hiện trạng nước thải khu dân cư Tân Quy Đông - quận 7 và đề xuất giải pháp xử lý

hiện trạng nước thải khu dân cư Tân Quy Đông - quận 7 và đề xuất giải pháp xử lý

Chương 3: HIỆN TRẠNG NƯỚC THẢI KHU DÂN CƯ TÂN QUY ĐÔNG – QUẬN 7 VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP XỬ LÝ

3.1 TỔNG QUAN VỀ QUẬN 7:

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

3.1.1.1 Vị trí địa lý:

Quận 7 được hình thành từ 5 xã phía bắc và một phần thị trấn Nhà Bè cũ, với tổng diện tích tự nhiên là 3576 ha nằm về phía Đông Nam thành phố ở

vị trí cửa ngõ phía Nam thành phố

- Phía Bắc giáp với quận 4 và quận 2, ranh giới là kênh Tẻ với sông Sài Gòn

- Phía Nam giáp huyện Nhà Bè, ranh giới là rạch Đĩa và sông Phú Xuân

- Phía Đông giáp quận 2; Đồng Nai ; ranh giới là sông Sài Gòn và sông Nhà Bè

- Phía Tây giáp quận 8 và huyện Bình Chánh; ranh giới là rạch Ông Lớn

Quận 7 có khu trung tâm đô thị lớn tại khu A-Nam Sài Gòn và lợi thế giao thông đường bộ, đường thủy với đường Bình Thuận, liên tỉnh lộ 15, sông Sài Gòn , sông Nhà Bè bao dọc phía Đông-là cầu nối cho phát triển của thành phố ra biển Đông, thuận lợi bố trí dân cư và phát triển kinh tế-xã hội của quận Các trục giao thông lớn đi qua quận như xa lộ Bắc Nam, đường cao tốc bắc Nhà Bè - Nam Bình Chánh Cơ cấu kinh tế chủ yếu trong tương lai của quận là thương mại , dịch vụ - công nghiệp – cảng

3.1.1.2 Tổ chức hành chánh:

Với tổng diện tích tự nhiên là 3576 ha, quận chia thành 10 phường, phường có diện tích lớn nhất là quận Phú Nhuận: 857 ha, phường có diện tích nhỏ nhất là phường Tân Quy: 85 ha

Bảng 3.1: Quy mô diện tích đất

(Nguồn :phòng thống kê - quận 7)

3.1.1.3 Các đặc điểm tự nhiên:

a Địa hình và phổ nhưỡng:

Nằm trong vùng hạ lưu của sông Đồng Nai và sông Sài Gòn, địa hình quận 7 tương đối bằng phẳng, độ cao địa hình thay đổi không lớn, trung bình là từ 0,6m đến 1,5m Nhìn chung là địa hinh lòng chảo trũng về phía Nam quận Khu vực ven sông Sài Gòn và Nhà Bè là dãi đất tương đối cao so với toàn quận, độ cao trung bình ở đây từ 1,1m đến 2,0m

Thổ nhưỡng: Đất của quận 7 là đất phèn mặn, đang hình thành và chứa nhiều yếu tố bất lợicho sản xuất nông nghiệp, nỗi bật là bị nhiễm phèn

b Đăc điểm địa chất:

Toàn bộ khu vực quận 7 được phủ bởi lóp trầm tích halogen, có nguồn

c Nguồn nước, thủy văn:

Toàn quận có 889 ha sông rạch lớn nhỏ.Nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng của biển nên mạng lưới sông rạch này chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều, một nửa năm nước ngọt, một nửa năm nước mặn, nhưng đang chịu ảnh hưởng của các công trình thủy điện đầu nguồn (thủy điện Trị An): độ mặn tăng cao và kéo dài trong mùa mưa, gây bất lợi cho việc sản xuất nông nghiệp, nhưng lại là yếu tố thuận lợi cho nuôi trông thủy sản

Hệ thống rạch chính của quận 7 bao gồm: sông Sài Gòn, sông Phú Xuân, Rạch Đĩa, rạch Ông Lớn, kênh Tẻ, rạch Nhỏ có xu hướng bị san lấp để lấy mặt bằng xây dựng

d Thời tiết khí hậu:

Quận 7 nằm trong vùng nhiệt đới nóng và ẩm, có hai mùa rõ rệt (mùa mưa từ tháng 5 – tháng 10, mùa nắng từ tháng 11-tháng 4) Nhiệt độ tương đối điều hòa, tổng lượng nhiệt lớn, lượng mưa thấp, gió và độ bốc hơi mạnh(nhất là trong tháng 4 và tháng 5)

- Nhiệt độ bình quân hàng năm là 27oC

- Độ ẩm không khí trung bình là 79%

- Lượng mưa trung bình :1098 mm

- Lượng nước bốc hơi trung bình: 3.7mm/ngày

- Số giờ nắng trung bình: 6.3 giờ/ngày

- Hướng gió chủ yếu :Tây Nam

Nhìn chung so với 5 quận mới thành lập thì Quận 7 có phần hạn chế về quỹ đất, diện tích tự nhiên của quận chỉ chiếm 12% tổng diện tích của 5 quận mới và là quận có diện tích nhỏ nhất trong 5 quận

Đặc điểm địa hình thấp trũng và địa chất công trình với sức chịu tải nhỏ là những bất lợi trong xây dựng, đặc biệt đối với việc xây dựng các công trình lớn, giá thành xây dựng cao hơn các khu vực khác.Vì vậy để thu hút đầu

tư về quận 7 các nhà quản lý cần hạn chế những hạn chề này để có chính sách khuyến khích thích hợp

e Các tài nguên thiên nhiên có ý nghĩa kinh tế:

Những mảng cây xanh hiện hữu trên địa bàn quận có thể tái tạo thành những công viên, sân golf, khu bảo tồn thiên nhiên,các khu vui chơi…Các dòng sông cảnh quan có thể quy hoạch nhằm tạo đường giao thông xuyên suốt và liên kết cảnh quan thiên nhiên dọc sông rạch trên địa bàn quận, gắn kết hài hòa vơi khu Nam Sài Gòn tạo thành một quần thể cảnh quan đẹp có giá trị kinh tế và môi trường

3.1.1.4 Đặc điểm dân số - phân bố dân cư:

a Dân số:

Kể từ khi thành lập (1/1977) với dân số ghi nhận là 90.920 nhân khẩu, nhưng chỉ sau một năm (12/1997) theo thống kê của quận dân số đã tăng lên 97.806 người, tăng 7.57% và tính đến tháng 06/1998 dân số của quận đã lên đến 99.945 người

Việc tăng dân cư cơ học dồn dập trong vài năm gần đây bên cạnh những tác động tích cực, đã nảy sinh những vấn đề bức xúc trong xây dựng và hoạt động xã hội cần chấn chỉnh sớm, đặc biệt là tạo ra sự phân bố dân cư không đồng đều các phường, cần tính toán phân bố lại cho hợp lý

b Phân bố dân cư

Do tác động di dân từ các quận nội thành, cùng với việc quy hoạch đô thị Nam Sài Gòn, tình trạng dân cư trên địa bàn đang xáo trôn rất mạnh và phân bố không đều.Mật độ dân số bình quân là 2.795 người/km2 , phường có mật độ dân số cao nhất là Tân Quy: 14.766 người/km2, phường có mật độ dân

cư thấp nhất là Tân Phong: 654 người/km2, chênh lệch mật độ dân cư giữa phường cao nhất và phường thấp nhất là lên đến 22 lần

3.1.2 Thực trạng kinh tế xã hội

3.1.2.1 Kinh tế

Nhìn chung trên địa bàn quận 7 với thế mạnh là nghành thương mại – dịch vụ được hình thành và phát triển từ nhiều năm trước đây, với sự có mặt đông đảo của các đơn vị cỡ lớn của Trung Ương và thành phố, liên tục làm ăn có hiệu quả, nổi bật là các dịch vụ cảng, và hoạt động xuất nhập khẩu Đây là

cơ sở thúc đẩy lãnh vực thương mại của quận phát triển

Tuy nhiên sự phát trển kinh tế và xã hội là không đồng đều trên địa bàn quận Thực tế trình độ văn hóa và trình độ chuyên môn trên địa bàn quận còn ở mức thấp Thực trạng dân nhập cư cơ học vẫn tiếp tục tăng cao, ngoài mặt tích cực tất yếu cũng sẽ phát sinh các tiêu cực xã hội phức tạp

