Quốc tế cộng sản với sự ra đời và hoạt động bước đầu của đảng cộng sản trung quốc trong những năm 20 của thế kỷ XX

Bên cạnh sự ra đời, lớn mạnh và ngàycàng trởng thành của giai cấp vô sản; Sự truyền bá chủ nghĩa Mác vào phongtrào công nhân; ảnh hởng to lớn của cuộc Cách mạng tháng Muời Nga; v.v...khô

TRờng đại học vinh

Khoa lịch sử -

Nguyễn THị Thanh Hải

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Quốc tế cộng sản với sự ra đời và hoạt động bớc đầu của đảng cộng sản Trung quốc trong những năm 20 của thế kỷ XX

tỏ rằng cách mạng Trung Quốc chuyển từ cách mạng dân chủ cũ (với đỉnhcao là cách mạng Tân Hợi năm 1911) chuyển sang cách mạng dân chủ mới d-

ới sự lãnh đạo của giai cấp vô sản với nòng cốt là Đảng Cộng sản

Đảng Cộng sản Trung Quốc ra đời là sự kết hợp nhuần nhuyễn củanhiều yếu tố chủ quan và khách quan Bên cạnh sự ra đời, lớn mạnh và ngàycàng trởng thành của giai cấp vô sản; Sự truyền bá chủ nghĩa Mác vào phongtrào công nhân; ảnh hởng to lớn của cuộc Cách mạng tháng Muời Nga; v.v không thể không kể tới sự giúp đỡ và cổ vũ to lớn của phong trào Cộng sản vàCông nhân quốc tế với trung tâm là Quốc tế Cộng sản.

Sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản đối với cách mạng Trung Quốckhông chỉ dừng lại ở việc góp phần dẫn đến sự ra đời của Đảng Cộng sảnTrung Quốc mà còn đợc thể hiện rõ trong việc hoạch định đờng lối chiến lợc,sách lợc của Đảng Cộng sản trong những năm đầu hoạt động Sự giúp đỡ củaQuốc tế Cộng sản vừa có tính chất gián tiếp, vừa xảy ra trực tiếp Chiến lợc vàsách lợc của Quốc tế Cộng sản đối với các dân tộc thuộc địa, trong đó cóTrung Quốc chính là cơ sở lý luận để Đảng Cộng sản Trung Quốc vận dụngsáng tạo vào điều kiện lịch sử cụ thể của mình trong những năm đầu mớithành lập

Dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, phong trào cáchmạng ngay từ buổi đầu đã có những biến đổi lớn về chất mà một trong nhữngvấn đề đã đợc đặt ra nay từ đầu là việc kết hợp giải quyết vấn đề giai cấp vàvấn đề dân tộc

Đi sâu tìm hiểu về vai trò của Quốc tế Cộng sản đối với các n ớc thuộc

địa, cụ thể là với cách mạng Trung Quốc; tìm hiểu sự vận dụng sáng tạo của

Đảng Cộng sản Trung Quốc trong bối cảnh lịch sử cụ thể nhất là trong nhữngnăm sau khi Đảng Cộng sản mới ra đời, đó là những vấn đề thực sự có ýnghĩa Một mặt, giúp cho chúng ta nhận thức sâu rộng và đúng đắn về vai tròcủa Quốc tế Cộng sản cũng nh lịch sử cách mạng Trung Quốc nói chung vàlịch sử Trung Quốc nói riêng trong những năm 20 của thế kỷ XX

Mặt khác, việc tìm hiểu những vấn đề trên cũng là một trong nhữngbiện pháp để góp phần tăng cờng tình hữu nghị giữa hai đảng và hai dân tộcViệt - Trung

Chính vì lý do trên, tôi chọn đề tài: "Quốc tế Cộng sản với sự ra đời

và hoạt động bớc đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong những năm

20 của thế kỷ XX" làm đề tài khoá luận tốt nghiệp

2 Lịch sử vấn đề

Liên quan đến nội dung của đề tài đã có nhiều công trình nghiên cứucủa các tác giải Trung Quốc, Việt Nam, Liên Xô trớc đây cũng nh của các tácgiả phơng Tây Vì khả năng ngoại ngữ còn hạn chế, chúng tôi cha có dịp tiếpcận hết các công trình nghiên cứu của các tác giả ngoài nớc Thông qua các

công trình nghiên cứu đã dợc dịch thuật, các công trình nghiên cứu của cáctác giả Việt Nam, cũng nh một số văn kiện của Quốc tế Cộng sản và ĐảngCộng sản Trung Quốc chúng tôi cố gắng giải quyết những vấn đề cơ bản mà

đề tài đặt ra

Về phía các nhà nghiên cứu Trung Quốc, đáng chú ý có các công trìnhnghiên cứu của Hà Cán Chi "Lịch sử cách mạng hiện đại Trung Quốc", tập 1[3]; Đinh Nh Hoà, Ân Tự Di, Trơng Bá Chiêu với "ảnh hởng của Cách mạngtháng Mời đối với cách mạng Trung Quốc" [6]; Hồ Hoa với "Lịch sử cáchmạng dân chủ mới" [5]; Lê Thụ với bài viết "Bàn về sự truyền bá chủ nghĩaxã hội ở Trung Quốc" [22]; v.v Từ các góc độ khác nhau, các công trìnhnghiên cứu cũng nh các bài viết đã đề cập đến sự ra đời của Đảng Cộng sảnTrung Quốc, nội dung các Đại hội và Hội nghị quan trọng của Đảng Cộngsản Trung Quốc kể từ khi ra đời đến năm 1926, sự phát triển của phong tràocách mạng Trung Quốc trong những năm đầu thập kỷ 20 của thế kỉ XX.Trong số các công trình nghiên cứu và các bài viết nói trên đáng chú ý nhất làtác phẩm "Lịch sử cách mạng hiện đại Trung Quốc" tập 1 [3] của tác giả HàCán Chi đã trình bày một cách cụ thể sự phát triển của chủ nghĩa t bản, dẫn

