Quản lý và sử dụng bitcoin như một loại tiền tệ hay hàng hóa điện tử kinh nghiệm quốc tế và khả năng sử dụng tại việt nam

Phải chăng Bitcoin là một phátminh mới của con người trong lĩnh vực tiền tệ, mở ra một tương lai mới cho hệthống phương tiện thanh toán hiện đại hay chỉ là một bong bóng vô giá trị có th

CÔNG TRÌNH THAM GIA XÉT GIẢI GIẢI THƯỞNG “ TÀI NĂNG KHOA HỌC TRẺ VIỆT NAM”

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH ẢNH

PHẦN I GIỚI THIỆU 1

PHẦN II NỘI DUNG ĐỀ TÀI 5

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ BITCOIN 5

1.1 Bitcoin 5

1.1.1 Nguồn gốc hình thành 5

1.1.2 Khái niệm Bitcoin 7

1.1.3 Đặc điểm của Bitcoin 8

1.1.3.1 Đặc trưng của Bitcoin 8

1.1.3.2 Ưu điểm: 12

1.1.3.3 Nhược điểm 14

1.1.4 Bitcoin được “đào” như thế nào? 15

1.1.5 Cách sử dụng Bitcoin 23

1.1.5.1 Cách sử dụng Bitcoin 23

1.1.5.2 Cách nhận Bitcoin 29

1.2 Bitcoin nên được xem là một loại tiền tệ hay hàng hóa ? 30

1.2.1 Tiền, bản chất và chức năng của tiền 31

1.2.1.1 Khái niệm tiền tệ là gì? 31

1.2.1.2 Bản chất và chức năng của tiền 32

1.2.2 Bản chất của hàng hóa 34

1.2.2.1 Hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa 34

1.2.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng tới giá cả hàng hóa 36

1.2.3 Bitcoin nên được coi là một loại tiền tệ hay hang hóa ? 38

CHƯƠNG II CÁC QUAN ĐIỂM QUỐC TẾ VỀ SỬ DỤNG BITCOIN 46

2.1 Các quan điểm ủng hộ sử dụng Bitcoin 48

2.2 Các quan điểm phản đổi sử dụng Bitcoin 52

CHƯƠNG III TƯƠNG LAI CHO BITCOIN 59

3.1 Sự phát triển của xu hướng thanh toán 59

3.1.1 Thanh toán đi đôi với lịch sử phát triển tiền tệ 59

3.1.3 Tiềm năng của thanh toán không dùng tiền mặt biểu hiệu qua

tiềm năng của thương mại điện tử 62

3.1.3.1 Hoa Kỳ 62

3.1.3.2 Nhật Bản 63

3.1.3.3 Trung Quốc 63

3.1.3.4 Ấn Độ 64

3.1.3.5 Indonesia 64

3.1.3.6 Úc 64

3.1.3.7 Việt Nam 64

3.2 Nhận định việc sử dụng Bitcoin ở Việt Nam và kết luận của nhóm nghiên cứu…… ……… 65

3.2.1 Thực trạng 65

3.2.2 Khung pháp lý 66

3.2.3 Nhận định đánh giá 71

3.2.4 Kết luận rút ra từ cuộc điều tra 78

KẾT LUẬN……… 80 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

THUẬT NGỮ

BẢNG HỎI

Hình ảnh 1.1: Hệ thống máy móc để “đào” Bitcoin 20

Hình ảnh1.2: Minh họa mining pool 22

Hình ảnh 1.3: Trang web Mt.Gox 24

Hình ảnh 1.4: Bắt đầu tạo một ví mới 25

Hình ảnh 1.5: Đăng ký tài khoản 25

Hình ảnh 1.6: Xác nhận lưu thông tin tài khoản 26

Hình ảnh 1.7: Đăng nhập để mở ví 26

Hình ảnh 1.8: Yêu cầu xác nhận thông tin ví 27

Hình ảnh 1.9: Gửi email xác nhận thành công 27

Hình ảnh 1.10: Trang web http://howtobuyBitcoins.info/ 28

Hình ảnh 1.11: Trang web https://coinbase.com/ 29

BẢN Bảng 1.2 : Tổng hợp một số trang web cung cấp dịch vụ buôn bán 30

Bảng 1.3: Giống và khác nhau giữa Bitcoin và những loại đồng tiền khác 44

Bảng 3.1 : Luật áp dụng cho thương mại điện tử tại Việt Nam năm 2013 68

Bảng 3.2:Nghị định hướng dẫn Luật cho thương mại điện tử tại Việt Nam 69

Bảng 3.3: Thông tư hướng dẫn thi hành một số nội dung của Nghị định 70

BIỂU Đ

được mỗi ngày ……….……… 10

Biểu đồ 2.1: Phân bổ tỉ trọng giao dịch đồng BTC theo loại đồng tiền 46

Biểu đồ 2.2 : Số lượt giao dịch Bitcoin hằng ngày 47

Biểu đồ 2.3: Biến động tỷ giá đồng Bitcoin năm 2013 đến tháng 3/2014 47

Biểu đồ 2.4: Doanh số giao dịch của đồng Bitcoin 48

Biểu đồ 2.5: Khối lượng giao dịch và giá của Bitcoin trên sàn Mt.Gox và BTC China năm 2013 53

Biểu đồ 2.6: Biến động giá Bitcoin 54

Biểu đồ 3.1: Số lượng giao dịch không dùng tiền mặt trên thế giớitheo khu vựctừ năm 2007 đến năm 2011 61

Biểu đồ 3.2 Các hình thức thanh toán khi mua sắm trực tuyến 65

Biểu đồ 3.3: Độ tuổi tham gia điều tra 72

Biểu đồ 3.4: Tỷ lệ số người tham gia điều tra biết đến Bitcoin 73

Biểu đồ 3.5: Tỷ lệ các kênh thông tin có thể tiếp cận Bitcoin 73

Biểu đồ 3.6: Mức độ sử dụng Bitcoin 74

Biểu đồ 3.7: Hoạt động sử dụng Bitcoin 74

Biểu đồ 3.8: Ý kiến về việc sử dụng Bitcoin 75

Biểu đồ 3.9: Lý do ủng hộ sử dụng Bitcoin 75

Biểu đồ 3.10: Lý do chưa ủng hộ việc sử dụng Bitcoin 76

Biểu đồ 3.11: Những điều kiện cần thiết để chấp nhận Bitcoin 77

PHẦN I GIỚI THIỆU

1 Tổng quan lĩnh vực nghiên cứu của đề tài

Tài chính, tiền tệ là những phạm trù kinh tế gắn liền với nền sảnxuất và lưu thông hàng hóa.Hàng hóa và tiền tệ là hai yếu tố không thểtách rời kể từ khi mầm mống tiền tệ ra đời.Đến nay, nền kinh tế thị trườngphát triển cao độ, công nghệ khoa học kĩ thuật hiện đại, bên cạnh tiềngiấy, tiền tệ còn xuất hiện dưới nhiều hình thái khác có những điểm ưuviệt hơn Đặc biệt là tiến bộ về công nghệ thông tin đã giúp con ngườiphát triển công nghệ thanh toán, giao dịch Thuật ngữ “tiền ảo, tiền kĩthuật số đã xuất hiện trước năm 2008 nhưng chúng đều không có sức ảnhhưởng vì hầu hết còn quá nhiều nhược điểm nên rất ít người biết đến và

sử dụng.Cuối năm 2008, shatoshi – một cá nhân hay tổ chức giấu tên đãphát triển và giới thiệu một loại “tiền kĩ thuật số” khác biệt Đó là hệthống tiền điện tử ngang hàng - một hệ thống cho phép các khoản thanhtoán được gửi trực tiếp từ một thành viên tới một thành viên khác màkhông cần thông qua các tổ chức tài chính hay cơ quan quản lý nào.Bitcoin ra đời và có cơ chế hoạt động khác hẳn so với các loại tiền tệ điểnhình được phát hành bởi các ngân hàng trung ương Sau một thời gianngắn, tỉ giá của Bitcoin so với các đồng tiền giấy, đặc biệt là USD đã tăngmột cách chóng mặt vào cuối năm 2013 làm cho mọi người phải chú ýđến nó Hiện nay giá trị của Bitcoin vẫn rất biến động và chịu chi phối củaquy luật cung cầu giống như một loại tài sản Chưa có một quốc gia nàonhận định chính xác Bitcoin là tiền hay hàng hóa bởi nó mang đặc điểmcủa cả hai Đồng thời, cũng chưa có một hệ thống văn bản Luật nào trênthế giới quy định về việc quản lí và sử dụng loại tài sản đặc biệt này mộtcách chính thức Về Bitcoin, vẫn tồn tại hai luồng ý kiến trái chiều là ủng

hộ và không ủng hộ Tại Việt Nam, đã có một số lượng người nhất địnhquan tâm, thậm chí tham gia sản xuất, đầu tư và giao dịch Bitcoin, tuynhiên vẫn dừng lại ở mức độ thận trọng

2 Tính cấp thiết của đề tài

Năm 2008, khủng hoảng kinh tế thế giới nổ ra bắt nguồn từ nước Mĩ và

để lại hậu quả nghiêm trọng làm cho nền kinh tế rơi vào thời kỳ ảm đảm kéo dài

hơn nửa thập kỉ Các nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn và họ bắt đầu nghĩ đếnviệc tìm kiếm một kênh trú ẩn antoàn Trong bối cảnh đó Bitcoin ra đời và đếnnăm 2013 nó trở thành đề tài nóng không chỉ tại nước Mỹ mà trên toàn thế giới,điều này buộc các nhà chức trách phải vào cuộc Bitcoin gây sốt trên toàn thếgiới khi tăng 400% trong tháng 11/2013 Ban đầu chỉ có giá 0,4 cent, thời điểmnăm 2012 giá Bitcoin mới chỉ ở mức 13 USD/Bitcoin Việc Bitcoin được chấpnhận ngày càng rộng rãi và hoạt động đầu cơ đã đẩy giá Bitcoin tăng vọt, đã cólúc Bitcoin có giá hơn 1.000 USD, tương đương 1 ounce vàng[1].

