh Đây cũng chính là quan điểm mọi tổchức và cá nhân đều có quyền làm những việc gì mà pháp luật khôngcấm, nó phù hợp với nền kinh tế theo cơ chế thị trường định hướngXHCN ở nước ta nhằm giải phóng sức sản xuất, huyđộng mọi nguồn lực
để phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời, với các thủ tục phải rõ ràng cónghĩa là những yêu cầu gì ? điều kiện, giấy tờ, chứng thực nào để cơquan hành chính nhà nước giải quyết, nếu không qui định được rõ ràngrất dễ dẫn đến việc làm tùy tiện hoặc thiếu thống nhất ở khâu giải quyết
“một cửa” Mặt khác, các thủ tục hành chính được qui định lại phải đúngpháp luật, đây là điểm quan trọng trong giải quyết “một cửa” ở cơ quanhành chính nhằm tuân thủ pháp luật, đảm bảo cho pháp chế XHCN đượcthực hiện có hiệu lực ở tất cả các cơ quan hành chính nhà nước
Nguyên tắc thứ hai là khi thực hiện cơ chế “một cửa” giải quyếtcác công việc cho dân và tổ chức phải công khai các thủ tục hành chính,phí, lệ phí và thời gian giải quyết công việc Trong thực tế, khi giải quyếtcác thủ tục hành chính đây là khâu dễ nảy sinh tiêu cực nhất Nếu không
có qui định công khai các nội dung trên thì sẽ rất dễ dẫn tới các hành visách nhiễu, gây khó khăn cho đối tượng, nếu công khai các thủ tục hànhchính, phí, lệ phí và thời gian giải quyết thì đã tạo điều kiện cho mọi tổchức và công dân vừa là đối tượng được giải quyết vừa là người giám sáthoạt động của cơ chế “một cửa” Chìa khóa công khai, minh bạch này đãbắt buộc chủ thể và khách thể khi thực hiện thủ tục hành chính phải làmđúng trách nhiệm của mình, tránh được phiền hà và các tiêu cực kháctrong giải quyết công việc hành chính
Trang 26Nguyên tắc thứ ba là: Nhận yêu cầu và trả lời kết quả tại bộ phận
“một cửa”, nếu như trước kia tổ chức và công dân muốn giải quyết mộtcông việc có liên quan hành chính phải đi nhiều cơ quan hành chính (haynói một cách khác là qua nhiều cửa, nhiều dấu) nay chỉ cần đến bộ phận
“một cửa” là bộ phận phải xử lý thay những việc mà trước kia tổ chức vàcông dân đã làm – hay nói một cách khác là hoán đổi vị trí cho nhau,cũng có thể nhận thức theo một quan niệm mới: các thủ tục hành chính
là thuộc các cơ quan hành chính (bộ phận nằm trong bộ máy nhà nước)
có trách nhiệm giải quyết, còn người dân, tổ chức khi đã có đầy đủ cácđiều kiện theo yêu cầu thì chỉ đến “một cửa” đóng lệ phí cần thiết theoqui định là nhận được kết quả theo yêu cầu của mình Chính có cáchchuyển đổi như vậy mà mục đích cần đạt là tạo được bước chuyển cănbản trong quan hệ về giải quyết công việc giữa cơ quan hành chính nhànước với tổ chức, công dân Nó làm giảm phiền hà cho tổ chức, côngdân, chống tệ quan liêu, tham nhũng, cửa quyền của cán bộ, công chức
và cuối cùng là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước lấy lạiniềm tin của nhân dân vào Nhà nước của chúng ta
b) Qui định rõ ràng, cụ thể về trách nhiệm của cán bộ, công chức khi giải quyết thủ tục hành chính.
