Thực trạng ô nhiễm biển việt nam và một số nguyên nhân gây ra thực trạng đó

Môi trường vùng nước ven bờ đã bị ô nhiễm dầu, kẽm, và chất thải sinh hoạt.. Đa dạng sinh học động vật đáy ở ven biển miền bắc và thực vật nối ở miền trung suy giảm rồ rệt.Lượng hoá chất

MỤC LỤC

I M

Ở ĐẦU 1

II NỘI DUNG 2

II 1 HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG BIỂN VIỆT NAM 2

II.2 NGUYÊN NHÂN GÂY RA Ô NHIỄM BIỂN VIỆT NAM 7

11.2.1 Yếu tố tự nhiên 7

11.2.2 Y eu tố con người 7

11.2.2.1 Sức ép dân số 7

11.2.2.1.1 Dân số gia tăng và nghèo đói 7

11.2.2.1.2 Lối sống giản đơn và dân trí thấp 8

11.2.2.2 Sức ép về kinh tế 8

11.2.2.2.1 Du lịch tràn lan, nuôi trồng thuỷ sản bất hợp lý 8

11.2.2.2.2 Ô nhiễm biền do dầu gia tăng 9

II 2.2.3 Thề chế và chính sách còn bất cập 10 III K

1 I

I

I

I

I

I

1

1

I

I1

I

I

I

I

I

I.MỜ ĐẰU

Việt Nam có diện tích đất liền khoảng 330.000km2 và một vùng biển đặc quyền kinh tế khoảng trên l.OOO.OOOkm2 Khu vực bờ biển cũng như các đảo có vị trí địa lý rất trọng yếu đối với phát triển và an ninh, quốc phòng Trên biến có trên 3.000 đảo lớn nhỏ.các đảo và quần đảo là điểm tựa vững chắc cho bố trí thế trận phát triển kinh tế biến gắn với bảo

vệ an ninh chủ quyền trên biển Nhiều đảo có thế xây dựng thành các trung tâm kinh tế đảo và dịch vụ cho các hoạt động khai thác biển xa Bờ biển nước ta kéo dài trên 3.260km, đây là những tiền đề cho phép hoạch định một chiến lược biển, phù hợp với xu thế phát triển của một quốc gia biến

Biển thực sự là phần lãnh thổ thiêng liêng của Tố quốc Việt Nam, là di sản thiên nhiên của dân tộc, là chỗ dựa tinh thần và vật chất cho người Việt Nam hôm nay và mai sau

Tuy nhiên do sức ép dân số, sức ép kinh tế và khả năng quản lý tài nguyên kém hiệu quả dẫn tới hậu quả ô nhiễm môi trường biển và đới bờ trở thành vấn đề báo động đỏ

Nhận thấy tính bức thiết của vấn đề, chúng tôi thực hiện bài tiểu

luận với đề tài: “Thực trạng ô nhiễm biến Việt Nam và một số nguyên nhân gây ra thực trạng đó Trong khi thực hiện còn thiếu sót, mong thầy

cô góp ý cho bài tiểu luận hoàn thiện hơn

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn!!!!

1

1 I

I

I

I

I

I

1

1

I

I1

I

I

I

I

I

I

1

I

I

I

Tĩ NÔI DUNG

II.l HIÊN TRANG MỎĨ TRƯỜNG BIỂN VĨÊT NAM

Hiện nay, môi trường biển nước ta đang có dấu hiệu bị ô nhiễm

và suy thoái Môi trường vùng nước ven bờ đã bị ô nhiễm dầu, kẽm, và chất thải sinh hoạt Các chất rắn lơ lửng như Si, NO3, NH4 và PO4 cũng ở mức đáng lo ngại Chất lượng trầm tích đáy biển ven bờ- nơi cư trú của nhiều loài thuỷ hải sản- cũng bị ô nhiễm