Cuối tháng 11 năm 2013, kênh truyền hình CNN của Mỹ đã thống kê 10

sự kiện kinh doanh nổi bật nhất và Bitcoin – thứ đã làm mưa làm gió trên đất

Mỹ là cái tên đứng thứ 6 trong top sự kiện nêu trên[2] Vậy tại sao Bitcoin lại cósức ảnh hưởng và lan toả rộng lớn như vậy? Phải chăng Bitcoin là một phátminh mới của con người trong lĩnh vực tiền tệ, mở ra một tương lai mới cho hệthống phương tiện thanh toán hiện đại hay chỉ là một bong bóng vô giá trị có thể

vỡ bất cứ lúc nào?Nó đã, đang và sẽ được sử dụng ra sao tại các quốc gia?Chính phủ các nước nhìn nhận như thế nào đối với “phát minh” mới này Những câu hỏi trên vẫn là chưa có lời giải đáp.Bitcoin đã nhận được rất nhiều ýkiến trái chiều từ nhiều nhà phân tích, nhà kinh doanh, nhà kinh tế học hay nhàlàm luật từ khắp nơi.Có những luồng ý kiến tin và cho rằng Bitcoin sớm muộn

sẽ trở thành đồng tiền của tương lai nhờ những ưu việt mà nó có được.Tuynhiên,cũng có không ít người không đồng tình và phản bác lại vì họ nghĩ Bitcointhực chất không phải là tiền tệ và vốn không thể thay thế các loại tiền hiện đượcphát hành và quản lí bởi các Ngân hàng trung ương

Hiện nay, mặc dù có nhiều quốc gia trên thế giới phủ nhận không coiBitcoin là tiền tệ mà xem nó như là một loại hàng hóa; thậm chí một số ít coiviệc sử dụng Bitcoin là phạm pháp như Thái Lan, Canada, Nga thì một số nướckhác lại giữ thái độ trung lập hay số ít khác thì ủng hộ như Đức Đã có rấtnhiều hành động cụ thể từ các cơ quan quản lí trực thuộc các chính phủ nhằmnghiên cứu về Bitcoin cùng những tác động của nó.Chưa bao giờ một “đồng tiềnảo” lại nhận được nhiều sự chú ý như Bitcoin.Nếu không có những nhận địnhtổng quan, chính xác để đưa ra các quy định điều chỉnh thì sẽ không lường trước

2[] Link clip ghi lại thống kê của kênh truyền hình CNN: kinh-te-my-nam-2013/20131223082529998p0c151.htm

http://epress.motthegioi.vn/10-su-kien-noi-bat-nhat-cua-được tương lai nền kinh tế khi Bitcoin ngày càng http://epress.motthegioi.vn/10-su-kien-noi-bat-nhat-cua-được sử dụng rộng rãi trên thếgiới Do đó việc nghiên cứu về bản chất thật sự của Bitcoin để đưa ra cái nhìnđúng đắn, chân thực nhất là một điều cần thiết lúc này.

Xuất phát từ thực tiễn trên, nhóm nghiên cứu đã quyết định chọn đề tài

“Quản lý và sử dụng Bitcoin như một loại tiền tệ hay hàng hóa điện tử:

Kinh nghiệm quốc tế và khả năng sử dụng ở Việt Nam ” làm đề tài nghiên

cứu

3 Mục đích nghiên cứu

Từ yêu cầu cấp thiết là phải đưa ra một cái nhìn đúng đắn nhất về Bitcoin,nhóm nghiên cứu đã quyết định thực hiện bài nghiên cứu khoa học này nhằm bamục đích chính

 Thứ nhất, tìm hiểu tổng quan về Bitcoin, bản chất, đặc điểm, cơ hộicũng như rủi ro tiềm ẩn khi sử dụng Bitcoin…,đặc biệt là sự giống và khác nhaugiữa Bitcoin với các đồng tiền hiện hành và với hàng hóa để thấy rõ bản chấtthật sự của nó nhằm đi đến kết luận liệu Bitcoin có được coi là một loại tiền tệ,bong bóng tài sản hay chỉ là một loại hàng hóa đơn thuần

 Thứ hai, tìm hiểu về quan điểm của các Chính phủ trên thế giới vềBitcoin và việc sử dụng Bitcoin như một phương tiện trong thanh toán cùng vớithực trạng sử dụng Bitcoin hiện nay

 Thứ ba, từ những phân tích xu hướng thanh toán trong hiện tại vàtương lai, thực trạng và khung pháp lý tại Việt Nam đưa ra những nhận địnhđánh giá khách quan nhằm trả lời cho câu hỏi “Tương lai nào cho Bitcoin?”

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Bitcoin

 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Do Bitcoin dù được ra đời từ năm 2008 nhưng chỉ thật sự được chú ýtrong thời gian gần đây; hơn nữa, ở Việt Nam hiện nay chưa có nhiều ngườithực sự sử dụng Bitcoin, chưa có những công trình nghiên cứu thực sự uy tín về

đề tài này nên việc thu thập số liệu và thông tin gặp nhiều khó khăn Vì thếnhóm nghiên cứu tập trung vào phân tích lý thuyết có kèm theo số liệu được thuthập từ bảng điều tra và nhiều nguồn chính thức khác Số liệu tập trung là giaiđoạn cuối năm 2013 đến hết tháng 3 năm 2014

5 Phương pháp nghiên cứu

Với đề tài nghiên cứu trên, nhóm nghiên sẽ kết hợp nhiều phương phápnghiên cứu khác nhau:

khoa học, đó là lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin kết học với các học thuyếtkinh tế hiện đại

 Thứ hai, đề tài sử dụng số liệu thứ cấp vận dụng các phương phápđịnh tính và định lượng trong nghiên cứu Về định lượng, đó là phương pháp thuthập xử lý số liệu thống kê, phân tích báo cáo thông qua các bảng biểu, đồ thị…

Về định tính, đề tài sẽ thực hiện đánh giá các nhận định, quan điểm của cácchuyên gia, các nhà kinh tế học, phỏng vấn ngắn chuyên gia

6 Kết cấu đề tài

Ngoài phần giới thiệu đề tài, kết luận, phụ lục, danh mục các bảng biểu,hình vẽ, đồ thị và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung đề tài nghiên cứu gồm

3 chương sau:

Chương I: Tổng quan về Bitcoin

Chương II: Các quan điểm quốc tế về sử dụng Bitcoin

Chương III: Tương lai nào cho Bitcoin

PHẦN II NỘI DUNG ĐỀ TÀI CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ BITCOIN 1.1 Bitcoin

1.1.1 Nguồn gốc hình thành

Sự kiện khủng hoảng nhà đất năm 2008[3] đã để lại cho thế giớinhững hậu quả nặng nề: phá huỷ lực lượng sản xuất, đẩy lùi sự phát triểncủa nền kinh tế thế giới, tháng 11/2008 Cục Dự Trữ Liên Bang Hoa Kỳ(FED - The Foundation for Enterprise Development) đã phải liên tục tung

ra các gói kích thích[4], tổ chức tài chính ở Châu Âu bị phá sản đến mứctrở thành khủng hoảng tài chính ở một số nước như Iceland, Nga[5] Lòngtin vào những đồng tiền của chính phủ bắt đầu suy giảm, người ta bắt đầunghi vấn về những đồng tiền này Đây là thời điểm hoàn hảo nhất cho sựxuất hiện của một loại tiền tệ mới gọi là cryptocurrency[6] hay còn gọi làtiền “mã” hoặc tiền kỹ thuật số

Từ khi Internet ra đời, đã có một số phong trào phát triển ra mộtloại tiền mặt kỹ thuật số này Đầu tiên là vào năm 1982, một hệ thống mật

mã cho các khoản thanh toán được mô tả lần đầu bởi David Chaum[7].Sang năm 1990, Chaum mở rộng hệ thống này để tạo ra các mật mã hệthống tiền điện tử nặc danh đầu tiên[8] mà được gọi là eCash[9] Năm 1998,Wei Dai đã công bố một bài nghiên cứu của một nhà vô danh với hệthống phân phối tiền điện tử mà ông gọi đó là b-money[10] Cùng thời gian

đó, Nick Szabo cũng đã tạo ra bit gold[11]- một hệ thống tiền tệ nơi ngườidùng sẽ cạnh tranh để giải quyết vấn đề “proof of work”, với các giải

3[] Thông tin thêm trên trang

4[] Như chương trình mua lại trái phiếu hiện tại (QE3) đã được thực hiện từ tháng 9 năm ngoái để bơm 85 tỷ USD mỗi tháng vào nền kinh tế Lãi suất cũng được duy trì ở mức kỷ lục gần 0% nhiều năm nay Nguồn: http://

10[] Wei Dai (1998) "B-Money" http://www.weidai.com/bmoney.txt

11[] IEEE Spectrum http://spectrum.ieee.org/computing/software/Bitcoin-the-cryptoanarchists-answer-to-cash/

0 và Nick Szabo "Bit gold" http://unenumerated.blogspot.co.uk/2005/12/bit-gold.html

pháp mã hóa được móc nối với nhau và được công bố thông qua một tiêu

đề đăng ký phân phối tài sản Tuy nhiên những nỗ lực trước đây đều khógiải quyết triệt để vấn nạn “Double spending” nếu tiền kỹ thuật số chỉ làthông tin, chẳng hạn như một tập tin, tập tin đó có thể được nhân bản vàđược sử dụng hai lần.Vì vậy, họ cần một cơ quan tin cậy để xác định tậptin có bị tiêu xài chưa, nhưng nếu chỉ tập trung vào cơ quan này, khi cơquan bị bẻ gãy thì ngay lập tức cả hệ thống bị sụp đổ Thời điểm đó, đồngtiền kỹ thuật số Bitcoin xuất hiện đưa ra một sáng kiến mới bằng cách

“hash” thành chuỗi liên tục các “proof of work” dựa vào bảng “hash”, cácgiao dịch sử dụng mạng lưới theo thời gian sẽ tạo thành một bản ghi màkhông thể thay đổi nếu không làm lại “proof of work”[12] Tháng 8 năm

2008 tên miền https://Bitcoin.org/en/ được đăng ký[13]

Vào 18:10:00 GMT, ngày 31/10/2008, Satoshi Nakamoto đã đưa ra

một bài nghiên cứu có tựa đề: “Bitcoin: Hệ thống tiền tệ điện tử ngang

hàng”[14] trên danh sách gửi thư mật mã tại metzdowd.com[15] cho phépnặc danh đăng ký tên miền, ông đã mô tả giao thức Bitcoin đến thế giới vàngày 9/11/2008, dự án Bitcoin đã đăng ký tại http://sourceforge.net/.Satoshi Nakamoto chỉ là biệt danh của một người hoặc nhóm người, bởihiện tại mọi thông tin về Satoshi Nakamoto vẫn chỉ là phỏng đoán, tất cảnhững người “tình nghi” đều lên tiếng từ chối không phải mình Lần cuốicùng Satoshi Nakamoto đóng góp công sức phát triển Bitcoin protocol làvào giữa năm 2010 rồi sau đó chuyền ngôi lại cho Gavin Andresen[16],hiện tại đang là lập trình viên trưởng của mạng lưới Bitcoin Mạng lướiBitcoin được khởi nguồn cùng với phiên bản mã nguồn mở Bitcoin client

và cùng với sự xuất hiện của những đồng Bitcoins đầu tiên SatoshiNakamoto là người đã đào được block chứa Bitcoins đầu tiên và được

12[] Bản đề trình “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System“ của Satoshi Nakamoto

