Hoàn thiện quy trình đấu thầu việt nam nhằm đáp ứng nhu cầu hội nhập

Tuy vậy, đấu thầu là một lĩnh vực tơng đối mới đối với Việt Nam, trong quá trình thực hiện không tránh khỏi những lúng túng, thậm chí sai lầm gây thất thoát tài lực của Nhà nớc, quy trìn

Khãa luËn tèt nghiÖp

CHƯƠNG I 3

Lý LUậN CHUNG Về ĐấU THầU Và QUY TRìNH ĐấU THầU QUốC Tế 3

I Sự hình thành và phát triển của đấu thầu quốc tế 3

II Các khái niệm 4

1 Đấu thầu 4

2 Đấu thầu quốc tế 4

III Đặc điểm của đấu thầu quốc tế 5

1 Giới hạn cạnh tranh 5

2 Ngời mua và ngời bán 6

3 Địa điểm và thời gian mở thầu 6

4 Hàng hóa 6

5 Đồng tiền dự thầu 7

6 Ngôn ngữ trong đấu thầu 7

7 Sự tham gia của bên thứ ba, nhà t vấn 7

IV Tác dụng của đấu thầu 8

1 Đối với bên mời thầu – ng ng ời mua 8

2 Đối với nhà thầu 9

3 Đối với nền kinh tế 9

V Quy trình đấu thầu của một số tổ chức quốc tế và quốc gia trên thế giới 10

1 Quy định đấu thầu của Ngân hàng Thế giới (WB) 10

1.1 Tạo sự cạnh tranh tối đa 11

1.2 Đảm bảo công khai 11

1.3 Phơng pháp đánh giá hồ sơ dự thầu 12

1.4 Các nguyên tắc cơ bản trong quy định mua sắm của WB 14

2 Quy định đấu thầu của Ngân hàng phát triển Châu á (ADB) 14

3 Quy định đấu thầu của Trung Quốc 19

3.1 Quá trình hình thành các văn bản pháp luật về đấu thầu 19

3.2 Sự phân cấp quản lý đấu thầu ở Trung Quốc 20

3.3 Tính hợp lệ của nhà thầu doanh nghiệp Nhà nớc 20

3.4 Công khai trong đấu thầu 21

4 Quy định đấu thầu của Hàn Quốc 21

5 Một số bài học kinh nghiệm rút ra từ quy trình đấu thầu của các tổ chức và quốc gia trên thế giới 22

CHƯƠNG II: 23

THựC TRạNG HOạT ĐộNG ĐấU THầU Và QUY TRìNH ĐấU THầU ở VIệT NAM 23

I Thực trạng hoạt động đấu thầu ở Việt Nam 23

1 Thời kỳ trớc năm 1990 23

2 Thời kỳ từ năm 1990 đến 2005 24

1.2 Tiết kiệm ngoại tệ 27

1.3 Tăng cờng phân cấp và kiểm tra, thanh tra trong đấu thầu 27

1.4 Tăng cờng năng lực nhà thầu 29

2 Tồn tại 30

2.1 Công tác chuẩn bị cha đáp ứng yêu cầu 30

2.2 Tình trạng đấu thầu hình thức, khép kín cha đợc khắc phục 31

2.3 Tình trạng vị phạm Quy chế đấu thầu còn phổ biến 32

2.4 Phá giá đấu thầu cha đợc giải quyết 34

2.5 Bị ràng buộc bởi các nhà tài trợ 35

2.6 Kinh nghiệm tổ chức đấu thầu quốc tế còn hạn chế 37

III Quy trình đấu thầu quốc tế ở Việt Nam 37

1 Tiến trình đấu thầu 37

1.1.Chuẩn bị đấu thầu 37

1.2 Tổ chức đấu thầu 41

1.3 Xét thầu, thẩm định và phê duyệt kết quả trúng thầu 42

1.4 Thông báo kết quả đấu thầu 46

1.5 Thơng thảo, hoàn thiện hợp đồng và ký kết hợp đồng 47

2 Cơ chế pháp luật của hoạt động đấu thầu 50

2.1 Các văn bản pháp lý điều chỉnh 50

2.2 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý hoạt động đấu thầu 54

IV Những bất cập trong quy trình đấu thầu quốc tế ở Việt Nam 56

1 Bất cập trong việc phê duyệt và quản lý dự án 56

1.1 Vai trò của chủ đầu t còn mơ hồ 56

1.2 Không có yêu cầu đảm bảo phát hành hồ sơ mời thầu 57

1.3 Lựa chọn sai hình thức đấu thầu 58

2 Bất cập trong việc xây dựng hồ sơ mời thầu 59

3 Bất cập trong việc tổ chức đấu thầu 59

4 Bất câp trong việc lựa chọn ngời dự thầu 61

5 Bất cập trong việc xét duyệt hồ sơ dự thầu 62

6 Bất cập trong việt quyết định ngời trúng thầu 63

7 Bất cập trong việc thực hiện hợp đồng 64

8 Bất cập trong việc quản lý sau đấu thầu 67

CHƯƠNG III 69

MộT Số GIảI PHáP NHằM HOàN THIệN QUY TRìNH ĐấU THầU QUốC Tế ở VIệT NAM TRONG THờI GIAN TớI 69

I Định hớng hoạt động đấu thầu quốc tế ở Việt Nam trong thời gian tới. .69

II Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình đấu thầu tại Việt Nam 72 1 Xóa bỏ tình trạng khép kín trong đấu thầu 73

2 Vấn đề tổ chức cung cấp thông tin 74

5 Quá trình xét thầu - ứng dụng mạng notron nhân tạo 77

6 Tăng cờng công tác hậu kiểm trong đấu thầu 82

7 Tăng cờng vai trò của luật pháp trong đấu thầu 84

8 Nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ trực tiếp điều hành công tác đấu thầu 85

KếT LUậN 88

Danh mục Tài liệu tham khảo 89

Danh mục các chữ viết tắt 92

Danh mục các bảng biểu 93

Lời nói đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài.

Sau một thời gian dài vận hành theo cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu bao cấp, năm 1986 nền kinh tế Việt Nam đã có bớc chuyển đổi quan trọng sang cơ chế thị trờng định hớng XHCN theo Nghị quyết Đại hội Đảng VI Để phù hợp với các quy luật kinh tế của cơ chế thị trờng, hàng loạt cơ chế, chính sách và thể chế kinh tế đã đợc đổi mới, trong đó phải kể đến sự thay đổi của các chính sách liên quan tới đầu t nói chung và đầu t sử dụng tiền nhà nớc nói riêng Đặc biệt, trong hệ thống các chính sách điều tiết hoạt động đầu t sử dụng vốn nhà nớc thì cơ chế về đấu thầu mới đợc áp dụng vào Việt Nam khoảng hơn một thập kỷ nay

Tuy mới đợc áp dụng rộng rãi trong thời gian cha dài nhng công tác đấu thầu nói chung và đấu thầu quốc tế nói riêng đã mang lại những thành tựu đáng kể trong việc chi tiêu sử dụng có hiệu quả hơn tiền vốn của Nhà nớc cho đầu t phát triển Thành tựu rõ rệt nhất là việc thông qua đấu thầu, mỗi năm trung bình có khoảng 30.000 gói thầu đợc thực hiện với số tơng ứng đạt khoảng 4 – ng 5 tỷ USD/năm và tiết kiệm cho Nhà nớc vào khoảng 400 triệu USD/năm (8 – ng 10%/năm) Tuy vậy, đấu thầu là một lĩnh vực tơng đối mới đối với Việt Nam, trong quá trình thực hiện không tránh khỏi những lúng túng, thậm chí sai lầm gây thất thoát tài lực của Nhà nớc, quy trình thực hiện vẫn còn những hạn chế, lạc hậu, vớng mắc và bất cập, cha đáp ứng đợcnhu cầu đẩy mạnh việc áp dụng hình thức tiên tiến này vào việc phát triển kinh tế Bêncạnh đó còn nhiều biểu hiện tiêu cực, phản ánh sai lệch mặt tích cực và tính hiệu quả của đấu thầu Chính những nguyên nhân này đã làm giảm tính hiệu quả của các dự án

đầu t phát triển, gây ra nhiều hậu quả đáng tiếc cả về ngời và của, đồng thời đánh mất dần sức hút đối với các nhà đầu t nớc ngoài

Vì vậy, việc nghiên cứu, cập nhật, đổi mới phơng thức phù hợp trong công tác điều hành cũng nh cải tiến quy trình thực hiện trở thành một yêu cầu hết sức bức thiết để hoạt động đấu thầu đợc áp dụng hiệu quả vào đời sống kinh tế đất nớc, đồngthời thích ứng một cách linh hoạt trớc những biến động của môi trờng trong nớc cũng nh quốc tế Để góp phần nghiên cứu vấn đề phức tạp này và tìm biện pháp nhằm góp phần nâng cao tính phù hợp và linh hoạt của quy trình đấu thầu quốc tế ở Việt Nam trong bối cảnh nớc ta ngày càng hội nhập sâu hơn với nền kinh tế thế giới,

em đã lựa chọn đề tài: "Hoàn thiện quy trình đấu thầu tại Việt Nam nhằm đáp

ứng nhu cầu hội nhập" làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình Trong đó đề tài

tập trung nghiên cứu, đánh giá một cách khoa học về quy trình thực hiện đấu thầu ở Việt Nam và những vấn đề tồn tại trong quá trình áp dụng

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài.

Mục tiêu của đề tài này là nghiên cứu thực trạng đấu thầu quốc tế ở Việt Nam hiện nay và khảo sát, đánh giá quy trình của hoạt động đấu thầu tại Việt Nam Trên cơ

sở nhận định tồn tại, hạn chế trong quy trình đấu thầu ở Việt Nam, cũng nh kinh

nghiệm thực hiện công tác đấu thầu của một số tổ chức trên thế giới, đề xuất ra những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy trình đấu thầu phục vụ cho quá trình hội nhập,

đồng thời góp phần lành mạnh hóa môi trờng đầu t, chống thất thoát vốn Nhà nớc

3 Phơng pháp nghiên cứu.

Đề tài sử dụng phơng pháp phân tích (hệ thống, thống kê), phơng pháp tổng hợp trên cơ sở vận dụng lý luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – ng Lênin và các quan điểm lý luận của Đảng

4 Kết cấu của đề tài

Nội dung đề tài đợc chia thành 3 chơng nh sau:

Chơng 1: Lý luận chung về đấu thầu và quy trình đấu thầu quốc tế

Chơng 2: Thực trạng hoạt động đấu thầu và quy trình đấu thầu tại Việt Nam.Chơng 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình đấu thầu quốc tế ở Việt Nam trong thời gian tới

Ngời thực hiện đề tài xin chân thành cảm ơn thầy giáo PGS.TS Phạm DuyLiên, ngời đã trực tiếp hớng dẫn, chỉ bảo tận tình, đóng góp những ý kiến quý báutrong quá trình viết khóa luận này, nhờ đó đề tài này mới đợc hoàn tất

Tuy nhiên, do nhận thức của ngời viết còn nhiều hạn chế cùng với nhữngkhó khăn trong việc tiếp cận thông tin, nhất là những thông tin chi tiết về các cuộcthầu, đề tài không tránh khỏi thiếu sót Ngời viết rất mong nhận đợc sự đóng gópcủa thầy cô giáo và bạn đọc để đề tài đợc hoàn thiện hơn Xin chân thành cảm ơn

CHƯƠNG I.

Lý LUậN CHUNG Về ĐấU THầU Và QUY TRìNH ĐấU THầU QUốC Tế

I Sự hình thành và phát triển của đấu thầu quốc tế.