Hàm lượng hoá chất bảo vệ thực vật chủng anđrin và enđrin trong các mẫu sinh vật đáy ở các vùng cửa sông ven biển phía bắc đều cao hơn giới hạn cho phép Đa dạng sinh học động vật đáy ở ven biển miền bắc và thực vật nối ở miền trung suy giảm rồ rệt.Lượng hoá chất bảo vệ thực vật tồn lun trong cơ thể các loài thân mềm hai mảnh vỏ được xác định cao nhất

là tại Sầm Sơn và cửa Ba Lạt (11,14- 11.83 mg/kg thịt ngao), tháp nhất là tại Trà cổ (1,54 mg/kg).Các chất anđrin, enđrin, đienđrin, đặc biệt là anđrin và enđrin có hầu hết ở các mẫu phân tích, biến đổi từ 0,12 đến 3,11 mg/kg

Hiện tượng thuỷ triều đỏ cũng đã xuất hiện ở nước ta tù' tháng sáu đến trung tuần tháng bảy âm lịch tại vùng biến nam trung bộ, đặc biệt là tại Khánh Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận Thuỷ triều đỏ xuất hiện khá nhiều ở nam trung bộ Hơn 30km bãi biển từ Cà Ná đến Long Hương nhầy nhụa nhũng bột báng màu xám đen dày cả tắc, trộn với xác chết của sinh vật tạo nên mùi hôi thối Thiệt hại do thuỷ triều đỏ gây ra rất lớn Vùng biến ven

bờ nước ta đã phát hiện được khoảng 8-16 loài vi tảo biến gây hại tiềm năng với mật độ hơn 2 X 104 tế bào/ lít Hiện tượng thuỷ triều đỏ xảy ra ở

vùng biển Bình Thuận đã tiêu diệt tôm, cua, cá, san hô, rong cỏ biển

Theo số liệu thống kê cho thấy khoảng 70% ô nhiễm biến đại

dương có nguồn gốc từ đất liền, xuất phát từ chất xả thải của các thành

phố, thị xã, thị trấn, từ các ngành công nghiệp, xây dựng, hoá chất trong

đó đáng kể nhất và nguy hại nhất là các chất thải từ các nhà máy thông qua

hệ thống cống rãnh, xả thải ra biển và đại dương một lượng lớn các chất

bồi lắng, hoá chất, kim loại, nhựa, cặn dầu và thậm chí cả các chất phóng

xạ

Ỏ nhiễm biển Đà Nang

Hàng năm, trên 100 con sông ở nước ta thải ra biển 880 km3

nước, 270-300 triệu tấn phù xa, kéo theo nhiều chất có thế gây ô nhiễm

biển, như các chất hữu cơ, dinh dưỡng, kim loại nặng và nhiều chất độc

hại từ các khu dân cư tập trung, từ các khu công nghiệp và đô thị, từ các

khu nuôi trồng thuỷ sản ven biển và các vùng sản xuất nông nghiệp Đen

năm 2010, dự tính lượng chất thải sẽ tăng rất lớn ở các vùng nước ven bờ,

trong đó dầu khoảng 35.160 tấn/1 ngày, nitơ tổng số 26-52 tấn/ngày và

tổng amoni 15-30 tấn/ngày

1 I

I

I

I

I

I

1

1

I

I1

I

I

I

I

I

I

1

I

I

B

4

Báo cáo hiện trạng môi trường đã chỉ ra rằng chất lượng môi trường biến và vùng ven biển tiếp tục bị suy giảm Nước biến của một số khu vực có biểu hiện bị axit hoá do độ pH trong nước biển tầng mặt biến đổi trong khoảng 6,3-8,2 Nước biển ven bờ có biểu hiện bị ô nhiễm bởi chất hữu cơ, kẽm, một số chủng thuốc bảo vệ thực vật Hiện tượng thuỷ triều đỏ xuất hiện tại vùng biển nam trung bộ, đặc biệt tại Khánh Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận làm chết các loại tôm cá đang nuôi trồng tại vùng này Chất lượng môi trường biển thay đổi dẫn đến nơi cư trú tự nhiên của loài bị phá huỷ gây tổn thất lớn về đa dạng vùng bờ.Có khoảng 85 loài hải sản có mức độ nguy cấp khác nhau và trên 70 loài đã được đưa vào sách đỏ Việt Nam Hiệu suất khai thác hải sản giảm rõ rệt, thêm vào đó, tình trạng dùng các ngư cụ đánh bắt có tính chất huỷ diệt diễn ra khá phổ biến như xung điện, chất nổ, đèn cao áp quá công suất cho phép làm cạn kiệt các nguồn lợi hải sản ven bờ Nguồn lợi hải sản có xu hướng giảm dần về trữ lượng, sản lượng và kích thước cá đánh bắt