đến sự ra đời của giai cấp công nhân Trung Quốc; sự phát triển mạnh mẽ củaphong trào công nhân Trung Quốc dới ảnh hởng trực tiếp của Cách mạngtháng Mời Nga; sự thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc; Quá trình hợp tácQuốc - Cộng; ngoài ra tác giả bắt đầu tập trung phân tích những mặt tích cựccũng nh hạn chế trong đờng lối hoạt động của Đảng Cộng sản Trung Quốctrong phong trào công nhân; cuộc đấu tranh trong nội bộ Đảng Cộng sản thểhiện thông qua các nghị quyết trong các Đại hội và Hội nghị từ năm 1921 đếnnăm 1923

Trong các công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam đáng chú ý

là công trình nghiên cứu của Nguyễn Huy Quý "Lịch sử cận đại Trung Quốc"[17]; Nguyễn Anh Thái (chủ biên) "Lịch sử Trung Quốc" [19]; Nguyễn Hiến

Lê "Sử Trung Quốc" [7]; v.v Các công trình đó đã cung cấp khá nhiều t liệucho phép có thể nhận thức tơng đối tổng quát về đờng lối và hoạt động của

Đảng Cộng sản Trung Quốc qua các thời kỳ

Đặc biệt, trong các công trình nói trên đáng chú ý nhất là công trìnhnghiên cứu của Nguyễn Huy Quý "Lịch sử cận đại Trung Quốc" [17] Trongcông trình nghiên cứu này, tác giả đã giành hai chơng (chơng 6 và chơng 7,Phần II), để đề cập tới "Quá trình chuyển từ cách mạng dân chủ cũ sang cáchmạng dân chủ mới" và quá trình hợp tác Quốc - Cộng để hoàn thành nhiệm

vụ cách mạng dân tộc dân chủ Là công trình thuộc dạng thông sử, cho nên

tác giả chủ yếu đề cập đến các sự kiện quan trọng đánh dấu tiến trình cáchmạng Trung Quốc trong giai đoạn đầu nh: Tình hình Trung Quốc sau cáchmạng Tân Hợi; Phong trào Ngũ Tứ và Phong trào Văn hoá mới; Sự ra đời vàhoạt động bớc đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng nh diễn tiến của sựhợp tác Quốc - Cộng.

Liên quan đến nội dung đề tài cũng có nhiều công trình nghiên cứu củacác tác giả nguời Nga (Liên Xô trớc đây) đề cập đến nh T.N.Acatôva "Vai tròcủa Quốc tế Cộng sản trong việc đề ra chính sách của Đảng Cộng sản TrungQuốc trong phong trào công nhân" [1]; A.Rephnhicop "V.I.Lênin bàn vềphong trào giải phóng dân tộc và phong trào cộng sản ở Phơng Đông" [26];v.v Hầu hết các công trình đều mang tính chất chuyên sâu

Trong số các công trình nghiên cứu nói trên của các tác giả ngời Nga,

đáng chú ý là công trình của T.N.Acatôva [1] Trong công trình nghiên cứunày, tác giả đã ít nhiều đề cập đến sự giúp đỡ về mặt về mặt lí luận và thựctiễn của Đảng Cộng sản Bônsêvich đối với sự ra đời và hoạt động bớc đầu của

Đảng Cộng sản Trung Quốc, đặc biệt tác giả đã đi sâu vào phân tích vai tròcủa Quôc tế Cộng sản trong việc đề ra chính sách của Đảng Cộng sản TrungQuốc trong phong trào công nhân

Ngoài ra, vấn đề đề tài đặt ra còn đợc đề cập đến trong một số văn kiệncủa Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng nh một số hồi ký của các lãnh tụ ĐảngCộng sản Trung Quốc

Kết quả nghiên cứu của các công trình nêu trên vừa là thuận lợi chochúng tôi trong quá trình thực hiện đề tài, nhng đồng thời cũng là một khókhăn trong việc lựa chọn, tập hợp, xử lý t liệu theo nội dung khoa học mà đềtài đòi hỏi

Từ tình hình nghiên cứu nói trên, chúng tôi chọn đề tài: "Quốc tế

Cộng sản với sự ra đời và hoạt động bớc đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong những năm 20 của thế kỷ XX" làm đề tài khoá luận tốt nghiệp.

3 Phạm vi nghiên cứu

Do hạn chế về nguồn t liệu khi su tầm, lựa chọn, xử lý theo nội dungkhoa học mà đề tài đòi hỏi, cùng với những hạn chế về trình độ của một sinhviên nghành Lịch Sử và sự hạn hẹp về thời gian, cho nên trong thời gian ngắnchúng tôi cha thể nắm bắt hết tất cả các nguồn thông tin Vì vậy, khoá luậnchỉ đề cập đến vai trò của Quốc tế Cộng sản với sự ra đời và hoạt động bớc

đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc

Về mặt thời gian, đề tài chỉ tập trung tìm hiểu những vấn đề đặt ratrong những năm 20 của thế kỷ XX

Về mặt không gian, đề tài chỉ đi sâu phân tích vai trò của Quốc tế Cộngsản đối với cách mạng Trung Quốc (mà cụ thể là đối với sự ra đời và hoạt

đông bớc đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc)