Gần đây dự án phát triển khu đô thị mới Nam Sài Gòn đã làm cho việc đô thị hóa trên địa bàn quận 7 trở nên sôi động hơn, luồng dân nhập cư cơ học tiếp tục đổ về quận 7 ngày một nhiều hơn Sản xuất nông nghiệp có xu thế giảm rất mạnh do nhu cầu đô thị hóa

So với các quận mới thành lập thì quận 7 có diện tích nhỏ nhất, xét về phương diện đất đai, cơ cấu dân cư và lao động,cũng như cơ cấu kinh tế Tuy nhiên còn mang tính tự phát và đang đi dần vào ổn định

3.1.2.2 Xã hội:

a Giáo dục, đào tạo

So với các quận mới khác trinh độ học vấn của dân cư của quận có phần thấp Bình quân học vấn của dân số 6 tuổi trở lên chỉ đạt có 5.8 lớp Trung tâm giáo dục thường xuyên của quận mới được thành lập đã góp phần thực hiện việ phổ cập giáo dục cho dân cư trong quận nhưng chưa được đầu tư xây dựng các cơ sở vật chất

Kết quả đào tạo của các trung tâm đã góp phần nâng cao tay nghề, trình độ văn hóa, tạo điều kiện tìm kiếm việc làm cho lao động quận Tuy nhiên trước thực trạng về trình độ lao động của quận, nên kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo nghề và đào tạo văn hóa cho lao động

b Văn hóa thể dục thể thao

- Văn hóa thông tin:

Nhìn chung cơ sở vật chất , trang thiết bị phục vụ chuyên nghành còn quá nhiều thiếu thốn, các thiết chế văn hóa, tụ điểm sinh hoạt văn hóa con nghèo nàn

Trong hệ thống các đơn vị sự nghiệp thì ngoài nhà thiếu nhi mới chỉ phục vụ được một lương nhỏ,trung tâm văn hoá của quận kế thừa cơ sở cũ của huyện Nhà Bè trước đây, rất nghèo nàn và chắp vá, các cơ sở văn hóa của phường hầu như không có gì

Hoạt động văn hóa và các dịch vụ văn hóa hiện nay chủ yếu do tư nhân khai thác, mang tính chất kinh doanh là chính Toàn quận có 250 cơ sở văn hóa tư nhân, phân bố chưa hợp lý trên địa bàn 10 phường

- Thể dục thể thao

Toàn quận có 1 sân vận động, 1 câu lạc bộ thể dục thể thao, 2 sân bóng đá với chất lượng chưa đảm bảo Ngoài ra còn có một số sân thể thao thuộc

các xí nghiệp và tư nhân xây dựng Đặc biệt các câu lạc bộ thẩm mỹ thể hình và câu lạc bộ võ thuật có xu thế phát triển

Các cơ sở thể dục thể thao hiện nay phân bố chưa hợp lý, còn phân tán và tự phát, chưa phù hợp với điều kiện tự nhiên và phát triển kinh tế xã hội

3.1.3 Hiện trạng môi trường

a Cấp nước:

Nguồn nước được cung cấp chủ yếu từ nhà máy nước Thủ Đức, do nằm cuối nguồn nên lượng nước thường yếu và thiếu trầm trọng Mạng lưới đường ống cấp nước tập trung ở các tuyến đường chính và các khu dân cư tập trung cũ dọc tuyến đường Trần Xuân Soạn và khu vực Tân Thuận

b Thoát nước:

Mạng lưới thoát nước trên địa bán hiện nay chưa hoàn chỉnh, nước mưa và nước thải tự chảy tràn lan vào các kênh rạch, không qua xử lý

Hệ thống cấp thoát nước chỉ tập chung ở một trục đường chính, đa số các tuyến trên địa bàn không có hệ thống thoát nước, thường ngập nước vào mùa mưa, nhất là khi triều cường

Tình trạng san lấp và lấn chiếm sông rạch làm ảnh hưởng rất lớn đến việc tiêu thoát nước trên địa bàn, nhất là vào các ngày triều cường

c Khí thải:

Qua kết quả quan trắc, nhận thấy nồng độ các chất ô nhiễm bụi như

NO2,SO2, CO đo được tại các vị trí khu dân cư gần nhà máy thép Nhà Bè, nhà máy thép Tân Thuận, nhà máy thuốc trừ sâu Sài Gòn,công ty Minh Diệu… hoạt động công nghiệp của các nhà máy nay là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm

Điều kiện sinh thái môi trường:

Do việc đầu tư phát triển công nghiệp và các khu dân cư trên địa bàn diễn ra khá nhanh, do đó không thể kiểm soát được yêu cầu về vệ sinh đô thị như chất thải , khí thải

Hiện tải các chất thải và nước thải của hầu hết các đơn vị sản xuất ( trừ khu chế xuất Tân Thuận ) đều thải trực tiếp ra sông rạch, không qua xử lý, kể cả các chất thải hữu cơ và hóa chất

Theo số liệu tập hợp được hiện nay cò 11 đơn vị sản xuất - phấn lớn là của trung ương và thành phố đang gây ô nhiễm nước và không khí ở quận Những chất thải của các đơn vị này rất nguy hiểm, bao gồm các hóa chất , chất hữu cơ được thải trực tiếp ra sông Nhà Bè, kênh Tẻ

Vấn đề rác thải: bình quân một ngày trên địa bàn quận 7 thải ra khoảng

100 tấn rác các loại, trong đó ước chỉ có khoảng 50 tấn được sử lý đúng quy định của thành phố, phần còn lại được thải tự do ra các ao hồ, sông, rạch

3.1.4 Các giải pháp

Nâng cao năng lực của bộ máy quản lý nhà nước để có thể làm tốt chức năng quản lý môi trường trên địa bàn: trên cơ sở quản lý đội ngũ cán bộ hiện nay cần có sự đào tạo lại, đào tạo bổ sung, đặc biệt tăng cường năng lực cho cán bộ đội ngũ cấp phường Đưa nội dung quản lý môi trường vào cộng đồng dân cư, làm tốt công tác giáo dục và xây dựng quy chế cho cộng đồng

Ngăn chặn ô nhiễm môi trường, bảo vệ sinh thái thiên nhiên phục vụ cho việc tạo lập cảnh quan đô thị: Đây là một giải pháp cần được chú ý ngay từ bây giờ.Việc quy hoạch khu đô thị nam Sài Gòn với ý tưởng hình thành một đô thị mới hiện đại,kiểu mẫu có cảnh quan đẹp và đầy ấn tưởng trên cơ sở bảo tồn vẻ đẹp thiên nhiên trong vùng Những mảng xanh hiện hữu được tái tạo thành công viên, khu bảo tồn thiên nhiên , vườn thực vật Dòng sông cảnh quan trong khu vực sẽ là những đường giao thông xuyên suốt và liên kết cảnh quan thiên nhiên đặc sắc dọc thủy lộ Hướng phát triển của quận 7 tất yếu phải gắn kết hài hòa với khu Nam Sài Gòn Vì vậy cần có ngay những biện pháp hữu hiệu nhằm chặn đứng ngay tình trạng gây ô nhiễm môi trường, lấn

nhiễm môi trường, lấn chiếm sông rạch, phá vỡ sinh thái thiên nhiên hiện nay

Đẩy mạnh công tác giáo dục nếp sống đô thị và công tác bảo vệ môi trường sâu rộng trong cộng đồng: xây dựng cộng đồng vững mạnh và tự quản tốt Đi lên quận từ các xã với tiềm lực kinh tế và cơ sở hạ tầng còn hết sức thấp kém, lộn xộn, ý thức về nếp sống đô thị chưa được giáo dục đầy đủ Vì vậy cần đặt công tác giáo dục về nếp sống đô thị và công tác bảo vệ môi trường một cách đây đủ, thường xuyên, sâu rộng trong cộng đồng thông qua nhiều phương tiện như tryền thông, xây dựng các mô hình cộng đồng kiểu mẫu

3.2 TỔNG QUAN VỀ KHU DÂN CƯ TÂN QUY ĐÔNG – QUẬN 7

3.2.1 Vị trí địa lý

Khu dân cư Tân Qui Đông cách Lô J khoảng 12m về hướng Nam gần rạch Thầy Tiêu thuộc phường Tân Phong, quận 7 thành phố Hồ Chí Minh

- Phía đông giáp đường Nguyễn Thị Thập

- Phía bắc, tây, nam được bao bọc bởi rạch Thày Tiêu

3.2.2 Diện tích và dân số

Khu dân cư Tân Quy Đông có 5095 người, 1019 căn hộ với tổng diện tích 113222 m2 trong đó:

- Cơ sở hạ tầng 22644 m2

- Trường mầm non: 6170 m2

- Trường tiểu học: 6160 m2

- Trường trung học cơ sở: 5170 m2

- Nhà văn hoá – trung tâm thể dục thể thao: 5213 m2

- Chợ: 2700 m2

- Trạm y tế: 78 m2

3.2.3 Hiện trạng môi trường

- Cấp nước: Nguồn nước được cung cấp cho khu dân cư được lấy từ hệ

thống cấp nước của thành phố

- Thoát nước: Hệ thống thoát nước trong khu dân cư khá hoàn chỉnh: nước mưa được chảy vào hệ thống thoát nước mưa và chảy trực tiếp ra rạch Thày Tiêu Nước thải sinh hoạt có hệ thống thoát riêng và được đưa đến trạm xử lý nước thải sinh hoạt của khu

- Rác thải sinh hoạt và chất thải rắn nguy hại được thu gom bởi Công

ty Đô thị thành phố với tần suất hai ngày một lần

Bên cạnh đó, vấn đề môi trường trong khu đân cư vẫn còn nhiều bất cập:

- Hiện tượng ngập úng khi triều cường đã ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường và cuộc sống của người dân

- Khu dân cư đã có trạm xử lý nước thải sinh hoạt công suất 500 m3/ngày đêm, nhưng qua quá trình phát triển trạm xử lý này không còn đáp ứng nổi công suất cũng như hiệu quả xử lý

3.3 CÁC PHƯƠNG ÁN XỬ LÝ NƯỚC THẢI

3.3.1 Xử lý cục bộ nước thải sinh hoạt

Xử lý nước thải sinh hoạt cục bộ ở quy mô hộ gia đình, tích cực khuyến khích áp dụng bể tự hoại ba ngăn và bể xử lý hoàn chỉnh để xử lý cục bộ nước thải tại từng hộ gia đình hoặc từng công sở, cơ sở dịch vụ trong khu dân cư

Nghiên cứu từng bước thay đổi các bộ xử lý có hiệu quả cao hơn: chẳng hạn như áp dụng bộ xử lý theo kiểu Yokaso của Nhật Bản Đây là mô hình xử lý nước thải sinh hoạt rất hiệu quả, giá thành chấp nhận được Công nghệ xử lý Yokaso tương đối đơn giản, cấu tạo và bố cục gọn gàng, lắp đặt đơn giản, quản lý vân hành dễ ràng, có thể chế tạo bằng nhiều vật liệu sẵn có ở Việt

SS còn lại : 30 – 40 mg/l

Thời gian lắng cặn 1 – 1.5 năm

Bảng3.2: Chất lượng nước thải sau khi xử lý của các công trình

Các

chỉ

tiêu

Nồng độ ban

đầu (mg/l)

Bể tự hoại 3 ngăn Bể xử lý hoàn chỉnh Nồng độ sau

xử lý (mg/l)

Hiệu quả xử lý(%)

Nồng độ sau xử lý (mg/l)

Hiệu quả xử lý(%)

Hình3.1: Cấu tạo bể xử lý hoàn chỉnh

3.3.2 Nghiên cứu phương pháp pha loãng tăng cường khả năng tự làm sạch

ô nhiễm hữu cơ bằng rạch Thày Tiêu

- Tính toán khả năng pha loãng trị số BOD của nước thải sinh hoạt của sông:

Hàm lượng BOD trong nước sông hồ sau khi xả nước thải vào: không vượt quá tiêu chuẩn nguồn nước mặt loại B Nếu có biện pháp tăng tỷ lệ pha

Ngăn lắng và lên men cặn

dính

Ngăn xử lý hiếu khí

Sục khí Nước đầu vào

loãng giữa nước sông và nước thải bằng việc xây dựng các công trình như cửa xả nước giữa dòng, xa bở, các guồng quay gần cửa xả để tăng hệ số pha loãng

- Tính toán miệng xả xa bờ:

Miệng xả xa bờ có vai trò quan trọng trong việc xúc tiến nhanh quá trình pha loãng nước thải với nước sông, tạo điều kiện tốt cho quá trình tự làm sạch ô nhiễm

3.3.3 Xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung cho khu dân cư

3.3.3.1 Phương án 1

- Song chắn rác

- Mương lắng cát

- Bể điều hòa

- Bể Arotank

- Bể lắng II

- Bể khử trùng