Trong các yếu tố làm ô nhiễm môi trường biển thì các chất phóng

xạ cũng đóng góp một vai trò đáng kể Các vùng biển, đặc biệt là nước biển tại các vùng lân cận các mở sa khoáng titan, trong điều kiện môi trường thủy địa hóa thuận lợi, các chất phóng xạ bị hòa tan và di chuyển ra biển, gây ô nhiễm nước biển Khi con người khai thác khoáng sản, tài nguyên thiên nhiên vô hình dung đã tàn phá thiên nhiên, làm mất cân bằng sinh thái, mất lớp phủ thực vật che chắn và bảo vệ đất, làm cho vùng mỏ bị xói lở và bóc mòn, quặng bị phong hóa phá hủy và phát tán đi các nơi, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người.Nước thải tù’ các khai trường, xưởng tuyển không được xử lý, thu gom, để chảy tràn lan ra môi trường xung quanh Các bãi biển đều có địa hình dốc ra phía biển, càng

1 I

I

I

I

I

I

1

1

I

I

1

I

I

I

I

I

I

1

I

I

I

làm cho các chất thải, nước thải trôi xuống biến, đem theo các chất phóng

xạ và các chất độc hại khác làm ô nhiễm môi trường nước biển

Ô nhiễm môi trường biển còn xảy ra ở các cảng Các cảng đều phải đối mặt với nước đục do liên quan đến hoạt động của tàu thuyền ra vào cảng, nạo vét luồng lạch, đổ phế thải Độ đục nước vùng cảng Hải Phòng là 418-424mg/l, cảng Đà Nang 33-167mg/l Nồng độ dầu ở tất cả các cảng đều vượt mức cho phép 0,3mg/l(TCVN5943-1995), cảng Hải Phòng 0,42mg/l, cảng Cái Lân 0,6mg/ĩ, cảng Vũng Tàu 0,52mg/l, cảng Vietso Petro 7,57mg/l Mặt dầu loang ngăn chặn không khí hoà tan vào nước nên hàm lượng oxy trong nước thấp, trung bình 3,3-10,9mg/l vào mùa khô và l,16-6,lmg/l vào mùa lũ, trong khi đó nhu cầu oxy rất cao,cần tới 13,6-3lmg/1 Nước thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt đổ ra biển chưa qua xử lý nên chỉ số vi trùng học luôn ở mức cao Ờ một số cảng đáng báo động là hàm lượng thuỷ ngân đã vượt ngưỡng cho phép,cảng Vũng Tàu vượt 3,1 lần, cảng Nha Trang vượt 1,1 lần Hiện nay, hàm lượng dầu trong nước biến của Việt Nam nhìn chung đều vượt giới hạn tiêu chuẩn Việt Nam và vượt rất xa tiêu chuẩn hiệp hội các nước Đông Nam Á

Đặc biệt có những thời điểm vùng nước khu vụ’c cảng Cái Lân có hàm lượng dầu đạt mức l,75mg/l, gấp 6 lần giới hạn cho phép, vịnh Hạ Long có 1/3 diện tích biển hàm lượng dầu thường xuyên từ l-l,73mg/l

Môi trường biển bị ô nhiễm đã dẫn tới suy thoái đa dạng sinh học biển, điển hình là hệ sinh thái san hô Vùng biển Việt Nam có khoảng 1.122 km2 rạn san hô, nếu hệ sinh thái này bị mất, biển nước ta có nguy cơ

sè trở thành "thủy mạc" không còn tôm cá nữa Đó là thông điệp mà các nhà môi trường và bảo tồn thiên nhiên nước ta đã cảnh báo Theo số liệu của Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam đến nay có khoảng 20% rạn có độ

