Điều tra mô hình nuôi tôm đăng quầng trong mùa lũ tại bình thạnh đông, phú tân bình thạnh, châu thành an giang

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ TAI NGUYÊN THIÊN NHIÊN Bộ MỒN KHOA HỌC CÂY TRỒNG ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG ĐIÊU TRA MÔ HÌNH NUÔI TÔM ĐĂNG QUÀNG TRONG MÙA LỦ TẠI B

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ TAI NGUYÊN THIÊN

NHIÊN

Bộ MỒN KHOA HỌC CÂY TRỒNG

ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

ĐIÊU TRA MÔ HÌNH NUÔI TÔM ĐĂNG QUÀNG

TRONG MÙA LỦ TẠI BÌNH THẠNH ĐÔNG, PHỦ TÂN &

BÌNH THẠNH, CHÂU THÀNH - AN GIANG

Chủ nhiệm đề tài: NGUYỄN THỊ THANH XUÂN

Long Xuyên, tháng 9năm 2006

Học Cây Trồng, Bộ Môn Thủy Sản - Đại Học An Giang đã tạo điều kiện thuận

thực hiện và hoàn thiện đề tài trong thời gian qua

Xin gởi lời cảm ơn đến:

Nguyễn Thị Thanh Xuân

1

DANH SÁCH BẢNG

Trang

Bảng 1 Thông tin tổng quát về các hộ nuôi tôm 8

Bảng 2: Tỷ lệ hộ thả nuôi tôm nhân tạo 9

Bảng 3: Tỷ lệ hộ sử dụng các chất xử lý quầng nuôi tôm 12

Bảng 4: Liều lượng các chất sử dụng để xử lý quầng nuôi tôm 12

Bảng 5: số lần thả tôm giống trong một vụ nuôi ở Bình Thạnh, Châu Thành14 Bảng 6: Lượng thức ăn được sử dụng trong nuôi tôm mùa lũ 2004 16

Bảng 7: Tỷ lệ hộ sử dụng men tiêu hoá và vitamin c trong quá trình nuôi tôm .17

Bảng 8: Năng suất tôm đăng quầng (kg/ha) 18

Bảng 9: Hạch toán kinh tế mô hình nuôi tôm đăng quầng trong mùa lũ tại Bình Thạnh Đông-Phú Tân 19

Bảng 10: Hạch toán kinh tế mô hình nuôi tôm đăng quầng trong mùa lũ tại Bình Thạnh -Châu Thành 21 Bảng 11: Tỷ lệ hộ trồng rau nhút so với diện tích mặt nước ở Bình Thạnh, Châu Thành