4 Phơng pháp nghiên cứu

Với đặc trng của khoa học lịch sử, để xử lý, hệ thống hoá cũng nh kháiquát hoá các vấn đề liên quan mà đề tài đặt ra, chúng tôi chủ yếu sử dụng haiphơng pháp: Phơng pháp lịch sử và phơng pháp logic, ngoài ra trong quá trình

xử lý t liệu chúng tôi còn sử dụng kết hợp một số phơng pháp khác nh đốichiếu so sánh, thống kê, tổng hợp, khái quát hoá, v.v để hỗ trợ cho các ph-

ơng pháp nêu trên

5 Bố cục khoá luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phần danh mục tài liệu tham khảo, nộidung của khoá luận đợc cấu tạo gồm 3 chơng:

Chơng 1: Quá trình truyền bá t tởng xã hội chủ nghĩa vào Trung Quốc

và sự xác lập xu hớng mới trong phong trào giải phóng dân tộc ở Trung Quốc

Chơng 2: Quốc tế Cộng sản với sự ra đời và hoạt động bớc đầu của

Đảng Cộng sản Trung Quốc (từ năm 1921 đến năm 1923)

Chơng 3: Quốc tế Cộng sản với hoạt động của Đảng Cộng sản Trung

Quốc (từ năm 1924 đến năm 1928)

B Nội dungChơng 1

Quá trình truyền bá t tởng xã hội chủ nghĩa vào Trung Quốc và sự xác lập xu hớng mới trong phong

trào giải phóng dân tộc ở Trung Quốc.

1.1 Quá trình truyền bá t tởng xã hội chủ nghĩa vào Trung Quốc (cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX)

Trong khi tìm hiểu cuộc sống ở các nớc Châu Âu, Châu Mỹ, NhậtBản, nhiều ngời Trung Quốc có học vấn và hiểu biết cảm thấy xót xa cho tìnhhình lạc hậu về kinh tế, văn hoá của nớc mình Sự bạc nhợc của chính phủquân phiệt, thái độ kiêu căng của các nớc đế quốc đã xúc phạm đến lòng tựtrọng của dân tộc họ Cuộc cách mạng Tân Hợi năm 1911 mới chỉ lật đổ đợcchế độ phong kiến mà không giữ đợc nền cộng hoà, đã không đáp ứng đợclòng mong mỏi của ngời dân Trung Quốc Trong bối cảnh nh vậy, những ngờiyêu nớc tiến bộ của Trung Quốc thấy rằng cần phải tìm ra một con đờng khác

để chấn hng đất nớc Năm 1917 khi nhân dân Trung Quốc đang mò mẫm tìmkiếm con đờng đấu tranh thì Cách mạng tháng Mời Nga đã mở ra một kỷnguyên mới cho lịch sử nhân loại Sự ra đời của một nhà nớc do nhân dân làmchủ đã cho nhân dân Trung Quốc một lời giải đáp cho mọi vấn đề mà họ tìmtòi, suy ngẫm Thắng lợi của Cách mạng tháng Mời, lần đầu tiên đã biếnnhững điều trong sách vở trở thành hiện thực sống động, đã thôi thúc nhữngngời dân Trung Quốc tiên tiến hớng tới chủ nghĩa xã hội theo con đờng củachủ nghĩa Mac-Lênin

Thắng lợi của Cách mạng tháng Mời không chỉ cổ vũ lòng tin của nhândân Trung Quốc trong cuộc đấu tranh cách mạng, cũng không chỉ nêu lên tấmgơng cho nhân dân Trung Quốc bằng hành động thực tế để giải phóng cho bảnthân mình, mà Cách mạng tháng Mời còn mở đờng cho nhân dân Trung Quốctiếp nhận chân lý để tự giải phóng mình đó là chủ nghĩa Mac-Lênin

Từ cuối thế kỷ XIX, ngời Trung Quốc đã biết đến chủ nghĩa xã hội,cũng có ngời đã giới thiệu về Mac và một số tác phẩm của ông, song cha gây

đợc sự chú ý Cách mạng tháng Mời thành công đã có sức lôi cuốn mạnh mẽnhững ngời dân Trung Quốc đang phải gánh chịu nỗi khổ của áp bức và lạchậu, tầng lớp trí thức - những ngời đầu tiên đợc tiếp xúc với chủ nghĩa Mac-Lênin, đã tìm thấy đợc một phơng pháp đấu tranh cách mạng mới, đấu tranhdới sự chỉ đạo về lí luận chủ nghĩa Mac-Lênin Chính vì vậy, từ sau Cách

mạng tháng Mời Nga (năm 1917) chủ nghĩa Mac-Lênin đợc truyền bá rộng rãi

và đợc coi là t tởng chỉ đạo cách mạng Trung Quốc

Tiếp xúc sớm nhất với trào lu t tởng xã hội chủ nghĩa ở Châu Âu làKhang Hữu Vi, Lơng Khải Siêu… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t thuộc phái lập hiến trong giai cấp t sản vàTôn Trung Sơn thuộc phái cách mạng dân chủ của giai cấp này

Khang Hữu Vi (1858-1927) là lãnh tụ của phong trào "Duy Tân MậuTuất" và là một trong những nhà t tởng có ảnh hởng nhất ở Trung Quốc vàocuối thế kỷ XIX Năm 1844 ông đã cho ra đời tác phẩm "Đại Đồng Th" ông tựcho đây là cuốn sách tìm hiểu bí mật của thế giới Với "Đại Đồng Th", KhangHữu Vi đã phân chia sự tiến hoá của xã hội loài ngời thành ba thời đại: Thời