1 I

I

I

I

I

I

1

1

I

I

1

I

I

I

I

I

phủ san hô sống nghèo (độ phủ 0-25%), 60% thuộc loại thấp (26-50%), 17% còn tốt (51-75%) và chỉ có 3% rất tốt (trên 75%) Các rạn san hô ở vùng biển Việt Nam có giá trị cực kỳ quan trọng như điều hòa môi trường biển, cung cấp dinh dưỡng trong vùng biển thông qua các chu trình sinh địa hóa; đồng thời còn là nơi cư trú, sinh đẻ và ươm nuôi ấu trùng của nhiều loài thủy sinh vật không chỉ vùng bờ, mà còn từ ngoài khơi vào theo mùa trong đó có nhiều loài đặc hải sản

Nhưng một nghịch lý vẫn đang xảy ra với hệ sinh thái này Trước đây con người không bao giờ hại đến san hô nhưng nay nhu cầu xây đá mỹ nghệ, hòn non bộ, trang trí nội ngoại thất ngày càng nhiều nên tình trạng khai thác, vận chuyến, buôn bán san hô ở các địa phương ven biển đang diễn ra rất phức tạp Bờ Đông Nam của đảo cồn cỏ từng bị các đối tượng lặn xuống và dùng cưa để khai thác san hô đen đem bán Nhiều khu vực biển miền Trung, ngư dân đi lấy san hô đã thành một loại nghề sinh sống

Vì lợi nhuận, không ít người đã làm ảnh hưởng đến sự hình thành tự nhiên của dải san hô gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái Những rạn san hô mất đi, đồng nghĩa với sự cạn kiệt các nguồn lợi thủy sản

Viện Hải Dương học Việt Nam đã từng cảnh báo: "Chưa bao giờ nguồn san hô nước ta lại đứng trước thách thức sống còn như hiện nay

Mỗi năm, mất hơn 50 tấn san hô chưa kể mất san hô đen ở Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Ninh, Hải Phòng, theo đà này 20 năm nữa san hô không còn trong vùng biển Việt Nam"

6

ĨĨ.2 NGUYÊN NHẢN GẢY RA Ỏ NHIỄM BĨẺN VĨẺT NAM

//.2.7 Yếu tố tự nhiên

Do các loại vi sinh vật biển, vi tảo biển gây hại ngày một gia tăng

về số lượng, tham gia vào hiện tượng thuỷ triều đỏ, làm suy giảm số lượng các sinh vật biến có lợi

Các hoạt động địa chất như núi lửa, bão làm chết hàng loạt sinh vật biển, xác của chúng không được xử lý đã gây ô nhiễm vùng biển đới bờ

Ngoài ra, sự đứt gãy của vỏ trái đất làm rò rỉ những mỏ dàu ở đáy đại dương cũng đã góp phần gây ra tình trạng ô nhiễm biển

II 2.2 Yếu tố con người

ỈI.2.2.1 Sức ép dân số

II 2.2.1.1 Dân so gia tăng và nghèo đói

Biến và vùng bờ là nơi giàu có và đa dạng các loại hình tài nguyên, cũng như chứa đựng tiềm năng phát triển kinh tế đa dạng Bởi vậy, đây cũng là nơi tập trung sôi động các hoạt động phất triển của con người: trên 50% số đo thị lớn, gần 60% dân số tính theo đơn vị cấp tỉnh, phần lớn các khu công nghiệp và khu chế xuất, các vùng nuôi thuỷ sản, các hoạt động cảng biển - hàng hải và du lịch sẽ được xây dựng ở đây đến năm

2010 Tỷ lệ tăng dân số ở vùng này cũng thường cao hơn trung bình cả nước Đi kèm các hoạt động trên là sụ gia tăng di dân tự do, tăng nhu cầu

sử dụng tài nguyên thiên nhiên và hình thành thói quen tiêu thụ tài nguyên lãng phí Ket quả đã gây sức ép rất lớn đến môi trường đô thị, khu dân cư ven biển, làm suy giảm và suy thoái tài nguyên biển và vùng ven bờ Trong khi vùng biến gần bờ nước ta còn rất ít tôm cá, thì cuộc sống của khoảng 600.000 ngư dân và gia đình họ vẫn cần có cá hằng ngày và bản năng tồn

tại vẫn buộc họ phải khai thác nhiều tôm cá hơn nên nguồn lợi từ biển ngày càng cạn kiệt