Đấu thầu là một hình thức mua bán đã xuất hiện từ sớm trong lịch sử nhân loại Cùng với sự ra đời và phát triển của nền sản xuất hàng hóa, các hìnhthức mua bán cũng ngày càng đợc phát triển và hoàn thiện Trong số đó có hình thức đấu thầu

Rất nhiều nớc trên thế giới đã sử dụng một cách có hiệu quả phơng thứcmua sắm này Ngày nay đấu thầu không chỉ tồn tại trong một lĩnh vực, một địa phơng, một quốc gia mà đã vợt ra ngoài biên giới ở các nớc t bản phát triển nh

Mỹ, Đức, Pháp, ý, đấu thầu đợc áp dụng rộng rãi để xây dựng các công trình công cộng, các công trình lớn đều phải nhờ phơng pháp mua bán nêu trên

Vào thập kỷ 70, 80 của thế kỷ trớc, phần lớn các nớc đang phát triển sử dụng phơng pháp đấu thầu để mua máy móc thiết bị Việc phổ biến rộng rãi ph-

ơng pháp này ở các nớc đang phát triển có liên quan chặt chẽ tới sự can thiệp của Nhà nớc vào trong đời sống kinh tế ở đại đa số các nớc phát triển, Nhà nớcban hành những điều luật buộc các nhà nhập khẩu chỉ đợc mua của nớc ngoài bằng phơng pháp đấu thầu khi trị giá lô hàng vợt một số tiền nhất định, hoặc khi nhập khẩu thiết bị Điều đó đợc thể hiện trong các quy định của Mianma, Cộng hòa A rập, Ai cập và nhiều nớc châu Mỹ la tinh Theo ớc tính, ở các nớc

đang phát triển khoảng 80% cuộc mua bán máy móc thiết bị đợc thực hiện thông qua phơng thức đấu thầu Hình thức đấu thầu càng trở nên phổ biến khi

mà nguồn vốn đầu t từ bên ngoài ngày càng gia tăng Theo đánh giá của các tổ chức kinh tế quốc tế, trong đó có Ngân hàng Thế giới thì trong những năm 60,

70 vốn đầu t của nớc ngoài chiếm từ 10 – ng 20% tổng vốn đầu t của các quốc gia Mà phần lớn những nguồn vốn này khi mua sắm, xây dựng đều sử dụng

đấu thầu ở các nớc đang phát triển 20 – ng 40% trị giá hàng hóa nhập khẩu do các tổ chức Nhà nớc thực hiện hiện thông qua đấu thầu

ở Việt Nam, hình thức đấu thầu đã và đang đợc sử dụng rộng rãi trong mua sắm, xây dựng các công trình, nhà máy, hầm mỏ, Về mặt lịch sử, hình thức đấu thầu đã xuất hiện từ thời kỳ Pháp thuộc Khi đó các nhà thầu đợc gọi dới tên các nhà thầu khoán ở miền Bắc sau khi hòa bình lập lại năm 1954, để khôi phục và phát triển kinh tế, nhà nớc ta đã mua nhiều nhà máy, xí nghiệp của các nớc XHCN bằng hình thức đàm phán trực tiếp với những nớc cấp vốn Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, Nhà nớc ta đã tổ chức đấu thầu xây dựng công trình thủy lợi Dầu tiếng với vốn vay của Ngân hàng Phát triển Châu

á (ADB) vào năm 1979 tại Câu lạc bộ Quốc tế Kể từ đó tới nay chúng ta đã tổ chức nhiều cuộc đấu thầu với số lợng và quy mô ngày càng lớn

II Các khái niệm.

1 Đấu thầu.

Đấu thầu là phạm trù kinh tế tồn tại trong nền kinh tế thị trờng Trong

đó, ngời mua đóng vai trò tổ chức để các nhà thầu (những ngời bán) cạnh tranh nhau Mục tiêu của ngời mua là có đợc hàng hóa và dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu của mình về kỹ thuật, chất lợng với chi phí thấp nhất Mục tiêu của các nhà thầu là giành đợc quyền cung cấp hàng hóa dịch hoặc dịch vụ đó với giá cả bù đắp các chi phí đầu vào đồng thời đảm bảo mức lợi nhuận cao nhất có thể, trong điều kiện cạnh tranh với nhiều nhà thầu khác

2 Đấu thầu quốc tế.

Theo Ngân hàng Phát triển Châu á (ADB) thì "đấu thầu cạnh tranh quốc

tế là tạo ra một phạm vi rộng rãi cho Bên vay (cơ quan thực hiện dự án) trong việc lựa chọn hồ sơ dự thầu tốt nhất trong số những ngời cung cấp hàng hóa hay nhà xây dựng tham gia đấu thầu và để tạo cơ hội đầy đủ, công bằng và bình đẳng cho tất cả những ngời dự thầu có tiềm năng của các nớc thành viên hợp lệ tham gia đấuthầu cung cấp hàng hóa và sử dụng công trình từ vốn vay của Ngân hàng"

Trong bản hớng dẫn mua sắm bằng vốn vay IBRD và tín dụng IDA thì

đấu thầu cạnh tranh quốc tế là "thông báo đầy đủ và kịp thời cho tất cả các nhà thầu ở các nớc thành viên có khả năng và đủ t cách hợp lệ về yêu cầu của bên vay và tạo cho họ một cơ hội đấu thầu bình đẳng nhằm cung cấp hàng hóa, dịch vụ và công trình xây lắp." Liên hợp quốc cũng đa ra Luật mẫu của Liên hợp quốc cho rằng "đấu thầu là việc mua sắm hàng hóa, xây dựng công trình và dịch vụ bằng một phơng pháp nào đó"

Còn theo Quỹ hợp tác kinh tế hải ngoại Nhật Bản (OECD) thì "đấu thầu cạnh tranh quốc tế là giải pháp tốt để đáp ứng đợc mọi đòi hỏi liên quan

đến việc đấu thầu hàng hóa dịch vụ cho các dự án Các dự án này đòi hỏi phải chú trọng việc xem xét tính kinh tế, tính hiệu quả và tính trong sáng của quá trình đấu thầu và không có sự phân biệt giữa những ngời dự thầu hợp lệ đối với các hợp đồng đấu thầu"

Theo Luật đấu thầu 2005 của nớc CHXHCN Việt Nam thì " Đấu thầu quốc tế là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu nớc ngoài và nhà thầu trong nớc"

Nh vậy, mặc dù có những định nghĩa, giải thích khác nhau nhng tự chung lại đều có những nhận định chung nh sau về đấu thầu quốc tế" đấu thầu

công trình) công bố trớc các điều kiện mua hàng để cho các nhà thầu (ngời cung ứng hàng hóa, dịch vụ, xây dựng công trình) bao gồm cả trong nớc và nhà nớc báo giá và các điều kiện giao dịch, sau đó bên mời thầu sẽ chọn mua của ai đáp ứng tốt nhất các điều kiện đã nêu ra".

III Đặc điểm của đấu thầu quốc tế.

1 Giới hạn cạnh tranh.

Bản chất của đấu thầu quốc tế là tự do cạnh tranh, tuy nhiên sự tự do đó nằmtrong những giới hạn đợc định sẵn Các nhà thầu muốn giành u thế nh thế nào thì cũng phải thực hiện theo những điều kiện mà Bên mời thầu đã quy định trong hồ sơ mời thầu Trong hồ sơ mời thầu đó, ngời chủ công trình nêu ra các điều kiện ràng buộc rất chặt chẽ về kỹ thuật cũng nh tài chính, buộc các nhà thầu phải tuân theo Vìvậy, các nhà thầu muốn có hi vọng trúng thầu thì phải tuân thủ nghiêm ngặt các

điều kiện đó và phải có khả năng thỏa mãn tốt nhất các điều kiện đó

2 Ng ời mua và ng ời bán.

Đấu thầu đợc sử dụng khi thị trờng là của ngời mua, nghĩa là trên thị ờng này chỉ có một ngời mua và nhiều ngời bán cạnh tranh với nhau Ngời mua,hay còn gọi là Bên mời thầu thờng là những tổ chức, cơ quan, chủ đầu t đợc Chính phủ cấp tài chính để xây dựng, nâng cấp, cải tạo công trình, mua sắm thiết bị vật t Ngợc lại với những ngời mua đó, ngời bán thờng là những nhà thầu muốn giành đợc quyền thi công công trình hoặc cung cấp dịch vụ, hàng hóa Các nhà thầu này tự do cạnh tranh với nhau để giành quyền thi công và kếtquả của cuộc cạnh tranh đó là giá cả của công trình sẽ tiến gần lại với giá thị tr-ờng, điều này làm thỏa mãn các chủ công trình

tr-3 Địa điểm và thời gian mở thầu

Khác với các hình thức giao dịch thông thờng, đấu thầu đợc tổ chức tạimột địa điểm và trong thời gian đợc quy định sẵn, đợc xác định cụ thể trong

hồ sơ mời thầu Trên thực tế, địa điểm mở thầu của đấu thầu quốc tế có thể không đặt tại nớc có công trình đợc thi công mà đặt ở nớc chủ đầu t

liệt kê các chỉ tiêu cơ bản Đối với các mặt hàng máy móc thiết bị thì quy cách phẩm chất chỉ có thể xác định bằng một bản tài liệu kỹ thuật do ngời tổ chức

đấu thầu soạn thảo Độ dày của tập tài liệu này có thể lên tới vài chục trang tùy theo tính chất phức tạp của hàng hóa Ngoài ra, hàng hóa có thể bao gồm cả những mặt hàng vô hình nh các bí quyết kỹ thuật, các dịch vụ t vấn [Tài liệu 13]

6 Ngôn ngữ trong đấu thầu.

Ngôn ngữ sử dụng trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu và các tài liệu trao đổi giữa bên mời thầu và các nhà thầu bao gồm ngôn ngữ của nớc mời thầu và tiếng Anh

7 Sự tham gia của bên thứ ba, nhà t vấn.

Theo Hiệp hội quốc tế các kỹ s t vấn (FIDIC), "kỹ s t vấn" là ngời đảmbảo hạn chế mức tối đa các tiêu cực phát sinh, những thông đồng thỏa hiệp làm cho chủ dự án bị thiệt hại, vì vậy, ngời kỹ s t vấn phải có trình độ, năng lực chuyên môn vững vàng để giúp chủ dự án giải quyết các vấn đề kỹ thuật với các nhà thầu Dịch vụ t vấn có thể xuất hiện trong các giai đoạn nh làm báo cáo trớc khi đầu t, giám sát và quản lý dự án Các thông tin về các công

ty t vấn các Bên mời thầu có thể tìm đợc ở các tài liệu của Ngân hàng về công

ty t vấn hoặc các nguồn khác có liên quan

Vai trò của nhà t vấn trong đấu thầu là rất quan trọng Khi có khuyến cáo của các nhà t vấn về chất lợng của công trình hoặc việc mua sắm, chủ đầu

t có quyền đình chỉ thi công hợp đồng Đồng thời trách nhiệm liên đới của cácnhà t vấn giám sát cũng không nhỏ khi có các sự cố xảy ra

IV Tác dụng của đấu thầu.

1 Đối với bên mời thầu – ng ng ời mua.

 Lựa chọn đợc các nhà thầu có khả năng đáp ứng đợc yêu cầu: cung cấp hàng hóa và dịch vụ đảm bảo chất lợng mong muốn, đảm bảo tiêu

 Sử dụng vốn có hiệu quả: với lợng cầu có hạn, các nhà cung cấp phải cạnh tranh để nhận đợc hợp đồng Theo quy luật thị trờng, khi cung tăng mà cầu không đổi thì giá cả sẽ rẻ hơn và đấu thầu không nằm ngoài quy luật đó Sự cạnh tranh giữa các nhà thầu không tạo ra nhiều sản phẩm hơn, nhng có thể nâng cao chất lợng sản phẩm, giảm giá cả, nhờ đó vốn đầu t đợc sử dụng hiệu quả.

 Thể hiện uy tín của ngời mua thông qua việc tổ chức những cuộc

đấu thầu cạnh tranh công bằng, minh bạch

Tuy nhiên, đấu thầu quốc tế cũng mang lại không ít rủi ro thiệt hại cho bên mời thầu.

 Dễ bị bắt chẹt, giá cả hàng hóa cao hơn giá trị thực của hàng hóa,hoặc phẩm chất không đảm bảo do bên mời thầu cha có khả năng tham gia vào thị trờng, không am hiểu và thiếu kinh nghiệm tổ chức đấu thầu Mặt khác, các nhà thầu có thể liên kết với nhau trong một liên minh nào đấy để gây sức ép lên nhà mời thầu Có những trờng hợp các hãng đã thành lập một Công-xooc-xi-om và nói rõ khả năng hợp tác của các hãng riêng biệt để hoàn thành một đơn đặt hàng lớn, rồi tự phân chia mặt hàng và định giá cung cấp Những hành vi này gây không ít thiệt thòi cho bên mua

 Ngời tổ chức đấu thầu bị hạn chế trong khi lựa chọn ngời thắng thầu do những ràng buộc bởi những định chế tài chính Trong đấu thầu, ngời thắng thầu nhiều khi không phải là ngời chào giá thấp nhất, mà là ngời của những nớc cung cấp vốn

2 Đối với nhà thầu.

 Nhà thầu thắng thầu giành cho mình đợc một hợp đồng lớn do gói thầu cạnh tranh quốc tế thờng có giá trị cao, khối lợng lớn Điều này cũng

có nghĩa là họ sẽ nâng cao doanh số và lợi nhuận của công ty, đảm bảo hơn cho sự phát triển lâu dài Hơn nữa, thắng thầu còn giúp cho nhà thầu tăng thêm uy tín trên thị trờng quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho những hoạt độngkinh doanh sau này

 Đấu thầu góp phần giải quyết công ăn việc làm cho công nhân các nhà thầu Qua đó, đời sống của công nhân sẽ đợc cải thiện, trình độ tay nghề của công nhân cũng sẽ tăng lên, đồng thời cũng làm tăng niềm tin vào ban lãnh đạo công ty trong lòng công nhân của họ

 Đấu thầu quốc tế còn giúp các nhà thầu hoàn thiện mình Thông qua cạnh tranh với nhiều nhà thầu trong cũng nh ngoài nớc, nhà thầu không ngừng hoàn thiện về cơ cấu tổ chức, năng lực, quy trình công nghệ, nhằm

nâng cao khả năng cạnh tranh của mình, tăng khả năng thắng thầu Bên cạnh

đó, việc cọ sát với các nhà thầu quốc tế giúp các nhà thầu trong nớc học hỏi

đ-ợc nhiều kinh nghiệm quản lý tiên tiến từ bên ngoài

Mặt khác, các nhà thầu gặp không ít trở ngại khi tham gia đấu thầu.

