xây dựng các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt

trình bày xây dựng các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt

CHƯƠNG V XÂY DỰNG CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT

5.1 Giải pháp kỹ thuật

Qua quá trình khảo sát thực tế và tìm hiểu thành phần rác thải hiện nay của thành phố Long Xuyên Em đề suất phương án với những giải pháp kỹ thuật như sau :

5.1.1 Phân loại chất thải rắn tại nguồn

Theo nhịp độ phát triển của nền kinh tế đất nước, đời sống người dân ngày một nâng cao theo đó là lượng rác thải ngày càng tăng

Công tác thu gom rác như thế nào để bảo đảm vệ sinh môi trường đồng thời đem lại hiệu quả kinh tế nhất đã trở thành vấn đề bức xúc ở các thành phố, trong đó có thành phố Long Xuyên Theo quan điểm Kinh Tế - Môi Trường hiện nay, rác thải không phải là vứt bỏ đi hoàn toàn mà chúng ta có thể tận dụng chúng dưới nhiều hình thức nhằm tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên Các quốc gia trên thế giới và các thành phố lớn ở nước ta đã và đang tiến đến xử lý rác thải theo nguyên tắc “tài nguyên hoá rác thải” Sử dụng lại phần rác thải có thể sử dụng được, xử lý bằng phương pháp kỹ thuật tái sinh chúng trở thành nguồn nguyên liệu tái chế Muốn làm được điều này, việc đầu tiên là phải phân loại rác tại nguồn, hình thành ngay trong ý thức của người dân việc đổ rác đúng loại vào từng thùng và đúng nơi quy định Việc phân loại rác thải tại nguồn sẽ kích thích sự phát triển ngành nghề tái chế phế liệu (thủy tinh, nhựa, kim loại, cao su, giấy…), qua đó góp phần giải quyết việc làm, tạo thêm thu nhập cho người lao động Với thành phần chất hữu cơ đến 81% trong rác thải sinh hoạt như hiện nay, nếu đem chôn lấp sẽ tốn nhiều chi phí xử lý môi trường

và diện tích bãi chôn lấp Vì vậy, tái sử dụng các thành phần hữu cơ trong rác thải sinh hoạt để sản xuất phân compost thông qua việc phân loại rác tại nguồn được thực hiện tốt sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, chất lượng cũng như tính ổn định của sản phẩm phân compost Góp phần đưa sản phẩm compost đến với nông nghiệp trong tỉnh An Giang và khu vực đồng bầng sông Cữu Long trong hướng tương lai

Phân loại rác thải tại nguồn là phân chia các vật chất thải sinh hoạt bao gồm vô cơ và hữu cơ trong từng hộ gia đình, trước khi chúng được đưa vào thu gom và vận chuyển Phân loại rác tại nguồn là giải pháp hữu hiệu trong việc thu hồi tài nguyên và tái chế từ chất thải rắn Giải pháp này có thể tạo ra thói quen, áp dụng tại từng gia đình và chung cho cộng đồng thực hiện

Phương pháp này áp dụng cho từng hộ gia đình Có 2 thùng rác khác màu dùng chứa rác vô cơ và hữu cơ riêng biệt

Điều kiện để công tác phân loại rác sinh hoạt tại nguồn được thực hiện thành công bao gồm 3 yếu tố : khả năng quản lý của các cá nhân, tập thể và công ty Môi Trường Đô Thị thành phố Long Xuyên, hiểu biết và ủng hộ từ phía cộng đồng, cuối cùng mới đến kỹ thuật Từ đó cho thấy giải pháp này chú trong yếu tố quản lý và tính cộng đồng rất lớn Vì thế, chúng ta cần nêu ra những vấn đề cơ bản, dể hiểu nhằm mục đích thực hiện công tác tuyên truyền phổ biến kiến thức đại trà phân loại rác sinh hoạt đến từng hộ gia đình

Mỗi hộ gia đình được trang bị 1 thùng chứa rác gồm 2 ngăn có 2 nắp đậy khác màu nhau để phân biệt Ngăn có nắp màu cam dùng chứa rác vô cơ, chất khó phân hủy : Kim loại, thủy tinh, hộp thức ăn, túi nhựa ngăn còn lại nắp màu xanh lá dùng chứa rác thải hữu cơ đễ phân hủy : thực phần thừa, vỏ trái cây 2

ngăn này được giữ chặt bằng 2 mấu giữa 2 ngăn nhằm cố định chúng lại nhưng rất dể thao tác tháo ra khi lấy rác, hay vệ sinh.

