YÊU CẦU CỦA PHÒNG THÍ NGHIỆM THÍ NGHIỆM PHAÂN TÍCH VI SINH PHAÂN TÍCH VI SINH VAÄT TRONG nước và thực phẩm

HỆ THỐNG MẶT BẰNG • - Gồm các khu vực như sau: nhận và lưu trữ mẫu, chuẩn bị mẫu và phân tích, nuôi ủ và cấy chuyển, chuẩn bị môi trường, khu vực rửa và sấy hấp khử trùng • - Hệ thống

YÊU CẦU CỦA PHỊNG

VẬT TRONG NƯỚC VÀ THỰC

PHẨM

TS NGUYỄN TIẾN DŨNG

YÊU CẦU CỦA PHÒNG PHÂN

HỆ THỐNG MẶT BẰNG

• - Gồm các khu vực như sau: nhận và lưu trữ

mẫu, chuẩn bị mẫu và phân tích, nuôi ủ và cấy

chuyển, chuẩn bị môi trường, khu vực rửa và sấy hấp khử trùng

• - Hệ thống phòng ốc phải bố trí liên hoàn từ khu vực sạch đến khu vực bẩn

• - Phòng chuẩn bị mẫu, phân tích, cấy chuyển

phải đảm bảo vô trùng

• -Phải có khu vực cách ly giữa khu bẩn với khu

vô trùng

• - Khu rửa dụng cụ và khử trùng phải tách biệt

YÊU CẦU VỀ THIẾT BỊ

• - Tất cả các thiết bị phải dán nhãn có tên, số nhận diện, thông số kỹ thuật, người chịu

trách nhiệm …

• - Phải duy trì hồ sơ cho mỗi thiết bị, gồm có: tên nhà sản xuất, model, số seri, chứng nhận chất lượng xuất xưởng, hướng dẫn vận hành

…

HIỆU CHUẨN THIẾT BỊ

• - Tất cả các thiết bị phải được hiệu chuẩn trước khi đưa vào sử dụng

• - Các thiết bị đo lường nhiệt, khối lượng,

thể tích, pH phải được hiệu chuẩn định kỳ, hay khi có sửa chửa, hiệu chỉnh …

• - Có thể hiệu chuẩn nội bộ hay hiệu chuẩn từ bên ngoài

• - Nếu hiệu chuẩn nội bộ, phải có chuẩn đã được dẫn suất chuẩn

• -Các hồ sơ hiệu chuẩn phải được lưu trữ

KIỂM SOÁT THIẾT BỊ

• -Trong quá trình sử dụng, thiết bị phải

thưởng xuyên được kiểm soát để đảm bảo các thông số kỹ thuật của thiết bị duy trì

trong giới hạn cho phép

• - Nếu thông số kỹ thuật vượt ngoài giới

hạn cho phép phải dừng hoạt động và tìm biện pháp khắc phục

• - Sự kiểm soát và các sự cố kỹ thuật phải được lưu trữ hồ sơ

• -Thiết bị hỏng phải có nhãn cảnh báo

MỘT SỐ THÔNG SỐ CỦA THIẾT

BỊ VI SINH

• - Giới hạn kỹ thuật của thiết bị phải nhỏ hơn

hay bằng giớøi hạn kỹ thuật của phương pháp

khi sử dụng thiết bị đó

Yêu cầu Sai số cho phép

• Tủ ấm:  1.0 o C 0.5 o C

• Tủ sấy:  2 o C  2 o C

• Bể điều nhiệt: 0.2 o C  0.2 o C

• Nồi hấp  1 o C  1 o C

CÁC THÔNG SỐ CỦA THIẾT BỊ NHIỆT

• - Tủ ấm không hệ thống lạnh: phải hoạt động

ở nhiệt độ lớn hơn khoảng 5oC so với nhiệt độ trung bình của phòng

• - Tủ ấm có hệ thống lạnh: 0 – 70oC

• - Sấy khử trùng: 160oC/2 giờ hay 170oC/ 1 giờ

• - Hấp khử trùng: 121oC trong 15 – 20 phút

• - Tủ mát: 2-6oC

• - Tủ đông bảo quản mẫu: < -18oC

YÊU CẦU HÓA CHẤT,

MÔI TRƯỜNG TỰ PHA CHẾ

• - Hoá chất, môi trường tự pha chế: các hoá

chất thành phần phải đảm bảo nồng độ phân tích hay yêu cầu dành cho phòng thí nghiệm

