tổng quang phong cách nghệ thuật art nouveau

I.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT MỚIPhong cách nghệ thuật mới chịu ảnh hưởng lớn của trường phái rococo,Nghệ thuật khắc in của Nhật Bản và đặc biệt là chủ ng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

BỘ MÔN: LỊCH SỬ KIẾN TRÚC

* * * * *

Giáo viên hướng dẫn: ThS.KTS Đăăng Hoàng Vu

Sinh viên thực hiêăn : Lôăc Xuân Hữu (Trưởng nhóm)

Lê Đức Dung

Lê Đức MạnhHà Văn QuânNguyễn Đức Anh

Hà Nội 3/2013MỤC LỤC

Phần I: Tổng quan về phong cách nghệ thuật mới - Art Nouveau

I.1 Khái niêăm, các đặc trưng tiêu biểu của phong cách nghệ thuâtmới 4I.2 Nguyên nhân hình thành, bối cảnh ra đời 5I.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến phong cách nghêă thuâătmới .7

I.4 Sự ảnh hưởng của phong cách nghêă thuâăt mới trên phạm vi toàn thếgiới 11I5 Bỉ - quê hương của phong cách nghêă thuâătmới 17

Phần II: Những thay đổi mà phong cách nghê ê thuâ êt mới mang đến.

II.1 Phong cách nghêă thuâăt mới là môăt phản ứng với cuôăc cách mạngcông nghiêăp 19

II.3.Ảnh hưởng của phong cách nghêă thuâăt mới đến nghêă thuâăt trangtrí 20

II.3 Ảnh hưởng của phong cách nghêă thuâăt mới đến kiến trúc 25

Phần III: Các tác giả và công trình tiêu biểu trong phong cách nghệ thuật mới.

III.1 Lĩnh vực kiến trúc 36

III.2 Các lĩnh vực khác 58

Phần IV: Sự chấm dứt của phong cách nghê ê thuâ êt mới

IV.1: Sự kết thúc của phong cách nghêă thuâăt mới 68

IV.2 Ý nghĩa và sự ảnh hưởng của phong cách nghệ thuật mới 69

Tài liê êu tham khảo 74

Nghĩa của Art nouveau trong tiếng Pháp là nghệ thuật mới, nó còn được biết đến với cái tên Jugendstil, tức nghệ thuật trẻ trong tiếng Đức, hay một tên khác là Stile Liberty trong tiếng Anh…

Art nouveau đặc biệt bởi tính kết cấu, đặc biệt bởi các họa tiết, cách điệu hóa, hay sử dụng các đường cong

CÁC ĐĂêC TRƯNG TIÊU BIỂU

Nó được nhận ra bởi phong cách trang trí phức tạp, tỷ mỉ bằng cách sử

dụng các đường thẳng không đối xứng, thường mô tả hoa lá hay các hình xoắn, hoặc là mái tóc đang bay trong gió của người phụ nữ.

Đây được coi là một trong những thời kỳ gây ấn tượng nhất của nghệ thuật trang trí, cụ thể là trong trang trí nội thất, các tác phẩm làm từ thuỷ tinh hoặc đồ trang sức Tuy nhiên, cũng có thể tìm thấy phong cách này ở các poster và minh họa cũng như trong một vài bức tranh hay tượng đương thời

I.2 NGUYÊN NHÂN HÌNH THÀNH VÀ BỐI CẢNH RA ĐỜI

Vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX nền kinh tế thế giới phát triển mạnh, các cuộc cách mạng công nghiệp đã đem đến cho Châu Âu những đột phá mới, ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế và nhiều lĩnh vực khác Khi kinh tế phát triển mạnh cuộc sống của con người ngày một đi lên thì nhu cầu về làm đẹp, hưởng thụ cung tăng cao Trong khi đó vào thời kì này đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của các ngành khoa học(như triết học, văn học, mĩ học….)và hội họa phát triển khiến kiến trúc dần trở nên lỗi thời Thêm vào đó là sự ra đời của chủ nghĩa duy lí Chủ Nghĩa Duy Lý là một trào lưu kiến trúc phát triển từ nửa đầu thế kỷ XX do một Kiến trúc sư người ý - Aldo Rossi khởi xướng Các học thuyết của Chủ NghĩaDuy Lý cho rằng Kiến trúc phải dựa trên những qui tắc hợp lý, giải pháp cho các vấn đề kiến trúc phải mang tính khả thi cao trên cơ sở của các phong cách thiết kế duy lý và trật tự lô gíc của thành phố Kiến Trúc Duy Lý Theo đuổi một phươngpháp liên quan đến cái gọi là “lập luận có lý” (Rational Intellectural) trong thiết kế Mặt khác do khoa học và kĩ thuật phát triển dẫn đến nhiều vật liệu cây dựng mới được tìm ra nhưng lại chưa được sử dung đúng cách và triệt để Đó chính là tiền

đề để cho phong cách nghệ thuật mới Art nouveau ra đời

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC NGÀNH KHOA HỌC KHIẾN KIẾN TRÚC DẦN TRỞ NÊN TỤT HẬU.

Không giống cách ngành nghêă thuâăt khác như hôi họa hay âm nhạc thì tư tưởng đổi mới tiến bôă mang yếu tố cá nhân, chịu rất ít sự chi phối thì kiến trúc lại là một ngành chịu ảnh hưởng khá sâu đậm bởi những ngành khác như vật liêău,

kĩ thuâăt, những yếu tố xã hội Hay tính chất đặc trưng của mỗi vùng miền cung cóảnh hưởng không nhỏ đến kiến trúc Điều đó khiến cho ngành này không thể thayđổi chỉ trong một sớm một chiều, dẫn đến sự trì trệ của nó, trong khi các lĩnh vực khác, các ngành khác đang chuyển mình mạnh mẽ thì kiến trúc vẫn e dè, chậm rãi từng bước một để thăm dò thời thế…

SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨ DUY LÍ.

Chủ nghĩa duy lí là đề cao tính hợp lí trong thi công công trình cung như về mặt công năng của nó Không những là sự kết hợp hết sức hài hoà của Kiến Trúc Công Năng với các khía cạnh về triết học, kinh tế, chính trị, xã hội Chủ Nghĩa Duy Lý còn hướng tới sự hoàn thiện trong văn thể và các giá trị biểu tượng Những luận điểm của Kiến Trúc Duy Lý gợi lại các nguyên tắc cơ bản của kiến trúc cổ mà đặc biệt là kiến trúc thời kỳ Phục Hưng, nó được bắt nguồn từ đó nhưng phát triển ở mức độ cao và hoàn hảo hơn

SỰ RA ĐỜI CỦA NHIỀU VẬT LIỆU XÂY DỰNG MỚI.

Ngành vật liệu xây dựng phát triển cùng với tiến bộ của khao học kĩ thuật, con người đã chế tạo ra được nhiều loại vật liệu mới nhưng chưa được sử dụng một cách triệt để

Đó là những tiền đề cho sự ra đời và phát triển của phong cách nghệ thuật mới- Art Nouveau sau này…

* * * * * * * *

I.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT MỚI

Phong cách nghệ thuật mới chịu ảnh hưởng lớn của trường phái rococo,Nghệ thuật khắc in của Nhật Bản và đặc biệt là chủ nghĩa duy lí trong thiếtkế kiến trúc

ẢNH HƯỞNG TỪ PHONG CÁCH ROCOCO

Kiến trúc Rococo là một phong cách nghệ thuật và thiết kế nội thất củaPháp thế kỷ 18 Đây là phong cách kiến trúc được sử dụng phổ biến ởthời của hoàng hậu Marie Antoinette Các phòng thuộc phong cáchRococo thường được thiết kế thành một sản phẩm nghệ thuật tổng thể vớivật dụng trang trí lộng lẫy và thanh tao, những vật phẩm điêu khắc nhỏ,những chiếc gương trang trí, thảm thêu, ngoài ra nó còn được bổ sungbởi những bước tranh tường tinh tế

Từ Rococo là sự kết hợp của từ rocaille (vỏ) trong tiếng Pháp và từbarocco trong tiếng Ý Đây là phong cách kiến trúc thường có các đườngcong trang trí dạng vỏ và thường tập trung vào những đường nét họa tiếttrang trí, do vậy nên một vài nhà phê bình nghệ thuật đã sử dụng từ này

để ngụ ý chỉ rằng đây là một phong cách phù phiếm và chỉ coi nó như mộttrào lưu thời trang; khi từ Rococo được sử dụng lần đầu ở Anh năm 1836,nghĩa thông tục của nó là "lạc hậu" (old-fashioned) Dù vậy thì từ giữa thế

kỷ 19, từ này đã được chấp nhận bởi các nhà sử học về nghệ thuật Trongkhi hiện nay vẫn có một số tranh luận về tầm ảnh hưởng của phong cáchkiến trúc này tới nghệ thuật nói chung thì Rococo hiện vẫn được thừanhận là một thời kỳ quan trọng trong lịch sử phát triển của kiến trúc châuÂu

Rococo có những đặc điểm là sử dụng các đường cong, các chi tiết bấtđối xứng diễn tả vòng hoa ngọn lửa bập bùng, chất lỏng chuyển động, cácvòng xoắn ở vò sò, các hoa văn kỳ lạ từ vùng Viễn Đông, đặc biệt là TrungQuốc

với các hình thức mô hình tự do, thường kết hợp các yếu tố tự nhiên, ví

dụ như, động vật, vỏ sò và lá cây

ẢNH HƯỞNG TỪ NGHỆ THUẬT KHẮC IN CỦA NHẬT BẢN

Khắc gỗ tại Nhật Bản đạt đến đỉnh cao trong khoảng thời gian từ thế kỉ 17đến thế kỉ 19 Đầu tiên, các bản khắc gỗ Nhật là các hình ảnh mang chủ

đề tôn giáo được sáng tác trong xưởng khắc gỗ của chùa Các tác phẩmnày có chức năng giống như các tờ in khắc gỗ rời tại châu Âu của thế kỉ15

Đầu thế kỷ 17 các nhà nghệ thuật khắc gỗ Nhật bắt đầu quan tân đến các

đề tài khác ngoài tôn giáo như các minh họa cho văn học dân gian và cổđiển Đầu tiên chỉ có một màu, khắc gỗ Nhật Bản bắt đầu phát triển từgiữa thế kỷ 18

Bên cạnh các tranh về thiên nhiên là các tranh mang chủ đề về cuộc sốnghằng ngày như các cảnh luyến ái, tranh từ thế giới của các vu nữ Nhật

(geisha), chân dung của các nghệ sĩ và của những người đô vật sumo.

Tranh in khắc gỗ màu Nhật bản với các màu in rực rỡ, tương tự như màutrong tranh vẽ màu nước trở thành những vật sưu tầm được ưa chuộng ởchâu Âu Tính cách đơn giản và sức mạnh diễn đạt của kỹ thuật này thúcđẩy các nhà nghệ thuật châu Âu lại tiếp tục quan tâm đến kỹ thuật khắc gỗvà đặc biệt là khắc gỗ màu Một trong số các nghệ sĩ chịu ảnh hưởngmạnh của nghệ thuật này là Alfons Mucha - Người có công truyền báphong cách nghệ thuật mới ở nước Pháp

Ngoài ra nhiều nhà nghệ thuật còn sáng tạo theo cách phối hợp tranh củakhắc gỗ màu cổ điển Nhật: Không có một điểm trung tâm trong tranh và vìthế dẫn người xem tranh nhìn qua toàn bộ bức tranh, nhiều bản khắc gỗ

có góc nhìn lạ thường và có hình dáng bị cắt đi ở rìa bức tranh Đặc biệtlà các nhà nghệ thuật theo chủ nghĩa ấn tượng hay dùng cách phối hợpnày Điều này ảnh hưởng ít nhiều đến thiết kế của Art Nouveau

