Thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, 22 nhân dân làm chủ’’ trong đổi mới hệ thống chính trị hiện nay ở huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình.. Nguyên lý này chính là mô hình kh
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Đề tài:
THỰC HIỆN NGUYÊN LÝ “ĐẢNG LÃNH ĐẠO, NHÀ NƯỚC QUẢN LÝ, NHÂN DÂN LÀM CHỦ” TRONG ĐỔI MỚI
HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ HIỆN NAY Ở
HUYỆN MINH HÓA, QUẢNG BÌNH
Giáo viên hướng dẫn : ThS Phan Quốc Huy Sinh viên thực hiện : Đinh Thị Hoài Thương
VINH – 2011
Trang 2Lời cảm ơn
Để hoàn thành tốt khoá luận này, ngoài sự nổ lực cố gắng của bản thân, emcòn nhận đợc sự giúp đỡ của Huyện uỷ, UBND, HĐND huyện Minh Hoá, tỉnhQuảng Bình Sự quan tâm nhiệt tình của các thầy cô giáo trong khoa, Hội đồngkhoa Giáo dục chính trị, các thầy cô giáo trong tổ bộ môn Lịch Sử Đảng
Với tấm lòng biêt ơn sâu sắc, đặc biệt em xin chân thành cảm ơn thầy giáoTH.S Phan Quốc Huy – ngời đã trực tiếp hớng dẫn, quan tâm, tạo mọi điều kiệngiúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu khoa luận Từ đáy lòng mình một lần nữa emxin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa, gia đình, bạn bè cùng tập thểlớp 48 B3 Chính trị – Luật đã bên em và tạo mọi điều kiện giúp đỡ em hoàn thànhtốt khoá luận của mình
Mục lục
Trang
A mở đầu 1
B Nội dung 6
Chơng I Lý luận chung về nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc 6
quản lý, nhân dân làm chủ’’ trong hệ thống chính trị ở Việt Nam
1.1 Nội dung nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý,nhân 6
dân làm chủ’’
1.2 Sự hình thành nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, 16
nhân dân làm chủ’’ trong hệ thống chính trị ở Việt Nam
Trang 3Chơng II Thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, 22 nhân dân làm chủ’’ trong đổi mới hệ thống chính trị hiện nay ở
huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình
2.1 Khái quát chung về điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội huyện 22 Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình
2.2 Thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, 25 nhân dân làm chủ’’ ở huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình
2.3 Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện 53nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’
HTNV : Hoàn thành nhiệm vụ
HTTNV : Hoàn thành tốt nhiệm vụ
YK : Yếu kém
Trang 5A Phần Mở đầu
1 Lý do chọn đề tài.
Nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ là cơ chếgồm ba chủ thể, là cơ chế vận hành quyền lực của nhà nớc ta hiện nay Nguyên lýtổng thể này đợc nêu lên lần đầu tiên tại Đại hội lần thứ VI của Đảng (1986) mà saunày (cơng lĩnh 1992 đã tiếp tục vận dụng và phát triển) Văn kiện Đại hội đại biểutoàn quốc lần thứ VI (1986) đã khẳng định: “Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, nhànớc quản lý’’ thành cơ chế chung trong quản lý toàn bộ xã hội [4, tr 109] Nguyên
lý này chính là mô hình khái quát nhất của hệ thống chính trị ở nớc ta, hệ thống đóbao gồm: Đảng, Nhà nớc, Mặt trận tổ quốc và các tổ chức đoàn thể nhân dân (Tổngliên đoàn lao động Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liênhiệp phụ nữ Việt nam, Hội nông dân Việt Nam, Hội cựu chiến binh…))
Trong suốt thời gian qua từ năm 1986 đến nay, quá trình đổi mới của chúng
ta trên lĩnh vực hệ thống chính trị là quá trình tìm tòi về mặt lý luận và thực tiễn đểtiếp tục làm rõ hơn, cụ thể hơn nguyên lý: “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhândân làm chủ’’ Từ đó đã khẳng định rằng: Nguyên lý trên đóng một vai trò cự kỳquan trọng trong việc định hớng phát triển kinh tế - xã hội, không những thế mà còn
là động lực, là mục tiêu của sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa
Có thể khẳng định rằng: Việt Nam muốn hớng tới mục tiêu CNH – HĐH
đất nớc, muốn phát triển để sánh vai với các cờng quốc năm châu thì yếu tố tiênquyết đầu tiên là phải có Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ Cả banhân tố đó phải thực hiện đồng thời không thể tách rời nhau, có nh vậy nó mới pháthuy đợc sức mạnh của hệ thống chính trị Việt Nam trong tiến trình phát triển kinh
tế - xã hội
Lịch sử Việt Nam từ khi có Đảng cho đến nay đã minh chứng một điều rằng:
“Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý nhằm mục tiêu thực thi quyền làm chủ của nhândân’’ nhân dân vừa làm chủ, vừa là thành tố không thể tách rời trong cơ chế tổngthể trên; nhân dân tin tởng trao quyền lãnh đạo cho Đảng để thực hiện khát vọng tự
do, dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân; nhân dân lập ra nhà nớc và tin tởng giaocho nhà nớc quyền quản lý mọi mặt của đời sống xã hội, đẩy mạnh phát triển kinh
tế xã hội, nhằm đem lại cho nhân dân cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, con ng
-ời đợc phát triển toàn diện Nh vậy hiệu quả thực sự của sự lãnh đạo của Đảng, quản
lý của Nhà nớc chính là bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân Đa đất nớc ViệtNam đi lên, phát triển về mọi mặt: kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội
Trang 6Huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình là một địa bàn trọng yếu của tỉnh, nơitiếp giáp với biên giới Lào, với hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển kinh tế của tỉnh.Trong những năm qua, việc triển khai thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớcquản lý, nhân dân làm chủ’’ trên địa bàn huyện đã đạt đợc những thành quả bớc
đầu; những kinh nghiệm và cả những hạn chế, khó khăn, phức tạp đòi hỏi phải cóphơng hớng, giải pháp tích cực nhằm đa việc thực hiện nguyên lý đi vào khuôn khổ
và đạt nhiều thành quả cao hơn nữa Vấn đề này có ý nghĩa rất lớn đối với quá trìnhphát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn toàn huyện
Với tầm quan trọng trên, vấn đề “Thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhànớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ trong đổi mới hệ thống chính trị hiện nay ở huyệnMinh Hóa, Quảng Bình’’ đợc chúng tôi lựa chọn làm đề tài khóa luận tốt nghiệp đạihọc
2 Tình hình nghiên cứu đề tài.
Cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu về vấn đề “Đảng lãnh đạo,Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ dới nhiều gốc độ khác nhau liên quan đến đềtài Trong đó có:
- Nguyễn Khánh: “ Đảng lãnh đạo xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhândân, cải cách tổ chức và hoạt động của Bộ máy nhà nớc’’ Tạp chí cộng sản, số 03,tháng 2, năm 2000
- Vị Lê: “Đảng lãnh đạo và Nhà nớc quản lý’’ Báo nhân dân, ngày 9/12/1998
- TS Nguyễn Văn Mạnh: Đảng lãnh đạo xây dựng Nhà nớc pháp quyền của dân, dodân, vì dân
- “Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng và thực hiện thiết chế dân chủcơ sở’’ của đồng chí Lê Khả Phiêu, TCCS số 12, tháng 8, 1988
- Ngày 21-10-2009, tại Hà Nội, Hội đồng lý luận Trung ơng, ban chủ nhiệm chơngtrình nghiên cứu khoa học - lý luận chính trị cấp nhà nớc phối hợp học viện chínhtrị - hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học về “ mối quan hệgiữ Đảng lãnh đạo, nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’
- Riêng ở huyện Minh Hóa Quảng Bình đã có những văn bản quán triệt chủ trơng vàthống nhất kế hoạch tổ chức, các báo cáo tổng kết về vấn đề Đảng lãnh đạo, nhà n -
ớc quản lý, nhân dân làm chủ Tuy nhiên cho đến hiện nay cha có một công trìnhkhoa học nào đề cập và đi sâu vào nghiên cứu: Thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh
đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ Vì vậy chúng tôi đã mạnh dạn tìm hiểuvấn đề “Thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’trong đổi mới hệ thống chính trị hiện nay ở huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình’’
Trang 73 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài.
3.1 Mục đích.
Mục đích của đề tài là tìm hiểu thực trạng công tác thực hiện nguyên lý
“Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ trong đổi mới hệ thống chínhtrị hiện nay ở huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình Trên cơ sở đó chỉ ra những thuậnlợi, khó khăn, u điểm, khuyết điểm Từ đó đã đề ra những giải pháp khả thi nhằmnâng cao hiệu quả việc thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhândâm làm chủ’’ trên địa bàn huyện Minh Hóa trong giai đoạn hiện nay
Thứ hai: Phân tích, đánh giá thực trạng, vạch ra những nguyên nhân làm hạn
chế quá trình thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ trên địa bàn huyện
Thứ ba: Đề xuất những phơng hớng, giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh việc
thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ trên địa bàn huyện
4 Phạm vi nghiên cứu.
Vấn đề thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ là một đề tài rộng lớn, phong phú nhng do trình độ và thời gian có hạn nên chúng tôi nghiên cứu việc thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ ở cơ sở làng, xã, thị trấn thuộc huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình trong các năm 2006 - 2010
+ Phơng pháp trừu tợng hóa khoa học
Ngoài ra còn sử dụng các kết quả nghiên cứu điều tra xã hội học để tiến hànhluận văn
Trang 86.ý nghĩa của khóa luận.
