TÌM HIỂU CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM RAU XANH TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ

Do đó, chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm nhà sản xuất, nhà cung cấp mà còn liên quan đến nhà vận chuyển, nhà kho, nhà bán lẻ, và khách hàng.. Tóm lại, lợi ích của chuỗi cung ứng được thiế

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ HỌC PHẦN: MARKETING CĂN BẢN (N06)

LỚP: K44B QTKD THƯƠNG MẠI

- -ĐỀ TÀI TÌM HIỂU CHUỖI CUNG ỨNG SẢN PHẨM RAU XANH

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ

Giáo viên hướng dẫn:

Phan Thị Thanh Thủy

Nhóm 11:

Huế, 03/2012

Mục Lục

I Giới thiệu chung

Thừa Thiên Huế là một vùng đất chịu thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai

và khí hậu khắc nghiệt Trong những năm trở lại đây, cùng với sự đa dạng hoá về hệ thống đất canh tác đang diễn ra ở cả nước, người nông dân trồng lúa ở Huế cũng đang dần chuyển đổi thế độc canh cây lúa sang trồng một số loại cây rau màu ngắn ngày nhằm tạo ưu thế cạnh tranh và nâng cao năng suất cho sản phẩm nông nghiệp và cải thiện đời sống kinh tế hộ gia đình (lợi nhuận từ trồng rau thường cao hơn lúa 2 - 4 lần) Tuy nhiên, ngành sản xuất rau ở Huế chỉ mới nhắm đến phục vụ thị trường tại thành phố Huế và tỉnh Thừa Thiên Huế là chủ yếu

Song song với sự tăng trưởng sản lượng rau, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và an toàn thực phẩm Hàng ngày trên phương tiện thông tin đại chúng cho thấy nhiều trường hợp ngộ độc xảy ra do ăn rau có chứa dư lượng độc chất cao

Vậy, làm thế nào để phát triển có hiệu quả hoạt động của chuỗi cung ứng sản phẩm rau xanh trên địa bàn thành phố Huế?

Để có câu trả lời cho vấn đề trên, chúng ta cần:

- Tìm hiểu về thành phố Huế và sản xuất rau ở Huế

- Tìm hiểu chuỗi cung ứng rau hiện tại ở Huế

- Phân tích những điểm mạnh và yếu, cơ hội và thách thức của chuỗi cung ứng rau ở Huế

- Đưa ra giải pháp quản lý chuỗi cung ứng rau ở Huế

Thông qua đề tài: “Tìm hiểu chuỗi cung ứng sản phẩm rau xanh trên địa bàn thành phố Huế”, chúng ta sẽ làm rõ những vấn đề trên.

II Cơ sở lý thuyết

1 Khái niệm “chuỗi cung ứng”

- “Chuỗi cung ứng (Supply chain) bao gồm tất cả các doanh nghiệp tham gia, một cách trực

tiếp hay gián tiếp, trong việc đáp ứng nhu cầu khách hàng, thể hiện sự dịch chuyển nguyên vật liệu xuyên suốt quá trình từ nhà cung cấp ban đầu đến khách hàng cuối cùng”.

Như vậy, chuỗi cung ứng bao gồm tất cả những vấn đề liên quan trực tiếp hay gián tiếp nhằm thoả mãn nhu cầu của khách hàng Đó là sự theo dõi hàng hóa thông qua việc thống kê

và điều khiển từ khâu cung cấp hàng hóa, bổ sung nguyên vật liệu, đến khâu bán lẻ, hay nói cách khác là điều hành và quản lý sự lưu thông hàng hóa Do đó, chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm nhà sản xuất, nhà cung cấp mà còn liên quan đến nhà vận chuyển, nhà kho, nhà bán

lẻ, và khách hàng

Một số khái niệm liên quan:

• Khách hàng: là bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào mua và sử dụng sản phẩm