 Các nhà thầu dễ bị đọng vốn khi ký quỹ để đảm bảo dự thầu hoặc

đảm bảo thực hiện hợp đồng, vì vậy các nhà thầu nhỏ với tiềm lực tài chính mỏng khó có khả năng tham gia và thắng thầu

 Nhiều nhà thầu gặp khó khăn trong việc tham gia đấu thầu vì nhiều nớc yêu cầu có sự bảo lãnh của ngân hàng về khả năng chi trả hoặc cho vay

 Lợi nhuận của các nhà thầu có nguy cơ suy giảm do sự cạnh tranh quyết liệt giữa các nhà thầu dẫn đến chi phí bị đẩy lên quá cao

3 Đối với nền kinh tế.

Đấu thầu quốc tế đóng vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế xã hội ở hầu hết các nớc trên thế giới Do việc lựa chọn ngời thắng thầu thuộc quyền của ngời tổ chức vì vậy mà có nhiều cơ hội ngời thắng thầu cho các nớc

sở tại Điều này mang lại nhiều lợi ích cho nớc sở tại

 Sử dụng vốn có hiệu quả: Đây là vấn đề hết sức nhạy cảm và quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển với nhu cầu vốn rất cao

Thông thờng, vốn Nhà nớc chỉ đóng góp phần nào cho các dự án Vì vậy, phầnlớn những nớc đang phát triển phải dựa vào vốn vay của các tổ chức tài chính quốc tế, nguồn tài trợ của các nớc phát triển mà chủ yếu là từ WB, ADB, Nhật Bản và đôi khi từ chính các nhà thầu Hơn nữa, đấu thầu quốc tế không chỉ mang lại hiệu quả sử dụng vốn cho chủ đầu t là doanh nghiệp mà còn cho cả các đơn vị sử dụng tiền Nhà nớc thông qua Ngân sách

 Tiết kiệm đợc một lợng ngoại tệ lớn phải trả nếu nhà thầu nớc ngoài thắng thầu Điều này càng có ý nghĩa hơn đối với những quốc gia đang gặp khó khăn từ vốn vay từ nớc ngoài

Chúng ta có thể thấy đợc phơng thức đấu thầu quốc tế đem lại nhiều tác dụng cho các nhà đầu t, cho các nhà thầu, cho các tổ chức tài chính quốc

tế Vì vậy mà phơng thức này ngày càng đợc áp dụng rộng rãi và phổ biến

V Quy trình đấu thầu của một số tổ chức quốc tế và quốc gia trên thế giới.

Quy định về đấu thầu ở mỗi nớc, mỗi tổ chức quốc tế khá đa dạng cả

về số lợng điều khoản cũng nh nội dung chi tiết của từng điều khoản, tạo ra

tính riêng đặc thù cho hoạt động đấu thầu của từng quốc gia và tổ chức riêng biệt Có những luật đấu thầu mẫu của WTO và Liên hợp quốc trong đó bỏ trống một số nội dung để từng nớc tùy theo điều kiện của mình mà bổ sung cho phù hợp Trong điều kiện đó, các bài học kinh nghiệm từ các tổ chức quốc

tế và quốc gia hết sức phong phú

1 Quy định đấu thầu của Ngân hàng Thế giới (WB)

Ngân hàng Thế giới là một tổ chức tài trợ quốc tế, hiện có 185 nớc thành viên trong đó có Việt Nam Việc sử dụng các khoản vay mà WB dành cho các nớc thành viên thực hiện dự án phải tuân theo một quy định mua sắm chung Những đặc điểm chính trong quy định đấu thầu của tổ chức này là bài học tham khảo trong việc hình thành và hoàn thiện quy trình đấu thầu của mỗinớc thành viên, đó là:

1.1 Tạo sự cạnh tranh tối đa.

Đấu thầu cạnh tranh quốc tế (ICB) là hình thức đợc áp dụng chủ yếu, mọi nhà thầu thuộc một quốc gia thành viên đều có đủ t cách hợp lệ để tham gia các cuộc thầu sử dụng tiền tài trợ từ WB Các hình thức khác nh đấu thầu hạn chế, chào hàng cạnh tranh, mua sắm trực tiếp chỉ đợc sử dụng khi có lý

do chính đáng thỏa mãn các điều kiện nêu trong Hớng dẫn mua sắm của WB

Trong hồ sơ mời thầu không đợc đa các yêu cầu mang tính định hớng

nh yêu cầu về nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa hay thơng hiệu cụ thể Hồ sơ mời thầu phải đảm bảo cho phép và khuyến khích sự cạnh tranh quốc tế bằng cách quy định cụ thể, chi tiết và rõ ràng tiến trình thầu cũng nh các yêu cầu về

kỹ thuật và kiểm tra, về giá cả, phơng thức dự thầu, các điều kiện hoàn thành, thanh toán, phơng pháp đánh giá và cả những phơng án thay thế Những quy

định chi tiết này nhằm vừa tạo ra sân chơi đầy đủ cho mọi nhà thầu, tạo cơ sở cạnh tranh công khai với nhà thầu cũng nh cơ sở công bằng và thuận lợi trong việc đánh giá, xếp hạng các hồ sơ dự thầu

1.2 Đảm bảo công khai.

Việc đăng tải thông báo mời thầu đối với các gói thầu lớn và quan trọng

đợc WB quy định phải thực hiện thông qua một tờ báo Kinh doanh phát triển củaLiên hợp quốc, việc đăng tải này là miễn phí và bằng tiếng Anh Trong thông báophải nói rõ thời gian và địa điểm nhận hồ sơ, các thông tin về Bên vay, về số tiền

và mục đích sử dụng khoản vay, quy mô mua sắm theo thể thức ICB, tên và địa chỉ của tổ chức mua sắm Hồ sơ mời sơ tuyển hoặc mời thầu không đợc phát

hành sớm hơn 8 tuần sau ngày đăng thông báo, khuyến khích gửi thông báo mời thầu tới các sứ quán, đại diện thơng mại của các nớc có nhà thầu Một nguyên tắc cơ bản là phải mở thầu công khai, các nhà thầu tham gia đấu thầu phải đợc mời tới dự lễ mở thầu Sự chi tiết đầy đủ của hồ sơ mời thầu bao gồm cả tiêu chuẩn đánh giá đã thể hiện tính công khai trong quy định mua sắm của WB.

Phơng pháp 2: Đánh giá trên cơ sở về chất lợng, áp dụng cho các công việc t vấn phức tạp hoặc chuyên môn hóa cao, theo đó, nhà t vấn chỉ yêu cầu nộp đề xuất kỹ thuật hoặc nộp cả đề xuất tài chính, nhng khi xem xét thì yêu cầu nhà t vấn nộp tiếp đề xuất tài chính hoặc chỉ mở đề xuất tài chính của nhà

t vấn có đề xuất kỹ thuật đợc đánh giá là tốt nhất

Phơng pháp 3: Đánh giá dựa trên một nguồn Ngân sách cố định, sử dụng cho các công việc t vấn đơn giản, nhà t vấn yêu cầu nộp ra đề xuất kỹ thuật và đề xuất tài chính, hồ sơ nào có giá thấp hơn mức Ngân sách và có vị trí cao nhất trên cơ sở đánh giá kỹ thuật sẽ đợc mời để đàm phán

Phơng pháp 4: Đánh giá trên cơ sở chi phí thấp nhất Đối với các công việc t vấn đã có chuẩn mực là các công việc thông thờng thì hồ sơ dự thầu nào

đợc đánh giá vợt qua mức yêu cầu tối thiểu về mặt kỹ thuật và có chi phí thấp nhất sẽ đợc mời vào đàm phán hợp đồng

Phơng pháp 5: Đánh giá trên cơ sở năng lực, áp dụng cho các công việc t vấn có giá trị rất nhỏ, không vợt quá 100.000 USD, theo đó hồ sơ dự thầu đợc đánh giá là có năng lực và phẩm chất thích hợp sẽ đợc mời để trình một đề xuất kỹ thuật và tài chính để có cơ sở cho đàm phán hợp đồng

Phơng pháp 6: Phơng pháp chọn theo một nguồn duy nhất là phơng

chất lợng và chi phí, đôi khi lại thiếu tính minh bạch Nó chỉ đợc coi là một ngoại lệ, dùng trong một vài trờng hợp đặc biệt nh cần tiếp tục thực hiện một công việc dở dang, yêu cầu tiến độ quá gấp gáp, khối lợng công việc nhỏ hoặc

do chỉ có một tổ chức t vấn duy nhất đủ kinh nghiệm thực hiện

1.3.2 Đối với mua sắm hàng hóa và xây lắp, WB quy định ph ơng pháp

Bớc đánh giá về tài chính, thơng mại để xếp hạng nhà thầu Những hồ sơ vợt qua bớc đánh giá kỹ thuật sẽ đợc xem xét trong bớc này Các hồ sơ sẽ

đợc tiến hành sửa lỗi trong hồ sơ dự thầu, sửa các sai lệch so với yêu cầu của

hồ sơ mời thầu, đa về cùng một đồng tiền và cuối cùng là đa tất cả các sai khác của hồ sơ dự thầu về các mặt kỹ thuật, tài chính, thơng mại và các yếu tố khác về cùng một mặt bằng tức là xác định giá đánh giá Việc đánh giá chi phíthấp nhất thực sự là xem xét không chỉ giá dự thầu ban đầu, mà có tính tới cácyếu tố liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp trong suốt thời gian sử dụng hàng hóa hoặc công trình

1.4 Các nguyên tắc cơ bản trong quy định mua sắm của WB.

 Không phân biệt đối xử, tạo sân chơi lành mạnh và cạnh tranh công bằng cho mọi nhà thầu

 Không đàm phán về giá, giá dự thầu phải đợc coi là cố định nhằm giảm thiểu các hoạt động tiêu cực, tham nhũng trong quá trình thầu

 Đảm bảo sự cạnh tranh, công bằng, minh bạch trong quá trình thầu

 Không đợc vi phạm quy định về đấu thầu Nguyên tắc này tuy có cứng nhắc trong một số trờng hợp, song tạo đợc một cách làm trở thành thói quen quy củ

 Điều chỉnh theo thời gian, bổ sung hoặc thay đổi một vài điểm nhỏ cho phù hợp với tình hình mới

 Chống tham nhũng thông qua những quy định khắc khe, cụ thể trong quy trình

2 Quy định đấu thầu của Ngân hàng phát triển Châu á (ADB)

Về cơ bản các quy định đấu thầu của ADB quy định mua sắm cho các khoản tiền mà ngân hàng này tài trợ cho các nớc là thành viên cũng tơng tự

nh của WB Tuy nhiên, có một vài khác biệt nhỏ nh đối với tuyển chọn dịch

vụ t vấn, quy định của ADB cũng yêu cầu nhà t vấn nộp một túi hồ sơ về kỹ thuật hoặc cả hai túi hồ sơ cả về kỹ thuật và tài chính, song cách đánh giá vẫn

là xem xét đề xuất kỹ thuật trớc Chỉ hồ sơ nào đạt yêu cầu về kỹ thuật và đạt

điểm đánh giá cao nhất, thì đợc mở đề xuất về tài chính để đàm phán Nếu

đàm phán không thành công, thì tiếp tục mở đề xuất tài chính của nhà thầu có

điểm đề xuất kỹ thuật đứng thứ 2 Cách đánh giá này đảm bảo lựa chọn đợc nhà t vấn có đủ trình độ chuyên môn, có đủ năng lực và kinh nghiệm để thực hiện công việc Tuy nhiên, phơng pháp này sẽ bị sức ép của nhà thầu có đề xuất kỹ thuật tốt, họ rất ít khoan nhợng trong đàm phán về giá

Đối với đấu thầu mua sắm hàng hóa và xây lắp thì lại có sự thống nhất cao giữa phơng pháp đánh giá của WB và ADB Theo đó, sau khi xem xét tính hợp lệ của nhà thầu thì đến bớc xem xét về mặt kỹ thuật theo tiêu chí đã đợc công bố trong hồ sơ mời thầu Những hồ sơ dự thầu vợt qua bớc đánh giá về kỹ thuật sẽ đợc so sánh, xếp hạng trên cơ sở giá đánh giá thấp nhất

Những nguyên tắc chính trong Quy chế Đấu thầu của ADB là:

- Cạnh tranh: việc đấu thầu cạnh tranh quốc tế (ICB) là hình thức cơ bảnnhất Việc thông báo phải thực hiện trên tờ "Cơ hội kinh doanh của ADB" (ADB's business opportunities) Ngôn ngữ tiếng Anh đợc sử dụng chủ yếu kể cảtrong quảng cáo, hồ sơ mời thầu và các tài liệu có liên quan khác Trong trờng hợp có nhiều ngôn ngữ đợc sử dụng thì bản tiếng Anh có u thế sử dụng Hồ sơ mời thầu theo quy định của ADB phải tạo điều kiện để đảm bảo sự cạnh tranh thực sự, phải mô tả rõ ràng và chính xác về công trình đợc thực hiện hoặc loại hàng hóa cần đợc cung cấp, cùng với địa điểm và thời gian giao hàng hoặc lắp

đặt, phải nêu đầy đủ các yêu cầu về bảo lãnh, bảo hành, bảo trì, và những yêu cầu cụ thể khác Các mô tả chi tiết về đặc tính hoặc thông số kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu đợc coi là yêu cầu bắt buộc đối với hồ sơ dự thầu nếu nh muốn

đánh giá là đáp ứng và ngợc lại Các bản vẽ trong hồ sơ mời thầu phải phù hợp với thuyết minh, việc cho phép chào phơng án phụ phải đợc nêu trong hồ sơ mời thầu Tơng tự nh vậy, tiêu chuẩn đánh giá cũng phải đợc nêu rõ Các yêu cầu về kỹ thuật phải dựa trên yêu cầu về vận hành và không đợc đa ra yêu cầu

điểm chủ yếu nhất định Khi đó về sự tham chiếu phải sử dụng từ hoặc tơng

đ-ơng và mô tả rõ thế nào là tđ-ơng đđ-ơng, về đặc tính kỹ thuật để nhà thầu chào thay thế với hiệu suất và chất lợng ít nhất là đáp ứng yêu cầu về vận hành và chất lợng quy định trong hồ sơ mời thầu

- Phơng pháp đánh giá hồ sơ dự thầu: Cũng tơng tự nh WB, phơng pháp đánh giá hồ sơ dự thầu của ADB là tiên tiến, phù hợp với thông lệ đấu thầu trên thế giới, tuy nhiên vẫn có một vài đặc thù riêng, cụ thể nh sau:

ADB luôn coi trọng tính hợp lệ của nhà thầu (hay hồ sơ dự thầu) Chỉ

có những thành viên của ADB mới đủ t cách là nhà thầu hợp lệ Trong một góithầu lựa chọn t vấn quốc tế cho dự án, một t vấn tham gia với t cách trởng nhóm, nhng quốc tịch của t vấn này lại không phải là nớc thành viên ADB thì chỉ nhận đợc điểm "0" qua đánh giá hồ sơ dự thầu Tuy nhiên, phơng pháp

đánh giá t vấn của ADB lại quy định chỉ yêu cầu nhà t vấn xếp thứ nhất qua

đánh giá về kỹ thuật đợc chào hồ sơ đề xuất tài chính (hoặc nếu túi hồ sơ đã nộp thì đợc bóc ra) Nh vậy, quan điểm của ADB là u tiên đánh giá về kỹ thuậttrong việc chọn t vấn Nếu WB quy định danh sách ngắn trong đấu thầu lựa chọn t vấn là từ 3 đến 6 nhà t vấn, thì con số này trong quy định của ADB lại

là 5 đến 7

Trong đấu thầu mua sắm hàng hóa và xây lắp thì phơng pháp đánh giá dựa theo giá đánh giá là cơ bản Theo đó, hồ sơ dự thầu đã qua đánh giá về kỹ thuật sẽ đợc quy về cùng một mặt bằng chi phí để so sánh và xếp hạng Nhà thầu đứng vị trí thứ nhất là nhà thầu có giá đánh giá thấp nhất (lowest

evaluated price) Trong bớc đánh giá về kỹ thuật thì phơng pháp sử dụng tiêu chí "đạt, không đạt" cũng đợc áp dụng Đây là một phơng pháp tiên tiến, loại bớt đợc sự tác động của yếu tố chủ quan trong quá trình xem xét các hồ sơ dự thầu

- Quy trình thực hiện: Bên cạnh việc ban hành hớng dẫn mua sắm với nội dung cô đọng, chặt chẽ, ADB còn ban hành sổ tay (handbook) để hớng dẫn chi tiết Theo đó, một quy trình thực hiện chi tiết đợc định ra nhằm thực hiện quá trình lựa chọn nhà thầu đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả mua sắm Có thể tóm tắt quy trình này nh sau:

Bớc 1: Kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ dự thầu

Tại bớc này, các hồ sơ dự thầu đợc tiến hành xem xét về mặt hợp lệ (t cách hợp lệ và hồ sơ hợp lệ), sự đầy đủ của hồ sơ dự thầu căn cứ vào biên bản

mở thầu và các nội dung trong hồ sơ dự thầu Để tiện việc theo dõi và kiểm tra, các công việc cụ thể đợc lập thành bảng với một số nội dung sau:

+ Sự đáp ứng về mặt kỹ thuật;

+ Sự đáp ứng về các điều kiện thơng mại và các điều kiện khác;

+ Bảng tổng hợp về sự đáp ứng của hồ sơ dự thầu so với yêu cầu của

hồ sơ mời thầu

Bớc 2: Đánh giá về mặt thơng mại và tài chính, bao gồm

+ Chuyển giá dự thầu sang một đồng tiền;

+ Điều chỉnh giá dự thầu theo các yếu tố thơng mại;

+ Điều chỉnh giá dự thầu theo các yếu tố kỹ thuật;

+ Xác định giá đánh giá

Bớc 3: Xác định hồ sơ dự thầu có giá đánh giá thấp nhất để trao thầuCác bớc tiến hành nêu trên phù hợp với thông lệ đấu thầu trên thế giới Tuy nhiên, việc lập bảng chi tiết ở từng bớc làm cho quá trình đánh giá trở nên

rõ ràng, minh bạch, tránh bỏ sót hoặc làm theo chủ quan, đồng thời tạo ra sự thống nhất và làm cho việc thẩm định có nhiều thuận lợi

Có thể tóm tắt trình tự tổ chức đấu thầu của ADB nh sau:

Sơ đồ 1: Quy trình đấu thầu theo quy định của ADB

Phân chia gói thầu

Đấu thầu hai túi hồ sơ

(1 giai đoạn)

Đóng thầu Phê duyệt Phê duyệt

Chuẩn bị Đánh giá 1 Đánh giá 2

- Ưu đãi nhà thầu trong nớc: Quy định mua sắm của ADB đề cập tới sự u

đãi nhà thầu trong nớc theo từng trờng hợp cụ thể và việc u đãi này đợc nên rõ trong HSMT Việc u đãi là cho hàng hóa có chi phí trong nớc hoặc sản xuất trong nớc và cho các công trình xây dựng do nhà thầu trong nớc thực hiện

- Tính quốc tế cao: Để đảm bảo cạnh tranh tối đa, quy định mua sắm của ADB thể hiện tính quốc tế cao Có thể thấy nội dung này nh sau:

+ Việc thông báo mời thầu sử dụng tờ báo tiếng Anh hoặc yêu cầu

đăng tải trên tờ báo có lu lợng phát hành rộng rãi trong nớc (ít nhất trên một tờ báo tiếng Anh, nếu có)

+ Ngôn ngữ: Do ngôn ngữ làm việc của ADB là tiếng Anh (theo Hiến chơng thành lập Ngân hàng) nên hồ sơ mời thầu và các tài liệu liên quan khác,

kể cả quảng cáo phải sử dụng tiếng Anh Trong trờng hợp sự dụng nhiều ngôn ngữ, thì tiếng Anh có u thế quyết định

+ Loại tiền: Cho phép quy định trong hồ sơ mời thầu là sử dụng một hoặc nhiều loại tiền để bỏ thầu Thông thờng cho phép chào bằng loại tiền của nớc mình hoặc một loại tiền mua bán quốc tế quy định trong hồ sơ mời thầu Trờng hợp nhà thầu cần ngoại tệ chứ không phải nội tệ để sản xuất ra hàng hóa sẽ cung cấp thì trong giá dự thầu sẽ gồm một phần ngoại tệ dành cho sự chi tiêu này

Trong quá trình đánh giá các hồ sơ dự thầu, giá dự thầu phải đợc chuyển đổi ra một loại tiền quy định trong hồ sơ mời thầu Tỷ giá hối đoái đợc

áp dụng là tỷ giá hối đoái bán ra chính thức áp dụng cho những giao dịch tơng

tự và có hiệu lực vào ngày đã quy định trong hồ sơ mời thầu Trờng hợp nếu không có tỷ giá hối đoái ngoại tệ chính thức thì tỷ giá hối đoái áp dụng sẽ do Bên vay quyết định sau khi tham khảo ý kiến của ADB

3 Quy định đấu thầu của Trung Quốc.

Trung Quốc là một nền kinh tế đang trên đà phát triển và hình thức

đấu thầu đợc áp dụng rộng rãi ở quốc gia này Nền kinh tế Trung Quốc có nhiều đặc điểm tơng tự với Việt Nam, vì vậy những bài học kinh nghiệm từ quy trình đấu thầu của Trung Quốc có tính lý luận cao trong việc hoàn thiện quy trình đấu thầu của Việt Nam

3.1 Quá trình hình thành các văn bản pháp luật về đấu thầu.

Trớc đây việc trao hợp đồng ở Trung Quốc thông qua đàm phán trực tiếp, tuy nhiều từ khi có các nguồn tài trợ quốc tế từ WB, ADB thì việc áp dụng hình thức này để giải ngân đã trở nên bắt buộc Thực tế này đã tạo tiền

đề cho việc hình thành các văn bản pháp quy liên quan

Nhờ sự trợ giúp của các tổ chức quốc tế, năm 1998 Bộ Tài chính TrungQuốc đã bắt đầu soạn thảo Luật Đấu thầu áp dụng cho mua sắm thờng xuyên

sử dụng Ngân sách Nhà nớc Tiếp đó hàng loạt nghị định hớng dẫn thực hiện

đã đợc ban hành Tuy nhiên, Luật đấu thầu Trung Quốc mới chỉ đa ra các quy

định về đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế, chỉ áp dụng cho các công trình xây dựng Các hình thức lựa chọn nhà thầu khác nh chào hàng cạnh tranh, mua sắm trực tiếp cha đợc đề cập trong Luật Sắp tới, Trung Quốc sẽ ban hànhthêm Luật mua sắm Chính phủ

3.2 Sự phân cấp quản lý đấu thầu ở Trung Quốc.

Do đặc thù là một quốc gia có diện tích rộng lớn và đông dân c, nên việc quản lý ở Trung Quốc đợc phân cấp cho nhiều bộ ngành nh sau

ủy ban Kế hoạch và Phát triển Nhà nớc là cơ quan đầu mối giúp Chínhphủ quản lý công tác đấu thầu trong lĩnh vực các công trình xây dựng, bao gồm việc chủ trì soạn thảo Luật đấu thầu, Luật mua sắm Chính phủ và chủ trì thẩm định kết quả các gói thầu lớn thuộc các dự án xây dựng do Quốc hội thông qua chủ trơng đầu t

Bộ Tài chính là cơ quan chủ trì soạn thảo các văn bản hớng dẫn mua sắm thờng xuyên đối với các cơ quan hành chính sự nghiệp trong phạm vi toànquốc.