Qua việc nghiên cứu, phân tích quá trình thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh
đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ trên địa bàn huyện Minh Hóa - QuảngBình, luận văn khái quát một số kết quả bớc đầu, chỉ ra những phơng hớng, giảipháp cụ thể nhằm tăng cờng thực hiện “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dânlàm chủ’’ phù hợp với điều kiện của huyện Từ đó khóa luận có thể dùng làm tàiliệu tham khảo cho các cơ quan chức năng trong việc phát huy quyền làm chủ củanhân dân Đồng thời luận văn có thể dùng làm tài liệu nghiên tham khảo cho việcnghiên cứu giảng dạy chuyên đề
7 Bố cục của khóa luận.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục các tài liệu tham khảo, khóa luậncòn gồm hai chơng:
Chơng I: Lý luận chung về nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân
làm chủ’’ trong hệ thống chính trị ở Việt Nam
Chơng II: Thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm
chủ’’ trong đổi mới hệ thống chính trị hiện nay ở huyện Minh Hóa, tỉnh QuảngBình
Trang 91.1.1 Khái niệm Đảng lãnh đạo, Nhà n“ ớc quản lý, nhân dân làm chủ 1.1.1.1.’’
Khái niệm về Đảng lãnh đạo
Khái niệm Đảng lãnh đạo là nội hàm khái niệm Đảng cầm quyền, chính vìvậy khái niệm Đảng lãnh đạo đợc thể hiện qua các luận điểm sau:
- Đảng cầm quyền là đảng đã lãnh đạo cuộc đấu tranh cách mạng giành chínhquyền về tay nhân dân Đảng là ngời lãnh đạo chính quyền của dân, do dân và vìdân
- Đảng cầm quyền là đảng lãnh đạo chính quyền nhằm tiến hành thắng lợi sựnghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc XHCN, vì mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hộicông bằng,văn minh; mọi ngời dân đợc sống trong ấm no, tự do, hạnh phúc và có
điều kiện phát triển toàn diện
Nguyên phó ban tổ chức Trung ơng Nguyễn Đình Hơng: Đảng lãnh đạo tức
là đảng phải có sức thuyết phục để các đảng viên và những ngời không phải là đảngviên tâm phục, khẩu phục Chứ không phải ra quyết định cấp dới thi hành
Thực tế lịch sử đã chỉ rõ sự lãnh đạo của Đảng là hạt nhân thắng lợi của cách mạngViệt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam một đảng duy nhất cầm quyền, lãnh đạo mộtcách toàn diện mọi hoạt động của nhà nớc và của nhân dân Buông lỏng sự lãnh đạocủa Đảng là sai lầm về nguyên tắc, là thủ tiêu sức mạnh của nhà nớc và của cả hệthống chính trị trong CNXH, là mở đờng cho các phần tử phản động giành chínhquyền Nhng khi nhấn mạnh vai trò, vị trí của Đảng Cộng sản trong cách mạngXHCN, trong sự nghiệp phát triển đất nớc, cần chú ý rằng, đây là vị trí của đội tiênphong chính trị chứ không phải là một tổ chức quyền lực đứng trên mọi tổ chức xãhội Nhìn chung trong 80 năm qua, cơng lĩnh, chính sách, đờng lối của Đảng về cơbản đã phản ánh đợc ý chí, nguyện vọng và những lợi ích của giai cấp công nhân,nhân dân lao động và của cả dân tộc Nhân dân ta đã tự nguyện thừa nhận sự lãnh
đạo của Đảng rõ ràng là không phải do sự áp đặt, mà xét đến cùng là do tính tất yếukhách quan của cách mạng nớc ta
Trang 101.1.1.2 Khái niệm về nhà nớc quản lý.
Khái niệm Nhà nớc quản lý theo nghĩa rộng: Là hoạt động tổ chức điều
hành của cả bộ máy nhà nớc, nghĩa là bao hàm cả sự tác động, tổ chức của quyềnlực nhà nớc trên các phơng diện lập pháp, hành pháp và t pháp Theo cách hiểu nàyNhà nớc quản lý đợc đặt trong cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dânlàm chủ’’
Khái niệm Nhà nớc quản lý theo nghĩa hẹp: “Nhà nớc quản lý chủ yếu là
quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nớc đối với cácquá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngời theo pháp luật nhằm đạt đợcnhững mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ quản lý nhà nớc Đồng thời các cơ quan nhà nớcnói chung còn thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành tính chấthành chính nhà nớc nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội
bộ của mình, đề bạt, khen thởng, kỷ luật cán bộ, công chức, ban hành quy chế làmviệc nội bộ’’ [21, tr 65]
Trong hệ thống chính trị Việt Nam, Nhà nớc là lợc lợng quản lý xã hội bằngpháp luật, theo pháp luật, mà pháp luật của nhà nớc ta thể hiện quyền lực của nhândân nhng về thực chất là sự thể chế hóa đờng lối, chủ trơng quan điểm, t tởng chỉ
Trang 11Khái niệm “Dân chủ’’ có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp “demos’’ nghĩa là nhândân và “kratos’’ chính quyền, quyền lực “Demokratia’’ có nghĩa là quyền lực củanhân dân, chính quyền của nhân dân dân chủ là một chính quyền “của dân, do dân,vì dân’’ Nh vậy dân chủ là một thể chế do dân làm chủ Và nhân dân làm chủ đợcbao hàm trong “dân chủ’’ Dân chủ trớc hết là chế độ chính trị trong đó quyền lựctối cao thuộc về nhân dân, do nhân dân thực thi, tự bản thân thực thi hoặc thông quacác đại biểu do mình bầu ra.
Trong cơng lĩnh 1991 Đảng ta đã xác định “Xã hội XHCN mà nhân dân taxây dựng là một xã hội do nhân dân lao động làm chủ’’ (tr 8) Đây chính là đặc tr -
ng của nhà nớc ta, Nhà nớc XHCN đợc đặt ở vị trí đầu tiên, vì dân chủ là bản chấtcủa CNXH, là mong muốn, nguyện vọng thiết tha của nhân dân Điều 2 hiến pháp
1992 cũng nêu rõ: “Nhà nớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nớc củadân, do dân và vì dân Tất cả quyền lực nhà nớc thuộc về nhân dân mà nền tảng làliên minh giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức’’
Dân chủ gắn liền với công bằng xã hội phải đợc thực hiện trong thực tế cuộcsống trên tất cả các lĩnh vực chính trị - kinh tế - văn hóa - xã hội thông qua cáchoạt động của nhà nớc do dân cử ra và bằng các hình thức dân chủ trực tiếp [4, tr.19] Hồ Chí Minh đã từng nói: “chế độ ta là chế độ dân chủ, tức là nhân dân là ngờichủ Ngời luôn mong muốn làm sao cho nhân dân biết hởng quyền dân chủ, biếtdùng quyền dân chủ của mình, giám nói, giám làm’’ [13, tr 508] Dân chủ đối với
Hồ Chí Minh luôn đợc xác định rất rõ ràng ở hai khía cạnh: Địa vị pháp lý của nhândân ta đợc Bác chỉ rõ, nớc ta là nớc dân chủ, địa vị cao nhất là nhân dân, vì dân làchủ, Bác còn nói “Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân’’ [12, tr 279-592] Do
đó để hiểu đúng và làm theo ý Bác thì dân chủ phải là “dân là chủ và nhân dân làmchủ’’
1.1.2 Mối quan hệ giữa ba nhân tố Đảng, Nhà n“ ớc, nhân dân trong hệ thống’’
chính trị Việt Nam.