Theo Điểm c – Điều 1 Pháp lệnh cán bộ, công chức được sửa đổi,
bổ sung năm 2003 có qui định: “cán bộ, công chức là những người đượctuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch công chức hoặc giao giữ một công
vụ thường xuyên trong các cơ quan nhà nước ở Trung ương, cấp tỉnh,cấp huyện” [dòng 3 Tr 7]
Theo Điểm h –Điều 1 còn qui định: “Cán bộ, công chức là nhữngngười được tuyển dụng, giao giữ một chức danh chuyên môn nghiệp vụthuộc uỷ ban nhân dân cấp xã” [dòng 1 Tr 8] Hiện nay, công tác đàotạo, bồi dưỡng cán bộ công chức nói chung và công chức hành chính nhà
Trang 27nước nói riêng, được Đảng, Nhà nước ta rất coi trọng và thường xuyên
tổ chức đào tạo, bồi dưỡng Như Hội nghị Ban Chấp hành Trung ươngĐảng lần thứ 3 (khóa VIII) đã xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ côngchức có phẩm chất và năng lực là yếu tố quyết định chất lượng bộ máynhà nước” [dòng 14, tr 55] Đối với tiêu chuẩn cán bộ công chức, Nghịquyết cũng xác định rõ cán bộ, công chức nhà nước cần phải được đàotạo, bồi dưỡng kiến thức toàn diện, trước hết về đường lối chính trị, vềquản lý nhà nước,về quản lý kinh tế - xã hội Điều đó cho thấy vị trí, vaitrò và trách nhiệm của người cán bộ công chức có ý nghĩa quyết địnhđến việc nâng cao chất lượng cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa”
Từ những yêu cầu trên, cho thấy công chức hành chính nhà nước có đặcđiểm:
Một là, hoạt động của công chức hành chính có tính chất phục vụ
-đây là đặc điểm phân biệt công chức hành chính với các hoạt động tưpháp và xét xử, phán quyết liên quan đến lợi ích nhà nước, quyền và lợiích hợp pháp của công dân, tổ chức
Hai là, công chức hành chính là những người trực tiếp thực hiện
chức năng quản lý hành chính Trong quá trình hoạt động, công chứchành chính không những thực thi pháp luật mà còn kiểm tra, hướng dẫn
tổ chức, cá nhân thực hiện đúng những qui định của pháp luật, hoạt độngcủa công chức hành chính gắn với “quyền lực công” tức là hoạt động
“phục vụ công quyền” đặc điểm này phân biệt với những hoạt độngtrong các lĩnh vực sự nghiệp, trong các cơ quan Đảng, tổ chức chính trị
xã hội
Ba là, tính ổn định chuyên nghiệp của công chức hành chính nhà
nước : công chức hoạt động trong bộ máy hành chính nhằm bảo đảmtính ổn định, liên tục thông suốt của nền hành chính và tính chuyên môncao, đủ khả năng giải quyết các vấn đề nảy sinh trong hoạt động quản lý
Trang 28hành chính.
Bốn là, công chức hành chính được hưởng lương từ ngân sách nhà
nước, đặc điểm này xác định hoạt động của công chức hành chính nhànước như hoạt động riêng biệt, khác với hoạt động sản xuất kinh doanh
Với đặc điểm nêu trên, chúng ta thấy có sự khác biệt về tính chất,chuyên môn hoạt động của công chức hành chính, do đó đối với việcthực hiện pháp luật giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”một trong những yêu cầu đặt ra là phải qui định rõ về trách nhiệm, quyềnhạn của cán bộ, công chức tại các nơi thực hiện
Với vị trí, vai trò và có chức năng quan trọng trong nền hànhchính, vì vậy Pháp lệnh cán bộ, công chức đã qui định rõ các nghĩa vụcủa cán bộ, công chức là:
- Trung thành với Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, bảo vệ
sự an toàn, danh dự và lợi ích quốc gia
- Chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương của Đảng vàchính sách, pháp luật của Nhà nước, thi hành nhiệm vụ, công vụ theođúng qui định của pháp luật
- Tận tụy phục vụ nhân dân, tôn trọng nhân dân
- Liên hệ chặt chẽ với nhân dân, tham gia sinh hoạt cộng đồng dân
cư nơi cư trú, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân
- Có nếp sống lành mạnh, trung thực, cần kiệm, liêm chính, chícông vô tư, không được quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng
- Có ý thức tổ chức kỷ luật và trách nhiệm công tác; thực hiệnnghiêm chỉnh nội qui của cơ quan, của tổ chức, giữ gìn và bảo vệ củacông, bảo vệ bí mật nhà nước theo qui định của pháp luật
- Thường xuyên học tập nâng cao trình độ; chủ động, sáng tạo,
Trang 29phối hợp trong công tác nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ, công vụ đượcgiao.