Bộ Hợp tác kinh tế và ngoại thơng quản lý đấu thầu mua sắm thiết bị

điện và điện tử, quản lý xuất nhập khẩu, thẩm định các kết quả đấu thầu các gói thầu mua sắm theo phân cấp

Bộ Xây dựng chủ trì các cuộc đấu thầu các công trình giao thông

ủy ban Thơng mại và Kinh tế Nhà nớc quản lý đấu thầu dự án thuộc doanh nghiệp nhằm tạo công bằng, giải quyết xử lý vi phạm, tăng cờng thể chế

Các địa phơng căn cứ vào Luật đấu thầu và văn bản hớng dẫn của các

Bộ chuyên ngành để hớng dẫn thực hiện công tác đấu thầu tại địa phơng

3.3 Tính hợp lệ của nhà thầu doanh nghiệp Nhà nớc.

ở Trung Quốc khi thực hiện cải cách doanh nghiệp Nhà nớc thì các doanh nghiệp đợc hoạt động độc lập, tách khỏi sự quản lý của các Bộ ngành, phù hợp với cơ chế thị trờng nên học có đủ t cách hợp lệ khi tham gia đấu thầu

đối với các gói thầu sử dụng nguồn tài trợ quốc tế Đây là một kinh nghiệm quý báu trong việc tạo ra tính hợp lệ của nhà thầu để đảm bảo theo đúng yêu cầu của nhà tài trợ

3.4 Công khai trong đấu thầu.

ở Trung Quốc đã hình thành mạng lới website trên mạng với mục đích

đăng tải các thông tin về đấu thầu cũng nh thông báo mời thầu trong phạm vi toàn quốc Các nhà thầu không chỉ đợc tiếp cận với nguồn thông tin đầy đủ và cập nhật mà còn có thể trực tiếp nêu thắc mắc và kiến nghị qua hệ thống thôngtin trực tuyến này

Công ty Công nghệ thông tin đảm trách công việc này, chịu trách nhiệmtạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc đăng tải và truy cập thông tin đấu thầu Khách hàng có thể lựa chọn phơng thức sử dụng mật mã riêng của mình để truycập hoặc sử dụng một thiết bị kết nối dạng chìa khóa Bên lấy thông tin đợc miễn phí, bên đăng tải thông tin đợc miễn phí trong vòng 7 ngày hoặc chịu một mức phí rất thấp Nội dung đăng tải mời thầu bao gồm tên dự án, phạm vi công việc của gói thầu, tên của Bên mua, ngày giờ bán hồ sơ, ngày giờ đóng và mở thầu

Nội dung đăng tải kết quả đấu thầu: Tên dự án, phạm vi công việc đt, ngày mở thầu, ngày dự kiến công bố kết quả đấu thầu, tên nhà thầu dự kiến

trúng thầu, giá đề nghị trúng thầu, tên nhà sản xuất, nguồn gốc thiết bi, thời gian hết hạn đa khiếu nại liên quan, trạng thái hiện tại về khiếu nại, danh sách nhà thầu không trúng thầu cùng với lý do tóm tắt

4 Quy định đấu thầu của Hàn Quốc.

Quy định đấu thầu của Hàn Quốc đợc ban hành dới dạng Luật hợp

đồng mà trong đó Nhà nớc là một bên tham gia (dới đây gọi tắt là Luật HD) Trên cơ sở Luật HD, Tổng thống, Thủ tớng Chính phủ ban hành các văn bản hớng dẫn thực hiện, Bộ Kinh tế và Bộ Tài chính cá trách nhiệm hớng dẫn thực hiện chi tiết Về nội dung, Luật HD có nội dung tơng tự các quy định đấu thầutrên thế giới, đều đa ra các mục tiêu là đấu thầu cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế với một dung lợng lớn và quy định rất chi tiết

Tuy nhiên, điều khác biệt trong quy trình đấu thầu của Hàn Quốc là hệthống mua sắm của Hàn Quốc là hệ thống tập trung cao, thông qua một cơ quan chuyên môn tổ chức các cuộc đấu thầu là SAROK với kim ngạch mua sắm lên đến hàng chục tỷ USD/năm Nhờ sự tập trung này, SAROK là một cơ quan chuyên nghiệp trong lĩnh vực mua sắm để thực hiện các dự án lớn của Hàn Quốc Chính phủ Hàn Quốc dành một khoản ngân sách nhất định hàng năm cho SAROK nhằm nâng cao năng lực tổ chức đấu thầu và đặc biệt hình thành một trung tâm kiểm tra chất lợng các hợp đồng sau khi đấu thầu Do vậy, chất lợng hàng sau đấu thầu đã đợc đảm bảo, tránh tình trạng nhà thầu không thực hiện đúng cam kết trong hồ sơ dự thầu

Sự chuyên môn hóa đã tạo ra năng lực mua sắm là điều vô cùng quan trọng và không thể thiếu để đảm bảo tính hiệu quả của các cuộc đấu thầu

5 Một số bài học kinh nghiệm rút ra từ quy trình đấu thầu của các tổ chức và quốc gia trên thế giới.

Qua nghiên cứu một số quy định về đấu thầu nêu trên, có thể rút ra bàihọc kinh nghiệm cho việc hoàn thiện quy trình đấu thầu ở Việt Nam nh sau:

Thứ nhất: quán triệt sâu sắc các quy luật kinh tế khách quan trong nền

kinh tế thị trờng, xây dựng bằng đợc hệ thống các quy định về đấu thầu mang tính quy phạm pháp luật ở mức độ cao Nội dung của cá quy định phải dảm bảo nguyên tắc khách quan, công bằng, minh bạch Đồng thời, các quy định phải rõ ràng, cụ thể để đảm bảo khả năng thực hiện, tránh sự can thiệp của cáccơ quan quản lý Nhà nớc vào việc lựa chọn và trao hợp đồng, cũng nh xử lý các sai phạm, khiếu nại

Thứ hai: chú trọng việc đào tạo và chỉ sử dụng đội ngũ cán bộ và

chuyên gia cho công tác quản lý đấu thầu đáp ứng các yêu cầu thực tế của công tác này

CHƯƠNG II:

THựC TRạNG HOạT ĐộNG ĐấU THầU Và QUY TRìNH ĐấU

THầU ở VIệT NAM.

I Thực trạng hoạt động đấu thầu ở Việt Nam.

1 Thời kỳ tr ớc năm 1990.

ở Việt Nam, trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, mọi hoạt động

đấu thầu quốc tế trong lĩnh vực mua sắm và xây dựng đều theo quy định của nhà tài trợ Trớc năm 1975 quan hệ kinh tế của Việt Nam chủ yếu đợc thiếr lập với các nớc XHCN, các công trình, xí nghiệp, bệnh viện, ở Việt Nam thời kỳ này đợc xây dựng bằng vốn viện trợ của các nớc XHCN và do nớc tài trợ thiết kế, cung cấp máy móc thiết bị và xây dựng

Sau giải phóng 1975 nớc Việt Nam trở thành thành viên của ADB và

đợc sử dụng các khoản vay từ tổ chức này để phát triển kinh tế Việt Nam đã

sử dụng nguồn vốn còn lại mà ADB cho chính quyền Sài Gòn vay trớc đây cho công trình cấp thoát nớc Thành phố Hồ Chí Minh và khoản vay mới 60 triệu USD của WB để cải tạo xây dựng công trình thủy lợi Dầu Tiếng Cuộc

đấu thầu quốc tế đầu tiên ở nớc Cộng hòa XHCN Việt Nam đợc thực hiện vào năm 1979 tại Câu lạc bộ Quốc tế Hà Nội do Tổng công ty nhập khẩu thiết bị toàn bộ chủ trì Trong thời kỳ này buôn bán của Việt Nam với các nớc XHCN vẫn chiếm tới 70% Ngân sách quốc gia Tính đến năm 1990, chúng ta đã nhận

đợc 12,6 tỷ Rúp chuyển nhợng từ nguồn viện trợ của Liên Xô, thời điểm cao nhất là 1,8 tỷ cho gần 100 dự án thuộc các lĩnh vực khác nhau

Ngày 9/5/1988, Hội đồng Bộ trởng có Quyết định số 80/HDBT về các chính sách đổi mới cơ chế quản lý xây dựng cơ bản, theo đó đấu thầu đợc thí

điểm trong xây dựng Dù vậy, trong thời kỳ này hoạt động đấu thầu ở Việt Nam cha phát triển do quan hệ tài chính với các tổ chức quốc tế bị gián đoạn Trong thời kỳ 1978 – ng 1979 do sự kiện Campuchia, nhiều nớc TBCN và tổ chức quốc tế nh WB, IMF, ADB đã ngừng viện trợ cho Việt Nam, cho tới tận năm 1993 chúng ta mới khai thông đợc

Nh vậy trong thời kỳ này hoạt động đấu thầu của Việt Nam cha phát triển, các xí nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài thờng đợc đấu thầu tại các nớc chủ

đầu t, các nhà thầu Việt Nam nếu tham gia thì chỉ với t cách là nhà thầu phụ Các dự án thực hiện bằng vốn tài trợ cũng diễn ra tơng tự, thời gian này việc

đấu thầu đã đợc thực hiện theo sự hớng dẫn của nhà tài trợ

2,1 4,66

6,26 7,02 6,61 6,13 6,74

2 4 6 8

2 Thời kỳ từ năm 1990 đến 2005.

Từ tháng 10 năm 1993, với sự giúp đỡ của các nớc thuộc Câu lạc bộ Paris, Việt Nam đã khai thông các mối quan hệ kinh tế với IMF, WB, ADB Ngày 3/2/1994, tổng thống Mỹ Bill Clinton tuyên bố bãi bỏ lệnh cấm vận th-

ơng mại chống Việt Nam và cho phép các giao dịch tài chính, thơng mại và các hoạt động khác với Việt Nam Việc bình thờng hóa các quan hệ với Việt Nam không chỉ mở đờng cho các công ty Mỹ vào Việt Nam mà còn tạo điều kiện thuận lợi khiến cho nguồn vốn đầu t vào Việt Nam ngày càng lớn Hoạt

động đấu thầu mua sắm cũng trở nên nhộn nhịp hơn Quy mô, chất lợng của hoạt động đấu thầu cũng tăng và đã trở thành một hiện tợng phổ biến trong đờisống xã hội Việt Nam

Trong tổng số vốn đầu t thì khu vực kết cấu hạ tầng chiếm 80%, riêng

đầu t vào giao thông vận tải là 38% Các công trình xây dựng thông qua đấu thầu thắng thầu của các công ty Chinese Oversea Eng Co (Trung Quốc), KuK Dong Eng và Const, Keang Nam Shing Sung (Hàn Quốc), Bes Engineering Corp (Đài Loan), cùng với các nhà thầu Việt Nam, Dự án quốc lộ 5 với vốn vay của OECF Nhật Bản và Chính phủ Đài Loan do công ty Bát Sơn (Trung Quốc) trúng thầu và cùng các dự án khác

Từ giữa năm 1994 – ng 1995 ở Việt Nam có 15 hợp đồng dịch vụ t vấn, 6 hợp đồng xây dựng, 13 hợp đồng cung cấp thiết bị Năm 1996 Bộ Kế hoạch và

Đầu t đã thẩm định 46 gói thầu, trong đó có 21 gói thầu cung cấp dịch vụ, 14 gói thầu xây dựng, 11 gói thầu cung cấp thiết bị Từ năm 1997, Bộ Kế hoạch và

Đầu t ra Thông t 07/BKH/VPXT bổ sung các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài vào phạm vi quản lý của Quy chế đấu thầu Từ đây, hoạt động đấu thầu

đợc mở rộng và đi vào đời sống xã hội của ngời Việt Nam Chỉ một năm sau có 4.577 gói thầu đợc đấu thầu theo Quy chế đấu thầu và tiết kiệm 11,2% trên giá trị dự toán gói thầu cho Ngân sách Nhà nớc Con số các gói thầu qua tổ chức

đấu thầu theo Quy chế đấu thầu ngày càng tăng, đến năm 2002 gấp 7,02 lần năm 1998, năm 2005 sau khi ban hành Luật Đấu thầu tăng gấp 6,53

Đồ thị 1: Tốc độ tăng tổng số gói thầu qua các năm 1999 – ng 2005

Đơn vị %

Nguồn: Vụ Quản lý đấu thầu – ng Bộ Kế hoạch và đầu t.

Đến nay, ngành xây dựng nớc ta có khoảng gần 5000 nhà thầu xây lắp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau với gần 30 Tổng công ty 90, khoảng 1.500 doanh nghiệp Nhà nớc, số còn lại là các nhà thầu thuộc các thành phần kinh tế khác Ngoài ra, hiện cả nớc có trên 30 nhà thầu liên doanh, gần 100 nhà thầu xây lắp nớc ngoài thuộc 20 quốc gia và vùng lãnh thổ Với một lực l-ợng các nhà thầu hùng hậu nh vậy, công tác đấu thầu xây dựng đã diễn ra trong sự cạnh tranh hết sức gay gắt, quyết liệt

Bên cạnh đó, thông qua các cuộc đấu thầu, các nhà thầu trong nớc có cơ hội để thử thách, tập dợt trong môi trờng cạnh tranh quyết liệt với nớc ngoài, nhờ đó mà trởng thành nhanh chóng, bớc đầu bứt khỏi vị trí chuyên làmthầu phụ không những chỉ ở thị trờng Việt Nam mà còn ở nớc ngoài nh Lào, Campuchia Hiện nay, một số nhà thầu trong nớc (đặc biệt là các nhà thầu xâydựng) đã có khả năng cạnh tranh ngang bằng với các nhà thầu nớc ngoài và trúng thầu hầu hết là các nhà thầu xây dựng thuộc các dự án do WB, ADB, JBIC tài trợ Đây cũng chính là điều kiện để các nhà thầu nớc ta tạo đợc vị thế bình đẳng trong liên doanh, liên kết với nớc ngoài, phù hợp với tiến trình hội nhập khu vực và quốc tế

Hiện nay, đấu thầu không còn là hiện tợng xa lạ mà ngày càng đợc coi

nh một phơng thức mua sắm có hiệu quả, đợc sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực xây dựng các công trình

II Những kết quả đạt đợc và tồn tại trong công tác đấu thầu ở Việt Nam.