Đảng - Nhà nớc - nhân dân là ba bộ phận cơ bản, ba chủ thể chủ yếu tạo nênchế độ xã hội và hệ thống chính trị ở Việt Nam Mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nớc
và nhân dân luôn đợc Đảng ta quan tâm, xây dựng, phát triển và củng cố
Ngày 21/10/2009, tại Hà Nội, Hội đồng lý luận Trung ơng, ban chủ nhiệmchơng trình nghiên cứu khoa học, lý luận chính trị, cấp nhà nớc phối hợp Học việnChính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo về mối quan hệ giữa
“Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ Dự hội thảo có đồng chí:Nguyễn Văn An, nguyên ủy viên Bộ chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội và nhà
Trang 12khoa học, nhà lý luận, nhà hoạt động thực tiễn Đồng chí Nguyễn Viết Thông, tổng
th ký Hội đồng lý luận Trung ơng, PGS.TS và GS.TS Nguyễn Văn Huyên chủ trì hộithảo Với tinh thần dân chủ, khoa học, trách nhiệm, hội thảo tập trung vào ba nộidung cơ bản mối quan hệ giữa “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làmchủ’’ qua hơn 20 năm đổi mới
Các tham luận tại hội thảo đã đi đến thống nhất, mối quan hệ giữa Đảng lãnh
đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ là một cơ chế vận hành độc đáo của chế độxã hội và thể chế chính trị Việt Nam Đây là một sáng tạo của Đảng ta, phù hợp bảnchất, đặc điểm thể chế chính trị - xã hội của đất nớc; thể hiện bản chất dân chủ và
đáp ứng lý tởng, nguyện vọng, mục đích, yêu cầu, lợi ích của nhân dân ta Cơ chếnày đã phát huy cao độ ý chí và sức mạnh toàn dân tộc đem lại thành tựu trọng đại
và quyết định trong sự nghiệp đấu tranh, giành độc lập thống nhất đất nớc, xâydựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN trong thời gian qua
Cần phải hiểu cho đúng, hiểu một cách biện chứng mối quan hệ giữa ba nhân
tố “Đảng, Nhà nớc, nhân dân’’ trong nguyên lý trên Phải chăng mối quan hệ ở đâyphải là:
Mối quan hệ biện chứng giữa Đảng và Nhà nớc:
Trong thực tế đời sống và trong nhận thức của nhân dân ta thì Đảng mạnh lànhà nớc mạnh Không có Nhà nớc XHCN nếu không có Đảng Cộng sản lãnh đạo;ngợc lại nếu Đảng cầm quyền không mạnh, thì nhà nớc do Đảng lãnh đạo khôngtrong sạch và vững mạnh Nh vậy có thể khẳng định rằng Đảng và Nhà nớc ta cómối quan hệ biện chứng và tác động lẫn nhau Cả hai nhân tố này chính là động lựcthực hành mục tiêu dân chủ
Đảng ta là Đảng cầm quyền, lãnh đạo một cách toàn diện mọi hoạt động củanhà nớc, lãnh đạo việc xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nớc XHCN Hồ ChíMinh đã từng khẳng định: “Đảng có vai trò lãnh đạo nhà nớc và nhà nớc phải đặt d-
ới sự lãnh đạo của Đảng để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng Ng ờikhẳng định, vai trò lãnh đạo của Đảng đối với nhà nớc không phải chỉ đem lại lợiích cho riêng Đảng, cho các đảng viên mà với mục tiêu phục vụ nhân dân ngày
càng tốt hơn’’ [18, tr 115].
Đảng lãnh đạo nhà nớc là một tất yếu khách quan Sự lãnh đạo của Đảng lànhằm phát huy vai trò quản lý của nhà nớc, phát huy vai trò và sức mạnh tổng hợpcủa các thành tố khác trong hệ thống chính trị Đảng lãnh đạo phải đảm bảo pháthuy vai trò chủ động, sáng tạo, sức mạnh và hiệu lực của nhà nớc Tính hiệu lực vàsức mạnh của nhà nớc chính là thể hiện hiệu quả vai trò lãnh đạo của Đảng Nh vậy,
Trang 13không có mâu thuẫn giữa việc nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng với tăng cờnghiệu lực quản lý của nhà nớc.
Đảng lãnh đạo nhà nớc để nhà nớc đi đúng phơng hớng, đờng lối chính trị vàgiải quyết các vấn đề quản lý kinh tế - xã hội đúng với lập trờng chính trị của Đảng,làm cho nhà nớc thực sự là cơ quan đại biểu cho ý chí và quyền lực của nhân dân,làm cho nhân dân thực sự nắm lấy quyền lực xã hội, chứ Đảng không bao biện, làmthay công việc của nhà nớc Cơng lĩnh của Đảng ta đã chỉ rõ: “Đảng không làmthay công việc của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị’’
Sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng đối với nhà nớc đợc thể hiện trên một số nộidung chủ yếu sau:
+ Lãnh đạo nhà nớc thể chế hóa đờng lối của Đảng sao cho quá trình lập pháp, lậpquy, các kế hoạch, chính sách của nhà nớc thể hiện đúng t tởng, quan điểm của
Đảng và bảo đảm thực hiện có kết quả đờng lối, chủ trơng của Đảng
+ Lãnh đạo xây dựng bộ máy nhà nớc và bố trí đội ngũ cán bộ nhà nớc Đảng định
ra các nguyên tắc và phơng hớng chỉ đạo việc tổ chức các bộ máy nhà nớc , góp ýkiến về các đề xuất của nhà nớc Trong công tác cán bộ Đảng đề ra các tiêu chuẩn,chính sách, nhà nớc thể chế hóa thành luật, quy chế Đảng giới thiệu những cán bộchủ chốt có năng lực quản lý có phẩm chất tốt, có uy tín trong quần chúng để giữcác chức vị chủ chốt trong bộ máy nhà nớc
+ Đảng lãnh đạo nhà nớc thông qua các tổ chức Đảng và đảng viên làm việc trongcơ quan nhà nớc, chứ không trực tiếp ra lệnh, chỉ thị cho cơ quan nhà nớc phải thihành một cách cỡng bức Thông qua các tổ chức Đảng và các Đảng viên, Đảng đa ttởng, quan điểm của mình vào hoạt động của bộ máy nhà nớc, đồng thời lắng nghe
ý kiến của các thành viên khác
+ Đảng lãnh đạo nhà nớc thông qua việc kiểm tra, giám sát hoạt động của bộ máynhà nớc
Quan hệ giữa Đảng với nhà nớc , đó là quan hệ giữa bộ phận lãnh đạo và bộphận tiếp nhận sự lãnh đạo Xét ở góc độ cấu trúc đó là quan hệ bình đẳng Để giảiquyết đúng đắn mối quan hệ giữa Đảng với nhà nớc , Đảng cần phải tập trung trí tuệvào việc nghiên cứu và đa ra các định hớng chính xác về phát triển kinh tế, xã hội,giáo dục, văn hóa…)chứ không đảm nhiệm chức năng quản lý xã hội Đảng phảituyệt đối phục tùng pháp luật, chứ không phải đứng trên pháp luật Đảng phải đặt d-
ới sự kiểm tra, giám sát của nhân dân chứ không phải đứng trên nhân dân
Mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân.
Trang 14Trong mối quan hệ này Đảng là lãnh tụ chính trị của quần chúng, Đảng là trítuệ, là lơng tri, Đảng là đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân và của dân tộc.
Đảng không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của giai cấp và dân tộc Mục tiêu lý t ởng của Đảng là giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giảiphóng con ngời
Theo Hồ Chí Minh Đảng vừa là ngời “lãnh đạo’’, vừa là ngời “đầy tớ’’ trungthành của nhân dân Đó là hai mặt gắn bó chặt chẽ với nhau Hồ Chí Minh nhấnmạnh, lãnh đạo chính là đầy tớ, đó là một luận điểm lớn đợc ngời nhắc đi, nhắc lạinhiều lần
Đảng cầm quyền nhng nhân dân là chủ Đảng không có quyền lợi của riêngmình, ngoài quyền lợi của giai cấp, dân tộc Vì vậy Đảng phải thờng xuyên chăm
lo, củng cố mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với dân Đảng không ở ngoài dân, trêndân mà ở trong dân, trong lòng dân Không chỉ có nớc mới lấy dân làm gốc, mà
Đảng cũng phải lấy dân làm gốc Không có Đảng lãnh đạo với đờng lối đúng đắn vàsáng tạo thì dân tộc không có đợc những vinh quang, hiển hách ở thế kỷ này vànhân dân ta không có đợc những thành quả sáng tạo của chính mình, nhân dân sẽkhông có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc Mặt khác có truyền thống anh hùngbất khuất và sức mạnh đoàn kết cộng đồng của dân tộc làm nền tảng, không cónhân dân một lòng ủng hộ đi theo Đảng, chở che, đùm bọc và bảo vệ Đảng thì Đảngkhông thể thực hiện đợc trọng trách thiêng liêng mà dân tộc ký thác
Mối quan hệ giữa Đảng với dân và dân với Đảng là một mối quan hệ biệnchứng Do đó chúng ta luôn tâm niệm một điều rằng, không có phong trào cáchmạng của quần chúng nhân dân thì không có sự ra đời của Đảng Đúng nh đồng chí
Lê Khả Phiêu đã tâm niệm “Công ơn của nhân dân đối với Đảng sâu nặng nh công
ơn sinh thành của cha mẹ, Đảng tồn tại và phát triển đợc là nhờ nhân dân’’ [17].Trong tác phẩm nổi tiếng “Dân vận’’ chủ tịch Hồ Chí Minh khái quát bản chất mốiquan hệ giữa dân và Đảng trong 7 câu rất hàm súc nh sau:
“Bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân Công việc
đổi mới và xây dựng là trách nhiệm của dân Sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc là công việc của dân, chính quyền từ xã đến trung ơng do dân cử ra Đoàn thể từ trung
ơng đến xã do dân tổ chức nên Nói tóm lại quyền hành và lực lợng đều ở nơi dân’’
[11, tr 198].