13[] Satoshi Nakamoto đăng ký Bitcoin.org qua https://www.anonymousspeech.com/

14[] Bản đề trình “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System“ của Satoshi Nakamoto

http://article.gmane.org/gmane.comp.encryption.general/12588/

16[] Gavin Andresen là nhà khoa học chính của Bitcoin Foundation , một nhóm theo mô hình nền tảng Linux nhằm mục đích cung cấp một số tổ chức để mở rộng Bitcoin, từ việc thiết lập cách thức mới để xử lý các giao dịch, để duy trì trang web https://Bitcoin.org/en/

thưởng 50 Bitcoins, block này được cộng đồng biết đến với tên gọi

Sang năm 2010, Bitcoin được giao dịch công khai với tỷ giá mới là

$3 USD = 1000 BTC[21], vào ngày 6/2/2010 Thị trường Bitcoin[22] đượcthành lập, đây là một trang web trao đổi Bitcoin chính thức được vận hànhbằng đồng dollar., một sự kiện đặc biệt diễn ra vào 21 tháng 5 năm 2010giao dịch thực tế đầu tiên trong lịch sử của Bitcoin diễn ra khi LaszloHanyecz, một lập trình viên đang sống tại Florida, gửi 10000 BTC chomột tình nguyện viên đặt mua hộ anh một chiếc bánh pizza LaszloHanyecz, ảnh của chiếc bánh đã được đăng lên sau khi giao dịch nàythành công[23]

Trong năm 2011, Wikileaks[24], Freenet[25] Free SoftwareFoundation[26] và một số tổ chức khác đã chấp nhận giao dịch bằngBitcoin và trong năm 2012, theo báo cáo của BitPay có hơn 1000 thươnggia chấp nhận Bitcoin theo dịch vụ xử lý thanh toán của mình27

1.1.2 Khái niệm Bitcoin.

17[] Genesis block được tạo ra lúc 18:15:05 GMT ngày 3/11/2009

http://blockexplorer.com/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f

18[] Danh sách gửi thư mật mã http://www.mail-archive.com/cryptography@metzdowd.com/msg10152.html

19[] Hal Finney sinh ngày 4/5/1956, một lập trình viên của PGP Corporation và là người phát triển thứ hai được thuê sau Phil Zimmerman.Ở thời kỳ đầu của sự nghiệp, ông ý được coi là người dẫn đầu trong một vài trò chơi điều khiển (Adventures of Tron, Armor Ambush, Astroblast, Space Attack) Ông ý tốt nghiệp Học viện công nghệ California năm 1979, với bằng BS trong kỹ thuật.

20[] Được công bố trên http://newlibertystandard.wikifoundry.com/page/2009+Exchange+Rate

21[] Lấy từ nguồn http://newlibertystandard.wikifoundry.com/page/Exchange+Rate

22[] Bitcoin Market http://www.Bitcoinmarket.net/index.php

24[] Greenberg, Andy (2011-06-14) "WikiLeaks Asks For Anonymous Bitcoin Donations – Andy Greenberg – The Firewall – Forbes" Blogs.forbes.com

25[] The Freenet Project https://freenetproject.org/donate.html 22/06/2011

27[] Mỹ Banker

Trong công trình nghiên cứu của “cha đẻ” Bitcoin - SatoshiNakamoto có nhắc đến hệ thống tiền điện tử ngang hàng- một hệ thốngcho phép các khoản thanh toán được gửi trực tiếp từ một thành viên tớimột thành viên khác mà không cần thông qua các tổ chức tài chính hay cơquan quản lý nào[28] Bitcoin được xây dựng dựa trên quan điểm cho rằng

“tiền” là bất kỳ đối tượng, bất kỳ loại hồ sơ được chấp nhận thanh toáncho các hàng hóa và dịch vụ.Bitcoin được thiết kế xung quanh ý tưởng sửdụng mật mã để kiểm soát việc tạo ra và chuyển tiền, hơn là dựa vàochính quyền trung ương

Do đó,Bitcoin được hiểu là một mạng lưới đồng nhất cho phép một

hệ thống thanh toán mới sử dụng hoàn toàn tiền điện tử Nó là hệ thốngthanh toán ngang hàng đầu tiên được cấp phép và được hỗ trợ bởi ngườidùng mà không qua trung ương hoặc trung gian.Trên góc độ người dùng,Bitcoin khá giống tiền cho internet.Bitcoin cũng được coi là hệ thống kếtoán ba nhập nổi bật nhất trong lịch sử tồn tại[29]

1.1.3 Đặc điểm của Bitcoin

1.1.3.1 Đặc trưng của Bitcoin

 Ngăn chặn gian lận Double-spending

Không giống như các đồng tiền truyền thống vốn được phát hànhbởi các Ngân hàng trung ương, Bitcoin không hề được phát hành hayquản lý bởi bất cứ một cơ quan tiền tệ tập trung nào Thay vào đó, Bitcoinđược vận hành bởi một mạng lưới máy tính ngang hàng (peer-to-peer) lậpnên bởi các máy tính của người dùng[30] được vận hành các bước như saunhằm ngăn chặn vấn nạn “Double spending”:

Bước 1.Các giao dịch mới được truyền đến tất cả các node.

Bước 2.Mỗi node tập hợp các giao dịch mới vào một block.

Bước 3.Mỗi node tìm một bằng chứng công việc khó cho block của nó.

28[] Trong “Bitcoin: Hệ thống tiền tệ điện tử ngang hàng”, trang 1 của Satoshi Nakamoto.

29[] Dịch từ : “Bitcoin is a consensus network that enables a new payment system and a completely digital money It is the first decentralized peer-to-peer payment network that is powered by its users with no central authority or middlemen From a user perspective, Bitcoin is pretty much like cash for the Internet Bitcoin can also be seen as the most prominent triple entry bookkeeping system in existence”

30[] Trong bản nghiên cứu : “ Bitcoin: Hệ thống tiền tệ điện tử ngang hàng” của Satoshi Nakamoto

Bước 4.Khi một node tìm được proof of work, nó sẽ truyền đến tất cả các

node khác

Bước 5.Các node chỉ chấp nhận block nếu tất cả các giao dịch trong khối đó

là hợp lệ và chưa được sử dụng

Bước 6.Các node diễn đạt sự chấp nhận với khối giao dịch bằng cách tạo

block giao dịch tiếp theo trong chuỗi, sử dụng bảng hash của block đã

chấp nhận vào bảng trước

Các node luôn xem chuỗi dài nhất là chuỗi đúng và sẽ mở rộng chuỗi đó Nếu hai node truyền hai bản khác nhau của block tiếp theo cùng một lúc, một số node sẽ nhận được một trong hai bản trước Trong trường

hợp đó, chúng sẽ sử dụng bản đầu tiên mà chúng nhận được, nhưng sẽdùng nhánh còn lại trong trường hợp chuỗi đó dài hơn Sự ràng buộc sẽ bị

phá vỡ khi proof of work tiếp theo được tìm thấy và một nhánh trở nên dài

hơn; các node đang sử dụng nhánh còn lại sẽ sử dụng nhánh còn lại sẽchuyển sang dùng nhánh dài hơn

Các giao dịch mới được truyền đi không nhất thiết phải đến được

tất cả các node.Miễn là các giao dịch đó vẫn đến được nhiều node, chúng

sẽ được thêm vào block Các block truyền đi cũng có thể không đến được một vài node Nếu một node không nhận được một block giao dịch, khi đó nhận được block tiếp theo và nhận ra mình đang thiếu một block, nó sẽ yêu cầu lại block đó.

Các giao dịch là không thể đảo ngược, các giao dịch này được phátsóng trong vòng vài giây và xác nhận trong vòng 10 đến 60 phút và có thểđược nhận bất cứ lúc nào bất kể máy tính được bật hoặc tắt.[31]

 Phí giao dịch

Nổi bật trong giao dịch và chuyển tiền quốc tế với chi phí thấp Phígiao dịch được hiểu ở đây là nằm ở bất kỳ mọi giao dịch Bitcoin từ địa chỉnày sang địa chỉ khác Hiện tại, nhiều giao dịch thường sẽ không mất phí, đốivới các giao dịch phức tạp tạo nên một dữ liệu với kích thước lớn trong nhiềuđịa chỉ thì phải mất một khoản phí nhỏ[32] Phí giao dịch được xử lí và bỏ vào

31[] Toàn bộ thông tin trên được tổng hợp từ nghiên cứu “ Bitcoin: Hệ thống tiền điện tử ngang hàng” , Satoshi Nakamoto, trang 3

32[] Theo https://en.Bitcoin.it/wiki/Transaction_fees

túi “thợ đào mỏ Bitcoin” Khi một blockBitcoin mới được tạo ra với một hash thành công,các thông tin của tất cả các giao dịch trong block và tất cả các chi phí giao dịch sẽ được thu thập bởi người dùng tạo ra các block, người được tự

do chuyển nhượng các phí

Biểu đồ 1.1.Biểu đồ thể hiện tổng giá trị phí giao dịch của “thợ đào mỏ” kiếm

được mỗi ngày.

(Nguồn: https://blockchain.info/vi/charts )

Phí giao dịch là phần tự nguyện của người tạo ra giao dịch Bitcoin,

là người cố gắng để thực hiện một giao dịch có thể bao gồm bất kỳ khoảnphí hoặc không có gì cả trong giao dịch Mặt khác, không người đào

Bitcoins mới nào phải cần thiết chấp nhận đưa giao dịch vào các block

mới được tạo ra Do đó phí giao dịch là một sự khuyến khích từ phíangười sử dụng Bitcoin để đảm bảo rằng một giao dịch cụ thể sẽ luôn được

đưa vào các block tiếp theo được tạo ra.

Có thể hình dung rằng qua thời gian hiệu ứng tích lũy của thu phí

giao dịch sẽ cho phép ai đó tạo ra các block mới để "kiếm" nhiều hơn số Bitcoins sẽ được khai thác từ các Bitcoins mới tạo ra bởi các block mới Đây cũng là một động lực để tiếp tục tạo ra các block mới ngay cả khi giá

trị của nó bằng không ở tương lai xa

Một giao dịch có thể được gửi một cách an toàn mà không cần lệphí nếu các điều kiện được đáp ứng:

 Nó nhỏ hơn 1.000 byte

 Tất cả các kết quả đầu ra là 0,01 BTC hoặc lớn hơn

 Ưu tiên của nó là đủ lớn

Phí giao dịch được thiết lập như sau:

Bảng 1.1.Về phí giao dịch được thiết lập.