1 Kết quả.

1.1 Lựa chọn đợc nhà thầu phù hợp.

Với các quy định của Quy chế đấu thầu, việc chi tiêu tiền của Nhà nớc

đợc thực hiện thông qua các hình thức cạnh tranh từ mức cao nhất là đấu thầu rộng rãi rồi tiếp đến các hình thức khác nh đấu thầu hạn chế, chà hàng cạnh tranh Thông qua các cuộc đấu thầu, bên mua (là Nhà nớc) lựa chọn đợc các nhà thầu đủ năng lực và kinh nghiệm để thực hiện công việc đợc giao và bảo

đảm trúng thầu không đợc vợt giá dự kiến (giá gói thầu) Trong đấu thầu công trình xây lắp thì giá trúng thầu không đợc vợt quá giá dự toán đợc duyệt, đấu

thầu tạo ra sự cạnh tranh để làm động lực cho sự phát triển Nếu trớc đây một công ty có việc nhờ mối quan hệ thì nay dới quy định của Luật Đấu thầu, công

ty này phải chứng minh là có đủ năng lực và kinh nghiệm, phải có giải pháp

đ-ợc đánh giá là khả thi và giá cả phải cạnh tranh với các nhà thầu khác

Thực tế ở một số công trình lớn ở nớc ta nh hầm đèo Hải Vân, cầu Mỹ Thuận, đã lựa chọn các nhà thầu trúng thầu có đủ kinh nghiệm và năng lực thực hiện công trình, có giải pháp đợc đánh giá là khả thi để thực hiện công việc với giá cạnh tranh, góp phần đảm bảo chất lợng và hiệu quả công trình

Đây là một trong những thành tựu lớn nhất mà công tác đấu thầu của nớc ta đã

đạt đợc

1.2 Tiết kiệm ngoại tệ.

Trong thời gian qua, đấu thầu quốc tế ở Việt Nam đã đạt đợc nhiều thành tích Báo cáo tổng hợp về chi tiêu do Chính phủ Việt Nam và Ngân hàngthế giới phối hợp gần đây, với chủ đề "Việt Nam quản lý tài chính công để tăng trởng và giảm đói nghèo" cho thấy, từ năm 1999 đến 2003, tổng chi ngânsách của Việt Nam tăng ở mức đáng kể, khoảng 16%, trong đó tổng giá trị chi

để mua sắm đợc thực hiện qua đấu thầu tăng gấp đôi, từ 2 tỷ USD năm 1999 lên 4,9 tỷ USD năm 2003 Cũng theo báo cáo này, tiết kiệm chênh lệch giữa giá gói thầu so với giá trúng thầu ớc tính đạt từ 350 triệu USD đến 400 triệu USD – ng một tỷ lệ đáng kể trong chi tiêu công đợc thực hiện qua đấu thầu Nh vậy, chỉ cần một cải thiện nhỏ về hiệu quả trong hoạt động đấu thầu cũng có thể góp phần tác động đến mức tăng trởng GDP của Việt Nam

Xét về khía cạnh trực tiếp, số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu t cho thấy, chỉ tính riêng 496 gói thầu lớn qua thẩm định của Bộ Kế hoạch và Đầu t từ năm 1999 đến 2004 đã tiết kiệm đợc cho Ngân sách Nhà nớc một khoản tiền trị giá 853,4 triệu USD, đạt tỷ lệ tiết kiệm 14,5% Số tiền này đủ để có thể xâydựng 10 công trình tơng đơng cầu Mỹ Thuận

Tổng hợp các báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu t về công tác đấu thầutrong phạm vi cả nớc giai đoạn 2001 – ng 2004 cũng cho thấy, tiết kiệm qua

đấu thầu là 1.751,59 triệu USD, đạt tỷ lệ tiết kiệm 9,59% Nh vậy, trung bìnhmỗi năm (giai đoạn 2001 – ng 2004), chúng ta tiết kiệm đợc 427,89 triệu USD thông qua đấu thầu

Điều đó chứng tỏ đây là một phơng thức đem lại hiệu quả kinh tế lớn nhất cần phải khuyến khích áp dụng trong hoạt động đầu t trong thời gian tới

ở Việt Nam, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay

1.3 Tăng cờng phân cấp và kiểm tra, thanh tra trong đấu thầu.

Việc phân cấp trong Quy chế đấu thầu đợc căn cứ theo các quy định về quản lý đầu t và xây dựng, nghĩa là theo nguyên tắc cấp nào phê duyệt dự án thìcấp đó quyết định các nội dung cơ bản về đấu thầu Theo đó, ngời có thẩm quyền chỉ quyết định 3 nội dung cơ bản trong đấu thầu là kế hoạch đấu thầu, hồsơ mời thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu, còn các nội dung khác (tổ chức đấu thầu, xét thầu, phê duyệt nội dung hợp đồng ) đợc phân cấp cho các chủ dự án.Thủ tớng Chính phủ chỉ phê duyệt các kế hoạch đấu thầu và kết quả lựa chọn các nhà thầu các gói quan trọng (T vấn từ 20 tỷ đồng trở lên, Hàng hóa + Xây lắp từ 100 tỷ đồng trở lên), các nội dung còn lại đợc phân cấp cho các bộ,

ngành hoặc địa phơng quyết định Thực tế, các trờng hợp do Thủ tớng Chính phủ xem xét quyết định các nội dung cơ bản về đấu thầu trong thời gian qua ngày càng giảm do quy định về phân cấp nói trên (nhất là khi ban hành Nghị

định 66/2003/NĐ-CP ngày 12/6/2003), cụ thể nh sau

Bảng1: Kết quả đấu thầu theo phân cấp thẩm định, phê duyệt (2000 – ng 2003)

Đơn vị tính: %

Năm

Các gói thầu do

TW thẩm định và phê duyệt

Các gói thầu do các địa phơng thẩm định và phê duyệt

giá gói thầu/ tổng giá các gói thầu 16,87 83,13

Nguồn: Vụ quản lý đấu thầu – ng Bộ Kế hoạch và Đầu t

dung và đối tợng của công tác kiểm tra, thanh tra trong đấu thầu và là một nhiệm vụ của công tác quản lý Nhà nớc về đấu thầu Theo đó, Bộ Kế hoạch và

Đầu t cùng 64 Sở Kế hoạch & Đầu t các Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung

-ơng đã thành lập cơ quan thanh tra (trong đó có chức năng thanh tra đấu thầu)

và nhiều nơi đã và đang thực hiện tốt nhiệm vụ này Thông qua đấu thầu, nănglực của các nhà thầu trong nớc không ngừng đợc tăng cờng, đội ngũ cán bộ làm công tác đấu thầu có sự thành vợt bậc

Công tác đấu thầu với sự khắt khe của nó đã tạo điều kiện cho các nhà thầu Việt Nam trởng thành nhanh chóng Trớc năm 1998 hiếm có trờng hợp nhà thầu Việt Nam độc lập cạnh tranh với các nhà thầu nớc ngoài với nhiều kinh nghiệm và năng lực Khi đó các nhà thầu Việt Nam thờng tham gia với hình thức liên danh hoặc làm thầu phụ cho nhà thầu nớc ngoài Nhng từ năm

1998 trở lại đây thì tình hình lại theo chiều hớng tích cực đối cới các nhà thầu Việt Nam Đa phần các gói thầu trong ngành xây dựng, giao thông, các nhà thầu Việt Nam đã giành nhiều hợp đồng trên cơ sở cạnh trành với nhiều nhà thầu quốc tế có tầm cỡ Đến nay, nhiều nhà thầu trong nớc đã vơn lên tham gia với t cách là nhà thầu chính, nhà thầu tổng thầu gói thầu EPC (Engineering – ng Procurement – ng Construction: gói thầu t vấn thiết kế - mua sắm thiết bị - xây lắp), hoặc thậm chí đã tham gia đấu thầu và trúng thầu ở nớc ngoài Đó là các Tổng công ty xây dựng công trình giao thông thuộc Bộ Giao thông vận tải, các Tổng công ty thuộc Bộ Xây dựng đang là những đối thủ cạnh tranh nặng ký nh:Ciencol, Cienco4, Cienco8, Tổng công ty xây dựng Thăng Long, Vinaconex, Licogi, Lilama

2 Tồn tại.

2.1 Công tác chuẩn bị cha đáp ứng yêu cầu.

Việc lập thiết kế - dự toán trong một số trờng hợp thiếu chuẩn xác (dự toán quá thấp hoặc quá cao so với thực tế) nên đã ảnh hởng không nhỏ đến công tác đấu thầu Tình trạng điều chỉnh, thay đổi, bổ sung thiết kế do thiết kếban đầu không chuẩn xác cung diễn ra khá phổ biến, từ đó dẫn đến làm tăng giá trị hợp đồng và kéo dài thời gian thực hiện (thậm chí gây khó khăn cho cả quá trình thanh quyết toán công trình)

Tình trạng trong hồ sơ mời thầu đa ra các yêu cầu cụ thể về nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa, vật t, thiết bị hoặc ký mã hiệu của thiết bị vẫn cha đợc khắc phục làm giảm tính công bằng, minh bạch trong đấu thầu Nội dung các tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu và các yêu cầu nêu trong hồ sơ mời thầu

thiếu sự thống nhất hoặc đa ra tiêu chuẩn đánh giá quá cao, vợt quá mức cần thiết đã gây khó khăn cho việc đánh giá hồ sơ dự thầu hoặc lựa chọn đợc một nhà thầu đáp ứng nh yêu cầu Để hạn chế tồn tại này, việc nghiên cứu và ban hành các tài liệu mẫu về đấu thầu nh: Mẫu hồ sơ mời thầu, Mẫu báo cáo xét thầu là công việc cần thiết nhằm đảm bảo sự thống nhất và tạo thuận lợi trong quá trình thực hiện Hiện Bộ Kế hoạch và Đầu t đã hoàn chỉnh và ban hành Mẫu hồ sơ mời thầu đối với mua sắm hàng hóa

Công tác mở thầu tại một số dự án chỉ mang tính hình thức Một số dự

án (Bộ Thủy sản) không đảm bảo đủ số lợng nhà thầu tham dự, cá biệt gói thầu phần thân nhà làm việc và giảng đờng 5 tầng Trờng trung học Kỹ thuật

và nghiệp vụ thủy sản II có 5 nhà thầu gửi hồ sơ, nhng khi mở thầu thì chỉ có một nhà thầu tham dự và cũng là đơn vị trúng thầu Đặc biệt, hạng mục san nền, xây tờng chắn đất của gói thầu số 4 công trình Trung tâm Quốc gia giốnghải sản nớc ngọt miền Bắc thi công xong mới tổ chức đấu thầu, gây lãng phí kinh phí tổ chức đấu thầu và không sử dụng đợc kết quả đấu thầu để thanh, quyết toán

2.2 Tình trạng đấu thầu hình thức, khép kín cha đợc khắc phục.

Việc lạm dụng hình thức đấu thầu hạn chế dẫn đến đấu thầu hình thức còn xảy ra ở một số nơi Hiện tợng chia nhỏ các gói thầu để tổ chức đấu thầu hạn chế hoặc chỉ định thầu, từ đó làm giảm hiệu quả của công tác đấu thầu và tạo điều kiện cho nhà thầu liên kết, móc ngoặc dới dạng "quân xanh, quân đỏ"vẫn còn xảy ra Mặc dù tình hình thực hiện công tác đấu thầu những năm gần

đây cho thấy đấu thầu rộng rãi đã trở thành xu thế, song đấu thầu hạn chế và chỉ định thầu vẫn đợc áp dụng tràn lan ở một số nơi (tỷ trọng các hình thức này xét về số lợng gói thầu lên tới 70%, mặc dù các gói thầu này thờng có giá trị rất nhỏ)

Tình trạng lạm dụng hình thức đấu thầu hạn chế và chỉ định thầu trongcác năm vừa qua đã phần nào làm giảm tính cạnh tranh và hiệu quả của công tác đấu thầu Hiện tợng các nhà thầu cấu kết để nhờng phần thắng cho một nhà thầu, rồi nhận lại phần việc đợc chia từ ngời thắng cuộc theo hợp đồng không phải là quá hiếm Ngay cả các nhà thầu t nhân dù đủ năng lực, song thiếu thời gian hoạt động để có bảng thành tích, kinh nghiệm nên đành núp bóng dới những tên tuổi "có tiếng tăm" cũng không ít Sau các bản hợp đồng

đợc ký kết, nhà thầu to thắng cuộc nhận phần hoa hồng và công việc thực hiện

về đấu thầu ở một số địa phơng, ngời ta thấy nhà trúng thầu là một hai tên tuổiquen thuộc.