Nhân dân ta rất yêu Đảng, tin Đảng và biết phân biệt rạch ròi đúng sai, song
Đảng không để cho những kẻ lợi dụng danh nghĩa đảng viên để làm hại uy tín của
Trang 15Đảng, làm giảm sút lòng tin của dân với Đảng Nếu Đảng xa rời quần chúng, quầnchúng không thừa nhận vai trò lãnh đạo của Đảng thì Đảng sẽ mất cơ sở xã hộichính trị và do vậy, vai trò lãnh đạo của Đảng sẽ không còn trên thực tế Đó là mộthiểm họa đối với Đảng với dân tộc.
Mối quan hệ giữa Nhà nớc với nhân dân
Nhà nớc Cộng hòa XHCN Việt Nam là nhà nớc của nhân dân, vì nhân dân,tất cả quyền lực nhà nớc thuộc về nhân dân, nhà nớc bảo đảm và không ngừng pháthuy quyền làm chủ về mọi mặt của nhân dân, nghiêm trị mọi hành động xâm phạmlợi ích của tổ quốc và của nhân dân; xây dựng đất nớc giàu mạnh, thực hiện côngbằng xã hội, mọi ngời có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triểntoàn diện Đây là nhà nớc cùng thống nhất các dân tộc cùng sinh sống trên đất nớcViệt Nam
Nh vậy có thể khẳng định giữa nhà nớc với nhân dân là hai nhân tố khôngthể tách rời Nhà nớc đợc nhân dân trao cho quyền lực và chịu trách nhiệm trớcnhân dân, quản lý mọi mặt của đời sống xã hội Trong nhà nớc mới nhân dân ở vị trítối thợng và quyền của vị trí đó đợc bảo đảm trong thực tế, chứ không chỉ trong lờinói Nhà nớc phải bằng mọi nỗ lực, hình thành đợc các thiết chế dân chủ để thực thiquyền làm chủ của ngời dân Cũng trên ý nghĩa đó, các vị đại diện của dân, do dân
cử ra chỉ là ngời đợc ủy quyền của dân Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Chính phủ là Chínhphủ của nhân dân chỉ có một mục đích là phụng sự cho lợi ích của nhân dân Chínhphủ rất mong đồng bào giúp đỡ, đôn đốc, kiểm soát và phê bình để làm tròn nhiệm
vụ của mình, là ngời đầy tớ trung thành và tận tụy của nhân dân Nh vậy nhà nớccũng là ngời đầy tớ của nhân dân, có nhiệm vụ quản lý mọi mặt của đời sống nhândân Thúc đẩy kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội phát triển, đảm bảo cho ngời dân
đợc phát triển toàn diện Có thể nói rằng quan điểm này của Hồ chí minh là sợi chỉ
đỏ xuyên suốt quá trình xây dựng nhà nớc kiểu mới ở nớc ta Các hiến pháp 1946,
1959, 1980, 1992 đều thể hiện tinh thần đó Hiến pháp 1992 ghi rõ: “Các cơ quannhà nớc, cán bộ, viên chức nhà nớc phải tôn trọng nhân dân , lắng nghe ý kiến vàchịu sự giám sát của nhân dân…)(điều 8, hiến pháp 1992)
Có thể khẳng định rằng nhân dân là ngời tổ chức ra nhà nớc và có nhiệm vụxây dựng và bảo vệ nhà nớc, là lực lợng quyết định sự mạnh yếu, thịnh suy của nhànớc Bởi vì Chính phủ do nhân dân bầu ra, nhân dân lập nên nhà nớc dới hình thứcphổ thông đầu phiếu, dân chủ trực tiếp Cho nên nhân dân có quyền kiểm soát nhànớc, quyền kiểm soát, giám sát và bãi miễn Đại biểu Quốc hội, Đại biểu Hội đồngnhân dân các cấp khi những ngời đợc bầu không hoàn thành nhiệm vụ nhân dân
Trang 16giao phó Nhà nớc là do nhân dân đóng thuế để nhà nớc chi tiêu hoạt động (sản xuất
ra của cải vật chất, cung cấp tiền của cho nhà nớc hoạt động) Do dân ủng hộ, giúp
đỡ (lực lợng thực hiện các chủ trơng kế hoạch của nhà nớc đề ra) Do dân phê bìnhxây dựng (đóng góp của cải, tinh thần, nguồn trí tuệ của nhà nớc là dân) Dân cósáng kiến, nhà nớc phát hiện và hoàn chỉnh những sáng kiến ấy để làm thành luật lệ
và chính sách của mình, góp phần hoàn thiện nhà nớc Vì lẽ đó nhà nớc phải phục
vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, không đặc quyền, đặc lợi, thực sự cầnkiệm, liêm, chính Để là nhà nớc của dân, do dân, vì dân thì nhà nớc đó phải thựchiện những nội dung sau:
+ Về yêu cầu thiết chế tổ chức: Đó là bộ máy lo cho dân, trớc hết là những lợi ích
thiết thân hằng ngày, làm cho dân có ăn, có mặc, có chỗ ở, đợc học hành và pháttriển toàn diện Nhà nớc đó phải là “việc gì lợi cho dân ta phải hết sức làm Việc gì
hại đến dân, ta phải hết sức tránh’’[14, tr 56-57].
+ Về đội ngũ cán bộ nhà nớc: Đó là bộ máy mà đội ngũ cán bộ nhà nớc không phải
là “quan cách mạng’’, đè đầu cỡi cổ dân, thu vén lợi ích riêng, mà là đầy tớ cho nhànớc, công bộc của dân; là công bộc của dân, đồng thời là ngời lãnh đạo của dân;vừa là ngời lãnh đạo vừa là ngời đầy tớ thật trung thành của nhân dân “nếu không
có nhân dân thì Chính phủ không đủ lực lợng Nếu không có Chính phủ thì nhândân không ai dẫn đờng’’, vì lẽ đó giữa Nhà nớc và nhân dân có mối quan hệ khôngthể tách rời
Nh vậy, trong hệ thống chính trị ở nớc ta, Đảng là lực lợng lãnh đạo để đảmbảo quyền lực thuộc về nhân dân, nhân dân lại thực hiện quyền lực của mình chủyếu và trớc hết thông qua bộ máy nhà nớc Sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý củanhà nớc là nhằm thực hiện và bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân Nhân dân coi
sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN, xây dựng Đảng và Nhà nớc trongsạch, vững mạnh là sự nghiệp của mình Mặt khác nhân dân chủ động xây dựngkhối đại đoàn kết toàn dân vững chắc, đấu tranh với những hiện tợng không lànhmạnh; tích cực thực hiện đờng lối của Đảng, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật vàchủ trơng, chính sách của nhà nớc để xây dựng Đảng trong sạch, nhà nớc vữngmạnh
Trong mối quan hệ này Đảng và Nhà nớc đều phục vụ nhân dân, mục đíchhoạt động là nhằm đem lại lợi ích cho nhân dân Cán bộ Đảng hay cán bộ nhà nớc
đều là đầy tớ của nhân dân Nh vậy Đảng và Chính phủ đều có một đối tợng phục
vụ đó là nhân dân Dù trong giai đoạn nào thì Đảng và Nhà nớc đều có một cáichung căn bản đó là phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc Trong phơng thức hoạt
Trang 17động, Đảng và Nhà nớc cũng có nhiều điểm chung, Đảng lấy ý kiến của dân, Chínhphủ cũng lấy ý kiến của dân Bản thân Đảng và Nhà nớc tự thân nó cũng không cóquyền lực, quyền lực chính trị của Đảng cầm quyền và quyền lực của nhà nớc đều
do nhân dân trao cho Và nhân dân chỉ trao cho Đảng cầm quyền và Nhà nớc quyềnthực thi quyền lực, quyền sử dụng quyền lực để lãnh đạo, quản lý đất nớc, cònquyền sở hữu quyền lực vẫn nằm trong tay nhân dân Nh vậy, nhân dân làm chủtrên cơ sở sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nớc và sự lãnh đạo, quản lý đóphải tuân thủ một nguyên lý tối cao là thực thi và tôn trọng “dân là gốc’’, “dân làmchủ’’ Các Nghị quyết của Đảng đã nhiều lần khẳng định: Đảng lãnh đạo nhà nớcnhng phải tôn trọng nhà nớc, tôn trọng pháp luật của nhà nớc Tôn trọng nhà nớctức là tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, đợc biểu hiện chủ yếu thông qua nhànớc
1.2 Sự hình thành nguyên lý Đảng lãnh đạo, Nhà n “ ớc quản lý, nhân dân làm chủ trong hệ thống chính trị ở Việt Nam. ’’
1.2.1 Quá trình hình thành nguyên lý Đảng lãnh đạo, Nhà n“ ớc quản lý, nhân dân làm chủ trong hệ thống chính trị ở Việt Nam.’’