Với công thức tính phí hiện tại thì có gửi 1 triệu USD mức phí cũng

sẽ chỉ vài chục xu, dẫu gửi từ bất kỳ nơi nào trên thế giới.Nếu Bitcoinđược chấp nhận rộng rãi ở Việt Nam thì người dân Việt Nam sẽ tiết kiệmđược từ vài chục đến vài trăm triệu USD tiền phí kiều hối mỗi năm.Ngườigửi mua Bitcoin ở nước ngoài và gửi trực tiếp cho người nhận trongnước.Người nhận dùng Bitcoin để mua hàng trực tiếp hoặc có thể đổiBitcoin ra VND hoặc USD qua các ngân hàng và các sàn giao dịch

 Bitcoin không bị khấu hao theo thời gian và không sợ bị ảnh hưởng gì vềlạm phát

Một trong những vấn đề lớn nhất với dollar hiện tại và các đồngtiền khác được sử dụng trên toàn thế giới là lạm phát.Đó là hiện tượng giá

cả tăng nhanh, liên tục và kéo dài làm cho tiền tệ mất giá so với hàng hóa

và dịch vụ với nguyên nhân là do cầu kéo, do chi phí đẩy hay ảnh hưởngcủa thâm hụt ngân sách, của tỷ giá hối đoái…Đặc biệt với tỷ lệ lạm phátkhông dự tính trước giá cả biến động bất thường, làm cho chức năngthước đo giá trị của tiền tệ bị sai lệch bóp méo các quan hệ giá trị, ảnhhưởng tiêu cực đến mọi hoạt động của kinh tế - xã hội Với Bitcoinsẽkhông có vấn đề này bởi vì hệ thống được thiết kế để làm cho Bitcoins làhữu hạn.Chỉ khoảng 21 triệu Satoshi sẽ được khai thác.Việc phát hànhBitcoins mới đang chậm lại và nó sẽ ngừng hoàn toàn trong vòng một vàithập kỷ

Theo http://www.cryptocurrency.org/about-Bitcoin/ , một trangweb chính thức về tiền điện tử đã có những phân tích tổng hợp thêm vềBitcoin như sau:

 Bitcoins được tạo ra với một tốc độ giảm và dự đoán được Số lượngBitcoins mới được tạo ra mỗi năm được tự động giảm một nửa thời gian cho đếnkhi phát hành Bitcoin ngừng hoàn toàn với tổng số khoảng 21 triệu Bitcoins tồntại

 Bitcoins có thể phân chia đến 8 chữ số thập phân, có thực sự2,099,999,997,690,000 (chỉ hơn 2 nghìn triệu triệu) đơn vị nguyên tử tối đa cóthể trong hệ thống Bitcoin với rất nhiều sức mạnh xử lý đảm bảo các giao dịch

 Rất nhiều sức mạnh xử lý đảm bảo các giao dịch - ước tính khoảnghơn 25 terahashes/s Hơn $ 1.000.000 USD của khối lượng giao dịch hàng ngàyphân phối trên 40.000 giao dịch Tổng giá trị của tất cả các Bitcoins trong lưuthông là hơn $ 999 triệu tại thời điểm này

 Có rất nhiều cuộc thảo luận về việc đặt tên của các phần phân đoạn củaBitcoins Một cách phân đoạn như sau:

 1 BTC = 1 Bitcoin

 BTC = 1 CBTC = 1 centiBitcoin (còn được gọi là bitcent)

 BTC = 1 mBTC = 1 milliBitcoin (còn được gọi là Mbit hoặcmillibit / bitmill)

 001 BTC = 1 μBTC = 1 microBitcoin (còn được gọi là ubit hoặcBTC = 1 microBitcoin (còn được gọi là ubit hoặcmicrobit)

Một ngoại lệ là các "satoshi", đó là mệnh giá nhỏ nhất hiện nay cóthể:

0.00000001 BTC = 1satoshiMệnh giá này được đặt tên như vậy để vinh danh SatoshiNakamoto, bút danh của nhà phát minh của Bitcoin[33]

1.1.3.2 Ưu điểm:

Chỉ cần có Internet, Bitcoincó thể gửi và nhận bất kỳ số tiền ngaylập tức bất cứ nơi nào trên thế giới bất cứ lúc nào.Không có ngày nghỉngân hàng, không có biên giới, không chịu sự chi phối của Chính phủ vàkhông áp đặt giới hạn.Bitcoin cho phép người sử dụng có toàn quyền

33 Thông tin được tổng hợp từ http://www.cryptocurrency.org/about-Bitcoin/

kiểm soát tiền bạc của họ.Không có một công nghệ in ấn nào có thể làmgiả đánh lừa được mạng Bitcoin[34].

Bitcoin được tạo ra bằng các thuật toán.Các máy tính kết nối với hệthống sẽ triển khai nhiều bước xử lý số liệu phức tạp, quá trình này đượcgọi là “mining”.Các thuật toán trong hệ thống tạo ra Bitcoin được thiết lậpsao cho ngày càng khó để có thể “đào” được Bitcoin.Đồng thời, tổng sốBitcoin được tạo ra không bao giờ được phép vượt quá con số 21triệu.Qui tắc này được đưa ra để không ai có thể phát hành Bitcoin ồ ạt vàgiảm giá trị của những đồng tiền đang lưu thông

Mọi thông tin liên quan đến cung tiền Bitcoin chính nó là có sẵntrên chuỗi khối cho bất cứ ai để xác minh và sử dụng trong thời gian thực.Không có cá nhân hay tổ chức có thể kiểm soát hay thao tác các giao thứcBitcoin bởi vì nó là mã hóa an toàn Điều này cho phép cốt lõi của Bitcoinđược tin cậy để được hoàn toàn trung lập, minh bạch và có thể dự đoán

Người sở hữu Bitcoin có thể mua bán và qui đổi ra một vài đồngtiền khác.Bitcoin cũng có thể được chuyển trực tiếp từ người này sangngười khác trên Internet thông qua phần mềm tương thích Những đặcđiểm này giúp cho việc thanh toán trong các giao dịch quốc tế không cầnphải chú ý đến trả phí cho ngân hàng hay biến động tỷ giá

Nhiều bài báo có ghi về nguy cơ lũng đoạn của Bitcoin[35]: “Nếumột nhóm đào Bitcoin sở hữu 50% đồng tiền ảo này thì tất cả các giaodịch sau đó sẽ bị lũng đoạn, giá sẽ lao dốc và đế chế tiền này tự sụp đổ.Một nhóm đủ mạnh có thể kiểm soát Bitcoin không khác gì những đồngtiền được cung cấp và kiểm soát bởi một ngân hàng trung ương mạnh, họ

có thể dễ dàng “làm giá” tiền ảo bằng cách bơm thêm hoặc găm giữBitcoin Tập trung quyền lực có thể khiến toàn hệ thống sụp đổ” Nhưng,khi chạm mốc đến 50%, những thợ đào mỏ đó sẽ:

 Không có các giao dịch ngược chiều

 Không thể nào ngăn chặn bất kỳ giao dịch được gửi đến (Sẽ hiển thị:0/ unconfirmed)

34 Ba đặc điểm nổi bật của Bitcoin den-800-ngan-do-la/

http://www.Bitcoinvietnam.com.vn/blog/vi-sao-gia-mot-Bitcoin-co-the-len-35[] Các bài báo như http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/158994/ham-ho-Bitcoin tien-ao-de-chet-that.html http:// www.tapchitaichinh.vn/Nhan-dinh-Du-bao/Bitcoin-Tien-ao-nhung-chet-that/41711.tctc

 Không thể thay đổi số lượng tiền xu được tạo ra cho mỗi khối…

Như vậy, không bao giờ có trường hợp thợ đào sở hữu trên 50%Bitcoin để mà gây nên hậu quả trên.Ưu thế này giúp Bitcoin không thể bịsụp đổ toàn hệ thống của mình như các bài báo đã nói

Hiện nay, một số nhà cung cấp dịch vụ internet như web hosting(dịch vụ cho thuê chỗ máy chủ Internet để đặt website lên mạng) hoặcđánh bạc trực tuyến online gambling đã chấp nhận thanh toán bằngBitcoin, nơi nổi tiếng nhất mà Bitcoin được sử dụng là Con đường Tơ lụa(Silk Road[36]), một thị trường trú ẩn trong một trang web có tên là Tor., ở

đó người sử dụng sẽ đặt hàng, chủ yếu là các loại thuốc bất hợp phápbằng đồng Bitcoin Hiện nay, một số doanh nghiệp hợp pháp cũng đã bắtđầu chấp nhận sử dụng Bitcoins như Reddit[37],Wikileaks hay FreeSoftware Foundation Tính phức tạp và bí ẩn của hệ thống tạo ra Bitcoincũng khiến cho nó có sức hút lớn

1.1.3.3 Nhược điểm

Xuất hiện như một phát minh công nghệ mới tuy nhiênBitcoin vẫntồn tại một số nhược điểm có thể dẫn đến những rủi ro và tổn thất khônglường trước được, cụ thể như sau:

Một là, không chịu sự quản lý hay chi phối của Chính phủ là một

ưu điểm nhưng cũng trở thành điểm yếu khi Bitcoin biến thành miếng mồingon cho những tên tội phạm.Mọi người có thể mua và bán các loại thuốcbất hợp pháp và các mặt hàng khác với ít hơn đáng kể nguy cơ bị truy tìmcủa cơ quan chức năng.Bitcoins trong vấn đề này cũng tương tự như tiềnmặt thường xuyên được sử dụng bởi những tên tội phạm.Thực tế này cóthể mang lại sự chú ý không mong muốn từ các chính phủ sẽ cấm Bitcoin

Hai là, dễ dàng để mất: Nếu thẻ tín dụng bị đánh cắp hoặc ai đó

hack vào tài khoản ngân hàng, khách hàng sẽ không mất bất kỳ đồng tiềnnào vì các ngân hàng sẽ có biện pháp khắc phục Ngay cả tiền mặt có thểđược khả năng phục hồi nếu can thiệp hiệu quả phía bên cảnh sát Nhưngvới Bitcoin nếu bị mất nó, sẽ khó mà lấy lại được.Không có cơ chế phục

36[] Trang web http://www.silkroad.com/ một trang web thị trường trực tuyến Nó hoạt động như một dịch vụ

ẩn Tor., chẳng hạn người dùng trực tuyến có thể duyệt nó nặc danh và an toàn mà không cần giám sát lưu lượng truy cập tiềm năng.

37[] Trang web http://www.reddit.com/ một dịch vụ mạng xã hội, một trang web tin tức mà những thành viên

đã đăng ký có thể đăng tải nội dung

hồi Bitcoins bị đánh cắp hoặc bị mất Nếu ai đó hack vào ví Bitcoin,Bitcoins sẽ bị lấy cắp đi mà không có cách nào phục hồi được Cách tốtnhất để lưu trữBitcoins là để trên ổ đĩa máy tính khi mà đã ngắt kết nốimạng hoặc in ra giấy mã QR code cất và tự lưu trữ.