Liên quan đến vấn đề khép kín trong đấu thầu, tình trạng phổ biến hiệnnay là các dự án thuộc các bộ ngành hoặc địa phơng nào quản lý thì khi triển khai thực hiện thờng chủ yếu do các doanh nghiệp trực thuộc đảm nhiệm bao gồm các công việc từ thiết kế, cung cấp thiết bị, xây lắp, giám sát thi

công Cách làm này tuy là cần thiết trong một số lĩnh vực song nói chung là

dễ dẫn đến "độc quyền", thiếu tính cạnh tranh và minh bạch trong quá trình thực hiện và cuối cùng là hiệu quả thấp

2.3 Tình trạng vị phạm Quy chế đấu thầu còn phổ biến.

Trong thời gian qua, tình trạng vi phạm Quy chế đấu thầu của một số dự

án, công trình diễn ra rất phổ biến, gây thất thoát lãng phí, bị d luận và báo chí lên tiếng Sau đây là một số trờng hợp vi phạm điển hình trong thời gian qua:

a Trờng hợp không tổ chức đấu thầu hay vi phạm trình tự thực hiện

đấu thầu, thủ tục pháp lý về đấu thầu

Công trình "Sửa chữa, nâng cấp đảm bảo an toàn hồ chứa nớc Ea Kar"

đợc đầu t bằng nguồn vốn Nhà nớc (thông qua Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), có giá dự toán là 6.437.550.000 VNĐ do Nông trờng cà phê 720 làm chủ đầu t Sau khi xem xét hồ sơ dự thầu, hai doanh nghiệp bỏ giá thầu thấp hơn giá xét của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là Công ty TNHH Xây dựng Cầu đờng Việt Đức (gọi tắt là công ty Việt Đức) và Liên danh Công ty Cổ phần Xây dựng Quyết Thắng và Công ty Xây dựng và Sản xuất Nhôm Cosvco (gọi tắt là Liên danh) cùng đợc xem xét bớc 2 Khi đánh gia chi tiết hồ sơ dự thầu và chấm điểm, công ty Việt Đức đợc 89 điểm, Liên danh chỉ đợc 40 điểm Nhng khi phê duyệt kết quả đấu thầu, Cục Thủy lợi của

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn lại cho Liên danh trúng thầu khiến chủ đầu t vừa bất bình vừa lo lắng Bất bình vì Cục Thủy lợi đã bất chấp các quy định hiện hành về Quy chế đấu thầu Lo lắng vì năng lực tài chính của Liên danh chỉ là 0 điểm (chấm điểm của tổ chuyên gia xét thầu)

Nhà máy đờng Quảng Bình, có 15 gói thầu xây lắp thì 100% các quyết

định phê duyệt kết quả đấu thầu đợc tiến hành sau khi ký hợp đồng thi công

và thực sự thi công trớc đó vài tháng

Dự án tu bổ, tôn tạo Nhà hát lớn Hà Nội diễn ra trong khi tổng mức

đầu t, tổng dự toán công trình đều cha đợc phê duyệt

Gói thầu số 5 rà phá bom mìn, vật nổ dới biển trị giá 6 tỷ đồng theo Công văn số 927/CP-KTN ngày 7/8/1998 của Chính phủ là đấu thầu hạn chế nhng Cục Hàng hải Việt Nam đã không tuân theo sự chỉ đạo của Chính phủ, không tổ chức đấu thầu mà chọn thầu Cục đa ra danh sách 3 đơn vị là liên doanh để chọn thầu và đề nghị với Bộ Giao thông vận tải chọn thầu đơn vị liêndoanh giữa Trung tâm xử lý bom mìn với Lữ đoàn công binh 513 Sau đó, Bộ Giao thông vận tải ký quyết định số 2716/QĐ-GTVT-CGĐ quyết định giao nhiệm vụ trên theo đề nghị của Cục Hàng hải Việt Nam Đây là sai phạm nghiệm trọng của Bộ Giao thông vận tải và Cục Hàng hải Việt Nam

VNPT đã đầu t nâng cấp hệ thống chuyển mạch để có tính năng thông minh cho mạng Vinaphone với tổng số vốn đầu t 147,473 tỷ VNĐ, thực hiện theo hình thức đấu thầu hạn chế giữa 3 nhà thầu là Siemens, Ericson, Alcatel Sau khi chấm thầu, tổ chuyên gia t vấn, tổng giám đốc VNPT đã đề nghị Siemens trúng thầu Tuy nhiên, sau đó Chủ tịch hội đồng quản trị VNPT đã quyết định chọn Ericson trúng thầu, quyết định này là sai trình tự, thủ tục, Quy chế đấu thầu, Luật Đấu thầu

b Vi phạm thời gian mở thầu, nhận hồ sơ dự thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, nghiệm thu và thanh toán (nghiệm thu tăng khối lợng, áp hệ số, áp giá cao hơn )

Gói thầu số 1 Dự án cấp nớc, vệ sinh 7 thành phố, thị xã – ng nhà máy cấp nớc Đà nẵng (trị giá 14 triệu USD), mở thầu từ tháng 5/1999 nhng sau 19 tháng mới có quyết định trúng thầu

Gói thầu đập và cống thuộc công trình thực hiện hồ chứa nớc Cà Giây, Công ty xây dựng 44 nộp hồ sơ dự thầu chậm 3 ngày sau khi hết thời gian quy

định là không hợp lệ, nhng Giám đốc, Ban quản lý dự án thủy lợi 415 là đơn

vị mở thầu vẫn cho tiếp nhận hồ sơ này và trình Tổ t vấn chấm thầu, Vụ Đầu t xây dựng cơ bản vẫn trình Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn phê duyệt kết quả trúng thầu cho Công ty xây dựng 44 cùng với Công ty xây dựng 46 (thuộc Tổng công ty xây dựng số 4)

Gói thầu số 7, thân và đập công trình thủy lợi Tân Giang do Công ty xâydựng công trình thủy lợi 24 thi công Khi mới đợc 3.216 m3, Bên A, B và t vấn giám sát đã cùng nhau nghiệm thu, lập phiếu giá thanh toán khối lợng bê tông xây lắp hoàn thành là 5.546m3, nh vậy là nghiệm thu trớc khi thực hiện tới 2.258m3, bằng 41,2% số tiền nhận thanh toán khống trớc là 1,243 tỷ VNĐ

Gói thầu 1 cung cấp thiết bị chính cho Dự án xây dựng nhà máy xi

khi bán hồ sơ mời thầu đến khi ký đợc hợp đồng với nhà cung cấp chỉ có 200 ngày nhng đến tháng 12/2000, thời gian xét thầu đã là 2 năm 6 tháng nhng vẫn không có kết quả xét thầu đợc Chính phủ phê duyệt.

Hậu quả của những cuộc đấu thầu nh trên là gây thất thoát tiền của Nhà nớc, ảnh hởng nghiêm trọng đến đời sống của dân c (sụt lở cầu đờng, sập công trình ) nguy hại hơn là hiệu quả đầu t không đợc tính tới nh một mục

đích cuối cùng và sự phát triển của lực lợng sản xuất bi đè nén, ngày càng yếu

đi trong cuộc cạnh tranh cha công khai và công bằng này

2.4 Phá giá đấu thầu cha đợc giải quyết.

Lâu nay trong đấu thầu xây lắp nổi lên một vấn đề làm d luận thờng xuyên quan tâm Đó là giá bỏ thầu và giá trúng thầu quá thấp, kèm theo những công trình kém chất lợng, gây hậu quả nghiêm trọng trong quá trình vận hành,

đặc biệt là các gói thầu thi công đờng, hầm, cầu cảng, san lấp mặt bằng

Có thể nói phá giá đang đợc một số nhà thầu coi là biện pháp chủ yếu

để thắng thầu Có những gói thầu có giá trị trúng thầu chỉ bằng cha đầy 50%

nh gói thầu R5 Dự án quốc lộ 18A, gói 2A hầm Hải Vân giá trúng thầu bằng 34,3%; còn gói 2B chỉ bằng 28,9% giá gói thầu theo dự án đợc duyệt Có nhiều gói thầu mà chênh lệch giữa giá thắng thầu và giá gói thầu tới vài trăm

tỷ VNĐ, có gói chênh lệch tới 400 tỷ VNĐ nh gói thầu dự án xây dựng cảng Cái Lân Nhà thầu dự án đờng Bắc Ninh – ng Nội Bài bỏ giá thầu trên 600 tỷ VNĐ nhng thắng thầu nhờ kèm theo một th giảm giá lên tới 223 tỷ VNĐ

Tình trạng phá giá trong đấu thầu do rất nhiều nguyên nhân: Thứ nhất,

việc phá giá trong đấu thầu này chủ yếu ở các doanh nghiệp Nhà nớc Đó là các nhà thầu luôn theo đuổi mục tiêu hàng đầu là tăng doanh số và tỷ lệ tăng

trởng mà ít quan tâm đến tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu t Thứ hai, các doanh

nghiệp xây lắp đang thiếu việc làm nên buộc họ phải thắng thầu để giải quyết

bế tắc trớc mắt Thứ ba, tình trạng tài chính ở các doanh nghiệp không đợc

lành mạnh, nợ đến hạn phải trả ngày càng tăng, thắng thầu là cơ hội tiếp tục

vay vốn ngân hàng, trả nợ đáo hạn, tránh đợc nguy cơ đổ vỡ Thứ t, do các

doanh nghiệp Nhà nớc có lợi thế nhiều máy móc, nhà xởng để lại từ thời bao cấp đã khấu hao hết nên việc cắt bỏ chi phí khấu hao là cách để hạ giá Tuy việc này về lâu dài sẽ gây nhiều thiệt hại vì không có điều kiện đầu t thiết bị hiện đại, nâng cao sức cạnh tranh lâu dài Vì vậy, thực chất của việc phá giá

đấu thầu là các doanh nghiệp đã chọn cho mình "cái chết từ từ", là "uống thuốc độc để giải khát"

2.5 Bị ràng buộc bởi các nhà tài trợ.

Trong thời gian qua, đối với các hợp đồng thầu quốc tế, các công ty Việt Nam trên thực tế là ngời xây dựng thi công nhng chỉ dới danh nghĩa là nhà thầu phụ do phải thầu lại của ngời thầu chính nớc ngoài nên các công ty Việt Nam đã phải chịu nhiêu thiệt thòi về các mặt Vì vậy, để tạo cho các doanhnghiệp Việt Nam có điều kiện thuận lợi tham gia đấu thầu, Chính phủ Việt Nam đã đa vào trong Quy chế đấu thầu các điều kiện ràng buộc về liên doanh,

sử dụng thầu phụ và phạm vi áp dụng với các dự án FDI Mặc dù đã có quy

định các cuộc đấu thầu sẽ đợc tổ chức và thực hiện theo quy chế nhng tính cỡngchế còn thấp, chính vì vậy, việc đa ra Luật Đấu thầu là thực sự cần thiết trong chiến lợc phát triển kinh tế của Việt Nam thì phát triển cơ sở hạ tầng có tầm quan trọng đặc biệt Các dự án cơ sở hạ tầng nh cầu cống, đờng xá, bến cảng

đã đợc Chính phủ quan tâm và dành cho chúng nhiều u đãi trên các phơng tiện Chính phủ Việt Nam đã ký nhiều Hiệp định tài trợ với các nớc và các tổ chức quốc tế

Hiệp định mà Chính phủ Việt Nam ký kết với các nhà tài trợ thờng có

các điều kiện ràng buộc chủ yếu Một là, thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà thầu phải theo hớng dẫn của các nhà tài trợ Hai là, phải có dự án khả thi và có vốn

đối ứng Ba là, các điều kiện có tính chất u đãi khác Các điều kiện ràng buộc

trên đợc thể hiện trong suốt quá trình kể từ khi xin tài trợ cho tới khi thực hiện và hoàn trả vốn Chính những ràng buộc phải thực hiện đấu thầu theo quy định của nhà tài trợ nên tính chất tự do cạnh tranh trong đấu thầu nhiều khi cũng bị hạn chế, đặc biệt trong đấu thầu bằng vốn tài trợ song phơng của một số Chính phủ: Nhật Bản, Đài Loan, Pháp, Tây Ban Nha Trong các cuộc đấu thầu bằng vốn tài trợ của các nớc nêu trên, tuyệt đại bộ phận các công ty này đều trúng thầu, mặc

dù họ không có nhiều u thế hơn các nhà thầu khác Các công ty của nớc tài trợ ngoài việc đạt đợc điểm u tiên trong đấu thầu, họ còn đợc hởng các u đãi do Hiệp

đó có Việt Nam giải quyết nhiều khó khăn trong công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế.