Từ năm 1858, sau khi thực dân Pháp nổ tiếng súng đầu tiên xâm lợc nớc ta,nhân dân Việt Nam đã không ngừng đứng lên chống lại ách đô hộ, bất chấp sự bạcnhợc của triều đình nhà Nguyễn Đầu thế kỷ XX đã xuất hiện những ý tởng về giảiphóng dân tộc, bằng các biện pháp cải lơng mang màu sắc t sản nh: phong trào
Đông Du, Duy Tân, Đông Kinh Nghĩa Thục, Cuộc khởi nghĩa Yên Bái…).Nhng tấtcả nổ lực lớn của nhân dân Việt Nam đều bị đè bẹp
Trớc tình hình đó Nguyễn ái Quốc đã đi tìm đờng cứu nớc, trong hành trình
đó Nguyễn ái Quốc đã sớm phát hiện ra rằng, phong trào yêu nớc Việt Nam muốn
đi đến thắng lợi phải gắn với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế chống kẻthù chung là chủ nghĩa thực dân, phong kiến Bản luận cơng các vấn đề dân tộc vàthuộc địa của Lênin khi đến tay đồng chí Nguyễn ái Quốc đã soi sáng cho Ngời vềcon đờng giải phóng dân tộc Khi tiếp thu đợc những t tởng cách mạng của chủnghĩa Mác-Lênin, Nguyễn ái Quốc đã chủ trơng thành lập ra Đảng Cộng Sản ViệtNam
Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3-2-1930 là một bớc ngoặt vôcùng quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam và từ thời điểm đó lịch sử đãchấm dứt thời kỳ bế tắc, khủng hoảng và thất bại của các phong trào cứu nớc từ lậptrờng Cần Vơng đến lập trờng t sản, tiểu t sản Cách mạng Việt Nam từ đây có C-
ơng lĩnh đúng đắn với việc xác định mục tiêu, chiến lợc, lực lợng và phơng pháp
Trang 18cách mạng rất rõ ràng; có đội tiên phong lãnh đạo mang bản chất cách mạng củagiai cấp công nhân và tiêu biểu cho phong trào giải phóng dân tộc, quyết tâm lãnh
đạo toàn dân giành độc lập hoàn toàn cho dân tộc để “ tiến tới xã hội cộng sản”
Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành một bộ phận của phong trào Cộngsản và công nhân quốc tế, thì Đảng ta đã trở thành Bộ tham mu chinh trị, đội tiênphong giữ vai trò lãnh đạo cách mạng, lãnh đạo nhân dân, lãnh đạo nhà nớc
Từ khi ra đời năm 1930 cho đến nay, Đảng ta trên thực tế đã trở thành lực l ợng độctôn lãnh đạo cách mạng nớc ta Mọi thắng lợi của cách mạng nớc ta, 80 năm qua
đều gắn liền với vai trò lãnh đạo của Đảng Nhân dân ta suy tôn Đảng là ng ời lãnh
đạo của mình Đảng ta ! Đảng của chúng ta ! Bởi nhân dân thấy rõ chỉ có Đảng mới
có khả năng lãnh đạo nhân dân xây dựng cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc
Tuy nhiên, phải từ sau cách mạng tháng Tám năm 1945 trở đi, Đảng ta mới trởthành Đảng cầm quyền, Đảng nắm chính quyền, chấp chính Và chỉ sau khi cuộckháng chiến chống đế quốc Mỹ thắng lợi, đất nớc thống nhất, Đảng mới trở thành
Đảng cầm quyền trên quy mô cả nớc, đa đất nớc đi lên chủ nghĩa xã hội Chủ tịch
Hồ Chí Minh khẳng định “Đảng ta là một Đảng cầm quyền’’
“Đảng cầm quyền’’, “Đảng lãnh đạo’’ đánh giấu sự chuyển biến cách mạngcủa nớc ta và cũng đặt ra vấn đề mới, yêu cầu mới đối với Đảng xét về quy mô, tầmvốc, chiều sâu tính phức tạp của vấn đề “Đảng lãnh đạo’’ đánh dấu sự thay đổi củacách mạng Việt Nam Và từ đó Đảng phải gánh trên vai vận mệnh của dân tộc, củanhân dân, của toàn xã hội Nh vậy có thể khẳng định rằng, ngay từ khi ra đời 1930,
Đảng ta đã giữ vai trò lãnh đạo nhà nớc và xã hội
ở việt nam, tháng 8/1945 nắm vững thời cơ khi phát xít Nhật đầu hàng đồngminh, Đảng ta do Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo đã phát động nhân dân ta vùngdậy làm cách mạng tháng 8 thành công, lập ra Nhà nớc đầu tiên ở Đông Nam Châu
á Từ ngày 2-9-1945, sau khi Hồ Chí Minh thay mặt quốc dân tuyên bố nền độclập, thì lúc đó vai trò của nhà nớc đã đợc khẳng định Nhà nớc dân chủ nhân dân ra
đời lần đầu tiên ở Đông Nam á, đã đánh dấu một bớc ngoặt lịch sử cho nhân dânviệt nam, nhân dân việt nam giờ đây đã có nhà nớc quản lý Nhà nớc mới do Hồchí minh sáng lập và đứng đầu nêu cao khẩu hiệu: Độc lập - tự do - hạnh phúc Đó
là nhà nớc của dân tộc việt nam độc lập, là nhà nớc khẳng định quyền tự do củanhân dân, phụng sự cho hạnh phúc của đồng bào Đó là bản chất mới của nhà nớcdân chủ, mà ngay từ buổi đầu đợc lập nên bằng phổ thông đầu phiếu Dới sự lãnh
đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ chí minh, hiến pháp 1946 và 1959 đợc soạn thảo vàthông qua, đã đặt nền móng vững chắc cho một thiết chế chính trị tiên tiến và dân
Trang 19chủ, cho một kiểu nhà nớc của dân, do dân, vì dân Đặc biệt hiến pháp đã nhấnmạnh đến vai trò của nhà nớc trong đời sống xã hội.
Nh vậy, từ sau cách mạng tháng 8 năm 1945 Hồ chí minh đã dày công xâydựng và điều hành một kiểu nhà nớc mang tinh thần đại đoàn kết toàn dân Đó làmột kiểu nhà nớc “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều là củadân…)chính quyền từ xã đến chính phủ trung ơng do dân cử ra…)nói tóm lại, quyềnhành và lực lợng đều ở nơi dân’’ [11, tr 698]
Tóm lại, nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ ra
đời từ rất sớm Đảng nắm quyền lãnh đạo sau khi Đảng ra đời vào ngày 3-2-1930,nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ đợc xác định sau khi cách mạng tháng 8/1945thành công và lập ra nhà nớc dân chủ nhân dân đầu tiên và một chính quyền non trẻbắt đầu nắm quyền quản lý, nhân dân bắt đầu giành quyền làm chủ Tuy nhiên phải
đến Đại hội lần thứ VI (1986) thì nguyên lý trên mới đợc hợp thành nguyên lýchung “Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, nhà nớc quản lý,’’ (Xin lu ý: tại Đại hội
VI, cụm từ nhân dân làm chủ đợc đặt ở vị trí thứ hai, sau Đảng lãnh đạo; trong cácvăn kiện sau này đã chuyển xuống thứ ba trở thành “Đảng lãnh đạo, nhà nớc quản
lý, nhân dân làm chủ’’)
1.2.2 Những thành tựu của cách mạng Việt Nam trong việc thực hiện nguyên
lý Đảng lãnh đạo, Nhà n“ ớc quản lý, nhân dân làm chủ ’’
Dới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân ta đã đoàn kết một lòng lập nên những
kỳ tích của dân tộc trong thế kỷ XX Nhờ có sự thống nhất cao độ giữa ý Đảng,lòng dân, phép nớc, nên trong điều kiện một nớc nghèo nàn, lạc hậu; chịu sự thốngtrị tàn bạo của thực dân, phong kiến; dù chỉ có gần 5000 Đảng viên, nhng Đảng ta
đã lãnh đạo toàn dân, đoàn kết toàn dân tiền hành một cuộc cách mạng “long trời,
lở đất’’ vào tháng 8 năm 1945
Ngày 19-8-1945 cả dân tộc ta đã vùng dậy giành chính quyền, cách mạngtháng 8 là một cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, xóa bỏ chính quyền nhànớc của chủ nghĩa thực dân và phong kiến, lập nên nhà nớc Việt Nam dân chủ Cộnghòa, là nhà nớc công nông đầu tiên ở Đông Nam á Nhà nớc Việt Nam là nhà nớc
độc lập, dân chủ thật sự của dân, do dân và vì dân Chính vì vậy, thắng lợi của cáchmạng tháng 8 là thành công rực rỡ của việc phát huy quyền lãnh đạo của Đảng vàquyền làm chủ của nhân dân Đó là thắng lợi của đờng lối cách mạng dân tộc dânchủ đúng đắn do Đảng ta vạch ra và lãnh đạo nhân dân cả nớc ta thực hiện
Ngay sau khi nhà nớc dân chủ nhân dân ra đời, Đảng và nhà nớc đã gắn kết chặtchẽ với nhau để lãnh đạo và quản lý đất nớc, nhắm phát huy cao độ quyền làm chủ
Trang 20của nhân dân Khi có chính quyền rồi Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền cùng vớicác tổ chức quần chúng, Đảng sử dụng chính quyền chăm lo cho lợi ích của nhândân, lợi ích toàn xã hội.