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

NN-PTNT Nông nghiệp-Phát Triển Nông Thôn

DANH SẢCH HÌNH

Trang

Hình 1: Bản đồ vị trí điểm khảo sát 2

Hình 2: Đăng quầng Bình Thạnh Đông - Phú Tân 30

Hình 3: Đăng quầng Bình Thạnh -Châu Thành 30

Hình 4: Đăng quầng kết họp kết họp cây khác ở Bình Thạnh Đông - Phú Tân 31

Hình 5: Đăng quầng giai đoạn lũ rút ở Bình Thạnh - Châu thành 31

Hình 6: Thu hoạch tôm Bình Thạnh Đông - Phú Tân 32

Hình 7 : Thu hoạch tôm Bình Thạnh - Châu Thành 32

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm tạ i

Tóm lược ii

Mục lục iii

Danh sách bảng V Danh sách hình vi

CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU 1

I. MỤC TIÊU VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CÚƯ 1

1. Mục tiêu 1

2. Nội dung nghiên cứu 1

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN cúư 2

1. Đối tượng 2

2. Phạm vi 2

III. CÒ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CÚƯ 2

1. Cơ sở lý luận 2

1.1. Sản xuất tôm ở Đồng Bằng Sông Cửu Long 2

1.2. Sản xuất tôm ở An Giang 3

1.3. Đặc điểm tôm càng xanh 3

4.4. Môi trường sống của tôm càng xanh 4

1.5. Tập tính ăn, bắt mồi của tôm càng xanh 5

1.6. Đặc điểm cây ra nhút 5

1.7. Đặc điểm vùng nghiên cứu 5

2. Phương tiện và phương pháp nghiên cứu 5

2.1. Phương tiện nghiên cứu 5

2.2. Phương pháp nghiên cứu 6

2.3. Phân tích số liệu 6

CHƯƠNG II: KẾT QUẢ THẢO LUẬN 7

I THÔNG TIN TÔNG QUÁT CÁC HỘ ĐIỀU TRA 7

1. Xã Bình Thạnh Đông 7

2. Xã Bình Thạnh 7

II. CÁC YẾU TỐ KỸ THUẬT 8

1. Chuẩn bị mùng/ao ương 8

2. Con giống 8

3. Ương tôm giống 10

4. Chuẩn bị quầng nuôi tôm 11

5. Thả tôm ra quầng 13

6. Chăm sóc tôm nuôi đăng quầng 14

7. Thu hoạch tôm 17

III. HIỆU QUẢ KINH TỂ CỦA MÔ HÌNH 19

1. Bình Thạnh Đông 19

2. Bình Thạnh 20

IV. RAU NHÚT 22

1 Kỳ thuật trồng rau nhút 22

1.1. Giống rau nhút 22

1.2. Cách trồng 22

2 So sánh lợi nhuận các mô hình 23

2.1. Bình Thạnh Đông 23

iii

2.2. Bình Thạnh

24

V. CÁC YỂU TỒ KHÁC ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC NUÔI TÔM 25

1. Nguồn lực nông hộ 25

1.1. Tiền vốn 25

1.2. Kiến thức nuôi tôm 25

2. Thị trường 25

3. Xã hội 26

4. Các yếu tố quyết định sự thành công của mô hình 26

CHƯƠNG III: KÉT LUẬN VÀ ĐỀ NGHI I. KẾT LUẬN 27

II. ĐỀ NGHI 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

HÌNH 30

PHỤ CHƯƠNG Phiếu điều tra 33

Điều tra được thực hiện tại Bình Thạnh Đông, Phú tân và Bình Thạnh, Châu

Thành, An Giang nhằm tìm hiểu kỹ thuật và hiệu quả kinh tế của mô hình

càng xanh (Macrobrachium rosenbergii) trong đăng quầng vào mùa lũ.

Vật liệu làm đăng quầng chủ yếu bằng tràm, tre, và lưới nilon Thức ăn

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN cứu

CƯA MlÁU ycức Tlỉ

VINỈI vữơNt; Ù i 90 tỉÃtiH CHÁNH ĩỉltlt Alt GIAíiG

Bằng các chương trình chung sống với lũ, cư dân Đồng Bằng Sông Cửu

1.2. Sản xuất tôm ở An Giang

Theo kế hoạch, trong mùa nước nổi năm 2004 sở Nông nghiệp và Phát

Thành, xã Bình Thạnh Đông huyện Phú Tân (Tuấn Khanh, 2004)

Nuôi tôm càng xanh ở An Giang thường làm theo ba mô hình: (1) lúa

1.3. Đặc điểm tôm càng xanh

Tôm càng xanh có tên khoa học Macrobrachium rosenberii, là loại tôm

nước ngọt, nhưng trong giai đoạn ấu trùng phải nuôi bằng nước lợ (Vũ Thế Trụ, 2003)