ẢNH HƯỞNG CỦA CHỦ NGHĨA DUY LÝ ĐẾN THIẾT KẾ KIẾN TRÚC

Chủ Nghĩa Duy Lý là một trào lưu kiến trúc phát triển từ nửa đầu thế kỷ

XX do một Kiến trúc sư người ý - Aldo Rossi khởi xướng Các học thuyếtcủa Chủ Nghĩa Duy Lý cho rằng Kiến trúc phải dựa trên những qui tắchợp lý, giải pháp cho các vấn đề kiến trúc phải mang tính khả thi cao trên

cơ sở của các phong cách thiết kế duy lý và trật tự lô gíc của thành phố.Kiến Trúc Duy Lý Theo đuổi một phương pháp liên quan đến cái gọi là “lậpluận có lý” (Rational Intellectural) trong thiết kế Không những là sự kếthợp hết sức hài hoà của Kiến Trúc Công Năng với các khía cạnh về triếthọc, kinh tế, chính trị, xã hội Chủ Nghĩa Duy Lý còn hướng tới sự hoànthiện trong văn thể và các giá trị biểu tượng Những luận điểm của KiếnTrúc Duy Lý gợi lại các nguyên tắc cơ bản của kiến trúc cổ mà đặc biệt làkiến trúc thời kỳ Phục Hưng, nó được bắt nguồn từ đó nhưng phát triển ởmức độ cao và hoàn hảo hơn

Vitruvius - một Kiến trúc sư người ý trong cuốn sách “De Architect” đãviết “kiến trúc cung nên được coi như một ngành khoa học và cần đượchiểu, nhận thức một cách duy lý” Điều này cung tương tự như sự pháttriển của Chủ Nghĩa Phục Hưng, coi trọng tư duy lý luận trong nghệ thuật,những vẻ đẹp đúng đắn có cơ sở của Kiến Trúc Cổ Điển hơn là sự hoa lệ,

mỹ miều của trào lưu Bờ rốc (Baroque) vào thế kỷ XVIII Trong cuốn sáchL'Architecttura della Citta xuất bản năm 1966, Aldo Rossi nêu ra rằng KiếnTrúc Duy Lý là sự hỗn dung của những học thuyết duy lý và các tư tưởngphục hưng, là sự tiến hoá của Kiến Trúc Cổ Điển kết hợp với quan điểmcủa những năm 1920 Chủ Nghĩa Duy Lý cho rằng Kiến trúc là một bộmôn khoa học độc lập, vì thế nó cung có các định luật, định lý, nó chịu ảnhhưởng những luật lệ của tự nhiên và có tính chất chính đáng hợp lý riêngcủa nó Những nghiên cứu mang tính học thuyết và chính trị của ChủNghĩa Duy Lý khắc phục sự lìa xa, đưa đến sự kết dính hài hoà giữa conngười và Kiến trúc Tuy nhiên cung chính vì lẽ đó mà một số nguyên tắccủa Chủ Nghĩa Công Năng ít nhiều bị phủ nhận và thay vào đó là ChủNghĩa Hình Thức (Formalism) cụ thể hơn là Kiến trúc Duy Lý chối bỏ sự

phân chia lao động và ủng họ sự khôi phục lại của một xã hội thuần nhất.Chủ Nghĩa Duy Lý thế kỷ XX không thật sự khởi nguồn từ một học pháiđặc biệt hay thuần khiết nào đó mà từ những niềm tin thông thường chorằng mọi vấn đề phức tạp tồn tại trên thế giới này đều có thể được giảiquyết theo từng lý do một cách hợp lý Vì thế mà nó phản ứng lại với tưtưởng “Lịch Sử Thuyết” (Historicism) và trái ngược với Art Nouveau vàChủ Nghĩa Biểu Hiện (Expressionism) Lòng tin vào một xã hội tiến bộ hơntrong một thế giới hoàn hảo hơn chính là động lực thúc đẩy sự tìm kiếmmột nền Kiến trúc tốt đẹp hơn, nền Kiến trúc này phải tạo lập từ tập thể(Collectives) chứ không phải từ cá nhân (Individualism) Sự hiện diện củanền Kiến trúc này không chỉ hạn chế ở từng công trình riêng lẻ mà mởrộng trên hệ thống công trình, các thành phố và quy hoach đô thị Nókhông thể là Kiến trúc Dân Tộc mà phải là Kiến trúc Quốc Tế (InternationalStyle) Đấy là tiền đề dẫn đến năm luận điểm đặc trưng của Chủ Nghĩa

1 Những khái niệm về quy hoạch đô thị, kiến trúc và thiết kế công nghiệpnhằm ấp ủ sự tiến bộ của xã hội và nuôi dưỡng một nền giáo dục dânchủ Thiết kế không còn đơn thuần là sự tìm kiếm riêng rẽ của từng cánhân về hình khối mà của toàn xã hội

2 Cách ngôn kinh tế được ứng dụng cả vào sự sử dụng đất lẫn công trìnhkiến trúc Điều này thể hiện ở ước mơ muốn thiết kế nhà ở với những nhucầu thiết yếu nhất để mọi người đều có thể thuê được, trong bối cảnh củanền kinh tế bấp bênh những năm 1920-1930 Những căn hộ, toà nhàkhông đắt tiền, sự sử dụng đất hợp lý nhất, những hình thức kiến trúc đơngiản, nghiêm khắc, không trang trí rườm rà chính là nét riêng của ChủNghĩa Duy Lý

3 Chủ Nghĩa Duy Lý là sự tham khảo và áp dụng mang tính hệ thống đếncông nghệ công nghiệp, sự tiêu chuẩn hoá và các vật liệu co sẵn vào thiếtkế môi trường, thiêt kế công nghiệp và quy hoạch đô thị Đồng thời ChủNghĩa Duy Lý đưa ra một phương pháp luận đi ngược lại với các tư tưởngchính thời bấy giờ, nó cho rằng công nghiêp xây dựng cần phải đơn giảnhoá, biến đổi theo phương thức bình thường quen thuộc Tất cả các sảnphẩm nên được thiết kế sao cho chúng có thể được sản xuất hàng loạt

Mặc dù trên thực tế điều này không được thực hiện hoàn toàn nhưng nóchính là phép ẩn ý của công nghiệp hoá.