Ba là, vẫn còn quá mới: Bitcoin chỉ là một vài năm tuổi, một phát

minh liên quan nhiều đến công nghê thông tin với tài chính để tiếp cận vớitất cả mọi người cần kha khá thời gian Sau này, nếu một vài mật mã tiền

tệ cạnh tranh nào đó ngày càng trở nên thành công hơn Bitcoin hoặc ai đóbằng cách nào đó tìm thấy một lỗ hổng lớn trong hệ thống thì bong bóngcủa Bitcoin sẽ vỡ tung

Bốn là, dễ biến động: Lúc mới xuất hiện vào 2009, 1BTC =

0.00076 USD nhưng có những lúc đạt đỉnh điểm ở mức ngang 1 ouncevàng ( tương đương = 1240 USD) vào tháng 11 năm 2013 và tháng 3 năm

2014 , 1 BTC thay đổi trong khoảng từ 500-700 USD[38] Biến động vàkhó kiểm soát vì thế Bitcoin đã gây nhiều khó dễ cho các nhà đầu cơ

Năm là, chịu ảnh hưởng của thông cáo các nước: Không có rất

nhiều nơi Bitcoins được chấp nhận như thanh toán Một số nơi, họ khôngchấp nhận Bitcoin sử dụng như đồng tiền để thanh toán mà chấp nhận nónhư một thứ hàng hóa ngang hàng có thể trao đổi và đánh thuế vào chínhhàng hóa này Có số nơi thì thông cáo với toàn dân không nên sử dụngđồng tiền Bitcoin này và vì thế phạm vi trao đổi của Bitcoin cũng bị ảnhhưởng không nhỏ[39]

Có thể thấy với những đặc điểm riêng biệt của mình, Bitcoin đãkhắc phục được một số hạn chế của các đồng tiền hiện tại như vấn đề làmgiả, lạm phát, chi phí giao dịch cao, giao dịch không thuận tiện… Tuynhiên cũng không thể phủ định những nhược điểm quan trọng của nó.Bất

cứ một loại tiền tệ nào cũng có thể sử dụng cho hai mục đích hợp pháp vàbất hợp pháp, Bitcoin cũng chưa khắc phục được điều này Việc không dobất cứ một cơ quan Chính phủ nào quản lý, chi phối có thể trở thành mộthạn chế lớn ngăn cản Bitcoin trở thành một phương tiện thanh toán đượcchấp nhận Bên cạnh đó những biến động bấp bênh về giá cũng không gâyđược sự tin tưởng cho người sử dụng

38[] Theo biểu đồ biến động giá https://blockchain.info/vi/charts/market-price

39[] Sẽ được trình bày rõ ở chương II

1.1.4 Bitcoin được “đào” như thế nào?

Tất cả các đồng tiền chính thức từ trước đến nay, dù là tiền giấy hay tiềnđiện tử, đều có một đặc điểm chung là phải được “quy về một mối”, nghĩa là domột thực thể duy nhất phát hành, bảo đảm và thực hiện chức năng “thanh toán

bù trừ” (clearing) trong nhiều trường hợp Lý do các đồng tiền chính thức cần

phải có cơ quan nhà nước bảo chứng là để những người sử dụng nó tin tưởngvào khả năng “lưu trữ giá trị” của đồng tiền mà họ nắm giữ không bị mất quánhanh Tuy nhiên đây chỉ là điều kiện cần chứ không phải điều kiện đủ, nhiềuđồng tiền chính thức nhưng vẫn bị mất giá quá nhanh và người dân/người sửdụng tìm mọi cách không phải nắm giữ chúng quá lâu.Bitcoin là “đồng tiền” đầutiên không cần cơ quan nhà nước bảo chứng, ngay từ công đoạn phát hành chođến chức năng “thanh toán bù trừ”

Bitcoin lấy ý tưởng từ hình thức chia sẻ file ngang hàng thông quabittorrent, tuy nhiên người sáng tạo ra nó, Satoshi Nakamoto, đã có những ýtưởng tuyệt vời để vượt qua những khó khăn mà một đồng tiền điện tử nganghàng sẽ gặp phải Trở ngại đầu tiên là ai sẽ là người phát hành tiền và cách thứcphân bổ những đồng tiền mới được tạo ra như thế nào cho công bằng?Nếu nhớlại những đồng tiền bằng đá ở đảo Yap là những đồng tiền có tính chất phi chínhthức (như nhiều đồng tiền là hàng hóa khác, cũng có tính chất như vậy), nghĩa làngười dân tự tạo ra đồng tiền và tự trao đổi với nhau mà không cần cơ quan nhànước can thiệp.Nhưng để có được những đồng tiền mới, người dân đảo Yap phải

bỏ thời gian, công sức, và cả nguồn lực mới khai thác được Ý tưởng đồng tiềnmang chức năng “lưu trữ giá trị” cũng là “lưu trữ sức lao động” có từ thời cổđại, được áp dụng ở đảo Yap vài thế kỷ trước, và đến năm 2009 đã được SatoshiNakamoto áp dụng cho Bitcoin

Trên lý thuyết, tất cả những ai tham gia vào mạng lưới Bitcoin đều có thể tạo

ra những đồng Bitcoin mới - quá trình mới này gọi là “khai mỏ” (mining).Có lẽthuật ngữ "mining" được chọn không phải tình cờ vì quá trình tạo tiền này giốngquá trình khai thác mỏ ở hai điểm quan trọng Thứ nhất người đào (miner) phải bỏcông sức và thời gian để “đào”, cũng cần phải có "vốn" để làm việc này Nếu chỉ có

"vốn" nhưng không biết cách hoặc không có thời gian thì có thể cho thuê lại "vốn"của mình cho những người làm dịch vụ Thứ hai, số Bitcoin “đào” được giảm dầntheo thời gian (một dạng nguồn tài nguyên không tái tạo) và thay đổi tùy theo số

người tham gia “đào”, càng nhiều người đào thì thời gian và công sức bỏ ra để cómột Bitcoin sẽ tốn kém hơn.

Bitcoin là hệ thống trao đổi ngang giá trị.Điều này có nghĩa là mỗi người sửdụng Bitcoin đều là một phần nhỏ trong ngân hàng Bitcoin.Vậy Bitcoin được sinh

ra từ đâu?

Với tiền giấy, Chính phủ quyết định khi nào thì in và phát tiền.Nhưng Bitcoin thì khác Với Bitcoin, người đào sẽ sử dụng một phầnmềm đặc biệt để xử lý các thuật toán và được trao lại một dãy số nhấtđịnh của Bitcoin gọi là address Address là một dãy số, dài từ 27-34 kí tự,bắt đầu bằng 1 hoặc 3, ví dụ:

13q1kfWwR56AwTxeJoJV 8bgRnQ2WYxWiY5[40]

Việc này tạo ra một phương thức tiện lợi để phát hành tiền tệ, đồngthời cũng khuyến khích nhều người tham gia đào Bitcoin hơn Và vìngười đào được yêu cầu chứng minh giao dịch nên càng nhiều người đàothì mạng lưới càng toàn

Mục tiêu của hệ thống Bitcoin là tạo ra một dạng tiền “ngang hàng”,nghĩa là quá trình xử lý có thể diễn ra giữa hai đối tác giao dịch hệt như khithanh toán bằng tiền giấy hay một loại tiền hàng hóa nào khác Nhưng làmthế nào người bán có thể đảm bảo đồng Bitcoin nhận được từ người muakhông bị làm giả nếu không có một bên thứ ba kiểm tra? Ở đây khái niệmlàm giả không chỉ đơn thuần là người mua tạo ra một đồng Bitcoin giả màcòn có thể là anh ta dùng một đồng Bitcoin thật mua hàng ở nhiều chỗ khácnhau Giải pháp của Satoshi Nakamoto là dùng chính mạng lưới Bitcointhực hiện chức năng thanh toán bù trừ và những người bỏ công sức và nănglực tính toán ra làm nhiệm vụ xử lý này sẽ được thưởng bằng những đồngBitcoin mới

Như vậy trên thực tế hệ thống Bitcoin không triệt tiêu trung tâmthanh toán bù trừ mà chỉ chuyển đổi các nơi này trong các hệ thống tiền tệchính thức thành một trung tâm thanh toán bù trừ phi chính thức Mộtđiều khá thú vị là giữa hệ thống Bitcoin và một hệ thống tiền chính thứchiện đại có một điểm tương đồng về khả năng làm giả tiền Với một hệthống tiền của một quốc gia, một người có thể làm giả tiền nếu anh ta có

nguồn lực (kỹ thuật, tài chính, công sức) đủ mạnh để cạnh tranh với nhà pháthành tiền - ở đây là nhà nước Trong hệ thống Bitcoin, một người có thể làmgiả tiền nếu năng lực tính toán của anh ta cạnh tranh được với năng lực tínhtoán của những người còn lại tham gia xử lý cho hệ thống Khihệ thốngBitcoin còn khá nhỏ thì khả năng một cá nhân hay một nhóm người nào đó

có thể tập hợp năng lực tính toán đủ lớn để làm giả tiền là một nguy cơ cóthật và đó chính là điểm yếu của hệ thống tiền tệ này Vì thế nếu hệ thốngBitcoin ngày càng lớn mạnh hơn thì sẽ khó có một cá nhân thậm chí là nhómngười nào có thể cạnh tranh được với những người còn lại

Tóm lại, chính người đào đã giữ cho mạng lưới Bitcoinan toàn hơn bằngviệc chứng minh các giao dịch của mình Đào Bitcoin là một phần quan trọng vàthiết yếu của Bitcoin, đảm bảo sự công bằng khi duy trì mạng lưới vững chắc, antoàn và bảo mật.[41]

Trước khi bắt đầu đào Bitcoin cần hiểu ý nghĩa thực sự của việc

“đào” (mining) là gì? Đào là quá trình chạy hệ thống xác minh hash nhờ

vào vòng kép của SHA256 để xác nhận giao dịch và cung cấp bảo mậtcần thiết cho các sổ cái công khai của mạng lưới Bitcoin

Tốc độ đào được đo bằng số hash mỗi giây Mỗi khi một giao dịchđược thực hiện, chi tiết về giao dịch đó được thông báo công khai chotoàn bộ hệ thống và những người đang tham gia vào dịch vụ xử lý sẽ ghilại giao dịch đó vào một sổ cái Với những hệ thống tiền tệ chính thức thìtrung tâm thanh toán bù trừ sẽ làm việc này và không ai có thể làm giả sổsách được trừ khiđột nhập được vào máy chủ và thay đổi nội dung của sổsách Trong hệ thống Bitcoin cuốn sổ cái được chia ra thành các

khối(block), mỗi block có chứa hash (SHA-256) của block trước nó và các

giao dịch mới xuất hiện cùng với một con số ngẫu nhiên Nhiệm vụ của

các thành viên trong mạng lưới Bitcoin là tính ra hash cho những block mới xuất hiện Việc tính hash cho một văn bản như giải thích

bên trên không khó, nhưng Satoshi Nakamoto có một sáng kiến rất thông

minh là yêu cầu số hash tính được phải nhỏ hơn một mức nhất định (có thể thay đổi được) Nếu chuỗi số hash tính được lớn hơn mức này thì phải thay đổi con số ngẫu nhiên trong block và tính lại hash mới.