Chu kỳ lột xác của tôm tùy thuộc vào giai đoạn sinh trưởng, tình

1.4. Môi trường sống tôm càng xanh

Nhiệt độ: tôm càng xanh là loài thích nghi với biên độ nhiêt rộng từ

1.5. Tập tính ăn và bắt mồi của tôm càng xanh

Tôm Càng Xanh là loài ăn tạp nghiêng về động vật, thức ăn tự nhiên của

chúng là các loại nguyên sinh động vật, giun, giáp xác, côn trùng, nhuyễn

mảnh cá vụn, các loài tảo, mùn bã hữu cơ và cát mịn Tôm càng xanh xác

ăn bằng mùi và màu sắc

Trong thời gian ấp trứng tôm có thể nhịn ăn vài ba ngày

Hình dạng và mùi vị thức ăn đóng vai trò quan trọng trong việc

đến bắt mồi Điều này rất quan trọng trong việc chế biến thức ăn cho tôm

4

1.6. Đặc điểm của cây rau nhút

Rau nhút còn gọi là rau rút (ở miền Bắc), tên khoa học Neptunia

Trinh nừ, bộ đậu, có dạng thân bò, thân có nhiều đốt, tại mỗi đốt có rễ phụ

1.7. Đặc điểm vùng nghiên cứu

1.7.1. Xã Bình Thạnh Đông, huyện Phú Tân

Xã Bình Thạnh Đông nằm ở phía nam huyện Phú Tân, tổng diện tích tự

tăng sản xuất hoa màu Mấy năm gần đây, xã đã thực hiện chương trình

cấu vật nuôi cây trồng, kết hợp với hệ thống đê bao trong mùa lũ nhằm nâng

2. Phương tiện và phương pháp nghiên cứu

2.2. Phương pháp nghiên cứu

2.2.1. Địa bàn nghiên cứu

Xã Bình Thạnh Đông, huyện Phú Tân và xã Bình Thạnh, huyện Châu

An Giang

2.2.2. Thu thập sổ liệu thứ cấp qua các năm như: tổng dân số, diện

xuất, diện tích nuôi tôm, mùa vụ

2.2.3. Khảo sát sơ bộ và thiêt kế phiếu điều tra

• Khảo sát tình hình thực tế hai xã trên để có cơ sở thiết lập phiếu điều tra

2.3. Phân tích số liệu

Kiểm tra các số liệu trước khi mã hoá số liệu định tính

Mã hoá số liệu định tính

6

Chương II KÉT QUẢ THẢO LUẬN

I Thông tin tổng quát về các hộ điều tra

thông Đây có thể là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận,

Bảng 1:Thông tin tổng quát về các hộ nuôi tôm

II. Các yếu tố kỹ thuật

1 Chuẩn bị mùng/ao ương tôm

hơn tôm tự nhiên

Nông dân còn cho rằng: nguồn tôm giống tự nhiên hiện nay ngày càng

Tính về giá giống: Neu nông dân thả tôm giống tự nhiên cỡ 250-300

khoảng 60000-80000 đồng/kg tùy từng năm Nhưng nếu 80000 đồng với giá

3. Ương tôm giống

Việc ương tôm chỉ thực hiện với các hộ sử dụng tôm giống nhân tạo ở

đến tôm ương, hơn nữa ương ao khó kiểm soát cá tạp

Khi tôm post mới bắt về cho ăn 5-6 lần/ngày, dần dần tôm lớn thì giảm

4. Chuẩn bị quầng nuôi tôm

Vật liệu sử dụng làm quầng nuôi bao gồm: tre, tràm dùng làm trụ, lưới

thể thuốc cá trong quầng nuôi Đây là một trong những nguyên nhân khiến cho

Bảng 4: Liều lượng các chất sử dụng để xử lý quầng nuôi tômĐơn vị: kg/ha

5. Thả tôm ra quầng

5.1. Bình Thạnh Đông

Hộ nuôi tôm thường ương tôm khoảng 3-4 tháng, kích cờ tôm giống

g/con, dao động từ 2 đến 3g/con thì bắt đầu thả ra quầng nuôi

Tháng năm, tháng sáu nước sông bắt đầu dâng cao, lúc này nước đã

Neu không đưa tôm ra sẽ ảnh hưởng đến chất lượng tôm

Hầu hết nông dân sử dụng con giống nhân tạo, mật độ thả trung bình 10 con/m2,

mật độ giao động từ 5 đến 15 con/m2 trong đó mật độ 10 con/m2 đươc áp

Bảng 5: số lần thả tôm giống trong một vụ nuôi ở Bình Thạnh, Châu Thành.