• Nhà sản xuất: là các tổ chức sản xuất ra sản phẩm, bao gồm những công ty sản xuất nguyên

vật liệu và sản xuất thành phẩm

• Nhà phân phối: là những công ty tồn trữ hàng với số lượng lớn từ nhà sản xuất và phân phối

sản phẩm đến khách hàng

• Nhà bán lẻ: tồn trữ sản phẩm và bán cho khách hàng với số lượng nhỏ hơn

• Nhà cung cấp dịch vụ: là những tổ chức cung cấp dịch vụ cho nhà sản xuất, nhà phân phối,

nhà bán lẻ và khách hàng

2 Cấu trúc của chuỗi cung ứng

Bức tranh đơn giản nhất của chuỗi cung ứng là khi chỉ có một sản phẩm dịch chuyển qua

một loạt các tổ chức, và mỗi tổ chức tạo thêm một phần giá trị cho sản phẩm Lấy một tổ chức nào đó trong chuỗi làm qui chiếu, nếu xét đến các hoạt động trước nó - dịch chuyển

nguyên vật liệu đến - được gọi là ngược dòng; những tổ chức phía sau doanh nghiệp- dịch

chuyển vật liệu ra ngoài - được gọi là xuôi dòng.

Các hoạt động ngược dòng được dành cho các các nhà cung cấp Một nhà cung cấp dịch

chuyển nguyên vật liệu trực tiếp đến nhà sản xuất là nhà cung cấp cấp một; nhà cung cấp đảm nhiệm việc dịch chuyển nguyên vật liệu cho nhà cung cấp cấp một được gọi là nhà cung ứng cấp hai, cứ ngược dòng như vậy sẽ đến nhà cung cấp cấp ba rồi đến tận cùng sẽ là nhà cung cấp gốc

Khách hàng cũng được phân chia thành từng cấp

Xét quá trình cung cấp xuôi dòng, khách hàng nhận sản phẩm một cách trực tiếp từ nhà

sản xuất là khách hàng cấp một, khách hàng nhận sản phẩm từ khách hàng cấp một chính là khách hàng cấp hai, tương tự chúng ta sẽ có khách hàng cấp ba và tận cùng của dòng dịch chuyển này sẽ đến khách hàng cuối cùng

3 Tầm quan trọng của chuỗi cung ứng

Cách đây hàng trăm năm, Napoleon, là một bậc thầy về chiến lược và rất tài năng, đã

nhấn mạnh rằng “Chiến tranh dựa trên cái bao tử” Napoleon hiểu rất rõ tầm quan trọng về

những gì mà ngày nay chúng ta gọi là một chuỗi cung ứng hiệu quả Nếu những chiến binh bị đói thì đoàn quân không thể hành quân đánh trận được

Hơn thế, cũng có một câu nói khác cho rằng “những nhà không chuyên luôn nói về chiến

lược; các nhà chuyên nghiệp luôn nói về hậu cần”.

Do đó, việc quản lý chuỗi cung ứng tốt sẽ giúp cho doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả và tạo được nhiều lợi thế cạnh tranh so với các doanh nghiệp trên thị trường Việc kiểm soát được rủi ro trong chuỗi cung ứng sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí và việc lưu thông hàng hóa sẽ diễn ra nhanh theo đúng kế hoạch

Chuỗi cung ứng tồn tại nhằm vượt qua những khoảng trống phát sinh khi nhà cung cấp cách xa khách hàng Chúng cho phép thực hiện hoạt động sản xuất ở mức hiệu quả nhất -hoặc chỉ thực hiện chức năng sản xuất - ở những địa điểm cách xa khách hàng -hoặc nguồn cung ứng nguyên liệu Ví dụ cà phê được trồng ở Nam Mỹ, nhưng khách hàng chính lại ở Châu Âu và Bắc Mỹ

Chuỗi cung ứng cũng có thể giúp cho việc vận chuyển số lượng nhiều trở nên đơn giản hơn Giả sử bốn nhà máy cung cấp sản phẩm trực tiếp đến tám khách hàng (như minh họa ở hình trên) Công tác hậu cần phải tổ chức 32 tuyến phân phối khác nhau, nhưng nếu nhà máy

sử dụng một nhà bán sỉ trung tâm, số lượng tuyến đường vận chuyển được cắt giảm xuống còn 12 Tóm lại, lợi ích của chuỗi cung ứng được thiết kế tốt:

• Khỏa lấp một cách hữu hiệu khoảng trống giữa nguồn cung với nhu cầu cuối cùng

• Nhà sản xuất bố trí cơ sở sản xuất tại vị trí tốt nhất, bất kể đến vị trí của khách hàng

• Thông qua việc tập trung hoạt động sản xuất ở một cơ sở lớn, nhà sản xuất hưởng lợi từ tính kinh tế nhờ quy mô