Tất cả các thành viên tham gia sẽ chạy đua với nhau để tính ra

số hash "đúng" cho block mới được tạo Một khi ai đó tính ra nó, các thành viên khác sẽ dễ dàng kiểm chứng và block đó sẽ trở thành ghi nhận

giao dịch chính thức cho toàn bộ hệ thống Khidùng một đồng Bitcoin củamình để mua một sản phẩm nào đó, người bán sẽ đợi đến khi nào giao

dịch giữa hai bên được ghi chính thức vào một block được thừa nhận, nghĩa là hash đã đạt mức đã định rồi mới chấp nhận giao hàng Tốc độ mạng lưới xử lý các block và tạo hash phụ thuộc vào 2 yếu tố: số người

(năng lực tính toán) tham gia vào nhiệm vụ xử lý giao dịch và mức độ khócủa mức được đặt ra Thuật toán của hệ thống Bitcoin sẽ thay đổi mức đãđịnh (khi số người tham gia thay đổi) để đảm bảo cứ khoảng 10 phút sẽ có

một block mới được tạo ra, nghĩa là khi số người tham gia đông lên thì sẽ

khó đạt được hơn Với những hoạt động mua bán trực tuyến thì độ trễkhoảng 10 phút này có thể chấp nhận được

Thành viên nào giải được hash cho một block mới sẽ được "trả công" bằngmột lượng Bitcoin mới phát hành Do vậy “khai mỏ” những đồng Bitcoin mớichính là sản phẩm của quá trình xử lý giao dịch Muốn tạo ra tiền thì phải bỏ công(và năng lực tính toán) ra phục vụ cho cộng đồng Ở điểm này hệ thống Bitcoinđược thiết kế rất khéo léo và tốt hơn hệ thống tiền đá của đảo Yap hay thậm chí hệthống kim bản vị trước đây trong lịch sử (người khai thác đá hay đi đào vàng hoàntoàn vì vụ lợi cho chính mình chứ không phải cho cộng đồng - ngoại trừ tăng tínhthanh khoản cho nền kinh tế)

Ban đầu "tiền công" cho một block là 50 Bitcoin, sau đó số tiền này giảm50% sau mỗi 210.000 block được tạo ra Ý tưởng giảm dần số "tiền công" này

có lẽ xuất phát từ khái niệm nguồn tài nguyên không tái tạo và sẽ làm cho tổng

số Bitcoin lưu hành tiệm cận dần đến con số 21 triệu Bên cạnh việc thu đượccác đồng Bitcoin mới, các thành viên có thể thu phí xử lý cho những giao dịchlớn, đây có lẽ là một giải pháp để thu hút số người tham gia trong tương lai khi

số lượng Bitcoin tới hạn Tất nhiên khi Bitcoin càng khó tạo ra thì giá trị của nócàng tăng, hay nói cách khác giá cả trong nền kinh tế sử dụng Bitcoin giao dịch

sẽ bị giảm phát Tuy nhiên tốc độ giảm phát (và tốc độ tăng cung tiền) có thểxác định trước khá chính xác, cho nên người ta sẽ tính toán giá cả chính xác dựatrên tốc độ giảm phát này

Như đã nói bên trên, mọi thành viên trong hệ thống Bitcoin đều có quyềntham gia vào quá trình xử lý giao dịch để được nhận những đồng Bitcoinmới.Tuy nhiên điều này đòi hỏi phải có máy tính mạnh và trình độ công nghệthông tin để lập trình Nếu không có kiến thức, có thể cho thuê máy tính củamình cho những nhóm chuyên nghiệp có khả năng vận hành/quản lý hoạt động

xử lý (nghĩa là thu thập thông tin về các giao dịch mới, tính hash, kiểm tra hash ) Tất nhiên máy tính phải nối mạng 24/24 và phải thực sự mạnh thì

mới đáng (hầu hết các máy tính tham gia xử lý đều sử dụng GPU bên cạnh CPU

để thực hiện các tác vụ tính toán song song)42

Phần mềm Bitcoin tận dụng sức mạnh xử lý của CPU và GPU để chạy cácthuật toán cực kì phức tạp và sau đó chia sẻ giải pháp cho toàn bộ mạnglưới.Mặc dù các thuật toán rất khó tìm lời giải nhưng lại rất dễ kiểm tra kết quảđúng/sai và với mỗi kết quả đúng, “thợ đào” sẽ nhận được số Bitcoin phù hợpvới công sức họ bỏ ra

Hình ảnh 1.1: Hệ thống máy móc để “đào” Bitcoin

(Nguồn:

http://www.baomoi.com/He-thong-dao-Bitcoin-chuyen-nghiep-khung-ra-sao/76/12522239.epi )

Việc huy động một lượng lớn năng lực tính toán tham gia vào quá trình

xử lý giao dịch có ý nghĩa quan trọng với hệ thống Bitcoin.Nếu số lượng máytính tham gia quá ít, một kẻ giả mạo có thể huy động một lượng máy tính lớn

hơn để tạo ra một sổ cái giả, nghĩa là tính ra hash cho các block mới nhanh hơn

toàn bộ hệ thống

42[] Thông tin được tổng hợp từ http://www.itnew.org/2014/01/cau-chuyen-dang-sau-dong-tien-Bitcoin.html

Sau đây, chúng ta sẽ tìm hiểu qua về quy trình để thực hiện “đào” Bitcoinnhư thế nào.

Mua hệ thống ổ cứng[43]

Để bắt đầu đào, cần phải mua được phần cứng đào Bitcoin.Vào những ngàyđầu của Bitcoin, rất dễ để đào chỉ với máy tính hoặc là cạc xử lý đồ họa tốc độcao Ngày nay thì không như thế nữa, thiết bị phụ thuộc vào chip ASIC đặc chế -

có thể đáp ứng gấp 100 lần khả năng của hệ thống cũ và đã dần thống trị ngànhcông nghiệp Việc đào cùng với hệ thống thấp hơn sẽ tiêu thụ nhiều điện hơnkhoản mà thợ đào sẽ kiếm được.Phần cứng hiện đại để đào Bitcoin ngày nayphải kể đến ASIC (application-specific integrated circuit) Những cỗ máy ASIC

có thể đào với tốc độ đáng kinh ngạc trong khi tiêu thụ năng lượng ít hơn rấtnhiều giàn máy đào FPGA hay GPU Một số công ty có uy tín đã thành lập chomình các sản phẩm tuyệt vời để đào Bitcoinnhư : Butterfly Labs, Avalon,BitFurry, KNC hay AsicMiner

Tải các phầm mềm miễn phí[44]

Khi đã có được cỗ máy đào Bitcoin cho riêng mình, sau đó là tải một phầnmềm đặc biệt cho việc đào.Có rất nhiều chương trình có thể sử dụng để đàoBitcoin, nhưng hai chương trình phổ biến nhất là CGminer và BFGminer là cácchương trình dòng lệnh Nếu thích giao diện dễ sử dụng thì có thể thửEasyMiner, chỉ cần một cú click và dung cho windows/linux/android

Thiết lập ví

Bước tiếp theo để đào là thiết lập một ví Bitcoin hoặc sử dụng ví Bitcoinsẵn có để nhận những đồng Bitcoinsẽ đào được Ví Bitcoin giống như ví bìnhthường, có thể là phần mềm, điện thoại hoặc dựa trên nền tảng web.Ví điện tửBitcoin rất tiện lợi.Bitcoin được gửi đến ví bằng việc sử dụng một địa chỉ riêngbiệt chỉ thuộc về cá nhân Bước quan trọng nhất trong việc tạo ví là bảo vệ nókhỏi những mối nguy hiểm tiềm ẩn bằng cách cho phép xác thực hai yếu tố hoặcgiữ nó trên một máy tính ẩn không có quyền truy cập mạng Những chiếc ví cóthể tạo ra bằng cách tải phần mềm cá nhân về máy tính Có rất nhiều loại ví đểlựa chọn ví dụ:

43[] Theo nguồn http://www.Bitcoinmining.com/Bitcoin-mining-hardware/

44[] Thông tin được tổng hợp từ http://www.Bitcoinmining.com/Bitcoin-mining-software/

 Web wallets: là sử dụng dễ dàng và tiện lợi nhất nhưng lại kém antoàn hơn software wallets được chạy trên máy tính Gồm các loại như:blockchain, coinbase, coinjar, coinpunk

 Software wallets: được tải về và chạy trên chính máy tính cá nhân.Chúng được cho là an toàn hơn vì người sử dụng kiểm soát nhiều hơn và không

bị phụ thuộc vào bên cung cấp dịch vụ thứ ba Hầu hết các software wallets yêucầu gần một ngày tạo các bản sao địa phương và blockchain trước khi sử dụng.Gồm các loại như: BitcoinQT, Armory, Multibit

blockchain, coinjar, coinpunk

khóa riêng ra mạng lưới Gồm có: trezor, BitSafe

Tham gia vào bể đào (mining pool)[45]

Hình ảnh1.2: Minh họa mining pool

(Nguồn: http://www.Bitcoinmining.com/Bitcoin-mining-pools/)

Khi đã sẵn sàng để đào, có một lời khuyên là nên tham gia vào một bể đàonhư eclipsemc hoặc eligius Bể đào là những nhóm thợ đào làm việc cùng vớinhau để giải quyết một block và chia sẽ phần thưởng Nếu không có bề đào cóthể đào hơn một năm mà không bao giờ kiếm được đồng Bitcoin nào.Vì thế sẽthuận tiện hơn nếu chia sẻ công việc và chia thưởng với một nhóm lớn các thợđào

Luật pháp của hầu hết các quốc gia đều cấm các tổ chức hay tư nhân pháthành một đồng tiền song song với đồng tiền quốc gia Ngoài khía cạnh chính trị

và văn hóa, nguyên nhân kinh tế của việc nhà nước độc tôn phát hành tiền liênquan đến hệ thống thuế quốc gia Độc quyền phát hành tiền là một biện pháphiệu quả để một nhà nước có thể thu thuế của dân, trực tiếp qua các thể loại thuế

45[] Thông tin được tổng hợp từ http://www.Bitcoinmining.com/Bitcoin-mining-pools/

trực thu/gián thu hoặc gián tiếp qua lạm phát và phát hành tiền Một trong nhữngcách trốn thuế phổ biến ở hầu hết các nước là giao dịch bằng tiền mặt, Bitcoinvới tính chất phi chính thức chính là "tiền mặt" trong thời đại mọi thứ đều "trựctuyến" Một khi giao dịch được thực hiện thông qua Bitcoin, nhà nước chỉ thuđược thuế khi các bên tham gia "tự nguyện" đến nộp, sẽ cực kỳ khó khăn cho cơquan thuế điều tra hay theo dõi các hoạt động kinh tế trong hệ thống Bitcoin Tấtnhiên vì Bitcoin do mạng lưới này tạo ra nên nhà nước cũng mất nguồn thu nhờlạm phát.