Nông dân thả tôm không những nhiều cỡ khác nhau mà còn có sự khác

Thạnh có sự biến động rất lớn Theo điều tra ban đầu chủ yếu do ý thích thả

6. Chăm sóc tôm nuôi đăng quầng

6.1. Thức ăn sử dụng trong quá trình nuôi

tìm được trong mùa lũ, nông dân có thể mua hay tự kiếm

Ôc mua về được xử lý theo một trong hai cách sau:

Cách 1: ôc được để vào máy xay, xay cho vỏ ốc vỡ ra, đãi hết vỏ ốc rồi

14

Lợi nhuận trên ngày công lao động 25,6 35,5 26,4

Phương pháp cho tôm ăn chủ yếu là rải theo luống hay rải đều trên

tra nếu thấy hết là vừa, còn thấy thừa thì lần sau giảm lại

Do nuôi tôm trong mùa nước nổi nên việc quản lý và chăm sóc tôm là

nuôi khác nhau về phương pháp cho ăn và số lần cho ăn trong ngày

Số lần cho tôm ăn: Ket quả điều tra: một phần ba số hộ cho tôm ăn một lần/ngày,

còn lại hai phần ba số hộ điều tra cho tôm ăn 2 lần/ngày

Theo khuyến cáo, tôm được cho ăn 2 lần một ngày, lượng thức ăn dùng

trường nước trên sông hay ruộng (Nguyễn Thanh Phương và ctv, 2001)

Số sàng ăn: số sàng cho tôm ăn tính trên đơn vị diện tích trong thời

trong tổng số hộ nuôi tôm Năm 2003 số hộ có sử dụng thức ăn công nghiệp

cũng chỉ chiếm 40% trong tổng số hộ nuôi tôm và năm 2004 số hộ có sử dụng

Bảng 6: Lượng thức ăn được sử dụng trong nuôi tôm mùa lũ 2004Đơn vị tỉnh: kg/ha

6.2. Tình hình sử dụng thuốc trong quá trình nuôi

này cho thấy nông dân đă dần thấy được hiệu quả của vitamin c và men tiêu

Lượng vitamin c sử dụng năm 2004 là 3.447 g/ha, lượng men tiêu hoá

7. Thu hoạch tôm

7.1. Thòi gian và cách thu hoạch

độ quá dầy và nguồn nước bị ô nhiễm

Đa số hộ sử dụng chài để thu hoạch vì chài ít gây ảnh hưởng đến tôm còn

Năng suất tôm ở Bình Thạnh thấp hơn ở Bình Thạnh Đông gần phân nửa

III. Hiệu quả kinh tế của mô hình

Tổng thu nhập từ mô hình tôm đăng quầng là 83-93 triệu đồng/ha,

Bảng 9: Hạch toán kinh tế mô hình nuôi tôm đăng quầng trong mùa lũ Đơn vị tính: ngàn đồng/ha

Lợi nhuận trên ngày công lao động 27,5 24,2 25,4

Lợi nhuận trên ngày công lao động gia đình: là giá trị một ngày công lao

nguyên nhân chủ yếu sau:

• Phong trào nuôi tôm tự phát phát triển khá nhanh Đa số nông dân

Bảng 10: Hạch toán kinh tế mô hình nuôi tôm đăng quầng trong mùa lũ Đơn vị tính: ngàn đồng/ha