- Chấp hành sự điều động, phân công công tác của cơ quan, tổchức có thẩm quyền
Về mặt trách nhiệm, Điều 7 của Pháp lệnh đã qui định rõ: “Cán
bộ, công chức chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thi hành nhiệm
vụ, công cụ của mình; cán bộ công chức giữ chức vụ lãnh đạo còn phảichịu trách nhiệm về việc thi hành nhiệm vụ, công vụ của cán bộ, côngchức thuộc thẩm quyền theo qui định của pháp luật” [dòng 19, Tr 11]
- Trong qui định những điều cán bộ, công chức không được làm,Điều 16 qui định: “Cán bộ, công chức không được cửa quyền, hách dịch,sách nhiễu, gây khó khăn, phiền hà đối với cơ quan, tổ chức, cá nhântrong khi giải quyết công việc” [dòng 4, Tr 15] Có thể khẳng định, trongPháp lệnh cán bộ công chức của nhà nước ta đã qui định tương đối cụthể và hoàn chỉnh về vị trí, chức năng, quyền và nghĩa vụ của cán bộ,công chức Riêng đối với việc cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ ở
bộ phận “một cửa”càng cần thiết phải nắm vững qui định của pháp luậtqui định quyền hạn và trách nhiệm của cán bộ, công chức
c) Cán bộ, công chức phải nắm vững các qui định của pháp luật; các qui định về thủ tục của cơ chế “một cửa”.
Theo qui định của pháp luật thì những công việc thực hiện cơ chế
“một cửa” tại cấp tỉnh có 6 lĩnh vực được qui định rất rõ ràng là: phêduyệt các dự án đầu tư trong nước và nước ngoài; xét duyệt cấp vốn xâydựng cơ bản cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho doanhnghiệp; cấp giấy phép xây dựng; cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà
ở và quyền sử dụng đất, cho thuê đất; chính sách xã hội
Như vậy, yêu cầu đầu tiên của cán bộ, công chức phải hiểu rõ
Trang 30được từng loại hình công việc trên để đòi hỏi những loại hồ sơ, tài liệunào? tính hợp pháp của hồ sơ đó để ngay khi nhận phải trả lời, hướngdẫn, giải thích với tổ chức, công dân trên cơ sở pháp luật qui định đồngthời có thể nhận ngay hay trả lại hồ sơ để hoàn chỉnh Để làm được và
xử lý chính xác những nội dung và yêu cầu trên, đòi hỏi cán bộ, côngchức phải tinh thông về nghiệp vụ, am hiểu công việc và có chuyên mônhóa cao, điều đó có nghĩa là cán bộ, công chức cần được trang bị nhữngkiến thức cần thiết về pháp luật,về chuyên môn nghiệp vụ hành chính,kiến thức xã hội, ứng xử văn hóa giữa cán bộ, công chức với cá nhân và
tổ chức nhằm đáp ứng các yêu cầu dịch vụ hành chính đảm bảo thựchiện quyền, lợi ích hợp pháp của công dân theo qui định của pháp luật
Cùng với nắm vững các qui định của pháp luật để giải quyết côngviệc thì một yêu cầu đặt ra là cán bộ, công chức phải nắm rõ các trình tựviệc giải quyết công việc theo cơ chế “một cửa” đã được qui định
- Tổ chức, công dân có yêu cầu giải quyết công việc trực tiếp liên
+ Trường hợp yêu cầu tổ chức, công dân không thuộc phạm vi giảiquyết thì hướng dẫn để tổ chức, công dân đến cơ quan nhà nước có thẩmquyền giải quyết
- Bộ phận “một cửa” có trách nhiệm chuyển hồ sơ của tổ chức,công dân đến các bộ phận chức năng có liên quan để giải quyết
Trang 31- Các bộ phận liên quan có trách nhiệm giải quyết hồ sơ của tổchức, công dân do bộ phận “một cửa” gửi đến, trình lãnh đạo có thẩmquyền ký và chuyển về bộ phận “một cửa” theo đúng thời gian qui định.