ĩĩ.2.2.1.2 Lối sống giản đơn vù dân trí thấp

Khác với trong đất liền, cơ cấu dân cư ven biển từ nhiều nguồn, họ đến từ tứ xứ, thậm trí có một bộ phận dân cư ngoài đất Việt Họ vốn là những người nghèo, xa quê đến vùng ven biển hoặc các đảo nước ta để sinh sống Họ tụ tập thành các “vạn chài”, đối mặt hàng ngày với tính khốc liệt của biển cả, sống với sông nước và gắn liền cuộc sống với con thuyền, nên tư duy người vạn chài hết sức giản đơn, khái niệm bảo vệ nguồn lợi và môi trường biển dường như vẫn còn xa vời với họ Tập quán và phong tục sống còn lạc hậu, học vấn thấp do không có điều kiện học tập Cũng vì thế

mà nhận thức về môi trường và tài nguyên biển của đại bộ phận dân cư ở đây vẫn còn thấp kém Hành vi và cách ứng xử của họ với các hoạt động bảo vệ môi trường và tài nguyên rất hạn chế, chưa thành thói quen tự giác

ĨL2.2.2 Sức ép về kinh tế

II.2.2.2.1 Du lịch tràn lan, nuôi trông thuỷ sản bất hợp lỷ

Theo điều tra của Viện Hải Dương học, một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn tới tình trạng ô nhiễm môt trường ven biến là hiện tượng nuôi thuỷ sản tràn lan, không có quy hoạch Tại các tỉnh từ Quảng Ninh đến Quảng Bình, trên 37000ha đã được khai thác đưa vào nuôi trồng thuỷ sản (chiếm 30-35% diện tích nước mặn lợ) Gần đây phần lớn cơ sở đã đi vào nuôi trên quy mô công nghiệp dẫn tới các nơi cư trú sinh vật, bãi đẻ, bãi giống bị huý diệt, dịch bệnh xuất hiện tràn lan Hơn nữa, tình trạng ô nhiễm môi trường còn do các địa phương khai thác, sử dụng không hợp lý các vùng đất cát vcn biến dẫn tới việc thiếu nước ngọt, xói lở, sa bồi bờ biển với mức độ ngày càng nghiêm trọng Việc khai thác bằng đánh mìn,

sử dụng hoá chất độc hại làm cạn kiệt nhanh chóng nguồn lợi thuỷ sản và

8

gây hậu quả nặng nề cho các vùng sinh thái biển Các hoạt động du lịch có ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sinh thái, cảnh quan tự nhiên của biển Điển hình là vườn quốc gia Cát Bà với 5.400ha mặt nước, từ một hòn đảo khá đẹp và trong lành, Cát bà đã biến thành một hòn đảo “tạp” kể từ khi được đưa vào khai thác du lịch và nuôi trồng thuỷ sản Những khu du lịch, khu nuôi cá lồng bè, khu đánh bắt cá Tất cả đều được quy hoạch

“bám” ra mặt biển Theo thống kê, mỗi ngày có hang nghìn tấn rác được

đổ trực tiếp ra biển

Iĩ.2.2.2.2 0 nhiễm biến do dầu gia tăng.

I

I

I

I

I

1

I

I

I

1

I

I

I

I

I

I

I

I

1

1

() nhiễm hiển do tràn dầu

Một nguyên nhân gây ô nhiễm biển nữa là tràn dầu Tốc độ tăng trưởng kinh tế lớn trong những năm gần đây đã làm gia tăng rất mạnh lượng tiêu thụ xăng dầu Lợi ích kinh tế dẫn đến tình trạng khai thác dầu quá mức Hậu quả là một lượng dầu rất lớn bị rò rỉ ra môi trường biến do hoạt động của các tàu và do các sự cố hư hỏng hay đắm tàu trở dầu, do sự

cố tại lỗ khoan thăm dò và dàn khoan khai thác dầu Đáng chú ý là các vụ