• Nhà sản xuất không cần lưu trữ số lượng lớn sản phẩm hoàn thành, các thành tố ở gần khách hàng sẽ thực hiện việc lưu trữ này

• Nhà bán sỉ đặt các đơn hàng lớn, và nhà sản xuất chiết khấu giá cho nhà bán sỉ làm cho chi phi đơn vị giảm

• Nhà bán sỉ giữ nhiều loại sản phẩm tồn kho từ nhiều nhà sản xuất, cung cấp đa dạng sự lựa chọn cho khách hàng bán lẻ

• Nhà bán sỉ ở gần nhà bán lẻ vì thế thời gian giao hàng ngắn

• Nhà bán lẻ lưu trữ tồn kho thấp khi nhà bán sỉ cung cấp hàng một cách tin cậy

• Nhà bán lẻ kinh doanh ít hàng hóa với quy mô hoạt động nhỏ nên phục vụ khách hàng một cách nhanh chóng hơn

• Tổ chức có thể phát triển chuyên môn trong một loại hoạt động hoặc chức năng kinh doanh cụ thể

III Tổng quan về thành phố Huế và sản xuất rau

1 Tổng quan về thành phố Huế

• Huế nằm ở dải đất hẹp của miền Trung Việt Nam và là thành phố tỉnh lỵ của Thừa Thiên -Huế Nằm tựa lưng vào dãy núi Trường Sơn, khu vực thành phố Huế là đồng bằng thuộc vùng hạ lưu sông Hương và sông Bồ, có độ cao trung bình khoảng 3 - 4 m so với mực nước biển và thường bị ngập lụt khi đầu nguồn của sông Hương (trên Dãy trường Sơn) xảy ra mưa vừa và lớn

• Huế có sự ngoại lệ về khí hậu so với vùng Bắc Bộ và Nam Bộ, vì nơi đây khí hậu khắc nghiệt

và có sự khác nhau giữa các miền và khu vực Vùng duyên hải và đồng bằng có hai mùa rõ rệt: mùa khô từ tháng 3 đến tháng 8, trời nóng và oi bức, có lúc lên tới 39,9ºC Từ tháng 8 đến tháng 1 là mùa mưa và hay xảy ra bão lụt, nhiệt độ trung bình 19,7ºC, cũng có khi hạ xuống còn 8,8ºC, trời rét kéo dài Vào mùa này có những đợt mưa suốt ngày, kéo dài cả tuần lễ

Vùng núi mưa nhiều, khí hậu mát mẻ, nhiệt độ dao động từ 9ºC đến 29ºC

2 Tình hình sản xuất rau

Rau là loại thực phẩm rất cần thiết trong đời sống hàng ngày và không thể thay thế được, vì rau có vị trí quan trọng đối với sức khoẻ con người Nó là loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao, giá trị sản xuất của rau gấp 2 - 3 lần so với cây lúa Bên cạnh đó, rau còn có chu kỳ sinh trưởng ngắn, có thể gieo trồng nhiều vụ trong một năm

+ Tình hình chung:

Tính đến tháng 12/2011, toàn tỉnh có diện tích sản xuất rau trên 3300 ha, song phân bố

không đều, manh mún, nhỏ lẻ mang tính thời vụ, tự cung tự cấp Chỉ có một số vùng trồng tập trung, chuyên canh chủ yếu ở thành phố Huế và một số xã vùng ven như Quảng Thành, Quảng Thọ - huyện Quảng Điền; Hương An, Hương Xuân, Hương Chữ -huyện Hương Trà; Phú Mậu - huyện Phú Vang,

Các loại rau trồng chủ yếu là hành, ngò, cải, xà lách, rau diếp cá, rau muống, rau thơm,

…

• Huyện Quảng Điền: Quảng Thành, Quảng Thọ là vựa rau chính của huyện Quảng Điền, với

sản lượng cung cấp hàng năm cho thị trường hơn 4000 tấn rau xanh các loại Trong đó, HTXNN Kim Thành là đơn vị cung cấp chủ yếu các loại rau xanh thông dụng cho thị trường các huyện và thành phố Huế, với mức bình quân khoảng 2 tấn/ngày, đem lại thu nhập

150-200 triệu đồng/ha/năm Đáng chú ý là có Làng rau Thành Trung, xã Quảng Thành chuyên trồng rau sạch, là một làng rau sản xuất rau với diện tích rất lớn