- Bộ phận “một cửa” nhận lại kết quả giải quyết công việc và trảlại tổ chức, công dân theo đúng thời gian đã hẹn, thu phí và lệ phí đốivới những công việc được thu phí, lệ phí theo qui định của pháp luật
- Trường hợp không đúng thời gian như đã hẹn thì bộ phận “mộtcửa” có trách nhiệm thông báo cho tổ chức, công dân biết lý do và hẹnlại thời gian trả kết quả sau
Những qui định trên về trình tự, thủ tục giải quyết công việc ở
“một cửa” có bước đi cụ thể, rõ ràng, nó cũng chỉ ra những tình huống
có thể xảy ra để qui định cho cán bộ, công chức cần phải làm gì? điềuquan trọng của toàn bộ qui trình là quan điểm cải cách các thủ tục hànhchính nhằm mục đích phục vụ nhân dân – đây cũng là điểm phù hợp với
xu thế xã hội ngày càng phát triển, nếu dân chủ XHCN ngày càng đượchoàn thiện và củng cố, thì tất yếu phải dẫn đến phát triển nền hành chínhphục vụ lấy dịch vụ hành chính là động lực để hướng tới một nền hànhchính gần dân, lấy dân làm trung tâm, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhucầu chính đáng của nhân dân
d) Quán triệt, giáo dục ý thức và chấp hành nghiêm chỉnh các qui định về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” của cán bộ, công chức đối với tổ chức, công dân.
Do đội ngũ công chức hành chính của chúng ta được đào tạo trong
cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp và làm việc trong môi trường giảiquyết công việc riêng biệt, lấy nhiệm vụ hoàn thành của cơ quan, đơn vị
là thước đo đánh giá chủ yếu Cũng do phương pháp và thời gian củanền hành chính lấy quản lý là mục tiêu, lấy cho phép người dân, tổ chứcđược làm việc này, việc kia làm phương châm thực hiện pháp luật…
Trang 32đứng trước công cuộc cải cách hành chính để đáp ứng nền kinh tế đangchuyển mạnh sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, cùng vớinhận thức mới về quan niệm dân chủ được mở rộng như coi trọng dânchủ trong chính trị, trong cả kinh tế và dân chủ trong các lĩnh vực vănhoá, từng bước chúng ta chuyển thể chế chính trị dựa trên áp lực sanghợp tác, đồng thuận, đồng trách nhiệm và đứng trước nền kinh tế hộinhập với nền kinh tế thế giới thì cũng đồng nghĩa phải xây dựng, giáodục ý thức mới cho đội ngũ cán bộ, công chức, bởi vì cán bộ là khâuquyết định thành công hay thất bại của sự nghiệp xây dựng CNXH trongđiều kiện quốc tế hoá lực lượng sản xuất Trước những thời cơ, vận hộicũng như thách thức mới đặt ra yêu cầu cần phải giáo dục cho đội ngũcán bộ có ý thức sâu sắc đối với vận mệnh của đất nước.
Mặt khác, bên cạnh những thuận lợi cơ bản của cải cách hànhchính thì việc thực hiện pháp luật về cải cách hành chính theo cơ chế
“một cửa”, vẫn còn những tồn tại, bất cập về môi trường tác động đếncán bộ, công chức Hiện nay, mặt trái của cơ chế thị trường ảnh hưởngđến các lĩnh vực đời sống cũng là một trong những tác động tiêu cực đếnđội ngũ cán bộ hành chính nói chung và đội ngũ cán bộ, công chức trựctiếp làm ở bộ phận “một cửa” nói riêng Cùng với tác động trên, do sựthiếu rèn luyện và gương mẫu chấp hành đường lối chủ trương củaĐảng, chính sách pháp luật của Nhà nước nên một số cán bộ, công chứctrong công tác chỉ đạo, lãnh đạo, quản lý còn mang nặng tư tưởng quản
lý cũ, dẫn đến yêu cầu đòi hỏi xử lý công việc không nhất quán, cá biệt
có biểu hiện tiêu cực cũng đã ảnh hưởng đến cán bộ, công chức khi thựchiện nhiệm vụ Chính vì vậy, quán triệt giáo dục ý thức và chấp hànhnghiêm chỉnh các qui định về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế
“một cửa” đối với cán bộ công chức là một việc làm thiết thực và quantrọng đối với mỗi cấp hành chính
Trang 33Việc quán triệt, giáo dục ở đây cần nhấn mạnh là làm cho mỗi cán
bộ, công chức hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc thực hiện pháp luậttheo cơ chế “một cửa”; đồng thời làm cho mỗi cán bộ, công chức hiểuđược lợi ích của nó đối với cải cách các thủ tục hành chính là mệnh lệnh,
là yêu cầu đổi mới nền hành chính nước ta, mặt khác cần làm cho mỗicán bộ, công chức hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm, nghĩa vụ và nhữngđiều công chức được làm và không được làm trong khi thực thi nhiệm vụ