4 Ưu tiên được dành cho quy hoạch đô thị hơn là cho kiến trúc côngtrình Các giải pháp thiết kế mang tính toàn diện với quy mô lớn được coitrọng hơn các thiết kế nhỏ và chi tiết

5 Sự hợp lý trong kiểu dáng kiến trúc là kết quả của sự phát triển cóphương pháp từ những yêu cầu khách quan, được đặt trên các khía cạnhkinh tế, chính trị, xã hội, công năng và xây dựng Hình khối của công trìnhlà một tổng thể lô-gíc không có vẻ được thiết kế bởi ý nghĩ chợt nảy racủa từng cá thể mà bắt nguồn từ những tư duy có thể được điều khiển vàchế ngự mang tính tập thể Trên lý thuyết tính thẩm mỹ được coi là thứyếu, trái lại tính khả thi và hợp lý được nâng lên và chú trọng

Paris – Pháp

Paris là trung tâm nghệ thuật quan trọng nhất ở châu Âu vào thời điểmnày, và nhiều sự phát triển quan trọng trong sự hình thành của ArtNouveau xảy ra ở đó Từ giữa những năm 1890, tác phẩm của các nhàthiết kế trẻ mới nổi đã được triển lãm tại Bing của bộ sưu tập L'ArtNouveau Và thành phố tổ chức Hội chợ Thế giới năm 1900, nơi màphòng trưng bày "Art Nouveau' được đặt tại sân khấu trung tâm Tại thờiđiểm này Hector Guimard, có lẽ là nổi tiếng nhất Paris thiết kế ArtNouveau, trách nhiệm thiết kế lối vào cho hệ thống tàu điện ngầm mới củathành phố Với phong cách tuyến tính hữu cơ và xuyên suốt sử dụng bằnggang cho cả hai mục đích cấu trúc và trang trí, họ là một trong những biểutượng nổi tiếng nhất của phong cách Art Nouveau

Để khám phá các tòa nhà Art Nouveau đẹp nhất ở Paris, bạn có thểtham khảo trong cuốn sách " 10 tòa nhà Art Nouveau đầu tiên ở Paris".hoặc có một chuyến viếng thăm đầy đủ hơn bằng cách đi bộ ở các đườngphố ở Paris

Kiến trúc sư tiêu biểu đại diện cho phong cách nghệ thuật mới ở Parislà Hector Guimard Ông đã "mang" kiến trúc Art Nouveau từ Bỉ đến Pháp,nơi ông đến thăm Victor Horta vào năm 1894 Vào thời kì đó Guimard đãxây dựng "Castel Béranger" một công trình tiêu biểu của ông theo phongcách trung cổ Tuy nhiên sau khi thăm khách sạn Tassel ông cảm thấy rấtthất vọng về công trình của mình và quyết định sửa đổi tất cả các thiết kếCastel Béranger, thiết kế từng chi tiết (giấy tường, tay nắm cửa, gạch látsàn nhà, cửa trước)

Ngoài ra Hector Guimard còn thiết kế lối vào cho hệ thống tàu điện ngầmmới của thành phố Với phong cách tuyến tính hữu cơ và xuyên suốt sửdụng bằng gang cho cả hai mục đích cấu trúc và trang trí, đó là một trongnhững biểu tượng nổi tiếng nhất của phong cách Art Nouveau tại Pháp

Brussels – Bỉ

Brussels cung là trung tâm sự phát triển của nghệ thuật Nouveau:

Rất nhiều những sáng tạo sớm nhất và quan trọng nhất đã được thựchiện hoặc trưng bày trong thành phố Tại thời điểm này, Brussels đã cóđược một sự thịnh vượng mới từ sự giàu có, nó đã đạt được trong cuộcCách mạng công nghiệp và mở rộng thuộc địa của Bỉ ở châu Phi Thànhphố đã trải qua sự thay đổi lớn, và Art Nouveau đã trở thành đại diện củasự chuyển đổi hầu hết các phong cách

Năm 1893, Victor Horta, kiến trúc sư hàng đầu tại Brussels đã thiết kế nhàTassel, đây được coi là ví dụ đầy đủ đầu tiên của kiến trúc theo phongcách Art Nouveau

Các nhà thiết kế có ảnh hưởng ở Bỉ khác bao gồm Henry van de Velde vàGustave Serrurier-Bovy Cả hai đồ nội thất kết hợp tạo ra một sự nhấnmạnh về cấu trúc với các yếu tố đường cong trữ tình trừu tượng từ thiênnhiên

Viên - Áo

Phong cách nghệ thuật mới ở Vienna được gọi là "phong cách ly khai" tên gọi này đc đặt theo một nhóm các nghệ sĩ tiến bộ muốn tách ra khỏiquan niệm thiết kế đương thời tại Áo (nhóm được thành lập vào năm1897) Thành viên của nhóm đã phá vỡ những rào cản giữa nghệ thuật,thiết kế và thủ công,chống lại những cơ sở thiết kế lỗi thời bấy giờ Bị ảnhhưởng bởi hình học của trường Glasgow và của thiết kế đơn giản NhậtBản, công việc của các nhà thiết kế Viên được đặc trưng bởi một tuyếntính hạn chế và sang trọng Năm 1903 Josef Hoffmann và Koloman

Moser, cả hai thành viên của nhóm ly khai, thành lập Werkstätte Wiener(Hội thảo Vienna), trong đó nhấn mạnh vai trò quan trọng của nghề thủcông và cách tiếp cận tích hợp để thiết kế nội thất.