Các khu nhà cao tầng, chung cư áp dụng 2 phương án Phương án thứ nhất : sẽ được cấp 2 thùng rác với nắp màu tương tự như tại mỗi hộ gai đình ngay tại lối đi bên cạnh thang máy hay thang bộ tại mỗi tầng và sẽ có người thu gom rác theo thời gian nhất định, mục đích là thống nhất tạo thói quen không gây nhầm lẫn Phương án thứ 2 là thiết kế hệ thống ống dẫn rác gồm 2 ngăn từ tầng trên cùng xuống đến 2 hố chứa rác đặc trong tầng ngầm ở nơi thuận tiện cho việc lấy rác Hệ thống ống dẫn này có những nhánh nhỏ ngay tại mỗi tầng của tòa nhà hay chung cư cũng với 2 nắp đậy màu cam cho rác vô

cơ khó phân hủy, xanh cho rác hữ cơ dễ phân hủy

Đối với công ty , xí nghiệp, trường học, bệnh viện nơi công cộng bố trí

2 thùng rác khác có màu tương tự xanh lá cho rác hữu cơ dể phân hủy, lá cây, thực phẩm thừa Thùng rác màu cam được tách làm 2 ngăn phân cách bởi vách ngăn ở giửa 1 phần chứa rác thải độc hại : bóng đèn, pin chì, chai lọ dựng hóa chất ( chất tẩy rửa, acid ), phần còn lại chứa rác thải khó phân hủy như : túi nhựa, giấy, kim loại, vải, bên ngoài mỗi thùng có bảng chỉ dẫn chức năng của mỗi thùng chứa rác

5.1.2 Ý thức cộng đồng

Để thực hiện được công việc phân loại rác tại nguồn đều quan trong là phải có sự ủng hộ từ phí cộng đồng Do đó công tác tuyên truyền phải rộng rãi, dể hiểu , kết hợp đồng bộ giữa các ban ngành : Sở Tài Nguyên Môi Trường, Phòng Tài Nguyên Môi Trường, Uûy Ban Nhân Dân tỉnh, thành phố, công ty Môi Trường Đô Thị thành phố Long Xuyên đến Uûy Ban Nhân Dân phường, xã

Thành lập nhóm truyền thông môi trường từ cấp tỉnh, cấp thành phố đến cấp địa phương của mỗi phường xã, trang bị kỹ năng giao tiếp, kiến thức từ cơ bản đến nâng cao về môi trường : các thành phần môi trường, phân loại rác tại nguồn, tái chế, tái sử dụng, các kỹ thuật cần thiết khắc phục sự cố môi trường.Kết hợp đồng bộ giữa các cấp lãnh đạo, địa phương , đoàn thể của từng phường xã, khóm, ấp, cho đến tổ dân phố, nhầm tạo thuận lợi cho công tác tuyên truyền.

Aùp dụng các giời học ngoại khóa về môi trường trong trường học từ mẫu giáo, tiểu học, đến bậc sau phổ thông Có những biện pháp tuyên truyền cụ thể phù hợp với mọi lứa tuổi

Sử dụng công phương tiện truyền thông đại chúng như : truyền hình, đài phát

thanh, báo chí tuyên truyền kiến thức môi trường

Công việc của nhóm tuyên truyền phải làm thường xuyên, có lịch sinh hoạt định kỳ để đánh giá tổng kết những gì đã làm được hay những khó khăn gặp phải để từ đó có ý kiến trao đổi với các nhà quản lý Tránh tư tưởng chủ quan, duy ý chí, tự mãn Bên cạnh đó, cũng cần có những khen thưởng đối với những thành công của nhóm tuyên truyền