• - Các thành phần phải trong hạn sử dụng

• - Phải xem xét tính bền nhiệt và phương án khử trùng đối với mỗi thành phần riêng lẻ để khi tổng hợp lại với nhau, đảm bảo các thành phần không bị biến đổi khi môi trường được hoàn chỉnh

MÔI TRƯỜNG TỔNG HỢP SẴN

• - Phải chọn nhà sản xuất phù hợp

• - Phải xem xét trước khi sử dụng

• Tên môi trường, mã số

• Thành phần, hàm lượng

• Hạn sử dụng

• Cơ cấu vật lý Hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất: khối lượng môi trường khô trong 1 lít, chế độ khử trùng, thành phần các chất bổ sung, điều kiện bảo quản …

PHA CHẾ MÔI TRƯỜNG

• - Nước

• * Nước cất hay nước lọc ion

• * Độ dẫn điện: <2S/cm

• * Tổng vi sinh vật hiếu khí: <50cfu/ml

• - Khối lượng môi trường khô hay các

thành phần : sai số <1%

• * Cân khối lượng >10g: cây kỹ thuật 0.00g

• * Cân khối lượng <10g: cân phân tích 0.0000g

KIỂM SOÁT pH

• - Môi trường tự tổng hợp phải điều chỉnh

pH trước khi khử trùng và đo lại pH sau

khi khử trùng và bổ sung các thành phần

• - Môi trường tổng hợp sẵn: sau khi pha

chế, khử trùng, bổ sung các thành phần

phải kiểm tra lại pH

• - pH được đo khi môi trường ở 25oC hay ở nhiệt độ phòng

• - Sai số cho phép:  0.2 đv pH

KHỬ TRÙNG MÔI TRƯỜNG

• - Môi trường tổng hợp sẵn : theo hướng dẫn nhà của sản xuất.

• - Khử trùng nhiệt : bằng nồi hấp

• - Khử trùng bằng màng lọc : đường kính lỗ lọc

khoảng 0.22 m hay 0.47 m

• - Các thành phần phản ứng với nhau ở nhiệt độ

cao: khử trùng riêng các thành phần gây phản

ứng

• - Môi trường hoàn chỉnh phải kiểm tra độ vô

trùng trước khu sử dụng

KIỂM TRA ĐỘ VÔ TRÙNG MÔI

TRƯỜNG

• - Môi trường lỏng trong ống nghiệm : ủ đại diện 1 hay 2 ống ở nhiệt độ sử dụng, kiểm tra sự phát triển của vi sinh vật.

• - Môi trường lỏng trong chai lọ : trích ra ống nghiệm

 ủ

• - Môi trường rắn trong chai lọ : trích vô trùng

15-20ml vào đĩa petri  ủ

• - Môi trường rắn trong đĩa : để đĩa sau khi đổ ở nhiệt độ phòng 1-2 ngày, loại bỏ các đĩa bị nhiễm

BẢO QUẢN MÔI TRƯỜNG ĐÃ

PHA CHẾ

• - Tốt nhất là bảo quản trong tủ lạnh 2-6oC

• - Thời hạn bảo quản có thể:

* Môi trường rắn trong chai : 6 tháng

* Môi trường rắn trong ống : 2 tháng

* Môi trường lỏng trong chai : 2 tháng

* Môi trường lỏng trong ống : 1-2 tuần

* Môi trường trên đĩa : 2 tuần

* Dung dịch pha loãng trong ống : 1 tuần (t o phòng)

LẤY, VẬN CHUYỂN VÀ

BẢO QUẢN MẪU

bảo quản sao cho đến khi phân tích vẫn

phản ảnh được tình trạng vi sinh vật ngay tại thời điểm lấy mẫu.