Munich - Đức

Jugendstil là tên cho Art Nouveau ở Đức Nghĩa gốc trong tiếng Đức cónghĩa là "Thanh niên", được thành lập vào năm 1896 Tại Munich, như ởnơi khác, Art Nouveau là một phong cách phức tạp được biểu hiện ởnhiều khía cạnh khác nhau Otto Eckmann, một trong những nghệ sĩ hàngđầu và nhiệt huyết nhất của thế hệ mới, ông thiết kế từ dệt may và đồ nộithất gốm sứ và kim loại, trong đó phản ánh tầm quan trọng do nghệthuật được áp dụng tại thời điểm đó Năm tấm thảm Swans của ông đã trởthành một biểu tượng của Jugendstil Munich Năm 1898, nhà thiết kếhàng đầu Munich ông Richard Riemerschmid và Hermann Obrist thành lậpcác Vereinigte Werkstätten für Kunst im Handwerk ( Hội thảo Nghệ thuậttrong Thủ công mỹ nghệ), thúc đẩy việc sản xuất các thiết kế hiện đại.Riemerschmid làm việc minh họa những ưu tiên mới của các nghệ sĩMunich, phản ánh cả nỗi ám ảnh của họ với thiên nhiên và nhấn mạnhvào thiết kế hợp lý, hiệu quả

Turin - Ý

Stile Liberty là tên gọi của phong cách nghệ thuật mới tại Ý

Turin là đầu tầu kinh tế của Italy tại thời điểm đó và một trung tâm quantrọng đối với sự phát triển của Art Nouveau Ý Năm 1902,Turin tổ chức hộichợ triển lãm quốc tế trưng bầy các sản phẩm trang trí có quy mô hoànhtráng bậc nhất thời bấy giờ Hội trợ đã hiển thị đầy tham vọng về mộtphong cách chung trong nghệ thuật trang trí quốc tế

Nhà thiết kế hàng đầu Turinese về đồ nội thất Vittorio Valabrega vàAgostino Lauro cả hai tham gia triển lãm, cung như các nhà thiết kế Milan

Carlo Bugatti Lauro trưng bày đồ nội thất từ một căn phòng mà ông đãthiết kế, đây là một ví dụ điển hình của nguyên tắc về phong cách nghệthuật mới của Gesamtkunstwerk, kết hợp kiến trúc, đồ nội thất, và trang tríthành một tổng thể hài hòa.

New York - Mỹ

Trong giai đoạn Nouveau Art , New York đã trở thành một trong nhữngtrung tâm kinh tế và văn hóa lớn của thế giới Sự bảo trợ của một thế hệcủa các ông chủ tư bản về tài chính một cách mạnh mẽ đã dẫn đến việctạo ra các bảo tàng công cộng, thư viện, và các biệt thự tư nhân lớn.Trong môi trường của sự tự tin và sự giàu có, các nghệ sĩ và các nhà thiếtkế Mỹ đã phát triển phiên bản riêng của "nghệ thuật mới" Nổi bật nhấttrong số này là Louis Comfort Tiffany, một trong những nghệ sĩ và các nhàsản xuất kính lớn nhất thời bấy giờ Ông đi tiên phong một loạt các kiểudáng đặc biệt, công nghệ kính tiên tiến, tạo ra những kiệt tác quan trọngtrong phong cách Art Nouveau Nguồn cảm hứng của ông thay đổi từ thủytinh La Mã khai quật và kính màu thời trung cổ, kỳ lạ của Nhật Bản, cáchình thức của Trung Quốc, và Hồi giáo Quan trọng không kém là sự giámsát của ông về thực vật và côn trùng, mà ông chuyển thể thành những kỉvật đầy màu sắc và gợi cảm của thế giới tự nhiên Trong triển lãm đầu tiêncủa bộ sưu tập L'Art Nouveau Bing Paris, những sáng tạo của Tiffanyđược các nghệ sĩ châu Âu và quan khách đánh giá rất cao

Chicago – Mỹ

Sau hỏa hoạn kinh hoàng tại Chicago năm 1871, Nhiều kiến trúc sư và kỹ

sư kết cấu đổ xô tới đây do nhu cầu tái thiết và xây dựng lại thành phố.Khi họ xây dựng và quy hoạch lại thành phố, họ đã phát triển một hìnhthức mới của kiến trúc đó là phù hợp với thời hiện đại Trong số các kiếntrúc sư chủ yếu làm việc ở Chicago là Louis Sullivan, một trong các kiếntrúc sư Mỹ chịu ảnh hưởng của phong trào Art Nouveau quốc tế Tòa nhàchọc trời của ông được xây dựng xung quanh khung thép phản ánhnhững tiến bộ công nghệ của thời đại Ngoại thất của tòa nhà được trangtrí với các đồ trang trí phức tạp được lấy cảm hứng từ hình ảh trong tựnhiên và nghệ thuật Celtic Với những thiết kế này, Sullivan mang yếu tốtự nhiên vào cảnh quan đô thị

Các mẫu thiết kế của Frank Lloyd Wright, một học trò của Louis Sullivan,cung đã được biểu hiện bằng ngôn ngữ tự nhiên, nhưng Wright phát triểnmột thẩm mỹ rất khác nhau Cứng nhắc và thẳng, các tòa nhà, đồ nội thấtcủa mình, và kính màu được nhiều ảnh hưởng của nghệ thuật và kiến trúccủa Nhật Bản Các đồ nội thất phòng ăn mà ông đã tạo ra cho C.FrederickRobie House vào năm 1907 phản ánh niềm đam mê của mình với thiết kếNhật Bản

Tóm lại:

Vào những năm cuối thế kỷ XIX và những năm đầu của thế kỷ XX, Phongcách nghệ thuật mới đã quét qua các thành phố của châu Âu và Bắc Mỹ.Tại mỗi nơi đi qua nó đã cho thấy tầm ảnh hưởng mạnh mẽ của mình ởnhiều lĩnh vực đặc biệt là kiến trúc và nghệ thuật trang trí

I.5 BRUSSEL - BỈ QUÊ HƯƠNG CỦA PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT MỚI