Bảng 5.1 : Danh mục rác thải cho mỗi loại thùng chứa

STT

Phân loại Thùng Màu

Rác vô cơ khó phân hủy Rác độc hại

4 Giấy vụn Vải, hàng dệt Thuốc tây

5 Bùn, cặn cống Kim loại, thuỷ tinh Các chất tẩy rửa

Đối với các hộ gia đình việc thu gom rác từ 1 đến 2 lần trong ngày, Đối với

Công ty, cơ quan, trường học… cũng được thu gom như hộ gia đình Với các nhà cao tầng, chung cư… bố trí thời điễm lấy rác như sau: với rác hữu cơ thu gom 2lần/ngày, với rác vô cơ, rác độc hại thu gom từ 2 đến 3 lần trong tuần

Vấn đề cần lưu ý ở đây là tất cà các thùng rác đều thống nhất 2 màu xanh lá và cam, mỗi thùng đều có nắp đậy nhầm tránh tình trạng rác bị bới tung lên

5.1.3 Rác đường phố

Nhìn chung rác đường phố gồm : lá, cành cây từ cây trồng hai bên đường, cát, bụi, xác chết động vật, chất thải vật nuôi trong nhà( chó mèo), thực phầm thừa, túi nhựa… của khác bộ hành Là vấn đề khó khăng cho công nhân quét, thu gom rác đường phố Giải quyết tình trạng trên với giải pháp như sau: đối xác động vật chết, chất thải vật nuôi( chó , mèo…) được cho vào túi giấy túm chặc miệng công nhân thu gom rác hộ gia đình đảm nhiệm thêm thu gom những túi đó trong một ngăn riêng Người bộ hành, khách vãng lai tự phân loại

rác vào các thùng chứa trên phần vỉa hè với 2 thùng chứa rác có màu tương tự như thùng rác hộ gia đình, như vậy công nhân vệ hinh đường phố chỉ quét , thu gom : lá cây, cành cây, cát, bụi trên vỉa hè và dưới lòng đường

Các công trình công cộng, khu vui chơi, giải trí cũng được bố trí 2 thùng rác tương tự có nắp đậy tại các vị trí nhạy cảm tạo cảm giác thuận tiện cho mọi người

5.1.4 Khu vực chợ

Rác chợ thành phần chủ yếu là rác thải hữu cơ chiếm đến 85%, rác vô

cơ, nguy hại chiếm tỉ lệ rất thấp Vì vậy, căn cứ vào thời gian nhóm và tan chợ bố trí công nhận thu gom rác, các chợ nhóm 1 lần trong ngày tiến hành quét, thu gom vào thời điểm 12h30, các chợ nhóm 2 lần trong ngày thời điểm quét và thu gom buổi chiều bắt đều từ sau 17h45 công nhân sử dụng 2 thùng khác màu trong công tác thu gom, trong trường hợp này can có sự hợp tác của tiểu thương, người bán hàng trong chợ với công nhân vệ sinh Tiểu thương, người bán hàng tự phân loại ngay tại sạp bài bán của mình trước khi công nhân đi thu gom rác Đặc 2 thùng rác khác màu tại những vị trí thuận tiên nhất trong chợ để tiểu thương, người đi chợ dể dàng bỏ rác váo các thúng theo từng loại khác nhau Tại khu vực thực phẩm thịt cá, thủy , hải sản bố trí thùng rác 2 đáy để loại bỏ nước ra khỏi rác thải, phần nước loại bỏ thoát ra từ phần đáy thùng vào hệ thống thoát nước bằng các mương nhỏ trong khu vực, như vậy mương thoát nước này phải trũng nhiều so với mặt đường trong khu vực và chợ, công nhân

thường xuyên nạo vét lòng mương

5.2 Thu gom rác thải

Hiện nay, thành phố Long xuyên đang mở rộng các tuyến đường củ và mở thêm các tuyến đường làm gia tăng các tuyến thu gom, phạm vi làm việc của công nhân vệ sinh môi trường, thực tế khảo sát cho thấy còn rất nhiều hộ gia đình hiện nay chưa được thu gom rác trên địa bàn các phường Mỹ Phước, Mỹ Quí, Mỹ Thới cho đến các xã Mỹ Khánh, Mỹ Hòa Hưng, Mỹ Hòa, nhiều hộ gia đình sống chung với rác, nhiều điểm trung chuyển, chưa thu gom hoàn toàn làm