Giống như Internet, hệ thống Bitcoin và đồng tiền Bitcoin sẽ không có biêngiới (tất nhiên trừ những nước đặt tường lửa), nghĩa là Bitcoin có khả năng sẽtrở thành một đồng tiền thanh toán quốc tế nếu đồng tiền này không “chết yểu”.Thử tưởng tượng một ngày nào đó một doanh nghiệp dệt may nhỏ ở Việt Namđược Walmart thanh toán bằng Bitcoin trực tiếp, không thông qua một ngânhàng nào cả và cũng không bị nguy cơ "kết hối" Ở chiều ngược lại, một nhà đầu

tư nhỏ ở một tỉnh lẻ của Việt Nam có thể dễ dàng mở một tài khoản và chuyểnBitcoin ra nước ngoài để "đánh vàng" trên một sàn giao dịch ở Dubai hay HồngKông mà không ai ngăn cấm được

Trên tầm mức quốc gia và quốc tế, những vấn đề như chiến tranh tiền tệ,đầu cơ tiền tệ sẽ biến mất.Thặng dư hay thâm hụt thương mại sẽ chỉ là kết quảcủa khác biệt năng suất và tỷ lệ tiết kiệm chứ không liên quan đến tỷ giá nữa.Tấtnhiên các ngân hàng trung ương cũng không còn vai trò gì và sẽ biến mất cùngvới khái niệm chính sách tiền tệ Một viễn cảnh khá giống với việc quay về lạikim bản vị

Nhưng có một khác biệt quan trọng giữa kim bản vị và hệ thống Bitcoin.Nếu chỉ có "Thượng đế" mới tạo ra được nguyên tố thứ 79 với những đặc tính

"vàng" như vậy, thì bất kỳ lúc nào cũng có thể xuất hiện một/vài SatoshiNakamoto khác với những đồng Bitcoin mới có thể còn ưu việt hơn đồngBitcoin hiện tại Nghĩa là giới buôn ngoại tệ sẽ không lo thất nghiệp cònFriedrich Hayek sẽ "mỉm cười nơi chín suối" vì mơ ước về một đồng tiền mangtính cạnh tranh không thuộc về một nước nào cả trở thành hiện thực

1.1.5 Cách sử dụng Bitcoin

1.1.5.1 Cách sử dụng Bitcoin

Chọn ví tiền: có thể mang ví Bitcoin mọi ngày với điện thoại hoặc

có thể có một chiếc ví chỉ sử dụng cho thanh toán trực tuyến trên máy tính.Trong bất kì trường hợp nào cũng chỉ mất một vài phút để chọn ví cho riêngmình.[46]

Hình ảnh 1.3: Trang web Mt.GoxH

46[] Thông tin được tổng hợp từ https://Bitcoin.org/en/choose-your-wallet

(Nguồn :http://Bitcoin.nguyenhoanghuy.com/wp-content/uploads/2014/01/

wallet-6.jpg )

Nhận Bitcoin: có thể nhận Bitcoin bằng chấp nhận chúng như làmột phương tiện thanh toán hàng hóa, dịch vụ hoặc mua từ bạn bè xung quanh,ũng có thể mua chúng trực tiếp từ một giao dịch bằng tài khoản ngân hàng củamình

ngày càng được đơn giản hóa Có thể đặt mua qua các trang web:LocalBitcoin.com, HowtobuyBitcoins.info, cashintocoins.com, coinbase.com,bitstamp.net, coinjar.com

Hình ảnh 1.10: Trang web http://howtobuyBitcoins.info/

 Kiếm Bitcoins: nhiều người cho rằng cách tốt nhất để có Bitcoin làchấp nhận chúng như phương thức thanh toán cho các sản phẩm, dịch vụ đã bán.Chỉ cần đưa cho khách hàng sự lựa chọn chi trả bằng Bitcoin Để dễ dàng hơn,

muốn đăng ký một tài khoản buôn bán Bitcoin (Bitcoin merchant account) cho

phép gửi hóa đơn tích hợp thanh toán Bitcoin trên các trang đặt hàng trực tuyếncho hầu hết các hệ thống giỏ mua hàng phổ biến như: BitPay, CoinBase,Coinkite…

Hình ảnh 1.11: Trang web https://coinbase.com/

 Đào Bitcoin: việc đào Bitcoin yêu cầu một sự đầu tư vào hệ thốngmáy chuyên biệt (đã nói ở phần trên) Điều quan trọng phải chỉ ra là việc đàoBitcoin có tính cạnh tranh cao và cũng rủi ro cho người tham gia.

Dùng Bitcoin: ngày càng có nhiều các dịch vụ và giao dịch buônbán chấp nhận Bitcoin trên khắp thế giới Bitcoin có thể sử dụng để đặt mua hầunhư bất cứ thứ gì mình muốn: dịch vụ nha khoa, dòng xe mới, du lịch và thậmchí là tài sản thực sang trọng

1.1.5.2 Cách nhận Bitcoin

Xử lý thanh toán: Có thể tự xử lý những thanh toán và hóa đơn hoặc sử

dụng các dịch vụ buôn bán (merchant services) và gửi tiền bằng nội/ngoại tệ

hoặc Bitcoins Hầu hết các điểm bán hàng sử dụng máy tính bảng hoặc điệnthoại di động để khách hàng thanh toán Bitcoin bằng điện thoại của họ

Bảng1.2 : Tổng hợp một số trang web cung cấp dịch vụ buôn bán

(Nguồn: http://en.wikipedia.org/wiki/Merchant_services)

Kế toán và thuế: khi một doanh nhân chấp nhận thanh toán bằngBitcoin thì thường cần phải chuyển đổi chúng sang các loại tiền tệ để trả cho nhàcung cấp, nhân viên, cổ đông Một số thương gia định giá dựa trên giá thị

trường hiện tại tại thời điểm báo giá cho khách hàng (một số trang dịch vụ buônbán như BIPS, BitPay, Coinbase hay Paysius sẽ tự động chuyển) Các thươnggia thường gửi tiền và hiện thị giá bằng nội tệ của họ Trong trường hợp khác,Bitcoin hoạt động tương tự như ngoại tệ Ngoài ra một hợp đồng mua bán có thểđược sử dụng để đảm bảo mọi điều kiện cụ thể được đáp ứng và giảm bớt cơ hộinhầm lẫn Ở nhiều khía cạnh, các giao dịch Bitcoin hoạt động rất giống tiền mặt.Cũng giống như Bitcoin, tiền là vô danh, không để lại bất cứ một dấu vết giấy tờnào cả.[47]

Quảng bá: ngày càng có nhiều người tìm cách để sử dụng Bitcoin

Có thể giới thiệu doanh nghiệp của mình đển một thư mục trực tuyến nào đó đểgiúp khách hàng dễ dàng tìm thấy hoặc đặt logo Bitcoin trên trang web củamình

1.2 Bitcoin nên được xem là một loại tiền tệ hay hàng hóa ?

Kể từ khi Bitcoin ra đời năm 2008 cho đến nay, có rất nhiều luồng

ý kiến trái chiều về bản chất Bitcoin và việc sử dụng nó như một phươngtiện thanh toán mới Rất nhiều nhà kinh tế học coi Bitcoin là tiền, tiền ảo,tiền điện tử.Khi “đồng tiền ảo Bitcoin” được xuất hiện và được biết đếnnhiều hơn, nhiều người bắt đầu hứng thú và tìm hiểu sâu thì lại cho nógiống như một loại hàng hóa Vậy bản chất Bitcoin có được coi là tiềnhay chỉ là một loại hàng hóa đem ra trao đổi trong thanh toán?

1.2.1 Tiền, bản chất và chức năng của tiền.

1.2.1.1 Khái niệm tiền tệ là gì?

Tiền tệ là sản phẩm tất yếu của nền kinh tế hàng hóa, nhằm tạo điều kiệnthuận lợi cho quá trình trao đổi hàng hóa, dịch vụ Suy cho cùng, về bản chất,tiền tệ là vật ngang giá chung, làm phương tiện để trao đổi hàng hóa, dịch vụ vàthanh toán các khoản nợ Khi nghiên cứu về tiền tệ, Frederic S.Mishkin –Trường Đại học Columbia (Mỹ) cho rằng “tiền hoặc lượng tiền cung ứng đượcđịnh nghĩa là bất cứ cái gì được chấp nhận chung trong việc thanh toán để nhậnhàng hóa hoặc dịch vụ hoặc trong việc trả nợ Tiền được gắn với những thay đổitrong các biến số kinh tế Những biến số này tác động đến tất cả chúng ta vàchúng là quan trọng đối với sức khỏe nền kinh tế”[48]

47[] "How to accept Bitcoin, for small businesses" http://En.Bitcoin.it

48[] “The Economics of Money, Banking, and Financial Markets” – Frederic S.Mishkin (Third Edition – New York 1992) Trích bản dịch “Tiền tệ ngân hàng và thị trường tài chính” của Nguyễn Quan Cư, PTS.Nguyễn Đực Dỵ

Mặt khác, trong giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác –

Lênin cũng viết : “Tiền là sản vật cuối cùng của lưu thông hàng hoá, đồng thời

là hình thức biểu hiện đầu tiên của tư bản Mọi tư bản lúc đầu đều biểu hiện dướihình thái một số tiền nhất định Nhưng bản thân tiền không phải là tư bản”[49]

Tuy nhiên, để có một định nghĩa chính xác về tiền tệ là điều không đơngiản Giáo sư Milton Spercer – Trường Đại học quản lý kinh doanh Mỹ cũngthừa nhận rằng: “Nếu bạn cho rằng, bạn hiểu một cách chính xác tiền tệ là gì thìbạn còn giỏi hơn nhiều nhà kinh tế”[50]

Đặc biệt trong điều kiện hiện nay, khi nền kinh tế hàng hóa phát triển cao

độ và trình độ công nghệ ngân hàng hiện đại, thì câu trả lời cho tiền tệ vẫn làđiều bí ẩn Trong khi các quan niệm cổ điển cho rằng, tiền tệ là vàng, bạc hoặccác tờ giấy bạc ngân hàng, thì các nhà kinh tế học hiện đại còn cho rằng: kỳphiếu, hối phiếu, séc… cũng là tiền tệ Giáo sư, tiến sĩ người Anh A.C.L.DAY