Nhiều thành phố châu Âu nhìn thấy sự bùng nổ của phong cách nghệ thuật mới( Art Nouveau), nhưng chỉ có Brussels ngày nay được coi là Thủ đô của Art Nouveau (thay vì của Nancy, Bac-xê-lô-na, Darmstadt, Munchen, Vienna, Glasgow, Praha, Paris), vì sự ra đời đồng thời của những điều sau đây:

-Brussel là thành phố phát triển bậc nhất châu Âu thời bấy giờ: là thànhviên tham gia sáng lập liên minh châu âu EU và cung là nơi đặt trụ sở của

tổ chức này cung như nhiều tổ chức khác như NATO (tổ chức quân sựbắc đại tây dương)

-Thành phố nhận được những hỗ trợ từ chính quyền địa phương và cácgia đình quí tộc để phát triển nét văn hóa này.( Nơi đây tâăp hợp nhữngngười có tiền và họ sẵn sàng bỏ tiền ra để khẳng định đẳng cấp địa vị củamình.)

-Là quê hương của hai kiến trúc sư nổi tiếng Victor Horta và Paul Hankar.Đây là tác giả của hai tòa nhà theo phong cách Art Nouveau đầu tiên trênthế giới: khách sạn Tassel của Horta và nhà riêng của Hankar được xâydựng vào năm 1893

-Nhiều kiến trúc sư vĩ đại mang trong mình những phong cách khác nhau,như ở Bỉ có Victor Horta hay Henri van de velde, Joef Hoffmann-Áo, đềuquyết định phát triển những ý tưởng sáng tạo của họ tại Brussels

-Hầu hết các nghệ sĩ tên tuổi đều có những phong cách của riêng họ vànhiều người trong số đó đã theo đuổi Art nouveau và dần dần Brussels đãbị bao phủ bởi phong cách này, từ kiểu dáng kiến trúc đến nội thất trongnhà, hay thâm chí các họa tiết, hoa văn trang trí và cả những món đồtrang sức

- Và thực tế là nhiều nghệ sĩ khác đã tìm đến Brussels để tìm nguồn cảm hứng cho tác phẩm đầu tay mà họ định gây dựng.

-Và cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, số lượng tòa nhà mangphong cách Art nouveau chiếm một lượng lớn Hơn 1.000 tòa nhà, từnhững ngôi nhà riêng đến trường học, quán cà phê, cửa hàng được xâydựng theo phong cách Art Nouveau ở TP Brussels đầu thế kỷ 19, sử dụngnhững vật liệu của ngành xây dựng công nghiệp như sắt, kính và gạch.Hiện nay còn khoảng 500 tòa nhà còn nguyên vẹn Ít được biết đến hơn lànhững báu vật kiến trúc được xây dựng trong giai đoạn giữa hai cuộc đạichiến thế giới

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * *

PHẦN II NHỮNG THAY ĐỔI MÀ PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT MỚI

MANG ĐẾN

II.1 PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT MỚI LÀ SỰ PHẢN ỨNG VỚI CUỘCCÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

Art Nouveau là một phản ứng với cuộc cách mạng công nghiệp Một số nghệ

sĩ hoan nghênh tiến bộ công nghệ và chấp nhận khả năng thẩm mỹ của vậtliệu mới như gang Những người khác phàn nàn về shoddiness của hàng hóasản xuất hàng loạt làm bằng máy, nhằm mục đích nâng cao nghệ thuật trangtrí đến mức độ mỹ thuật bằng cách áp dụng các tiêu chuẩn cao nhất của nghềthủ công và thiết kế cho các đối tượng hàng ngày Phong cách nghệ thuật mớiArt Nouveau cung tin rằng tất cả các nghệ thuật nên có sự hòa hợp để tạo ramột "tác phẩm nghệ thuật hoàn thiện”

Tiến bộ công nghệ đã được chào đón bởi các nghệ sĩ theo đuổi các khảnăng thẩm mỹ của việc sử dụng vật liệu mới trong công việc nghệ thuật củamình

 Năm 1893 Victor Horta giới thiệu lần đầu tiên sắt và đúc đến giai cấp

bất biến trước đó Những vật liệu như sắt thép lần đầu tiên được sử dụng mộtcách " công khai" cho mục đích trang trí

Bước vào không gian mang phong cách Art Nouveau, các đường ngang,đường thẳng dường như biến mất, chúng được hòa lẫn vào trong một tổ hợpcác đường cong không đối xứng và các bề mặt nhấp nhô Cầu thang với chitiết uốn lượn chau chuốt và tỉ mỉ mô phỏng hình dáng nhánh dây leo, dườngnhư biến không gian nội thất thành một quần thể điêu khắc tinh tế và tráng lệ

Những hình ảnh chính của Art Nouveau là hoa, rễ và nụ, cung như mạngnhện, lông công Đường cong và các mẫu phức tạp, được lấy cảm hứng từthiên nhiên Bạc, hợp kim thiếc, óng ánh thủy tinh và gỗ kỳ lạ, cung như đáquý là những vật liệu thường được dùng trên các bề mặt nội thất và đồ đạc.Màu sắc trang nhã dịu nâu, xanh mù tạt, màu tím, vàng, tím hoa cà và màuxanh lam

THỜI TRANG:

Dứt ra khỏi những quy tắc của phong cách Victoria, từ bỏ những viên kimcương to lớn, đồ trang sức theo phong cách nghệ thuật mới (Art Nouveau)thể hiện cách tạo hình bất đối xứng mới lạ với đường nét linh động, vẽ nênnét đẹp của thiên nhiên, cung nhằm để ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ.Nhiều năm trôi qua, đồ trang sức theo phong cách nghệ thuật mới luôn lànhân vật chính của các buổi bán đấu giá danh tiếng trên thế giới