Với sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của nhà nớc, dân tộc ta đã tiến hànhcuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lợc trở lại, đã làm nên chiến thắng lịch
sử Điện Biên Phủ Đây là một kỳ tích của chiến tranh cách mạng, là sự cáo chungchủ nghĩa thực dân cũ và đa miền Bắc quá độ lên CNXH Cũng dới sự lãnh đạo của
Đảng và quản lý của nhà nớc, dân tộc ta đã đánh bại chủ nghĩa thực dân mới vàchiến tranh xâm lợc tàn bạo của Đế quốc Mỹ, đã hoàn thành trọn vẹn mục tiêu củacách mạng dân tộc dân chủ, thực hiện thống nhất nớc nhà và đa đất nớc quá độ tớichủ nghĩa xã hội Với thắng lợi này thế giới đã tôn vinh dân tộc ta trong hàng ngũcác dân tộc tiên phong của loài ngời
Cũng dới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nớc cùng với việc pháthuy quyền làm chủ của nhân dân, dân tộc ta đã giành đợc những thành tựu quantrọng trong sự nghiệp xây dựng CNXH, đồng thời vợt qua thời kỳ khủng hoảng, vợtqua những thử thách hiểm nghèo trong bối cảnh chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô
và Đông Âu sụp đổ
Đảng là ngời khởi xớng và lãnh đạo, nhà nớc là ngời trực tiếp quản lý, nhândân là chủ thể thực hiện công cuộc đổi mới ở nớc ta Thắng lợi của sự nghiệp đổimới đất nớc hơn 20 năm qua đã giành đợc nhiều thành tựu to lớn đó là: giành đợcnhiều thành tựu to lớn về kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng, đa đất nớc bớc vàothời kỳ CNH - HĐH đất nớc, thực hiện tốt hơn mục tiêu “dân giàu, nớc mạnh, xãhội công bằng, dân chủ văn minh’’ tiến tới xây dựng thành công CNXH trên đất n-
ớc ta
Trong những năm đổi mới vừa qua, Nhà nớc ta đã trởng thành về nhiều mặt,
đã thể hiện rõ bản chất của một nhà nớc pháp quyền của dân, do dân, vì dân Nổibật nhất là những thành tựu xây dựng hệ thống pháp luật để quản lý đất nớc, về xâydựng nền dân chủ XHCN, nhất là dân chủ ở cơ sở Hoạt động của nhà nớc đã thểhiện đợc t tởng lấy dân làm gốc, biết dựa vào dân, thực hiện việc “dân biết, dân bàn,dân làm, dân kiểm tra’’ Nhà nớc cũng tích cực đấu tranh chống tệ nạn xã hội, xử lýnghiêm minh những vụ việc tiêu cực, tham nhũng Những thành tựu, tiến bộ trên
đây đã tạo nền tảng cho công tác quản lý đất nớc Nhờ vậy đất nớc đợc ổn định vềkinh tế – chính trị - văn hóa - xã hội, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
đợc nâng lên rõ rệt, định hớng xã hội chủ nghĩa cũng đợc giữ vững
Tiểu kết chơng I
Trang 21Nhìn lại những bớc đầu phấn đấu đầy gian khổ, hy sinh đã qua và nhữngthành tựu, thắng lợi vẻ vang đã giành đợc của toàn dân tộc Chúng ta có thể tự hào
về vai trò lịch sử của Đảng ta, ngời lãnh đạo và tổ chức thắng lợi cách mạng việtnam, chúng ta tự hào về vai trò quản lý của nhà nớc trên tất cả các lĩnh vực đã đa
đất nớc việt nam đi lên, ổn định về mọi mặt: kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội
và càng tự hào về quyền làm chủ của nhân dân Chính khát khao làm chủ của nhândân là cội nguồn làm nên mọi thắng lợi của cách mạng
Ch ơng II
Thực hiện nguyên lý “ Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản
lý, nhân dân làm chủ” trong đổi mới hệ thống chính trị
hiện nay ở huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình.
2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội huyện Minh Hóa
và Đông Nam giáp với huyện Bố Trạch; diện tích tự nhiên la 1410 km2 Toàn huyện
có 15 xã, 1 thị trấn Trung tâm huyện lỵ đợc đặt tại thị trấn Quy Đạt, trên trục đờngQuốc lộ 12A, cách thành phố Đồng Hới 120km về phía Tây Bắc
Huyện Minh Hóa có diện tích lớn nhất tỉnh, tuy nhiên diện tích canh tác ít,
địa hình phần lớn là núi cao, độ cao trung bình trên 600m so với mặt n ớc biển,nghiêng dần từ Tây sang Đông Phía Tây Nam bị chia cắt mạnh mẽ bởi khe suốichảy ra từ khối núi đá vôi Kẻ Bàng - Nin Nậm Nô lớn nhất thế giới mà hiện nay đợcUNESCO công nhận là vờn quốc gia, danh lam thắng cảnh thế giới Phần còn lạichủ yếu là đồi núi đất đá
Dân số huyện tính đến ngày 24-12-2010 là 47.217 ngời, trong đó dân sốtrong độ tuổi lao động là gần 21.240 ngời; Minh Hóa là huyện có nhiều dân tộcnhất tỉnh, toàn huyện có năm tộc ngời thiểu số đó là: Sách, Khùa, Mày, Arem, Rụcsống tập trung ở các xã biên giới (Dân Hóa, Trọng Hóa, Thợng Hóa, Hóa Sơn)
Với địa hình nh vậy có thể thấy rõ tài nguyên chủ yếu của Minh Hóa là rừng.Trữ lợng rừng rất lớn, có nhiều loại gỗ quý hiếm, tuy nhiên do phần lớn rừng ở đầu
Trang 22nguồn nên chủ yếu là rừng phòng hộ đợc bảo vệ và phát triển Huyện Minh Hóa vốn
đợc bao bọc bởi các dãy núi đá cổ, với nguồn đá vôi vô tận có thể khai thác đá xâydựng, sản xuất xi măng và các vật liệu xây dựng khác Đất đai ở huyện Minh Hóathuộc hệ đất Feralit và các loại đất khác nhau, thuận lợi cho phát triển cây rừng tựnhiện, cây công nghiệp dài ngày, ngắn ngày, một sô đồng cỏ cùng với rừng đá vôilợi thế để phát triển đàn gia súc trâu, bò, dê…)
Nhìn chung điều kiện tự nhiên và phân bố dân c của huyện không thuận lợicho phát triển kinh tế, xã hội nói chung và giáo dục nói riêng Để gia nhập vàoguồng CNH - HĐH của đất nớc, thiết nghĩ toàn Đảng, toàn dân huyện Minh Hóaphải biết phát huy truyền thống văn hóa và cách mạng vốn có, nỗ lức phấn đấukhông ngừng vơn lên
Trớc mắt phải có kế hoạch phát triển tổng thể, khoanh vùng đất đai, phân bốlại dân c, biết khai thác những tiềm năng, lợi thế sẵn có của mình để phát triển kinh
đắn của các cấp ủy Đảng và chính quyền
Nổi bật trong quá trình phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ đó là sự pháttriển của hệ thống cơ sở hạ tầng: Đờng giao thông, điện lới quốc gia, hệ thống trờnghọc, bệnh viện, hệ thống bu chính viễn thông, truyền thông, truyền hình, mạnginternet…)Cho đến nay nhiều trờng học đã đợc kiên cố hóa Hệ thống truyền hình đã
đợc phủ sóng trên tất cả cá địa bàn 100% tất cả các xã, thị trấn có điện lới và đờng
ô tô về tận trung tâm, hệ thống công trình thủy lợi và đờng giao thông nông thônphát triển Đờng hồ chí minh đã đợc hoàn thiện 8 năm, làm cho hệ thống giaothông của huyện trở nên tốt nhất tỉnh Cửa khẩu biên giới Việt Lào Cha Lo - NaPhàu đã mở thúc đẩy mối quan hệ hợp tác, giao lu kinh tế với Lào, Thái Lan và các