ở “một cửa” Thông qua quán triệt, cần giáo dục ý thức trách nhiệm củacán bộ, công chức đối với sự phát triển của quê hương, đất nước bằngviệc làm của mình để từ đó bồi dưỡng tình cảm với công việc, nâng caolòng tự hào về trách nhiệm nghề nghiệp đã được tổ chức và xã hội tintưởng giao phó trong thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hànhchính ở bộ phận “một cửa”
Bên cạnh giáo dục tình cảm đạo đức, thì việc quán triệt, giáo dục ýthức chấp hành nghiêm chỉnh các qui định, qui trình về giải quyết thủ tụchành chính theo cơ chế “một cửa” là yêu cầu đặt lên hàng đầu, việc yêucầu được thể hiện trên một số mặt:
Một là, yêu cầu cán bộ, công chức phải vững vàng về nghiệp vụ và
thực hiện đúng trình tự trong giải quyết công việc theo qui phạm phápluật đề ra, tránh việc làm tuỳ tiện hoặc tắc trách gây khó khăn và thiệthại cho tổ chức và công dân
Hai là, yêu cầu ý thức chấp hành nghiêm chỉnh các nguyên tắc qui
định để việc giải quyết đảm bảo chặt chẽ tính pháp lý đối với công việc;không vì tình cảm hoặc tác động bên ngoài mà làm sai lệch kết quả côngviệc thuộc trách nhiệm của mình phải giải quyết
Ba là, từ thực tiễn sinh động của xã hội, trong quá trình thực hiện
pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, cán
bộ, công chức phải căn cứ vào tình hình cụ thể để xem xét, vận dụng giải
Trang 34quyết công việc không máy móc nhưng cũng không vi phạm nguyên tắc,đồng thời hướng dẫn tổ chức, công dân hoàn chỉnh tài liệu hoặc chuyểnsang cơ quan khác giải quyết theo qui định của pháp luật.
1.2.2 Các điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”.
a) Mức độ hoàn thiện của pháp luật.
Quá trình hoàn thiện nền hành chính của nhà nước ta luôn đi liềnvới quá trình hoàn thiện pháp luật, bởi vì chỉ có trên cơ sở khung pháp lý
cụ thể thì việc thực hiện các trình tự thủ tục, các yêu cầu bắt buộc mớiđược xây dựng và tổ chức thực hiện Trong những năm qua, Nhà nước ta
đã xây dựng nhiều bộ luật, luật nhằm từng bước tiến tới hoàn thiện hệthống pháp luật nước ta, đây cũng là điều kiện cho cải cách hành chínhnói chung và thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo
cơ chế “một cửa” nói riêng có điều kiện thuận lợi hơn trong thực thinhiệm vụ, có thể thấy rõ một số mặt tích cực trong hoạt động của cơquan nhà nước như: hiệu quả hoạt động của các cơ quan được nâng caothể hiện rõ hơn chức năng quản lý nhà nước, Nhà nước chủ yếu quản lýbằng pháp luật và điều hành nền kinh tế vĩ mô, từng bước ít can thiệpvào các công việc sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, điều này cóthể thấy rất rõ ở những doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hoá Chứcnăng quản lý nhà nước còn được thể hiện ở nhiều điểm tạo điều kiện cho
tổ chức và cá nhân yên tâm, năng động trong sản xuất và kinh doanh,giảm được phiền hà, tiêu cực trong quá trình quản lý nhà nước Bên cạnhviệc làm rõ chức năng của nhà nước, thì việc giải quyết cũng rõ hơn vềtrách nhiệm của các cơ quan hành chính trong giải quyết việc của dân;điều này được thể hiện ở bộ phận “một cửa” thí dụ như cấp quyền đăng
ký kinh doanh theo Luật doanh nghiệp – coi đây là trách nhiệm của nhànước trước quyền của công dân là quyền được tự do kinh doanh; vì vậy
Trang 35khi công dân có yêu cầu thì nhà nước phải có trách nhiệm cấp giấy phépkinh doanh đối với những ngành nghề pháp luật không cấm mà khôngđược đòi hỏi bất cứ điều gì… qua đó ngày càng thể hiện rõ hơn quanđiểm về bản chất của nền dân chủ XHCN là “ Tất cả quyền lực thuộc vềnhân dân” Cội nguồn quyền lực nhà nước là người dân cho nên ngườidân là chủ nhân của đất nước; người dân là chủ và là người làm chủ.Trong cải cách hành chính nhất là trong thực hiện pháp luật về giải quyếtthủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” đã giúp cho công chức giảiquyết có cơ sở tương đối vững chắc khi thực hiện nhiệm vụ của mìnhđồng thời cũng nâng cao trách nhiệm, kỹ năng làm việc của công chứcngày càng hoàn thiện hơn.