Những bộ đồ trang sức độc đáo, diệu kỳ

Năm 1885, một cửa hiệu chuyên về nghệ thuật tiên phong mang tên Salon del’Art Nouveau được khai trương tại thành phố Paris Samuel Bing – chủ nhâncủa cửa hiệu là người rất sùng bái tư tưởng kết hợp những thiết kế mới nhấtcủa nghệ thuật mới, đồng thời luôn mở rộng cửa chào đón những nhà nghệthuật và những chuyên gia thủ công say mê sáng tạo theo xu hướng nghệthuật mới

Có lẽ chính Samuel Bing không ngờ được rằng những cố gắng theo suy nghĩrất riêng của ông sau này lại trở thành cơn lốc tràn qua khắp nước Pháp, thậmchí khắp châu Âu Art Nouveau đem đến một sức ảnh hưởng to lớn và sâurộng, nhất là khi Hội chợ triển lãm quốc tế năm 1900 tại Pháp tạo điều kiệncho phong cách này lên đến quỹ đạo phát triển mạnh mẽ Với những đường nét uyển chuyển, tự do, đầy sức sống được vận dụng từlĩnh vực kiến trúc đến đồ gia dụng, từ nghệ thuật trang trí bề mặt các côngtrình đến trang phục và đồ trang sức, Art Nouveau đã đi vào mọi góc cạnh củacuộc sống

Nhà văn nổi tiếng Oscar Wilde từng nói: “Thời thượng là một thứ vận mệnh.Không có một món đồ nào có thể giống như việc gia nhập vào thời thượng màđạt được thành công đến vậy” Cuối thế kỷ XIX, phong cách thời thượng củaArt Nouveau ra đời như một sứ mệnh làm đẹp thêm cho đời

ĐƯỜNG ĐI CỦA MỘT PHONG CÁCH MỚI

Phong cách nghệ thuật mới đã thúc đẩy mọi người dứt ra khỏi các phong cách

cu để tìm tòi những cách thể hiện sáng tạo mới Các nhà thiết kế đồ trang sứccung dành hết lòng đam mê của họ chuyên tâm vào sáng tạo và thử nghiệmphong cách mới lạ này

Thế giới thiên nhiên tươi đẹp dĩ nhiên là nguồn cảm hứng vô tận của các nhàtạo mẫu Họ luôn tìm kiếm cái mới từ hình ảnh những chú ong chăm chỉ tìmmật hoa, con chuồn chuồn tinh nghịch hay con bướm đang tung cánh, thậmchí các loại côn trùng, rắn hay thằn lằn đầy vẻ thần bí cung lọt vào tầm nhìncủa họ

Màu sắc rực rỡ đa dạng, đầy biến hóa của thế giới tự nhiên quanh ta đã tiếp sức cho những món đồ trang sức theo phong cách nghệ thuật mới thêm phần linh động và hàm chứa một sức hút thần bí Trở thành trào lưu, nghệ thuật mới cung khiến cho mọi người mở rộng tư duy để tiếp nhận và thưởng thức những tác phẩm giàu chất nghệ thuật theo những quan điểm khác hẳntrước đây

Điển hình trong số đó là phong cách Nhật Bản với những thiết kế bất đối xứng, chứa đựng đầy vẻ trí tuệ riêng biệt cùng những chi tiết phức tạp mà tinh tế theo thể loại tranh Ukiyo-e, đã tạo nên sức lôi cuốn mạnh mẽ, đưa con người đi sâu vào một cách nhìn thẩm mỹ mới Cung trong thời kỳ này, các NTK không hẹn mà gặp đều sử dụng hình tượng những người phụ nữ để ca ngợi vẻ đẹp tự nhiên của một nửa nhân loại

ĐỘT PHÁ VẬN DỤNG NHỮNG NGUYÊN LIỆU MỚI

Ngoài ý tưởng tạo hình mới mẻ, Art Nouveau chọn lựa bảo thạch và nhiềunguyên liệu khác để tạo ra nét đột phá riêng Khi ấy, người ta cho rằng vẻ đẹptuyệt vời nhất không thể chỉ dựa vào những viên kim cương hay hồng lam bảothạch danh giá, mà cần vận dụng cách nào đó để đem tinh hoa từ các loại

Thế là tourmaline, opal…, các loại bảo thạch cùng ngà voi, sừng trâu, pha lê,kim thuộc hỗn hợp, thậm chí đến các loại thủy tinh cung được đưa vào nhữngtrò chơi thử nghiệm sáng tạo Cuối cùng, họ đã đạt được thành công ngoàimong muốn: những món đồ trang sức mới quả là có nhiều dáng vẻ độc đáo,

kỳ diệu, vô cùng hấp dẫn

Ông như một pháp sư có đạo pháp vô cùng thâm hậu, đem thế giới tự nhiêncùng với những sinh linh đáng yêu hòa hợp một cách khéo léo, tạo ra nhữngmón đồ trang sức chứa đựng những màu sắc thần kỳ, tuyệt vời tới mức khó

có thể dùng ngôn từ nào diễn tả được hết vẻ đẹp kỳ ảo của nó

II.3 ẢNH HƯỞNG CỦA PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT MỚI ĐẾN THIẾT KẾKIẾN TRÚC:

Phong cách nghệ thuật mới xuất hiện vào cuối thế kỉ 19, đầu thế kỉ 20 Nómang lại những bước đột phá về thiết kế kiến trúc và đã để lại những côngtrình thật ấn tượng trên toàn thế giới, sau đây chúng ta sẽ cùng chiêm ngưỡng

những ngôi nhà được xây dựng theo trường phái art nouveau, được mệnhdanh là những viên ngọc của Brussels-nước Bỉ.

1.Ngôi nhà Ciamberlani:

Ciamberlani là một ngôi nhà đẹp, được xây dựng cho họa sĩ Ciamberlani năm

1897 Kiến trúc sư Paul Hankar đã thể hiện được sự thấu hiểu của mình vềhình dáng hình học cân đối và hài hòa của phong cách Art Nouveau Những ôcửa được tân trang gần đây bao phủ hầu hết mặt tiền lớn của ngôi nhà

2 Ngôi nhà riêng rue Van Hasselt:

Năm 1900, kiến trúc sư Gaspard Devalck đã xây dựng một ngôi nhà để mẹông ở và cung là văn phòng của ông Mặt tiền bằng đá trắng được trang tríbằng những khung cửa sổ kính không mờ rất đẹp Tầng một được trang tríbằng cửa sổ lồi có tầm nhìn ra khung cảnh đồng quê Bên trong tầng một cónhững căn phòng ốp ván gỗ và được trang trí bằng gốm.