Trang 23nớc trong khu vực Cùng với sự phát triển của cơ sở hạ tầng, trình độ dân trí ngàycàng đợc nâng cao, những thế mạnh, tiềm năng đợc khai thác, sử dụng hợp lý Ch-
ơng trình 135 đã triển khai có hiệu quả, đây chính là những yếu tố góp phần quantrọng làm phát triển kinh tế, giải quyết việc làm và không ngừng cải thiện đời sốngnhân dân Những thành tựu về kinh tế trong ngững năm qua đã có bớc tiến đáng kể.Sản xuất lâm nghiệp đã chuyển hớng sang khôi phục, bảo vệ, khoanh nuôi và tái tạorừng là chủ yếu Hiện nay số lợng rừng trồng tăng lên đáng kể Về sản xuất nôngnghiệp bà con đã có kinh nghiệm thâm canh, đã ứng dụng các kĩ thuật tiến bộ vềgiống có năng suất cao, kĩ thuật nuôi trồng, từng bớc phát triển toàn diện theo hớngsản xuất hàng hóa, góp phần vào việc ổn định an ninh lơng thực, nâng cao đời sốngnhân dân Cơ cấu mùa vụ, cơ cấu cây trồng đợc bố trí ngày càng hợp lý, có chínhsách hỗ trợ giống và đầu t thủy lợi, phân bón, gieo trồng bằng các loại giống mới,nên sản xuất nông nghiệp tiếp tục đạt đợc những kết quả tích cực Diên tích gieotrồng, năng suất, sản lợng đạt kế hoạch đề ra, năm sau cao hơn năm trớc
Giải quyết tốt các vấn đề xã hội bức xúc, nhất là chơng trình xóa đói, giảmnghèo, vấn đề giải quyết việc làm Thực hiện tốt các cơ chế, chính sách để pháttriển và nâng cao chất lợng các hoạt động văn hóa - xã hội - giáo dục - y tế - thể dụcthể thao Thực hiện chính sách đối với ngời có công, chăm sóc bảo vệ thiếu niên nhi
đồng, tổ chức thực hiện tốt việc xã hội hóa các lĩnh vực trên Tỷ lệ đói nghèo giảm
đáng kể
Bên cạnh những kết quả đạt đợc đó, do điểm xuất phát thấp cho nên đến naykinh tế - xã hội huyện Minh Hóa vẫn tụt hậu khá xã so với các huyện khác trongtỉnh, Minh Hóa vẫn còn là một trong 62 huyện nghèo của cả nớc, đến năm 2010 tỷ
lệ hộ nghèo vẫn còn trên 40% Tốc độ phát triển kinh tế thấp, cơ cấu kinh tế chuyểndịch chậm Là một huyện vùng cao, biên giới đất rộng, ngời tha và vẫn còn nhiềuthanh niên thiếu việc làm, thời gian lao động của ngời nông dân còn thấp, cuộcsống của một số bộ phận dân c cha ổn định Trình độ dân trí và chất lợng dân sốcòn quá thấp, vẫn còn nhiều hiện tợng mê tín, dị đoan Nguy cơ rừng bị tàn phá,
đồng thời xuất hiện sự xâm nhập của ma túy và văn hóa phẩm đồi trụy từ bên ngoài.Vấn đề này đang còn là mối lo ngại của huyện không những ở hiện tại mà cả ở tơnglai Trớc tình hình đó Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XVIII đã có định hớng: “tiếptục chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng giảm tỷ lệ nông nghiệp, tăng tỷ lệ côngnghiệp và dịch vụ Nổ lực và phấn đấu vợt qua khó khăn, thử thách tiếp tục đổi mới,
ổn định và đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, tăng cờng ổn định về chínhtrị, giữ vững quốc phòng-an ninh đa huyện Minh Hóa thoát khỏi đói nghèo [20,23]
Trang 242.2 Thực hiện nguyên lý Đảng lãnh đạo, Nhà n “ ớc quản lý, nhân dân làm chủ ở huyện Minh Hóa - Quảng Bình. ’’
2.2.1 Thuận lợi và khó khăn trong quá trình vận dụng nguyện lý Đảng lãnh“
đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ ’’
2.2.1.1 Thuận lợi.
Việc thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làmchủ’’ diễn ra trong bối cảnh hết sức thuận lợi, đó là:
Thực hiện Nghị quyết đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XVIII, trong điều kiện
có nhiều khó khăn, nhất là những khó khăn mang tính đặc thù của một huyện miềnnúi Tuy nhiên, nhờ sự đầu t của nhà nớc thông qua các chơng trình, dự án, sự lãnh
đạo, chỉ đạo đúng đắn của các cấp ủy đảng, sự nổ lực phấn đấu của nhân dân, đờisống kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội của huyện có nhiều chuyển biến tích cực,
bộ mặt nông thôn ngày càng đổi mới
Việc thực hiện nguyên lý còn diễn ra trong bối cảnh thuận lợi: Những thànhtựu đạt đợc và kinh nghiệm quý báu sau hơn 20 năm đổi mới của đất nớc có giá trị
to lớn và ý nghĩa sâu sắc trong đời sống chính trị - xã hội đã góp phần thúc đẩyhuyện ủy, UBND, Hội đồng nhân dân, Mặt trận tổ quốc ra sức hoạt động vì mụctiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh
Chính phủ đã ban hành nghị quyết về chơng trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh
và bền vững, đối với 62 huyện nghèo, trong đó có huyện Minh Hóa Nhà nớc đã hỗtrợ cho huyện nhiều kinh phí và thực hiện chơng trình 135, xây dựng đờng sá, cầucống, cơ sở hạ tầng, hỗ trợ cho nhiều gia đình “xóa mái nhà tranh’’ xây dựng hệthống “nớc sạch’’ trên địa bàn toàn huyện Nhà nớc đã thực hiện nhiều chính sách u
đãi trong giáo dục, đặc biệt là giảm học phí và không đóng học phí ở các cấp họctrên địa bàn toàn huyện, từ đó đã khuyến khích phong trào học tập của con em quêhơng Đặc biệt đối với các đối tợng chính sách nh con thơng binh, bệnh binh, dântộc thiểu số đợc hởng chế độ cử tuyển vào các trờng cao đẳng, đại học mà không
đóng học phí để sau này trở về phục vụ quê hơng Chính vì vậy lức bấy giờ giáo dụctrên địa bàn huyện đã phát triển, tỷ lệ mù chữ giảm dần, tỷ lệ học sinh thi đỗ trongtrung cấp, cao đẳng, đại học tăng lên, trình độ dân trí đợc nâng cao Và đây chính là
điều kiện tiên quyết góp phần quan trọng giúp nhân dân hiểu đúng, hiểu rõ chủ
tr-ơng, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nớc Và tạo điều kiện thuận lợi choviệc thực hiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’
Trong những năn từ 2006 - 2010 Đảng bộ và nhân dân huyện đã tập trung và
sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, nhất là các nguồn từ cơ chế chính sách theo mục
Trang 25tiêu Nghị quyết 30A của chính phủ (12/2008) để phát triển kinh tế - xã hội đahuyện thoát nghèo nhanh bền vững, gắn với việc bảo vệ môi trờng sinh thái; đẩymạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng nông - lâm - công nghiệp - tiểu thủcông nghiệp và dịch vụ; khuyến khích tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế pháttriển; có chính sách hỗ trợ để phát triển các trang trại kinh tế tổng hợp nâng cao đờisống vật chất và tinh thần cho nhân dân.