ô nhiễm khu vực tuyến dân cư, công ty Môi Trường Đô Thị thành phố Long Xuyên chưa đảm trác hết trong công tác thu gom rác Vì vậy, trong thời gian tới công ty cần phải tăng thêm nguồn nhân sự mở rộng phạm vi thu gom và lập thêm các tuyến thu gom mới cho một số tuyến đường mới mở

cần phải đầu tư thêm phương tiện thiết bị để phục vụ cho công tác thu gom và vận chuyển Cải tiến phương tiện thu gom rác theo hướng cơ giới hoá ở nhiều tuyến đường trong điểm, các tuyến có dân cư đông Nếu thực hiện được như vậy sẽ giảm được lượt xe cộ thu gom rác lưu động thường đổ đậu gây trở gại giao thông, kém mỹ quan đô thị

Cần xây dựng lại một số điểm hẹn ở các phường xã trong và ngoại thành hợp

lý , để hạn chế quảng đường vận chuyển rác của công nhân thu gom cũng như

tính thuận tiện về sau Cần phải khử trùng, khử mùi hôi tại điểm hẹn sau mỗi

lần lấy rác trong ngày và phun định kỳ hằng tháng

Công nhân trực tiếp làm việc trong các khâu thu gom, vận chuyển, xử lý rác phải được xếp ở ngành lao động nặng và độc hại để được trang bị bảo hộ lao động, có chế độ tiền lương và phụ cấp, chính sách ưu đãi phù hợp đảm bảo công nhân hoạt động tích cực không bỏ công việc

5.3 Công tác vận chuyển và trung chuyển

5.3.1 Công tác vận chuyển

Tăng cường trang thiết bị máy móc phục vụ cho công tác thu gom vận chuyển tại các điểm hẹn, sao cho thời gian dừng ở mỗi điểm hẹn trong khoảng

30 phút để không gây cản trở giao thông, tiết kiệm nhiên liệu thay đổi công nghệ vận chuyển, thu gom của ngành vệ sinh môi trường cho phù hợp với xu thế phát triển chung là một điều tất yếu Vì nó giúp giảm bớt nhiều công đoạn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, rác sẽ không còn rơi rớt trên đường khi vận chuyển do đó đường phố sẽ sạch hơn, tạo mỹ quang cho các điểm hẹn thùng rác công cộng nhiều hơn nữa trên các tuyến đường khác trong thành phố, đặc biệt các trục giao thông chính: Trần Hưng Đạo ( Quốc Lộ 91), Nguyễn Trãi, Hai Bà Trưng, Lý Thái Tổ, Nguyễn Huệ, Lê Lợi,… thường xuyên có mật độ người lưu thông nhiều, những nơi công trình công cộng, khu vực hành chính Sắp xếp lại thời gian, tuyến vận chuyển nhằm tránh sự cản trở giao thông trong giờ cao điểm Hạn chế lưu thông trong khoảng thời gian có nhiều phương tiện lưu thông trong ngày nhất là vào cuối tuần.Vạch lại các tuyến vận chuyển thích hợp tránh lãng phí về thời gian và nguyên nhiên liệu Giáo dục ý thức bảo vệ tài sản công đối với các công nhân tham gia vận chuyển

5.3.2 Công tác trung chuyển

Đối với công tác trung chuyển chúng ta cần phải chú ý những vấn đề sau :

Phun xịt các chế phẩm khử mùi và diệt côn trùng thường xuyên, có phương pháp giám sát việc sử dụng, thực tế công việc này chưa tiến hành một cách đầy đủ Điều chỉnh thời gian vận chuyển rác từ các điểm trung chuyển trên các tuyến thu gom trong và ngoài thành phố đến bãi chôn lấp tránh tình trạng kẹt

xe Hiện nay, nhiềm điểm trung chuyển rác đơn thuần, nên chưa có hệ thống

thu gom nước rỉ rác cũng như các thiết bị công nghệ khác theo đúng nghĩa của một trạm trung chuyển Cần phải có sự đầu tư hơn nữa vào điểm trung chuyển rác Trong thời điểm hiện nay chúng ta cần phải đầu tư xây dựng mới hoặc gia cố lại một số trạm trung chuyển để có thể chịu tải với công suất nhiều hơn so với mức chịu tãi thực tế trong nhiều trường hợp phát sinh như lễ, tết và về sau