LẤY MẪU THỰC PHẨM

• - Nên lấy mẫu ở dạng còn nguyên bao gói

• - Nếu phải lấy mẫu một phần:

+ Dụng cụ chứa mẫu phải sạch, khô, không có lỗ rò, miệng rộng có nắp đậy, vô trùng, có kích thước phù hợp với mẫu cần lấy.

• + Tốt nhất là dụng cụ chứa mẫu bằng nhựa hay kim loại, hạn chế sử dụng các dụng cụ thủy tinh.

• + Dùng các dụng cụ vô trùng để lấy mẫu vào dụng cụ chứa, không dùng tay tiếp xúc với mẫu

• + Sản phẩm khô, có thể sử dụng: hộp kim loại hay bao PE có thể bịt kín được.

• + Lấy ít nhất 100g cho mỗi mẫu, không được lấy mẫu đầy bình chứa

• + Đối với mẫu lỏng phải kiểm soát nhiệt độ tại thời điểm lấy mẫu

• - Mẫu phải có số nhận diện rõ ràng Không sử dụng bút mực có thể ngấm qua bao chứa vào mẫu.

VẬN CHUYỂN VÀ BẢO QUẢN

• -Vận chuyển trong điều kiện gần với điều kiện tại thời điểm lấy mẫu là tốt nhất.

• - Mẫu khô và đồ hộp : vận chuyển và bảo quản ở nhiệt độ thường

• - Mẫu đông lạnh và mẫu bảo quản lạnh : vận

chuyển trong trong các dụng cụ cách nhiệt.

• - Mẫu đông lạnh phải chứa trong các dụng cụ đã được đông lạnh trước, sau đó vận chuyển trong

các thùng cách nhiệt.

• - Mẫu bảo quản lạnh phải vận chuyển trong các

NHẬN VÀ BẢO QUẢN MẪU TẠI

DỤNG CỤ CHỨA MẪU NƯỚC

• - Mẫu được lấy vào trong các chai vô trùng có

nắp đậy Nên sử dụng chai nhựa để chứa mẫu

• - Chỉ lấy tối đa 2/3 thể tích bình chứa

• - Nếu mẫu nước có nhiều Chlorin, bình chứa

phải cho thêm Na 2 S 2 O 3 trước khi khử trùng

• - Nếu mẫu chứa nhiều kim loại nặng: bình chứa phải cho thêm EDTA trước khi khử trùng

• - Có thể kết hợp Na 2 S 2 O 3 và EDTA trong cùng

một chai chứa mẫu

CÁCH LẤY MẪU NƯỚC

• - Nước vòi:

• Mở vòi thật lớn để chảy trong khoảng 2-3 phút

• Giảm vòi để lấy mẫu vào bình chứa

• Không lấy các tia nước chảy tràn bên ngoài vòi

• Có thể khử trùng vòi trước khi lấy mẫu Khử trùng bằng cồn, nước nóng

- Nước giếng đào : buộc bình chứa vào vật nặng để lấy mẫu

- Nước sông, suối :

Cho bình chứa ngập vào trong lòng nước Hướng miệng bình ngược dòng chảy

- Nước hồ tĩnh : đẩy bình chứa về phía trước để tạo dòng chảy nhân tạo

VỊ TRÍ LẤY MẪU

• - Nước uống hay nước sinh hoạt: Lấy mẫu

ở cuối quá trình xử lý

• - Nước cấp: Lấy mẫu gần nơi đặt vòi bơm

• - Nước sông hồ: lấy ở giữa dòng hay cách

xa bờ, không được lấy mẫu quá gần bờ,

không lấy sát mặt nước hay quá gần đáy

BẢO QUẢN MẪU NƯỚC

• - Tốt nhất mẫu được phân tích ngay sau khi lấy

• - Nếu không thể phân tích ngay trong vòng 1

giờ, phải bảo quản mẫu <10oC không quá 24 giờ

• - Không đông lạnh mẫu nước