đại thứ nhất là "Loạn thế" Đặc điểm của thời đại này là có Đế vơng Quân ởng, có giai cấp giàu sang và nghèo hèn, một chồng nhiều vợ, có các dân tộckhác nhau Thời đại thứ hai là "Thăng bình" (Tiểu khang) Đặc điểm chủ yếucủa giai đoạn này là không có Đế vơng Quân trởng, chuyển sang chế độ bầuTổng thống, tuy còn có giai cấp giàu sang, nghèo hèn nhng quyền lợi chính trịthì bình đẳng, một vợ một chồng, các dân tộc có xu hớng đồng hoá lẫn nhau.Thời đại thứ ba là "Thái bình" (Đại đồng) Đặc điểm chủ yếu của giai đoạnnày là không còn nhà nớc, không có Đế vơng, không có Tổng thống, không cótài sản t hữu, không còn giai cấp giàu sang, nghèo hèn, nam nữ bình đẳng, cácdân tộc đồng hoá lẫn nhau [22;4] Qua những đặc điểm của các thời đại màKhang Hữu Vi đã nêu ra, có thể hiểu cái gọi là "Loạn thế" chính là thời đạiphong kiến, cái gọi là "Thăng bình" (Tiểu khang) chính là thời đại t bản chủnghĩa, còn cái gọi là "Thái bình" (Đại đồng) thì chính là thời đại cộng sản chủnghĩa do Khang Hữu Vi mơ tởng ra "Đại đồng th" của Khang Hữu Vi đợcviết sau khi tiếp xúc với t tởng của chủ nghĩa xã hội không tởng ở Châu Âu.Tuy nhiên, lý tởng của tác giả "Đại đồng th" có khác với chủ nghĩa xã hộikhông tởng là ở chỗ một bên nhằm chống lại chế độ phong kiến, còn một bênnhằm chống lại chế độ t bản chủ nghĩa [22;7] Vì vậy, nh Mao Trạch Đôngnhận xét: "Khang Hữu Vi đã viết "Đại đồng th" nhng ông ta không thể nàotìm ra đợc con đờng để đến Đại đồng" [22;10] Không có con đờng để đi đến

tr-Đại đồng, nên Khang Hữu Vi vẫn chỉ là một con ngời theo chủ nghĩa lập hiến,không thể rơi vào mâu thuẫn mà Lơng Khải Siêu đã chỉ ra là: "Trớc sau đềunói rằng lấy "Tiểu khang" để cứu vớt thời nay, đối với vấn đề chính trị và vấn

đề đạo đức xã hội đều lấy việc duy trì trạng thái cũ làm chí hớng của mình Từsau khi phát hiện ra loại chí hớng mới, tự cho rằng là hoàn thiện, toàn mĩ, nh-

ng không muốn lí tởng đó đợc thực hiện, lấy hết sức ra để chống lại nó, ngăn

cản nó" [22;9] Do đó, xét cho cùng lý tởng của "Đại đồng th" chẳng qua chỉ

là cái mà C.Mac và F.Ăngghen đã nói, là "D âm của quá khứ" và "Sự sợ hãi

đối với tơng lai" ở thời kỳ sau đó, Khang Hữu Vi đã thể hiện sự lo sợ của ông

ta đối với xã hội tơng lai Nếu nh nói vào năm 1884, Khang Hữu Vi còn có thể

đa ra đợc ảo tởng về xã hội "Đại đồng" do ông chịu ảnh hởng của t tởng xã hộichủ nghĩa ở Châu Âu, thì sang giai đoạn sau đó ông ta đã bắt đầu thụt lùi Vìvậy, đến năm 1919 vào đúng lúc phong trào xã hội chủ nghĩa thế giới pháttriển mạnh mẽ dới ảnh hởng của Cách mạng tháng Mời Nga vĩ đại, thì KhangHữu Vi thậm chí lại hạ thấp lý tởng của mình: "Giáp thân thời Quang Tự viết

Đại đồng th để cho 100 năm sau, không ngờ mới đợc 35 năm mà liên minhquốc tế đã hình thành, đích thân thấy đợc việc Đại đồng th đã đợc thực hiện"[22;7]

Ngời học trò xuất sắc và là ngời ủng hộ Khang Hữu Vi tích cực, đồngthời là một trong những nhà lí luận và tuyên truyền chủ yếu của "Phong tràoDuy Tân", Lơng Khải Siêu (1873-1929) là ngời có t tởng chống chủ nghĩa xãhội sớm ở Trung Quốc Năm 1903 ông công bố bài "Chủ nghĩa xã hội ởTrung Quốc", trong đó nói rằng học thuyết C.Mac ở Trung Quốc từ cổ xa đã

có rồi Đến năm 1906 khi tiến hành tranh luận với tờ "Dân báo" cơ quan ngônluận của Đồng minh hội về vấn đề cách mạng Trung Quốc, thì t tởng chốngchủ nghĩa xã hội của ông hoàn toàn lộ rõ Tuy thừa nhận chủ nghĩa xã hội làchủ nghĩa cao thợng, mĩ miều nhất thế giới tơng lai nhng Lơng Khải Siêukhông thừa nhận chủ nghĩa xã hội sẽ trở thành hiện thực Theo ý kiến của L-

ơng Khải Siêu thì "Cuộc cách mạng xã hội trọn vẹn, với trình độ hiện nay củacác nớc Âu - Mĩ, một trăm năm sau cũng không thể thực hiện" [22;8] Từ đó

ông kiên quyết phản đối Đồng minh hội dùng "Quốc hữu ruộng đất", "Bìnhquân địa quyền" để kêu gọi quần chúng làm cách mạng Ông cho rằng, làm

nh vậy sẽ thức tỉnh đông đảo quần chúng lớp dới của xã hội, giai cấp t sảnkhông thể nào xác lập đợc sự thống trị của mình