Với WB, ADB Chính phủ Việt Nam đã ký các Hiệp định tài trợ nhng không có các điều kiện ràng buộc khắc khe nh với Nhật Bản Tất cả các dự án

đều theo hớng dẫn của các ngân hàng này, rất thuận lợi cho phía Việt Nam

Điểm bất lợi lớn nhất ở đây là sự can thiệp của ngân hàng thông qua nhóm các chuyên gia của họ Sự xét duyệt của ngân hàng đợc quy định tại điều 1.11 Quy

định về mua sắm của WB và điều 2.01 của Quy định về mua sắm của ADB Sự can thiệp của nhà tài trợ là tất yếu, không thể tránh khỏi, nhng những ngời nhậntài trợ có thể hạn chế đợc bằng cách đấu tranh khi đàm phán hiệp định

2.6 Kinh nghiệm tổ chức đấu thầu quốc tế còn hạn chế.

Đấu thầu quốc tế mới xuất hiện ở Việt Nam nên chúng ta cha có nhiềukinh nghiệm trong tổ chức và điều hành các cuộc đấu thầu quốc tế, cha tận dụng đợc hết các u việt của nó Hơn nữa, do yếu tố về nội lực của chúng ta còn kém (đội ngũ cán bộ cha đào tạo sâu, kiến thức về đấu thầu quốc tế còn hạn chế ) nên việc tổ chức đấu thầu quốc tế còn nhiều vớng mắc Tuy nhiên, chúng ta lại cha tổng kết rút ra kinh nghiệm của những cuộc đấu thầu trớc, giúp cho những cuộc đấu thầu sau này tổ chức và điều hành hoàn thiện hơn Chính vì vậy, trong khi cọ sát với các nhà thầu nớc ngoài, các nhà thầu trong nớc cần học hỏi trình độ quản lý của họ, trình độ khoa học kỹ thuật Đồng thờiNhà nớc và các bộ, ngành cũng cần tổng kết công tác thực hiện đấu thầu để rút ra những sai sót, những hạn chế cần khắc phục, cũng nh việc sớm đa Pháp lệnh đấu thầu vào thực tiễn

III Quy trình đấu thầu quốc tế ở Việt Nam.

1 Tiến trình đấu thầu

Tùy theo hình thức đấu thầu mà tiến trình tổ chức đấu thầu có mức độ

đơn giản, phức tạp khác nhau Thông thờng một cuộc đấu thầu đều diễn ra theo các bớc với một trình tự nhất định

1.1.Chuẩn bị đấu thầu

1.1.1 Lập và trình duyệt kế hoạch đấu thầu

Đối với dự án nhóm A, B, C, Chủ đầu t/bên mời thầu lập và trình duyệt kế hoạch đấu thầu dự án gồm :

 Kế hoạch đấu thầu gói thầu, quy mô, nội dung của gói thầu;

 Danh sách các nhà thầu tham gia đấu thầu hạn chế (nếu có)

 Tổ Chuyên gia giúp việc đấu thầu (có quyết định kèm theo)

 Danh sách ngắn t vấn tham gia dự thầu (nếu có)

 Hồ sơ mời sơ tuyển ; tiêu chuẩn đánh giá sơ tuyển, kết quả sơtuyển nhà thầu (nếu đầu thầu hai giai đoạn - có bớc sơ tuyển) ;

 Hồ sơ mời thầu gói thầu ;

 Tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu ;

Bảng 2: Thời gian thẩm định và phê duyệt :

Loại hồ sơ thẩm định Thời gian Thời gian phê duyệt Tổng cộng 1- Kế hoạch đấu thầu

Dự án nhóm A 30 theo quy chế làm việc của Chính phủ

(tối đa 30 ngày)

tối đa 60 ngày

2- Hồ sơ mời thầu Thời gian thẩm định và phê duyệt

- Hồ sơ mời thầu các gói

thầu thuộc thẩm quyền của

Việc sơ tuyển nhà thầu đợc thực hiện theo quy định sau đây:

a) Việc sơ tuyển nhà thầu đợc thực hiện trớc khi tổ chức đấu thầu nhằm chọn đợc các nhà thầu đủ năng lực và kinh nghiệm theo yêu cầu của góithầu để mời tham gia đấu thầu; đối với các gói thầu mua sắm hàng hoá, gói thầu EPC có giá gói thầu từ ba trăm tỷ đồng trở lên, gói thầu xây lắp có giá gói thầu từ hai trăm tỷ đồng trở lên phải đợc tiến hành sơ tuyển;

b) Trình tự thực hiện sơ tuyển bao gồm lập hồ sơ mời sơ tuyển(bao gồm th mời sơ tuyển, chỉ dẫn sơ tuyển, tiêu chuẩn đánh giá sơ tuyển và các phụ lục kèm theo); thông báo mời sơ tuyển; tiếp nhận và quản lý hồ sơ dự sơ tuyển; đánh giá hồ sơ dự sơ tuyển; trình và phê duyệt kết quả sơ tuyển; thông báo kết quả sơ tuyển;

c) Tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự sơ tuyển phải đợc nêu trong hồ sơ mờisơ tuyển theo mẫu hồ sơ mời sơ tuyển do Chính phủ quy định bao gồm tiêu

chuẩn về năng lực kỹ thuật, tiêu chuẩn về năng lực tài chính và tiêu chuẩn về kinh nghiệm Trên cơ sở tiêu chuẩn trên, ngời mở thầu sẽ làm công việc xét duyệt, lựa chọn nhà thầu Những ngời đợc mời thầu sẽ đợc đa vào danh sách chính thức, đợc gọi là "danh sách ngắn"

Việc làm này, một mặt loại bớt những nhà thầu không đủ tiêu chuẩn, mặt khác là để hạn chế các rủi ro sau này Việc xét tuyển trên đợc làm rất cẩn thận, khi cần thiết các tổ chức cho vay vốn có thể sẽ kiểm tra lại Giai đoạn này trong hình thức đấu thầu mở rộng hay chỉ định thầu sẽ đợc rút ngắn hoặc

bỏ qua

1.1.3 Lập hồ sơ mời thầu

Hồ sơ mời thầu đợc lập theo mẫu do Chính phủ quy định và bao gồm các nội dung sau đây:

 Yêu cầu về mặt kỹ thuật:

Đối với gói thầu dịch vụ t vấn, bao gồm các yêu cầu về kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn đối với chuyên gia (điều khoản tham chiếu);

Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, bao gồm yêu cầu về phạm vi cungcấp, số lợng, chất lợng hàng hoá đợc xác định thông qua đặc tính, thông số kỹ thuật, tiêu chuẩn công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất, thời gian bảo hành, yêu cầu

về môi trờng và các yêu cầu cần thiết khác;

Đối với gói thầu xây lắp, bao gồm yêu cầu theo hồ sơ thiết kế kỹ thuật kèm theo bảng tiên lợng, chỉ dẫn kỹ thuật và các yêu cầu cần thiết khác;

 Yêu cầu về mặt tài chính, thơng mại, bao gồm các chi phí để thựchiện gói thầu, giá chào và biểu giá chi tiết, điều kiện giao hàng, phơng thức và

điều kiện thanh toán, nguồn tài chính, đồng tiền dự thầu và các điều khoản nêu trong điều kiện chung và điều kiện cụ thể của hợp đồng

 Tiêu chuẩn đánh giá, yêu cầu quan trọng, điều kiện u đãi (nếu có), thuế, bảo hiểm và các yêu cầu khác

Thời gian thẩm định và quyết định phê duyệt HSMT đối với các gói thầu là không quá 20 ngày (riêng gói thầu có quy mô nhỏ <2 tỷ thời gian là không quá 10 ngày) Những tài liệu đấu thầu trên đợc bán cho các nhà thầu trong danh sách với giá trị từ 50 – ng 200 USD

Nhận đợc tài liệu đấu thầu, các nhà thầu tiến hành nghiên cứu hiện ờng, nêu các thắc mắc nếu có, và chuẩn bị đơn chào và các giấy tờ cần thiết Các đơn chào đợc gửi cho ngời tổ chức trong phong bì dán kín, đảm bảo tính

tr-chất bí mật của thông tin Đơn chào có thể làm dới dạng 1 hoặc 2 phong bì tùytheo thể lệ đấu thầu quy định Cùng với việc gửi đơn chào, ngời dự thầu phải nộp một khoản tiền đảm bảo nằm trong khoảng 1 – ng 5% trị giá đơn chào Số tiền đảm bảo đợc gửi tại một ngân hàng nào đó do bên tổ chức quy định Giấy chứng nhận gửi cùng với đơn chào cho ngời tổ chức Các đơn chào đợc giữ bí mật cho tới khi mở thầu.

1.1.4 Mời thầu

Việc mời thầu đợc thực hiện theo quy định sau đây:

 Thông báo mời thầu đối với đấu thầu rộng rãi;

 Gửi th mời thầu đối với đấu thầu hạn chế hoặc đối với đấu thầu rộng rãi có sơ tuyển

Để làm việc này, ngời tổ chức đấu thầu công khai mời những nhà thầu

có khả năng tham dự thông qua các phơng tiện thông tin đại chúng Nội dung thông báo này thờng có tên chủ công trình, khái quát về dự án, ngày phát tài liệu đấu thầu, chỉ dẫn làm đơn xin dự tuyển, các giấy tờ cần thiết khác

ở Việt Nam, hầu hết thông tin mời thầu đều đợc công bố công khai trên báo Nhân dân, Thời báo kinh tế, Báo đầu t Hiện nay, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và sự bùng nổ của mạng toàn cầu

Internet, các thông tin đấu thầu đợc đăng tải rộng rãi trên các website, trong

đó website http://dauthau.mpi.gov.vn là website chính thức của Bộ Kế hoạch và đầu t

1.2 Tổ chức đấu thầu

1.2.1 Phát hành hồ sơ mời thầu (HSMT)

Hồ sơ mời thầu đợc phát hành cho các nhà thầu tham gia đấu thầu rộng rãi, cho các nhà thầu theo danh sách đợc mời tham gia đấu thầu hạn chế hoặc cho các nhà thầu đã vợt qua bớc sơ tuyển

Trờng hợp HSMT cần sửa đổi sau khi phát hành thì phải thông báo đến các nhà thầu đã nhận HSMT tối thiểu mời ngày trớc thời điểm đóng thầu

1.2.2 Tiếp nhận và quản lý hồ sơ dự thầu

Hồ sơ dự thầu nộp theo yêu cầu của HSMT phải đợc bên mời thầu tiếp nhận và quản lý theo chế độ quản lý hồ sơ "Mật" cho tới khi mở thầu

Đơn chào có thể làm dới dạng 1 hoặc 2 phong bì tùy theo thể lệ đấu thầu quy định Cùng với việc gửi đơn chào, ngời dự thầu phải nộp một khoản tiền đảm bảo nằm trong khoảng 1 – ng 5% trị giá đơn chào Số tiền đảm bảo đợc

gửi tại một ngân hàng nào đó do bên tổ chức quy định Giấy chứng nhận gửi cùng với đơn chào cho ngời tổ chức Các đơn chào đợc giữ bí mật cho tới khi

mở thầu

1.2.3 Làm rõ hồ sơ mời thầu

Trờng hợp nhà thầu cần làm rõ HSMT thì phải gửi văn bản đề nghị đếnbên mời thầu để xem xét và xử lý.Việc làm rõ hồ sơ mời thầu đợc bên mời thầu thực hiện theo một hoặc các hình thức sau đây:

 Gửi văn bản làm rõ HSMT cho các nhà thầu đã nhận HSMT;

 Trong trờng hợp cần thiết, tổ chức hội nghị tiền đấu thầu để trao

đổi về những nội dung trong HSMT mà các nhà thầu cha rõ Nội dung trao đổiphải đợc bên mời thầu ghi lại thành biên bản và lập thành văn bản làm rõ HSMT gửi cho các nhà thầu

Văn bản làm rõ hồ sơ mời thầu này là một phần của hồ sơ mời thầu.1.2.4 Mở thầu

Việc mở thầu phải đợc tiến hành công khai ngay sau thời điểm đóng thầu đối với các hồ sơ dự thầu đợc nộp theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu.Thông tin chính nêu trong hồ sơ dự thầu của từng nhà thầu phải đợc công bố trong buổi mở thầu, đợc ghi lại trong biên bản mở thầu có chữ ký xác nhận của đại diện bên mời thầu, đại diện nhà thầu và đại diện cơ quan liên quan tham dự Việc làm này chỉ mang tính thủ tục, không tốn nhiều thời gian và công sức

1.3 Xét thầu, thẩm định và phê duyệt kết quả trúng thầu

1.3.1 Xét thầu

Sau khi mở thầu, ngời tổ chức dành một khoảng thời gian từ 1 đến 3 tháng để xem xét, đánh giá đơn thầu Việc xem xét đánh giá đơn thầu tiến hành thận trọng theo các điều kiện, tiêu chuẩn đã đợc quy định sẵn Trong cáccuộc đấu thầu, ngời tổ chức có thể xây dựng các thang điểm để thuận tiện cho việc đánh giá Việc xem xét, đánh giá, lựa chọn nhà thầu là cả một quá trình phức tạp, khó khăn Để đảm bảo chính xác, ở một số nớc, ngời ta tổ chức ra Hội đồng xét thầu các cấp tùy theo tầm vóc của dự án

a) Đánh giá sơ bộ hồ sơ dự thầu để loại bỏ các hồ sơ dự thầu không hợp lệ,

không bảo đảm yêu cầu quan trọng của HSMT

Hồ sơ hợp lệ gồm có :