Tuy nhiên, xem xét việc giải quyết của bộ phận “một cửa” hiệnnay, trong phạm vi nhất định thì thực chất chỉ mới là nơi trung chuyểncòn phía trong của nó vẫn là các cơ quan đơn lẻ giải quyết sau đó quaytrở lại “một cửa” để trung chuyển lần hai và trình người có thẩm quyềnký,có chăng là nó tiện lợi cho người dân còn về thời gian được đánh giá
là “vàng, ngọc” nhất cũng còn nhiều vấn đề Mục tiêu đặt ra với các cơquan quản lý hành chính là làm thế nào để bộ phận “một cửa” có thể giảiquyết trực tiếp, nhanh chóng và thuận lợi cho tổ chức và công dân, đâycũng chính là yêu cầu về hoàn thiện pháp luật mà chúng ta cần tiếp tụcnghiên cứu và xử lý Chẳng hạn, làm thế nào để phân cấp rõ ràng hơngiữa tỉnh, huyện, xã trên cơ sở quy định của pháp luật Trong thời gianqua, tuy đã có nhiều cố gắng phân cấp nhưng chưa toàn diện, thủ tụchành chính còn quy định cứng nhắc từ Trung ương đến cơ sở ? Đâychính là việc Tỉnh cần phân cấp ở một số lĩnh vực liên quan trực tiếp đến
tổ chức và công dân rõ ràng, cụ thể cho huyện và xã, trên cơ sở đó giảmphiền hà dân phải đi lại quá xa (về huyện, tỉnh…) việc phân cấp này cầnthống nhất trong thời gian tương đối dài để tạo thói quen làm việc và dễdàng trong thực hiện
Trang 36Một vấn đề khác là về tổ chức bộ máy của cấp tỉnh, huyện bêncạnh việc hoàn thiện chức năng nhiệm vụ cụ thể rõ ràng, thì yêu cầu đặt
ra là mỗi tổ chức cần rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm của người đứng đầu để
từ đó không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm khi gặp phải những vấn đềphức tạp xảy ra, cùng với trên, thì sự ổn định bộ máy cũng có ý nghĩaquan trọng, trong thời gian qua việc tách nhập, chia các sở, các phòngban thường xảy ra, sau cải cách hành chính thì bộ máy nhất là cán bộ,công chức không giảm đi mà lại tăng lên, và điều đáng quan tâm là chấtlượng giải quyết công việc còn có những hạn chế Tiếp đó là chúng tacần nghiên cứu về dấu và chữ ký tại “một cửa” đây chính là khâu làmcho thời gian giải quyết công việc kéo dài, phải chờ đợi và nếu thực hiệntốt cơ chế “một dấu, một cửa” thì yếu tố thời gian sẽ được giải quyết, ýnghĩa của “một cửa” được nâng cao
Tóm lại, để tạo điều kiện thuận lợi cho bộ phận “một cửa” ngàycàng tốt hơn thì một yêu cầu đặt ra là phải từng bước hoàn thiện phápluật với những qui định cụ thể từ đó các chủ thể, tổ chức và cá nhân dễdàng trong thực hiện, đồng thời tăng cường khả năng giám sát của tổchức và công dân trong quá trình tham gia tại nơi giải quyết thủ tục hànhchính theo cơ chế “một cửa”
b) Tính cụ thể, minh bạch của các qui định về trình tự, thủ tục giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”.