Cái gọi là "Chủ nghĩa xã hội" mà Tôn Trung Sơn và thiểu số chính luậngia của tờ "Dân báo" đa ra bị Lơng Khải Siêu chống lại, thực chất cũng khôngphải là chủ nghĩa Mac Tôn Trung Sơn, Khang Hữu Vi và Lơng Khải Siêugiống nhau ở chỗ, đều cho rằng ở Trung Quốc từ thời cổ đại đã có t tởng xãhội chủ nghĩa Chỗ khác nhau giữa họ là ở chỗ Lơng Khải Siêu xem chủ nghĩaxã hội là lý tởng không thể thực hiện đợc, còn Tôn Trung Sơn thì cho rằng chủnghĩa xã hội không những có thể thực hiện mà còn coi nó là sự nghiệp củagiai cấp t sản Trong số đầu của tờ "Dân báo", Tôn Trung Sơn viết: "Nhiều chí

sĩ thời gian gần đây đã bàn luận đa ra nhiều học thuyết, đều mong muốnTrung Quốc trở nên hùng mạnh nh các nớc Âu - Mỹ Nhng các nớc Âu - Mỹhùng mạnh mà dân chúng quả thật lại khốn khổ Nớc ta là nớc thực hiện chủnghĩa dân sinh sớm nhất" [22;9] Theo cách giải thích của Tôn Trung Sơn đa

ra trong bài diễn văn đọc tại buổi chiêu đãi chia tay với các hội viên của Đồngminh hội (tổ chức năm 1912) thì cơng lĩnh cách mạng xã hội chủ nghĩa chính

là việc thực hiện chính sách thu thuế ruộng đất, quốc hữu hoá đối với các xínghiệp lớn về đờng sắt, điện, hầm mỏ Cơng lĩnh đó đúng nh V.I.Lênin đã nói,

là cơng lĩnh cách mạng xã hội chủ nghĩa

Chu Chấp Tín - một chính luận gia nổi tiếng thuộc phái Tôn Trung Sơn,trong bài "Tiểu sử của các nhà cách mạng xã hội ở Đức" (Đăng trên số 2 của

tờ "Dân báo") đã giới thiệu những điểm cơ bản về tiểu sử của C.Mac, F

Ăngghen, Latxan và tác phẩm "Tuyên ngôn Đảng Cộng sản" Mặc dù ChuChấp Tín dùng quan điểm của giai cấp t sản để phê bình học thuyết Mac, nhng

ông cũng phải thừa nhận rằng: "Mac xem t bản là do tớc đoạt mà có và những

điều bàn về t sản hiện tại quả thật không có chỗ nào là không chính đáng"[22;11]

"Dân báo" là tờ báo ủng hộ tích cực cuộc cách mạng 1905-1907 Nhngnhững bài viết đề cập đến chủ nghĩa xã hội mà tờ báo này đăng thì những luận

điểm của nó cha vợt qua quan điểm của Tôn Trung Sơn cũng nh Chu ChấpTín Nội dung các bài viết chủ yếu căn cứ vào lập trờng quan điểm của giaicấp t sản để giải thích và sửa đổi một cách tuỳ tiện nguyên tắc của chủ nghĩaxã hội

Cho nên có thể hiểu nguyên nhân căn bản khiến cho trớc Cách mạngtháng Mời chủ nghĩa Mac-Lênin không thể truyền bá rộng rãi ở Trung Quốc

là do "Xã hội Trung Quốc còn thiếu những điều kiện cần thiết và t tởng củachủ nghĩa Mac bị hiểu sai, bị bóp méo bởi cái vòng nhỏ hẹp của các phần tửtri thức t sản và tiểu t sản" [22;17] Tuy nhiên việc chủ nghĩa Mac-Lêninkhông thể truyền bá rộng rãi ở Trung Quốc trớc Cách mạng tháng Mời thì mộtphần trách nhiệm cũng thuộc về những nhà lãnh đạo Quốc tế thứ II Bởi vìnếu lúc bấy giờ khi lãnh đạo phong trào vô sản quốc tế, Quốc tế thứ II chú ý

đến vấn đề dân tộc, thuộc địa thì chủ nghĩa xã hội vẫn có thể đợc truyền bárộng hơn ở Trung Quốc Nhng thực tế Quốc tế thứ II đã không làm nh thế, màQuốc tế thứ II coi vấn đề dân tộc, thuộc địa chỉ là vấn đề dân tộc "Văn minh"

ở Châu Âu, còn vấn đề dân tộc thuộc địa nằm hoàn toàn ngoài con mắt của họ.Ngợc lại, t tởng "Đấu tranh hợp pháp" của Quốc tế thứ II đã đem lại tai hại rất

lớn cho một bộ phận tri thức tiên tiến của Trung Quốc đang ra sức tìm kiếmchân lý cứu nớc thời bấy giờ, làm cho họ bị mất phơng hớng trên con đờngtiếp cận với chủ nghĩa Mac.