Lợi nhuận trên ngày công lao động gia đình: 24.000-27.OOOđồng,

giá trị ngày công làm thuê (30000đồng) nhưng vẫn được nông dân chấp nhận

Trồng rau nhút so vói diện tích mặt 2002 2003 20

Để cây rau nhút sống sinh trưởng tốt và cho năng suất cao, rễ phải cây

hoạch lần đầu tiên và cứ sau 7 ngày là thu hoạch một lần

2 So sánh lọi nhuận các mô hình tôm-rau nhút, tôm-chà, tôm- loại

ta phải chất chà đã ngâm nếu chất chà tươi thì nó có thể ảnh hưởng đến môi

Bảng 12: So sánh hiệu quả kinh tế các loại giá thể trong quầng nuôi tôm, mùa lũ

* Kết hợp 2 hay nhiều loại giả thê: chà + rau nhút hoặc điên điên

Qua phân tích hiệu quả kinh tế cho thấy, lợi nhuận từ mô hình tôm- rau

6 Chính sách

3.800.000 đến 6.400.000 đồng/ha Khoảng lợi nhuận này thu đuợc đều đều trong mùa

lũ, giúp nông hộ giải quyết phần nào chi tiêu của gia đình

V. Yeu tố khác ảnh hưởng đến việc nuôi tôm

Các hộ nuôi tôm ở xã Bình Thạnh Đông còn gặp rất nhiều khó khăn: về

tôm phải làm chòi canh trên quầng mặc dù nhà rất gần Vì nơi đây gần sông

4 Các yếu tố quyết định sự thành công của mô hình

Theo nông dân những người trực tiếp áp dụng mô hình cho rằng có

Chương III KÉT LUẬN VÀ ĐÈ NGHỊ

6 và thu hoạch tháng 9, tháng 10 Năng suất đạt 1070 - 1140kg/ha

Đầu tu cho mô hình nuôi tôm đăng quầng 55- 69 triệu đồng /ha, lợi

-33.7triệu đồng /ha Hiệu quả đồng vốn 0,35-0,61

Mô hình nuôi tôm đăng quầng đã đem lại công ăn việc làm cho các hộ

Báo An Giang 2003 Nuôi tôm càng xanh xoá nhanh nghèo đói.

Hình 2: Đăng quầng ở Bình Thạnh Đông, Phú Tân

Hình 3: Đăng quầng ở Bình Thạnh, Châu Thành

30

Hình 3: Đăng quâng ở Bình Thạnh, Châu Thành

Hình 4: Đăng quầng kết họp các loại cây khác ở Bình Thạnh Đông, Phú Tân

Tăng quầng hay tăng diện

2002Tháng ThángTháng Tháng Tháng Tháng Tháng

vật liệu đăng vèo

Hình 6: Thu hoạch tôm ở Bình Thạnh Đông, Phú Tân

Hình 7: Thu hoạch tôm ở Bình Thạnh Đông, Phú Tân

32

PHIẾU THAM VÁN NÔNG HỘ

Người phỏng vấn:

Ngày phỏng vấn:

1.Thông tin tổng quát:

1. Họ và tên người được phỏng vấn: Nam/Nữ Tuổi

2. Địa chỉ: Ấp Xã Huyện Tỉnh AG

A Tôm l.Điều kiện nuôi

1.1 Diện tích quầng nuôi (m2 )

331.2 Mực nước trong thời gian thả tôm (cm)

2 Giống tôm

Chăm sóc ThángThángTháng Tháng Tháng Tháng Tháng

Chăm sóc ThángThángTháng Tháng Tháng Tháng Tháng

Chăm sóc ThángTháng Tháng Tháng Tháng Tháng Tháng

3.2 Công lao động chuẩn bị vèo

3.4 Loại và lượng thức ăn trong vèo

3.5.Thuốc phòng và trị bệnh trong vèo

3.6 Kỹ thuật chăm sóc và cho ăn khi ưcmg

Năm 2002

Năm 2003Năm 2004

4.Quầng nuôi

4.4 Loại vả lượng thức ăn trong quầng

4.5.Thuốc phòng và trị bệnh trong quầng

4.6 Kỹ thuật chăm sóc và

Năm 2002

5.THU HOẠCH

Hoạt động loại công

việc số công số ngườiThu /ngày(đồng) Chi phí Lí do làm Thời gian(tháng)Làm thuê

Trước đây khi chưa nuôi tôm-rau nhút trong mùa lũ, ông bà làm gì?

□

2 Thu nhập từ các loại cây trồng và vật nuội./năm

3 Thu nhập khác của nông hộ

4.Cơ hội tìm việc làm thuê trong những năm gần đây như thế nào

5.Hướng phát triển trong năm tới