Trong quá trình thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hànhchính theo cơ chế “một cửa” nếu không có những quy định cụ thể vàthiếu tính minh bạch thì không thể giải quyết công việc một cách nhanhchóng và kịp thời, sẽ có việc làm tuỳ tiện theo cách hiểu của mỗi côngchức, sẽ có phiền hà, sách nhiễu nếu không có yêu cầu về thủ tục đượccông khai hoá Chính vì vậy, trước hết cần xây dựng quy chế về tổ chức
và hoạt động của bộ phận “một cửa” của các cơ quan, sở, ngành Cần
Trang 37làm rõ tổ chức của nó, ai là người phụ trách? bộ phận “một cửa” đó cónhững nhiệm vụ gì? trách nhiệm hướng dẫn cho tổ chức và công dân bổsung tài liệu, hồ sơ hoặc sang các cơ quan khác giải quyết, trình người
có thẩm quyền giải quyết những vấn đề tiếp nhận… Ngoài ra, quy chếcòn chỉ rõ mối quan hệ giữa bộ phận “một cửa” với các bộ phận kháccủa cơ quan qua đó để phối hợp giải quyết công việc chung; quy địnhnhững công việc nào được phép trực tiếp giải quyết, thí dụ ở Văn phòngUBND tỉnh Bắc Giang được phép tiếp nhận và tham mưu cho Chủ tịchUBND tỉnh giải quyết công việc thuộc các lĩnh vực đối với các dự ánđầu tư trong nước và dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI là:
- Chấp thuận khảo sát địa điểm đầu tư
- Chấp thuận khảo sát địa điểm đầu tư
- Chấp thuận dự án đầu tư (chứng nhận đầu tư)
- Cấp chứng nhận ưu đãi đầu tư
Đồng thời còn quy định các yêu cầu hành chính khác như thời gianlàm việc, mối quan hệ, cách ứng xử với tổ chức và cá nhân, các quy địnhkhác của công chức…
Để đảm bảo tính cụ thể, minh bạch trong thực hiện cơ chế “mộtcửa” thì bộ phận “một cửa” cần phải quy định về hồ sơ, thủ tục hànhchính, trình tự giải quyết, thời gian giải quyết và được niêm yết côngkhai tại phòng làm việc của bộ phận “một cửa” để đảm bảo khi cá nhânhoặc tổ chức tới đều nhận biết rõ, trên cơ sở đó họ tự kiểm tra việc chuẩn
bị của mình đồng thời vừa giám sát cán bộ công chức đã thực hiện đúngchức trách nhiệm vụ của mình chưa
Trong trường hợp không giải quyết theo đúng trình tự và không trảkết quả theo đúng thời gian đã hẹn, thì bộ phận “một cửa” có trách
Trang 38nhiệm thông báo cho tổ chức, cá nhân biết lý do và hẹn tiếp thời gian trảkết quả.
Thí dụ đối với một dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài thuộc diệnthẩm định cấp giấy phép đầu tư hồ sơ gồm:
+ Đơn xin cấp giấy phép đầu tư;
+ Hợp đồng liên doanh và điều lệ doanh nghiệp liên doanh hayđiều lệ doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài hoặc hợp đồng hợp tác kinhdoanh;
+Giải trình kinh tế - kỹ thuật;
+ Văn bản xác nhận tư cách pháp lý, tình hình tài chính của cácbên liên doanh, các bên hợp doanh, nhà đầu tư nước ngoài;
+ Các tài liệu liên quan đến chuyển giao công nghệ (nếu có);
+ Hồ sơ được lập thành 12 bộ đối với dự án nhám A và 08 bộ đốivới dự án nhóm B trong đó có 01bộ gốc
- Thời gian giải quyết:
+ Không qua 25 ngày làm việc (không tính ngày nghỉ theo quyđịnh) đối với giấy phép đầu tư do UBND tỉnh cấp
+ Không quá 15 ngày làm việc có văn bản trả lời đối với giấy phépđầu tư do Bộ Kế hoạch và Đầu tư cấp, kể từ khi nhận được hồ sơ hợp lệ
Trên cơ sở quy định cụ thể và minh bạch các quy định về trình tự;thủ tục giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” như nêu ởtrên góp phần làm cho mỗi cán bộ công chức khi tiếp nhận hồ sơ, mọi tổchức và cá nhân đều thấy rõ trách nhiệm của mình một cách công khai.Trong thực tế, do quy định cụ thể và minh bạch đã giảm việc phải giảithích, trình bày và tránh cả sự hiểu lầm không đáng có và không cần
Trang 39thiết giữa các bên, góp phần vào giải quyết thủ tục hành chính nhanh,gọn và có hiệu quả.
c) Trình độ, năng lực, ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ của cán bộ, công chức giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”.