Thắng lợi của cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mời Nga thểhiện sức mạnh vĩ đại của chủ nghĩa Mac-Lênin Cách mạng tháng Mời đã mởrộng phạm vi vấn đề dân tộc, thuộc địa, kết hợp cách mạng xã hội chủ nghĩacủa giai cấp vô sản với phong trào giải phóng dân tộc của các nớc thuộc địa vàphụ thuộc làm cho phong trào giải phóng dân tộc trở thành một bộ phận củacách mạng xã hội chủ nghĩa thế giới, từ đó mở ra con đờng hiện thực cho chủnghĩa Mac-Lênin đợc truyền bá sâu rộng vào các nớc thuộc địa lạc hậu

Những phần tử tri thức tiên tiến của Trung Quốc đồng thời với việc hânhoan chào đón Cách mạng tháng Mời đã nhanh chóng tiếp thu chủ nghĩa Mac:

"Tiếng súng của Cách mạng tháng Mời đã đem lại cho chúng ta chủ nghĩaMac-Lênin, đã phá vỡ giấc ngủ im lìm kéo dài hàng trăm năm của nhân dânTrung Quốc Sau Cách mạng tháng Mời, nhân dân Trung Quốc thực sự tiếpthu đợc chủ nghĩa Mac" [22;26]

Thật vậy, từ năm 1918 đến năm 1919 trên các tạp chí do các phần tử trithức tiến bộ lãnh đạo phong trào Văn hoá mới xuất bản và một số tạp chí khác

có liên hệ với họ đã liên tục công bố nhiều bài viết giới thiệu về chủ nghĩaMac Tháng 5 năm 1919, tạp chí "Tân thanh niên" cũng có chuyên mụcnghiên cứu chủ nghĩa Mac Thông qua phong trào Ngũ Tứ, ảnh hởng của Cáchmạng tháng Mời đối với Trung Quốc đợc mở rộng và đi sâu hơn Phong tràoVăn hoá mới cũng có sự biến đổi về chất, bớc sang giai đoạn mới Nếu trớcCách mạng tháng Mời, Phong trào Văn hoá mới tuyên truyền chủ nghĩa dânchủ t sản, thì từ đây nó đã phát triển thành phong trào t tởng tuyên truyền chủnghĩa Mac Bản thân phong trào Ngũ Tứ không có tính chất xã hội chủ nghĩa,nhng sở dĩ nó trở thành điểm mở đầu của phong trào t tởng tuyên truyền chủnghĩa Mac là do hai nhân tố quan trọng tạo ra Thứ nhất, phong trào Ngũ Tứtriệt để vạch trần bản chất xâm lợc của chủ nghĩa đế quốc, xoá tan mọi ảo t-ởng đối với chủ nghĩa đế quốc, kiên quyết đi theo con đờng chống chủ nghĩa

đế quốc Cù Thu Bạch, một chiến sĩ tích cực của phong trào Ngũ Tứ đã viết:

"ý nghĩa của phong trào yêu nớc lúc đó, quyết không thể giải thích theo chủnghĩa Dân tộc Trung Quốc mấy chục năm bị bóc lột cho đến nay mới cảm thụ

đợc mùi vị của thực dân hoá Nỗi khổ đến tận xơng tuỷ do chủ nghĩa đế quốc

áp bức thức tỉnh nổi mơ mộng về chủ nghĩa dân chủ chung chung rỗngtuếch… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t Vấn đề hiện đại của các nớc công nghiệp tiên tiến là chủ nghĩa t bản,

ở thuộc địa là chủ nghĩa đế quốc, vì thế cho nên phong trào học sinh đãchuyển hớng sang chủ nghĩa xã hội" [6;40] Thứ hai, dới ảnh hởng của Cáchmạng tháng Mời, sự giác ngộ của giai cấp công nhân Trung Quốc đợc nângcao nhanh chóng Trong phong trào Ngũ Tứ công nhân đã bớc lên vũ đài cáchmạng với cuộc bãi công chính trị đầu tiên, thể hiện rõ sức mạnh vĩ đại của giaicấp công nhân, do đó đã tạo ra cơ sở xã hội cho chủ nghĩa Mác-Lênin truyềnbá vào Trung Quốc, thúc đẩy những phần tử trí thức tiên tiến kết hợp chủnghĩa Mác với phong trào công nhân.

Chính vì vậy, sau Cách mạng tháng Mời nhất là từ sau phong trào Ngũ

Tứ, phong trào Văn hoá mới dần dần phát triển thành phong trào t tởng mangtính chất quần chúng rộng rãi, chuyên bàn luận về nớc Nga, giới thiệu tìnhhình nớc Nga, nghiên cứu, thảo luận và học tập chủ nghĩa Mác-Lênin Nếu

nh trớc Cách mạng tháng Mời đảm nhiệm việc truyền bá văn hoá mới, t tởngmới chủ yếu là "Tạp chí Tân thanh niên", thì đến giai đoạn này những phần tửtrí thức tiến bộ và đông đảo thanh niên, học sinh đã tổ chức ra nhiều đoàn thểtiến bộ và báo chí ra đời nhiều nh "Măng mọc mùa xuân" Trong thời giankhông đầy nửa năm sau phong trào Ngũ Tứ đã xuất hiện 200 tờ báo và tạp chívới địa bàn phân bố rộng khắp cả nớc Những phần tử trí thức tiên tiến cũng

nh đông đảo thanh niên, học sinh Trung Quốc đều mong muốn tìm ra con ờng phù hợp để cứu nớc, cứu dân, nên hầu nh tất cả muốn nắm lấy những t t-ởng tiên tiến của Châu Âu nhằm phục vụ cho cách mạng Trung Quốc Chínhvì vậy "Văn hoá mới", "Trào lu t tởng mới" xuất hiện sau phong trào Ngũ Tứkhông đơn thuần chỉ một hệ t tởng Đại thể, phong trào Văn hoá mới có ba bộphận: Thứ nhất, đối với văn hoá cũ của chủ nghĩa phong kiến thì nói đến vănhoá mới tức là nói đến chính trị, xã hội và t tởng dân chủ t sản, đó là sự pháthuy của tinh thần "Tân thanh niên" Thứ hai, đối với văn hoá t sản cũ (tức làvăn hoá trong thời kỳ chủ nghĩa t bản đang lên), thì nói đến văn hoá mới lànói đến t tởng của giai cấp t sản trong thời kỳ đế quốc chủ nghĩa Thứ ba, đốivới tất cả văn hoá cũ trong lịch sử nhân loại, thì nói đến văn hoá mới là t tởngchủ nghĩa Mac-Lênin, t tởng của chủ nghĩa xã hội Riêng bản thân chủ nghĩaxã hội đợc đề cập đến thời bấy giờ cũng bao gồm nhiều trào lu khác nhau.Năm 1920 Cù Thu Bạch viết: "Thảo luận về chủ nghĩa xã hội thờng thờng đa