3.Văn phòng Hanse:

Đây là một tòa thị chính được xây dựng năm 1898 theo thiết kế của kiến trúc

sư L Derycker, nằm ẩn sau một cầu thang lớn với một cửa sổ bằng kính khôngmờ theo phong cách Art-Nouveau

4.Khách sạn Otlet:

Ngôi nhà có mặt tiền không cân xứng rất độc đáo này được kiến trúc sưOctave Van Rysselberghe thiết kế và xây dựng từ 1894-1897 Kiến trúc sưHenri Van de Velde cung tham gia thiết kế nội thất ngôi nhà

5 Khách sạn Van Eetvelde:

Kiệt tác này do kiến trúc sư Victor Horta thiết kế, được xây dựng từ năm

1895-1897 cho thư ký của vua Leopold II' Tòa nhà được đặt quanh một giếng trờitrung tâm, phía trên kết cấu kim loại thanh mảnh của mái vòm bằng kínhkhông mờ, bao trùm lên một khu vườn mùa đông

6.Nhà riêng của Lue lecharlier:

Ngôi nhà nhỏ này được xây dựng từ năm 1927, do kiến trúc sư JosephDiongre thiết kế Mặt tiền ngôi nhà nổi bật bởi những dải gạch màu Bên trongngôi nhà có nhiều đồ đạc theo phong cách Art Deco

7.Tổ chức y tế Queen Elisabeth:

Tòa nhà được xây dựng năm 1924 ở ngay bên ngoài khuôn viên Bệnh việnBrugmann và kiến trúc sư Henry Lacoste đã giám sát công việc xây dựng từnăm 1927-1933

8 Quán bar L'Archiduc:

Năm 1937, kiến trúc sư F Van Ruyskensvelde đã chuyển tầng hầm thành quánbar cocktail kiểu Art Deco với một gác lửng và ván gỗ Năm 1953, quán barđược tiếp quản bởi nghệ sĩ piano Stan Brenders và được biến thành một điểmnổi tiếng để thưởng thức nhạc jazz Bỉ Ngày nay, lối trang trí độc đáo và âmnhạc của nghệ sĩ Stan Brenders hòa quyện với các món cocktail và nhữngbuổi hòa nhạc

9.Biệt thự Beau-site:

Đây là ngôi nhà đầu tiên được thiết kế và xây dựng bởi luật sư, chính trị giangười Mỹ Arthur Nelisson từ năm 1905 Mặt tiền có sự tương phản giữa gạchbóng nhiều màu với đá granite xanh Ngôi nhà có một hành lang ngoài đặc biệt

ấn tượng

10.Ngân hàng hải ngoại cũ:

Tòa nhà văn phòng đồ sộ này ngày nay là trụ sở của Hãng luật Linklaters DeBandt Nó được xây dựng theo thiết kế của kiến trúc sư Bỉ Jules Brunfauttrong ba giai đoạn (1909, 1916 và 1919-1920)

Bề mặt ngoài theo chủ nghĩa cổ điển che giấu một không gian được trang trí

xa hoa bên trong, bao gồm một bức tranh tường của họa sĩ Constant Montaldvà văn phòng sang trọng của kỹ sư Adolphe Stoclet, được trang trí theo phongcách Wiener Werkstätte

Với sự ảnh hưởng khá lớn của chủ nghĩa duy lý, Art Nouveau được coi là trường phái kiến trúc đầu tiên đi chú trọng đến mặt bằng công năng Các thiết

kế của những công trình theo phong cách này cho thấy sự hợp lí về mặt tổ chức không gian, với sự đầu tư nghiên cứu phân tích của kiến trúc sư.

Yếu tố công năng được chú trọng trong kiến trúc Nouveau

PHẦN III.

CÁC TÁC GIẢ VÀ CÔNG TRÌNH TIÊU BIỂU

CỦA TRƯỜNG PHÁI ART NOUVEAU

III.1 LĨNH VỰC KIẾN TRÚC

Phong cách nghệ thuật mới ảnh hưởng rất lớn đến thiết kế kiến trúc vàothời điểm này Với ảnh hưởng mạnh mẽ của chủ nghĩa duy lý kiến trúc ArtNouveau là trường phái kiến trúc đầu tiên chú trọng đến mặt bằng côngnăng của công trình Thêm vào đó là việc sử dụng những vật liệu mới vàoxây dựng kiến trúc tạo nên một bước đột phá trong quan niệm thiết kế đãtồn tại trước đó Và có không ít kiến trúc sư đã thành danh khi theo đuổiphong cách này

1: VICTOR BARON HORTA

Vào năm 1893, ông đã xây dựng tòa nhà theo trường phái Art Nouveau

đầu tiên - nhà nghỉ Tassel

Năm 1898, ông đã xây dựng nhà riêng của mình (chính là "Bảo tàng

Horta" ngày nay)

Vào đầu thế kỷ này, Horta bắt đầu nổi tiếng và bắt đầu thiết kế xây dựng

và các tòa nhà khác nhau tại Brussels, làm việc cho các nhà công nghiệp

Victor, Baron Horta (6 tháng 1 năm 1861 -

8 tháng 9 năm 1947) là một kiến trúc sư người Bỉ Horta là một trong những cái tên quan trọng nhất trong kiến trúc Art

Nouveau, Nhà nghỉ Tassel do ông thiết kế vào năm

1892 được coi là công trình kiến trúc đầu tiên của trường phái phong cách nghệ thuật mới

Ông có 4 công trình kiến trúc được UNESCOxếp vào di sản thế giới năm 2000