Đặc biệt huyện Minh Hóa là huyện tiếp giáp biên giới Lào, nơi có cửa khẩuquốc tế Cha Lo phát triển năng động.Với vị trí địa lý nh vậy Đảng và nhân dânhuyện Minh Hóa đã biết khai thác thế mạnh của cửa khẩu để giao lu phát triển kinh
tế, văn hóa đa huyện nhanh chóng hội nhập với quốc tế đồng thời đã tiến hành xuất
- nhập khẩu hàng hóa ngày càng mạnh chủ yếu là “lâm sản, thạch cao, đá quý’’ vớitrữ lợng lớn Góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển năng động Không những thếcòn có một điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện nguyên lý đó là: Nhân dân huyệnMinh Hóa có truyền thống cách mạng, yêu nớc, anh hùng từ bao đời Cùng vớiphẩm chất chăm chỉ, chịu thơng, chị khó trên mảnh đất khắc nghiệt của gió Lào mà
ông cha từng nói “chó ăn đá, gà ăn sỏi’’ để ví cho cái khắc nghiệt của thiên nhiên,cái nghèo khó của cuộc sống Để giờ đây nhân dân trong huyện vơn lên tìm đến cáichữ, tìm đến khoa học công nghệ, tiếp cận với kinh tế tri thức để giúp huyện pháttriển, thoát nghèo Đồng thời nhân dân tin tởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng,quản lý của nhà nớc Và họ đã ý thức đợc quyền “dân chủ’’ của chính mình nên họtham gia rất tích cực vào việc quản lý nhà nớc, tham gia đóng góp ý kiến, kiểm tra,giám sát Đảng và nhà nớc giúp cho bộ máy Đảng và nhà nớc trong huyện hoạt động
có hiệu quả
Từ năm 2006 đến nay, huyện Minh Hóa đã thực hiện rộng khắp, có chiều sâucuộc vận động “học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh’’, gắn vớinhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng; xây dựng sự đoàn kết thống nhất cao trongcấp ủy, chi ủy, Đảng bộ nâng cao năng lực trình độ, phẩm chất của các cán bộ đanglàm việc trong bộ máy hành chính ở địa bàn huyện Từ đó đảm bảo cho các cán bộ,
đảng viên thấm nhuần t tởng đạo đức hồ chí minh, học tập đức tính “cần, kiệm,liêm chính, chí công vô t’’ của hồ chí minh Để xứng đáng là ngời “đầy tớ’’ trungthành cho quê hơng
Trong những năm qua, công tác “dân vận’’ của Đảng đã đạt đợc những hiệuquả nhất định Tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh
đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ Đảng bộ huyện Minh Hóa đã tiếp tụcquán triệt sâu sắc và thực hiện tốt các Nghị quyết về công tác “dân vận’’, đã đổi
Trang 26mới nội dung, phơng thức hoạt động, nắm chắc tình hình các tầng lớp xã hội, để từ
đó tuyên truyền, vận động toàn thể nhân dân đi theo Đảng phục vụ nhà nớc, phụng
sự tổ quốc Tăng cờng mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân, gắn công tác
“dân vận’’ của cấp ủy Đảng với xây dựng và thực hiện quy chế “dân chủ cơ sở’’ tạochuyển biến thực chất, phát huy đầy đủ quyền làm chủ, vai trò giám sát của nhândân đối với các hoạt động của tổ chức Đảng, các cấp chính quyền, cán bộ, đảngviên, công chức Từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện nguyên lý “Đảnglãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’ trên địa bàn toàn huyện, đã tuyêntruyền cho nhân dân hiểu đợc tầm quan trọng của ba nhân tố “Đảng, Nhà nớc, nhândân’’ trong hệ thống chính trị việt nam Đồng thời huyện Minh Hóa đã biết pháthuy sức mạnh đoàn kết toàn dân để phát triển kinh tế - xã hội - chính trị - văn hóa…)
Có thể khẳng định rằng việc vận dụng nguyên lý trên còn diễn ra trong bốicảnh hết sức thuận lợi, đó là:
Lúc bấy giờ đã diễn ra Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XIX nhiệm kỳ
2010-2015, Đại hội lần này là sự kiện chính trị trọng đại, khẳng định ý chí quyết tâm của
Đảng bộ và nhân dân trong huyện tăng cờng đoàn kết, nâng cao ý chí tự lực, tăng ờng, huy động mọi nguồn lực phấn đấu đa Minh Hóa ra khỏi huyện nghèo Khôngnhững thế việc vận dụng nguyên lý còn diễn ra trong bối cảnh, cuộc Đại hội Đạibiểu toàn quốc lần thứ XI đã diễn ra gặt hái nhiều thàng công tốt đẹp Tạo điều kiện
c-định hớng cho việc thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dânlàm chủ’’ trên địa bàn toàn huyện Minh Hóa đi đúng hớng và có hiệu quả cao
có sự đầu t lớn mới có hiệu quả Với nền kinh tế xuất phát điểm thấp cho nên nó
ảnh hởng rất lớn đến chất lợng cuộc sống của nhân dân Nh y tế mặc dù đã đợcquan tâm hơn trớc, đã có bệnh viện huyện, hầu hết các xã đã có trạm y tế song cơ sởvật chất, thiết bị y tế thiếu thốn chất lợng thấp, đội ngũ y bác sĩ vẫn còn thiếu vànăng lực chuyên môn cha cao; giáo dục tuy đã đợc quan tâm song chất lợng vẫn còn
Trang 27thấp, vẫn còn một số ít học sinh không muốn đến trờng vì cha có sự quan tâm củagia đình; việc ứng dụng khoa học kỹ thuật của ngời dân vào trồng trọt, chăn nuôi,phát triển kinh tế vẫn còn hạn chế; đời sống văn hóa, tinh thần vẫn cha đợc đáp ứng
đầy đủ…)chính vì những lý do trên đã ảnh hởng rất lớn tới chất lợng cuộc sống củangời dân, làm cho huyện nhà chậm phát triển Những yếu tố đó sẽ gây khó khăncho việc thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’trên địa bàn huyện Vì việc thực hiện có đạt đợc hiệu quả hay không nó phải dựavào sự hiểu biết, đồng thuận và đợc sự giúp đỡ của ngời dân
Một bộ phận cán bộ, nhân dân còn mang nặng t tởng trong chờ, ỷ lại vào sự
đầu t hỗ trợ của nhà nớc; ý chí làm giàu chính đáng, vơn lên thoát nghèo cha mạnh
Năng lực cụ thể hóa Nghị quyết của Đảng thành chơng trình, kế hoạch củacấp ủy Đảng, các cấp còn hạn chế Trình độ, năng lực của một số cán bộ chủ chốtcác cấp, nhất là cấp cơ sở cha đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đề ra Trong chỉ đạo, điềuhành có mặt còn lúng túng, thiếu quyết liệt, thiếu các giải pháp đồng bộ, tích cựchiệu quả Một số bộ phận cán bộ đảng viên không đủ đức, đủ tài vẫn còn bảo thủ, trìtrệ, quan liêu, cửa quyền, hách dịch nhân dân Tình trạng tham nhũng, tham ô, lãngphí vẫn còn tiềm ẩn trong nội bộ Đảng và các cấp chính quyền Thực trạng đó đã
đánh mất lòng tin của nhân dân vào Đảng, vào nhà nớc Đây là một trong nhữngyếu tố nguy hại nhất, khó khăn nhất ảnh hởng tới việc thực hiện nguyên lý “Đảnglãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’
Công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, Mặt trận còn nhiều khókhăn, bất cập Tình trạng bao biện, làm thay, chồng chéo, buông lỏng trong mọihoạt động vẫn còn tồn tại ảnh hởng rất lớn tới hiệu quả hoạt động của hệ thốngchính trị huyện Việc lựa chọn cán bộ vào giữ các chức vụ chủ chốt vẫn còn nhiềubất cập Có những cán bộ không có phẩm chất đạo đức, không có trình độ vẫn thamgia vào lãnh đạo, quản lý hoạt động của huyện
Việc thống nhất, giữ dìn đoàn kết trong nội bộ Đảng, nhất là nội bộ cấp ủymặc dù đã đợc quan tâm quán triệt song vẫn còn tồn tại tình trạng chia rẽ, bè phái,tranh giành quyền lực trong nội bộ Đảng và các cấp chính quyền, khiến trong thờigian gần đây mặc dù đã hoàn thành Đại hội Đại biểu huyện lần thứ XIX nhiệm kỳ
2010 - 2015, nhng nội bộ Đảng và các cấp chính quyền vẫn cha phân công đầy đủ,
đúng với các vị trí cán bộ chủ chốt Tình trạng này kéo dài dẫn đến mọi hoạt độngcủa huyện bị trì trệ, trong khi đó tỉnh phải gửi cán bộ lên tăng cờng
Công tác giáo dục chính trị, t tởng, chất lợng, hiệu quả một số mặt cha cao.Việc giáo dục truyền thống, đạo đức cách mạng, bồi dỡng lý tởng cộng sản, lý luận
Trang 28cách mạng cho thế hệ trẻ cha đợc quan tâm đúng mức Việc tuyên truyền các chủtrơng, chính sách mới của Đảng cha thật sự đi vào chiều sâu; chuyển biến nhận thức
và hành động trong việc thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gơng
đạo đức Hồ Chí Minh’’ cha đều, việc làm theo cha rõ nét, cha nhân rộng đợc cácnhân tố, mô hình, điển hình tiên tiến Hạn chế này nó gây ra một khó khăn lớntrong việc tuyên truyền về việc thực hiện nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản
lý, nhân dân làm
Công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng đợc tiến hành tích cực nhng chấtlợng, hiệu quả cha cao Một số tổ chức Đảng cha thực hiện nghiêm túc kiểm tra,giám sát theo quan điểm của điều lệ Đảng Một số cuộc kiểm tra, giám sát thời giancòn kéo dài Việc thực hiện kết luận sau các cuộc kiểm tra, giám sát cha nghiêmtúc, thiếu kịp thời Điều đó đã gây khó khăn trong việc lãnh đạo của Đảng, quản lýcủa nhà nớc
Công tác “dân vận’’ của Đảng trong các lĩnh vực còn thiếu chiều sâu, hiệuquả cha cao Công tác xây dựng, phát triển tổ chức Đảng, đoàn thể trong các doanhnghiệp t nhân cha thực hiện đợc Nhận thức của một số cán bộ, đảng viên trong
Đảng và ở các cấp chính quyền về công tác quần chúng vẫn cha cao Chính vì vậykhả năng vận động quần chúng tham gia vào quản lý nhà nớc, tham gia phát triểnkinh tế - xã hội còn yếu kém
Việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình, chathực hiện nghiêm túc Đảng và các cấp chính quyền cha thực sự bảo đảm quyền làmchủ thuộc về nhân dân, nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra’’ vẫncha đợc tuân thủ Chính vì vậy nó gây khó khăn cho việc thực hiện nguyên lý
Nh vậy, tất cả những hạn chế trên, đã gây ra rất nhiều khó khăn cho việc thựchiện có hiệu quả nguyên lý “Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ’’
2.2.3 Những kết quả bớc đầu của việc thực hiện nguyên lý Đảng lãnh đạo,“