đ-đến cho chúng ta sự hứng thú vô hạn Nhng cuối cùng cũng giống nh t tởngcủa thanh niên trong những năm 40 của thế kỷ XIX, ảnh hởng mơ hồ nh nhìnsơng qua màn che cửa sổ, ý nghĩa của các loại chủ nghĩa xã hội phân tán loạnxạ, rất không rõ ràng Giống nh nớc bị đập ngăn lại lâu ngày khi đợc tháo, tất

cả đều đợc chảy ra nhng chúng bắn tung toé, không xác định đợc phơng hớng"[6;51].

Qua đó ta có thể thấy rằng, chủ nghĩa Mac-Lênin trong trào lu t tởng

"Trăm nhà đua tiếng" thời bấy giờ, trong buổi đầu cũng chỉ đợc coi nh là mộttrong số các dòng phái t tởng Hơn nữa, cha phải là dòng phái chiếm u thế.Nhng chủ nghĩa Mac là lý luận cách mạng duy nhất khoa học, đúng đắn chonên đã đợc những ngời thực sự muốn tìm kiếm chân lý cách mạng tiếp thu và

đã đợc truyền bá nhanh chóng Đồng thời, do ảnh hởng của Cách mạng thángMời ngày càng sâu rộng trong quần chúng nhân dân, nên dần dần thu hút đợcnhiều ngời quan tâm đến nớc Nga, đòi hỏi hiểu biết nhiều hơn về quốc gianày Mà giới thiệu tình hình nớc Nga, học tập kinh nghiệm của cách mạngNga, nghiên cứu chính sách của nớc Nga thì tất yếu phải gắn với chủ nghĩaMac-Lênin Do đó, hiện tợng "Trăm nhà đua tiếng" chẳng bao lâu đã có sựthay đổi Trong các trào lu t tởng xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa Mac-Lênin đãnhanh chóng trở thành trào lu t tởng mạnh mẽ nhất Nhất là thông qua ba cuộcluận chiến gay gắt giữa những ngời theo chủ nghĩa Mac-Lênin với các trào lucải lơng t sản, chủ nghĩa xã hội giả tạo, chủ nghĩa vô chính phủ, chủ nghĩaMac đợc truyền bá rộng rãi ở Trung Quốc và đã chiến thắng hệ t tởng t sản,tạo điều kiện thuận lợi cho sự thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc

Có thể nói rằng, Lý Đại Chiêu là ngời có công lớn nhất trong việctruyền bá chủ nghiã Mác-Lênin vào Trung Quốc, từ năm 1919 trên tạp chí

"Tân Thanh niên" ông đã bố trí "Chuyên mục nghiên cứu chủ nghĩa Mac".Tháng 5 năm 1919 ông công bố bài "Quan điểm Macxít của tôi" Lần đầu tiên

ở Trung Quốc nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mac đợc giới thiệu một cách có

hệ thống Ông đã giới thiệu ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mac là: Chủnghĩa duy vật lịch sử, kinh tế chính trị học và chủ nghĩa xã hội khoa học.Trong đó, ông đã đề cập kỹ lý luận đấu tranh giai cấp của học thuyết Mac.Tiếp đó, ông công bố một loạt bài viết quan trọng khác để giới thiệu chủ nghĩaMac và sơ bộ vận dụng chủ nghĩa Mac để giải thích một số vấn đề trong cáchmạng Trung Quốc, cũng nh lịch sử t tởng Trung Quốc Tháng 3-1920 Lý ĐạiChiêu thành lập "Hội nghiên cứu chủ nghĩa Mac" để tuyên tuyền, phổ biếnrộng rãi học thuyết Mac Lý Đại Chiêu vận dụng quan điểm của chủ nghĩaduy vật lịch sử để lý giải lịch sử phát triển của chủ nghĩa xã hội, loài ngời vàvai trò quần chúng nhân dân trong lịch sử Ông chỉ ra rằng xã hội khôngngừng phát triển theo hớng tiến bộ, còn động lực phát triển của lịch sử thì "Chỉ

có thể đi tìm nó trong chính bản thân nhân dân, chứ quyết không thể là thế lực

gì đó ngoài họ" [22;54] Do đó, "Phơng pháp sản xuất sinh hoạt" của toàn thểnhân dân là mấu chốt của sự phát triển xã hội, "Kinh tế" là "Nhân tố cuốicùng" của mọi sự thay đổi xã hội Cũng trên cơ sở chủ nghĩa duy vật lịch sử,

Lý Đại Chiêu giải thích khoa học, phân tích đúng đắn t tởng văn hoá phongkiến truyền thống của Trung Quốc, chỉ ra rằng t tởng phong kiến Trung Quốc

là sự phản ánh cơ sở kinh tế của xã hội, nó phục vụ cho giai cấp phong kiến

Từ đó, ông chủ trơng phải xây dựng hệ t tởng mới để cải tạo xã hội Nhngmuốn cải tạo xã hội thì trớc hết phải tiến hành đấu tranh giai cấp để lật đổ sựthống trị của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động