5.4 Giải Pháp Xử Lý

Hiện nay, Biện pháp chôn lấp hợp vệ sinh và thiêu đốt chất thải nguy hại vẫn được áp dụng cho rác thải sinh hoạt trên địa bàn thành phố Long Xuyên Nhưng trong tương lai liệu biện pháp trên còn phù hợp hay không ? Với tình hình phát triển kinh tế toàn cầu, tốc độ gia tăng dân số tự nhiên, và các luồn di

cư từ nông thôn ra thành thị đang ngày một nhiều thì đòi hỏi một bãi chôn lấp qui mô như thế nào ? cần phải thu hẹp diện tích đất canh tác và đất đô thi để mở một bãi rác tầm cở liệu có đáng không ? đó là vấn đề đòi hỏi người làm công tác môi trường phải tìm ra hướng giải pháp phù hợp

5.4.1 Công nghệ sản xuất phân Compost

Giải pháp chế biến phân compost ra đời sẽ giải quyết được thực trạng hiện nay tại thành phố Long Xuyên và sự quá tải của bãi rác Bình Đức đã lên đến mức báo động bãi rác Bình Đức tồn tại trong những năm qua hầu như không có công trình xử lý nào Sự phân hủy rác hầu như là tự nhiên và chỉ đơn giản là phun chế phẩm EM khử mùi và đốt lớp rác trên mặt vào mùa khô Sự tồn đọng lớn lượng rác hữu cơ gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trường xung quanh

Nhà máy xử lý rác còn cho ra sản phẩm phục vụ nông nghiệp rất hữu hiệu và có hiệu quả kinh tế nhất định Vì vậy, đây là một dự án vừa mang tính xã hội, vừa mang tính kinh tế

Dựa vào thành phần rác thực tế của thành phố, ta chọn kỷ thuật ủ compost vì có đến 81% lượng rác thải sinh hoạt là rác hữu cơ, đây là nguồn nguyên liệu phong phú làm phân bón cung cấp cho ngành nông nghiệp Vật liệu độn trong phương pháp ủ gồm mạc cưa, sơ dừa, trấu, cỏ khô… có rất nhiều Kết hợp nhiệt độ, độ ẩm tại đây khá ổn định tạo điều kiện thuận lợi cho công nghệ compost phát triển Công nghệ ủ rác thực chất là một quá trình phân giải phức tạp gluxit, lipit, protein, xenlulo,… với sự tham gia của vi sinh vật hiếu khí,

kỵ khí Các điều kiện pH, độ ẩm, thoáng khí ( với vi khuẩn hiếu khí) càng tối

ưu, vi sinh vật càng hoạt động mạnh và thời gian ủ phân càng rút ngắn Tuỳ theo công nghệ mà vi sinh vật kỵ khí hoặc vi sinh vật hiếu khí chiếm ưu thế.Công nghệ ủ có thể là ủ đống tĩnh thoáng khí cưỡng bức, ủ luống có đảo định kỳ hoặc vừa thổi khí vừa đảo Cũng có thể ủ dưới hố hay trong hầm kín thu khí

Giai đoạn I : Giai đoạn phân huỷ diệp lục (mesophyllic) Nó thích hợp ở

nhiệt độ dưới 40oC và vi khuẩn mesophyllic chiếm ưu thế Hoạt động của VSV

ở giai đoạn mesophyllic làm cho môi trường chuyển dần sang môi trường axit nhẹ

Giai đoạn II : Giai đoạn này nhiệt độ tăng lên hơn 40oC, hỗn hợp phế thải bước sang phân giải nhiệt (thermophyllic), VSV mesophyllic chết hàng loạt và

VSV phân giải nhiệt chiếm ưu thế VSV thermophyllic hoạt động đã làm cho môi trường chuyển từ môi trường axit sang môi trường kiềm qua sự tạo ra amonia Khi quá trình phân giải nhiệt gần đã kết thúc, hỗn hợp phế thải trở nên gần trung tính và biến thành chất dinh dưỡng (dạng đạm NO3-, NH4+, …).