Suy cho cùng, dù hệ thống pháp luật, các quy định chi tiết cụ thểđến đâu chăng nữa thì hiệu quả giải quyết công việc vẫn là yếu tố conngười, con người cán bộ công chức ở đây cần được hiểu theo nghĩa rộng
đó là con người của bộ máy hành chính chứ không chỉ ở bộ phận “mộtcửa”, bởi vì bộ phận “một cửa” như trình bày ở trên chủ yếu là vòngngoài để giải quyết, tiếp nhận và hướng dẫn, còn để xử lý công việc là cả
hệ thống tổ chức bên trong Chính vì vậy, vấn đề đặt ra là trình độ, nănglực, ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ của cán bộ, công chức của cả
hệ thống hành chính
Yêu cầu trước tiên đó chính là trình độ và năng lực của cán bộcông chức: thực tế đã chỉ ra rằng việc gây phiền hà, không giải quyếtcông việc cho tổ chức và cá nhân không chỉ có nguyên nhân cán bộ,
công chức hạch sách, nhũng nhiễu mà còn có nguyên nhân khác nữa là
do không có trình độ, năng lực giải quyết và tham mưu đề xuất vì vậy cứ
“ngâm” lại nghiên cứu giải quyết sau; người cán bộ, công chức có trình
độ, có năng lực là người thấy ngay việc tổ chức và công dân trình bày cóthuộc phạm vi mình giải quyết không? nếu không thì thuộc sở, ban,ngành nào giải quyết? giải quyết công việc theo trình tự, thủ tục nào …
có thể nói, nếu cán bộ, công chức có trình độ, năng lực thì việc giảiquyết sẽ rất nhanh gọn, chính xác và thuận lợi, ngược lại sẽ là đùn đẩytrách nhiệm; tham mưu đề xuất không chuẩn, làm mất thời gian hoặc gâythiệt hại cho tổ chức và cá nhân Do vậy, việc nâng cao trình độ, nănglực, tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức là một trongnhững nhiệm vụ trọng tâm Do đó, việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công
Trang 40chức để họ thực sự vững vàng trong thực thi công vụ, là trách nhiệmhàng đầu và rất quan trọng của các cơ quan hành chính nhà nước.
Ngoài trình độ, năng lực thì một yêu cầu khác đảm bảo cho việcthực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “mộtcửa” là xây dựng được ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ của cán bộ,công chức… đây là đòi hỏi không thể thiếu được của nhân tố con người,nếu người cán bộ, công chức chỉ giải quyết bằng nghiệp vụ thì đó là điềutrước tiên và hết sức cần thiết nhưng chưa đủ, chúng ta đòi hỏi côngchức trong thực hiện cơ chế “một cửa” phải bằng cả tình cảm và ý thứctrách nhiệm của mình, nếu không thì người cán bộ, công chức đó chỉ biếtphần việc cá nhân, giải quyết một cách cứng nhắc mà hiện nay đang cóbiểu hiện mới của bệnh “vô cảm” trong giải quyết các thủ tục hànhchính: không cần biết đến hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của tổ chức và cánhân; không cần lo cho sự phát triển của địa phương, miễn là mình làmtheo đúng quy định Thực tế cũng chỉ ra rằng, nếu người cán bộ, côngchức nào được thường xuyên bồi dưỡng tình cảm và trách nhiệm đối với
cơ quan, đơn vị, được giáo dục thông qua sinh hoạt và học tập về tráchnhiệm của nghề nghiệp, đạo đức của người cán bộ, công chức… thìtrong khi giải quyết công việc sẽ vừa mang yếu tố nguyên tắc, vừa mangtính thực tiễn, người cán bộ ấy sẽ tự hiểu rằng nếu mình làm hết tráchnhiệm để nhà đầu tư này vào thì sẽ góp phần cho sự phát triển côngnghiệp của địa phương, tạo công ăn việc làm cho người lao động và tăngthu ngân sách cho tỉnh; hiểu rằng giải quyết tốt công việc cho tổ chức và
cá nhân là trách nhiệm của người cán bộ, công chức vì chính cá nhân vàcác doanh nghiệp là động lực và quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội,
là mình góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp… và cũngchính bằng ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ của người cán bộ côngchức thì công việc được giải quyết mới thực sự triệt để, tránh được bệnh