đã kết luận:”Từ những thập kỷ đầu tiền của thế kỷ này, nhiều dạng tiền tệ đã lànhững hình thái của tài sản thực sự, chủ yếu là vàng và bạc Nhưng thời kỳ đó

đã qua rồi và toàn bộ tiền tệ đang sử dụng trong các nền kinh tế hiện đại đều lànhững trái quyền”[51]

Tiền là vật ngang giá chung có tính thanh khoản cao nhất dùng để trao đổilấy hàng hóa và dịch vụ nhằm thỏa mãn bản thân và mang tính dễ thu nhận (nghĩa

là mọi người đều sẵn sàng chấp nhận sử dụng) và thường được Nhà nước pháthành bảo đảm giá trị bởi các tài sản khác như vàng, kim loại quý, trái phiếu, ngoạitệ Tiền là một chuẩn mực chung để có thể so sánh giá trị của các hànghóa và dịch vụ Thông qua việc chứng thực các giá trị này dưới dạng của một vật

cụ thể (thí dụ như tiền giấy hay tiền kim loại) hay dưới dạng văn bản (dữ liệuđược ghi nhớ của một tài khoản) mà hình thành một phương tiện thanh toán đượcmột cộng đồng công nhận trong một vùng phổ biến nhất định Một phương tiệnthanh toán trên nguyên tắc là dùng để trả nợ Khi là một phương tiện thanh toán,tiền là phương tiện trao đổi chuyển tiếp vì hàng hóa hay dịch vụ không thể traođổi trực tiếp cho nhau được.Người ta cũng có thể nhìn tiền như là vật môi giới,

(2001,Trang 27)

49[] Trích Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (Trang 219)

50[] Trích cuốn” Kinh tế học hiện đại” Phần III

51[] Trích cuốn Kinh tế tiền tệ, trang 10, LICOSAXUBA Hà Nội, biên dịch 1989

biến việc trao đổi trực tiếp hàng hóa và dịch vụ, thường là một trao đổi phải mấtnhiều công sức tìm kiếm, thành một sự trao đổi có hai bậc.

1.2.1.2 Bản chất và chức năng của tiền

Bản chất của tiền tệ được thể hiện qua các chức năng của nó TheoC.Mác tiền tệ có 5 chức năng[52]

 Thước đo giá trị Tiền tệ dùng để biểu hiện và đo lường giá trị của các

hàng hoá Muốn đo lường giá trị của các hàng hoá, bản thân tiền tệ phải có giátrị Vì vậy, tiền tệ làm chức năng thước đo giá trị phải là tiền vàng Để đo lườnggiá trị hàng hoá không cần thiết phải là tiền mặt mà chỉ cần so sánh với lượngvàng nào đó một cách tưởng tượng Sở dĩ có thể làm được như vậy, vì giữa giátrị của vàng và giá trị của hàng hoá trong thực tế đã có một tỷ lệ nhất định Cơ

sở của tỷ lệ đó là thời gian lao động xã hội cần thiết hao phí để sản xuất ra hànghoá đó Giá trị hàng hoá được biểu hiện bằng tiền gọi là giá cả hàng hoá Do đó,giá cả là hình thức biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hoá Giá cả hàng hoá docác yếu tố sau đây quyết định:

+ Giá trị hàng hoá

+ Giá trị của tiền

+ Ảnh hưởng của quan hệ cung - cầu hàng hoá

Để làm chức năng thước đo giá trị thì bản thân tiền tệ cũng phải được đolường Do đó, phải có đơn vị đo lường tiền tệ Đơn vị đó là một trọng lượng nhấtđịnh của kim loại dùng làm tiền tệ Ở mỗi nước, đơn vị tiền tệ này có tên gọi khácnhau Đơn vị tiền tệ và các phần chia nhỏ của nó là tiêu chuẩn giá cả Tác dụngcủa tiền khi dùng làm tiêu chuẩn giá cả không giống với tác dụng của nó khi dùnglàm thước đo giá trị Là thước đo giá trị, tiền tệ đo lường giá trị của các hàng hoákhác; là tiêu chuẩn giá cả, tiền tệ đo lường bản thân kim loại dùng làm tiền tệ Giátrị của hàng hoá tiền tệ thay đổi theo sự thay đổi của số lượng lao động cần thiết

để sản xuất ra hàng hoá đó Giá trị hàng hoá tiền tệ (vàng) thay đổi không ảnhhưởng gì đến "chức năng" tiêu chuẩn giá cả của nó, mặc dù giá trị của vàng thayđổi như thế nào Ví dụ, một USD vẫn bằng 10 xen

 Phương tiện lưu thông: Với chức năng làm phương tiện lưu thông, tiền

làm môi giới trong quá trình trao đổi hàng hoá Để làm chức năng lưu thônghàng hoá ta phải có tiền mặt Trao đổi hàng hoá lấy tiền làm môi giới gọi là lưu

52[49]: Trích giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (Trang 207-211)

thông hàng hoá.Công thức lưu thông hàng hoá là: H- T - H, khi tiền làm môigiới trong trao đổi hàng hoá đã làm cho hành vi bán và hành vi mua có thể táchrời nhau cả về thời gian và không gian Sự không nhất trí giữa mua và bán chứađựng mầm mống của khủng hoảng kinh tế.

Trong lưu thông, lúc đầu tiền tệ xuất hiện dưới hình thức vàng thoi, bạcnén Dần dần nó được thay thế bằng tiền đúc Trong quá trình lưu thông, tiềnđúc bị hao mòn dần và mất một phần giá trị của nó Nhưng nó vẫn được xã hộichấp nhận như tiền đúc đủ giá trị

Như vậy, giá trị thực của tiền tách rời giá trị danh nghĩa của nó Sở dĩ cótình trạng này vì tiền làm phương tiện lưu thông chỉ đóng vai trò chốc lát Người

ta đổi hàng lấy tiền rồi lại dùng nó để mua hàng mà mình cần Làm phương tiệnlưu thông, tiền không nhất thiết phải có đủ giá trị Lợi dụng tình hình đó, khi đúctiền nhà nước tìm cách giảm bớt hàm lượng kim loại của đơn vị tiền tệ Giá trịthực của tiền đúc ngày càng thấp so với giá trị danh nghĩa của nó Thực tiễn đódẫn đến sự ra đời của tiền giấy Bản thân tiền giấy không có giá trị mà chỉ là dấuhiệu của giá trị và được công nhận trong phạm vi quốc gia

 Phương tiện cất trữ Làm phương tiện cất trữ, tức là tiền được rút khỏi lưu

thông đi vào cất trữ Sở dĩ tiền làm được chức năng này là vì: tiền là đại biểucho của cải xã hội dưới hình thái giá trị, nên cất trữ tiền là một hình thức cất trữcủa cải Để làm chức năng phương tiện cất trữ, tiền phải có đủ giá trị, tức là tiềnvàng, bạc Chức năng cất trữ làm cho tiền trong lưu thông thích ứng một cách tựphát với nhu cầu tiền cần thiết cho lưu thông Nếu sản xuất tăng, lượng hàng hoánhiều thì tiền cất trữ được đưa vào lưu thông Ngược lại, nếu sản xuất giảm,lượng hàng hoá lại ít thì một phần tiền vàng rút khỏi lưu thông đi vào cất trữ

 Phương tiện thanh toán Làm phương tiện thanh toán, tiền được dùng để

trả nợ, nộp thuế, trả tiền mua chịu hàng Khi sản xuất và trao đổi hàng hoáphát triển đến trình độ nào đó tất yếu nảy sinh việc mua bán chịu Trong hìnhthức giao dịch này trước tiên tiền làm chức năng thước đo giá trị để định giá cảhàng hoá Nhưng vì là mua bán chịu nên đến kỳ hạn tiền mới được đưa vào lưuthông để làm phương tiện thanh toán Sự phát triển của quan hệ mua bán chịunày một mặt tạo khả năng trả nợ bằng cách thanh toán khấu trừ lẫn nhau khôngdùng tiền mặt Mặt khác, trong việc mua bán chịu người mua trở thành con nợ,người bán trở thành chủ nợ Khi hệ thống chủ nợ và con nợ phát triển rộng rãi,

đến kỳ thanh toán, nếu một khâu nào đó không thanh toán được sẽ gây khó khăncho các khâu khác, phá vỡ hệ thống, khả năng khủng hoảng kinh tế tăng lên.

 Tiền tệ thế giới Khi trao đổi hàng hoá vượt khỏi biên giới quốc gia thì tiền

làm chức năng tiền tệ thế giới Với chức năng này, tiền phải có đủ giá trị, phải trởlại hình thái ban đầu của nó là vàng Trong chức năng này, vàng được dùng làmphương tiện mua bán hàng, phương tiện thanh toán quốc tế và biểu hiện của cải nóichung của xã hội

Năm chức năng của tiền trong nền kinh tế hàng hoá có quan hệ mật thiếtvới nhau.Sự phát triển các chức năng của tiền phản ánh sự phát triển của sảnxuất và lưu thông hàng hoá

1.2.2 Bản chất của hàng hóa

1.2.2.1 Hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa

Hàng hóa là một trong những phạm trù cơ bản của kinh tế chính trị.Theonghĩa hẹp, hàng hóa là vật chất tồn tại có hình dạng xác định trong không gian

và có thể trao đổi, mua bán được.Theo nghĩa rộng, hàng hóa là tất cả những gì

có thể trao đổi, mua bán được

Trong mỗi hình thái kinh tế- xã hội, sản xuất hàng hóa có bản chất khácnhau, nhưng hàng hóa đều có hai thuộc tính[53]:

 Giá trị sử dụng

 Giá trị hàng hóa

Hai thuộc tính này của hàng hóa không phải là do có hai thứ lao độngkhác nhau kết tinh trong hàng hóa mà là do lao động sản xuất hàng hóa có tínhchất hai mặt, vừa có tính trừu tượng (lao động trừu tượng) vừa có tính cụ thể(lao động cụ thể) Có thể nói, giá trị của hàng hóa là lao động trừu tượng kết tinhtrong hàng hóa

Đây chính là mặt chất của giá trị hàng hóa.Trong đó, giá trị là nội dung,

cơ sở của giá trị trao đổi; còn giá trị trao đổi là hình thức biểu hiện của giá trị rabên ngoài Khi trao đổi sản phẩm cho nhau, những người sản xuất ngầm so sánhlao động ẩn giấu trong hàng hóa với nhau Thực chất của quan hệ trao đổi làngười ta trao đổi lượng lao động hao phí của mình chứa đựng trong các hànghóa Vì vậy, giá trị là biểu hiện quan hệ xã hội giữa những người sản xuất hànghóa.Giá trị là một phạm trù lịch sử, gắn liền với nền sản xuất hàng hóa.Nếu giá

53[]Trích giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (Trang 190-193)