Quá trình phân giải nhiệt tạo ra nhiệt độ trên 55oC, ở khoảng nhiệt độ này một số vi khuẩn độc hại trong hỗn hợp phế thải bị tiêu diệt Đây cũng là một trong những ưu điểm của quy trình công nghệ này

Để đảm bảo chắc chắn quá trình phân huỷ phế thải trải qua hai giai đoạn phân huỷ diệp lục và phân giải nhiệt, cần cung cấp đầy đủ không khí (oxy) và độ ẩm cho vi sinh vật

5.4.2 Tái chế chất thải vô cơ

Lượng rác thải vô cơ trong rác thải sinh hoạt hiện nay ngày một nhiều, do chất lượng cuộc sống ngày càng cao Chúng ta có thể nhìn nhận vẫn có thể làm giàu từ rác thải nếu biết sử dụng đúng cách, không phải rác thải là bỏ, nếu biết sử dụng chúng vẫn luôn mang lại lợi nhuận trong kinh tế Tăng cường thu hồi sản phẩm đã sử dụng để dùng lại cho cùng một mục đích, hoặc tìm ra một mục đích sử dụng khác Tái sử dụng tập trung chủ yếu vào các loại chai đựng đồ uống, các loại bao bì vận chuyển thông qua khâu lưu thông dưới dạng đặt cọc để khép kín một chu trình : sản xuất – lưu thông – tiêu dùng – lưu thông – sản xuất

Khuyến khích các cơ sở tái chế chất thải rắn bằng cách thu hồi các sản phẩm đã qua sử dụng, xử lý hoặc chế biến lại để đưa vào thị trường dưới dạng các sản phẩm ban đầu hoặc tạo ra các sản phẩm mới

Một số loại chất thải có thể tái chế, tái sử dụng sau đây:

Bảng 5.2 : các loại chất thải tái chế

1 Lon nhôm, nhôm các loại

2 Nhựa các loại, túi nylon

Thành phố hoạt động tái chế chỉ mang tính chất riêng lẻ chưa có hệ thống, chủ yếu vẫn mang tính tự phát và thành phần tham gia chỉ là những người sống bằng nghề nhặt rác và một số cơ sở tái chế vẫn ở quy mô nhỏ nên công nghệ còn lạc hậu chưa đáp ứng được nhu cầu hiện tại Hiện nay, số lượng đáng kể những người kiếm sống bằng nghề nhặt rác, đang được xã hội thừa nhận Do tính chất tự phát, thiếu tổ chức nên đã nảy sinh những vấn đề xã hội cần quan tâm giải quyết Công việc của họ rất có ý nghĩa đối với công tác thu gom chất thải Đây là nguồn nhân lực trong công tác thu gom và tái chế , nếu

được sự hổ trợ từ chính quyền địa phương

Từ thực tế trên chúng ta cần phải quy hoạch một cách cụ thể sự lưu chuyển của các dòng tái chế rác thải trên địa bàn thành phố nhằm phục vụ cho công

tác quản lý rác thải sinh hoạt tốt hơn Sơ đồ đề xuất quản lý các dòng lưu

chuyển rác thải trên địa bàn thành phố

5.4.3 Sơ đồ đường đi của các nguyên liệu tái chế

5.4.4 Sơ đồ tái chế các loại nguyên liệu

a Tái chế thủy tinh

b Tái chế sản xuất giấy

Người thu gom phế liệuNgười nhặt rác

Người thu gom mua phế liệu

Người mua phế liệu

Cơ sở tái chế

Người mua phế liệu

Nguồn phát

sinh rác

Thu gom

Vận chuyển

Bãi chôn lấp

Thủy tinh phế

thải

Rửa sạch

Thành phẩm Thổi khuôn Nấu chảy

Phân loại Tái sử dụng

Giấy

phế

thải

Phân loại

Tẩy trắng

bột

Cuộn thành Xấy

Tráng mỏng

Thành

phẩm

Lọc ly tâm