Sản xuất hơn 1,5 triệu tấn rau xanh mỗi năm, xã Quảng Thành (huyện Quảng Điền) là vùng chuyên canh rau thương phẩm lớn nhất tỉnh

Người dân Thành Trung bên luống xà lách xanh tốt

Người dân Thành Trung thu hoạch rau

• Huyện Hương Trà: xã Hương An và Hương Chữ là 2 xã trồng rau chính của huyện

Về qui mô diện tích trồng rau của các hộ hầu hết đều nhỏ, chủ yếu là tận dụng đất trồng lạc của vụ hè thu sang trồng rau, chỉ có một số ít vùng do đưa được nước tưới vào nên trồng chuyên rau, tuy nhiên diện tích này chiếm rất nhỏ

Bảng 2 Qui mô trồng rau của các hộ

Diện tích

(m2)

Xã Hương An Xã Hương Chữ

Số hộ Tỷ lệ

÷

>500,<=1000 12 40 13 43

(Nguồn: Điều tra 60 hộ, năm 2009)

Qua 60 hộ điều tra chỉ có 16 hộ có diện tích trồng rau >= 2000 và < 2500 m2 chiếm 27%, trong khi đó có đến 25 hộ có diện tích > 500 m2 chiếm 40 - 43% và có 19 hộ có diện tích dưới 500 m2 chiếm 30 - 33% Có nhiều nguyên nhân, tuy nhiên nguyên nhân quan trọng nhất đó là việc chưa chủ động được nước tưới vào mùa khô, mà rau lại là cây cần nước và nguyên nhân khác là do chính quyền và người dân chưa quy hoạch vùng rau tập trung và chưa định hướng sản xuất rau xanh theo hướng hàng hóa

• Huyện Phú Vang: Là một địa phương có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp

Vụ Đông Xuân năm 2011 - 2012, bà con nông dân trên địa bàn huyện Phú Vang đã gieo trồng hơn 2790 ha rau, củ, quả các loại trong đợt Tết Nguyên đán, chủ yếu tập trung nhiều ở các xã như Vinh Xuân, Vinh Thanh, phú Dương , Phú Mậu , Phú Mỹ …bà con đã thu hoạch các diện tích đã gieo trồng trước tết để bán phục vụ người dân trong dịp tết, đến nay tranh thủ thời tiết rất thuận lợi bà con nông dân trên địa bàn tiếp tục triển khai sản xuất, đa dạng hoá các loại rau, củ, quả đáp ứng nhu cầu của thị trường.Bên cạnh đó, người dân còn tăng cường thâm canh xen vụ, đảm bảo cung cấp liên tục nhu cầu sử dụng rau xanh cho người tiêu dùng

+ Tình hình sản xuất rau an toàn:

Năm 2009, thông qua một số các đề tài, dự án, chương trình của Trung tâm Khuyến Nông Lâm Ngư, của trường Đại học Nông Lâm Huế, và một số tổ chức khác, một số mô hình sản xuất rau an toàn đã được triển khai tại các địa phương như: HTX Hương Long - TP Huế ( 0,5ha), HTX Kim Thành - Quảng Thành (1,1 ha), HTX Hương Chữ -Hương Trà (1 ha),…

Từ năm 2009 đến nay, các dự án được ngân sách Trung ương và ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế đầu tư hỗ trợ như dự án “Xây dựng mô hình ứng dụng các sản phẩm công nghệ sinh học để tổ chức sản xuất rau an toàn theo hướng VietGAP tại huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế” do Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Quảng Điền chủ trì thực hiện với diện tích 3,4 ha; 6 loại rau: cải xanh, xà lách, cải cúc, rau thơm, rau má và mướp đắng, được thực hiện tại 2 xã Quảng Thành và Quảng Thọ; dự án “Hỗ trợ phát triển rau an toàn” do truờng Đại học Nông Lâm Huế chủ trì với quy mô diện tích là 2,4208 ha thực hiện tại các HTX Hương Long và Hương An Đến nay đã cho một số kết quả khả quan

Tính đến nay đã có 5 đơn vị được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế cấp giấy đủ điều kiện sản xuất kinh doanh rau quả an toàn, cụ thể như sau:

Đơn vị DT (ha) Chủng loại rau quả Số QĐ-ngày

HTX Kim Thành, xã Quảng Thành,

huyện Quảng Điền

1,6 Cải xanh, Cải cúc,

Xà lách, Rau thơm

577/ QĐ-NNPTNT ngày 11/8/2010 HTX Quảng Thọ 2, xã Quảng Thọ,

huyện Quảng Điền 1,8 Rau má, Mướp đắng

576/ QĐ-NNPTNT ngày 11/8/2010 HTX Hương An, xã Hương An,

huyện Hương Trà 0,9893 Rau cải, hành lá, xà lách, kiệu, rau thơm 737/ QĐ-NNPTNT ngày 7/10/2010 HTX Hương Chữ, xã Hương Chữ,

huyện Hương Trà 1,075

Xà lách, hành hoa, kiệu, dền đỏ, rau thơm

05/ QĐ-NNPTNT ngày 06/01/2010 HTX Hương Long, TP Huế 1,4315 Rau cải, hành lá, xà

lách, kiệu, nưa, paro

768/QĐ-NNPTNT ngày 03/12/2010

(Nguồn Sở NN &PTNT tỉnh Thừa Thiên Huế)

IV Chuỗi cung ứng rau hiện tại tại thành phố Huế

Thành phố Huế là một thị trường tiêu thụ rau lớn với hệ thống các chợ, siêu thị lớn; bên cạnh đó Huế là một thành phố du lịch nên nhu cầu về rau xanh mà đặc biệt là rau an toàn là rất lớn

Nông dân

Chợ lẻ

Hợp tác xã Thương lái

Cty, Cửa Hàng cung ứng rau quả hoặc chế biến

Người tiêu dùng

Khách sạn, nhà hàng

con đường phân phối chính

Chợ đầu mối

Siêu thị

Sơ đồ chuỗi cung ứng rau tại thành phố Huế

Đặc điểm chung:

Trong chuỗi giá trị rau ở Huế, nông dân là đối tượng có lượng phân phối rau cho hầu hết các đối tượng khác trong chuỗi cung ứng, đóng một vai trò hết sức quan trọng Một số hộ nông dân tham gia vào Hợp tác xã trồng rau an toàn của địa phương, còn phần lớn nông dân đều tự trồng rau và bán ra bên ngoài Khi bán cho thương lái nông dân chủ yếu bán sỉ vì những đặc điểm tiện lợi của loại hình này so với việc bán lẻ

Thương lái mua rau ở Huế chủ yếu có qui mô vừa và nhỏ, đa số là thương lái đem bán sản phẩm tại địa phương và tới các tỉnh lân cận

So với các sản phẩm rau quả khác, chuỗi cung ứng rau ở thành phố Huế tương đối chặt chẽ Các đối tượng giữa các khâu có mối quan hệ hữu cơ với nhau, trong đó vai trò của

thương lái – hợp tác xã là chủ lực

Người nông dân ở những những vùng chuyên canh rau của nắm khá vững yêu cầu, quy định về trồng rau an toàn Tuy nhiên, để thực hiện nghiêm ngặt các quy định này, họ phải thực sự an tâm về đầu ra vì chi phí cho rau an toàn cao, đầu tư nhiều (nhà lưới, phân bón v.v.) lại ít có nơi thu mua, cũng như chưa có các cửa hàng chuyên biệt bán rau an toàn để tiêu thụ được sản phẩm (như tại TP Hồ Chí Minh) hoặc xuất khẩu số lượng lớn (như Đà Lạt) khiến rau an toàn vẫn còn được sản xuất với sản lượng thấp, chủ yếu phục vụ các siêu thị trên địa bàn khu vực (Big C, Coopmart, Thuận Thành) hoặc cửa hàng do ngành nông nghiệp địa phương tổ chức

Hiện nay các hộ nông dân Huế đang trồng nhiều các loại rau ăn lá, rau gia vị (rau thơm, ngò rí, cải bẹ xanh, xà lách, rau muống,…) trên những khu đất dành riêng và các loại rau ăn trái (dưa hấu, dưa leo, khổ qua, bí đỏ, bí đao, cà chua, cà phổi, ớt, đậu đũa,…) luân canh với cây lúa (2 lúa 1 rau) Mỗi năm, các hộ nông dân trồng trung bình luân phiên trên cùng diện tích từ 2 đến 5 loại rau (mùa vụ), mỗi loại cách nhau khoảng 1 tháng (rau lá), có khi 2 - 3 tháng (rau củ, quả) Mùa vụ trồng rau chính là Đông Xuân (tháng 11 đến tháng 2), bất lợi