Kết quả của quá trình truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin ở trung Quốctrong thời kỳ đầu đã làm chuyển biến cách nhìn của đông đảo tri thức thanhniên đối với sự nghiệp cách mạng Từ sau phong trào Ngũ Tứ, một đội ngũ trithức có t tởng tiến bộ và tinh thần yêu nớc đã chuyển sang khuynh hớng xãhội chủ nghĩa Trần Độc Tú - một trong những ngời tham gia truyền bá chủnghĩa Mac-Lênin vào Trung Quốc cho rằng: Trung Quốc không nên đi theo

"Con đờng sai lầm của Âu - Mỹ" nữa, chỉ thông qua "Đấu tranh giai cấp" và

"Chuyên chính của giai cấp lao động" mới có thể thực hiện đợc một xã hội lýtởng [6;27] Năm 1920 ông thành lập "Hội nghiên cứu chủ nghĩa Mac" tại Th-ợng Hải để tuyên truyền t tởng cách mạng mới, giác ngộ ý thức cho đông đảoquần chúng nhân dân lao động Dới ảnh hởng của chủ nghĩa Mac, đội ngũ trithức tiến bộ có sự thay đổi nhận thức về quan hệ giữa cải tạo chế độ và cải tạo

t tởng, giữa biến động về kinh tế với biến động về chính trị

Trong số những ngời Macxit ở giai đoạn đầu, Mao Trạch Đông là ngờisớm vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mac vào thực tiễn cách mạng Trung Quốc.Vừa tham gia và lãnh đạo các hoạt động cách mạng, hoạt động xã hội, vừa chú

ý nghiên cứu lịch sử Trung Quốc, tiến hành điều tra các vấn đề xã hội củaTrung Quốc, cho nên khi đợc tiếp xúc với chủ nghĩa Mac, Mao Trạch Đông đãnhanh chóng vận dụng nó vào thực tiễn Trung Quốc để chỉ đạo phong tràocách mạng Mao Trạch Đông vừa khai trơng "Văn hoá th xã" để bán sách báotuyên truyền chủ nghĩa Mac, vừa viết nhiều bài đăng trên các báo, tạp chí tiến

bộ Bài "Đại liên hiệp của dân chúng" công bố tháng 7 năm 1919 đã thể hiệnbớc tiến lớn về nhận thức t tởng của ông Ông cho rằng, thắng lợi của Cáchmạng tháng Mời là kết quả của sự "Đại liên hợp" của quần chúng công nông.Cách mạng Đức - áo - Hung cũng là kết quả của sự "Đại liên hợp" Do đó,

ông kêu gọi Trung Quốc liên hợp lại để đấu tranh với giai cấp thống trị Hơnnữa, ông còn chỉ rõ: "Đại liên hợp" của dân chúng phải đợc xây dựng, tổ chức

trên cơ sở lấy công nhân, nông dân làm chủ thể và đội ngũ tri thức cách mạngcần phải thâm nhập vào quần chúng, cùng quần chúng nhân dân kết hợp thànhmột thể thống nhất sau đó phát động, tổ chức đông đảo quần chúng có nh thếcách mạng mới giành thắng lợi Theo tinh thần đó, một bộ phận tri thức có t t-ởng Macxit đã đi vào hoạt động trong phong trào công nhân để hiểu rõ tâm t,nguyện vọng của giai cấp công nhân, một mặt để giác ngộ ý thức giai cấp chogiai cấp công nhân, mặt khác để có thể có điều kiện cải tạo chính mình ở HồNam Mao Trạch Đông đã đi vào làm việc với công nhân, tuyên truyền và giáodục công nhân ở Thợng Hải với sự giúp đỡ của các tri thức có t tởng Macxit,nhiều đoàn thể công nhân đã đợc thành lập ở miền Bắc Lu Thiếu Kỳ, ĐặngTrung Hạ đã giúp đỡ công nhân tổ chức trờng bổ túc giúp họ trong công táccủa "Đoàn ngời công nhân" Thông qua các hoạt động này, chủ nghĩa Macngày càng đợc truyền bá sâu rộng vào phong trào công nhân Trung Quốc.

Cùng với sự tác động mạnh mẽ của mình, Cách mạng tháng Mời đãtruyền bá t tởng của Lênin, đã phá vỡ giấc ngủ im lìm kéo dài hàng trăm nămcủa nhân dân Trung Quốc Để rồi từ sau Cách mạng tháng Mời, nhân dânTrung Quốc tiếp thu đợc chủ nghĩa Mac-Lênin Đặc biệt phong trào Ngũ Tứvới tính chất là một phong trào đấu tranh chính trị đã thể hiện tinh thần đấutranh chống đế quốc, chống phong kiến triệt để của đông đảo nhân dân TrungQuốc, đã tạo điều kiện để truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin, chuẩn bị về t tởng

và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Trung Quốc Sau phong trào Ngũ

Tứ, đặc điểm nổi bật nhất của cuộc vận động văn hoá mới chính là việcnghiên cứu và truyền bá chủ nghĩa xã hội, dần dần trở thành t tởng chỉ đạo vàngày càng mở rộng Một tuần lễ sau cuộc vận động Ngũ Tứ, tờ "Thanh niênmới" đã ra số đặc biệt bàn về chủ nghĩa Mac-Lênin, tập trung đăng 8 bài giớithiệu những điểm chính trong "Tuyên ngôn Đảng Cộng sản"; "Phê phán kinh

tế chính trị học" cũng nh tiểu sử của C.Mac Những năm phong trào Ngũ Tứnổi lên, những tạp chí tiến bộ nh "Bình luận hàng tuần" ở Bắc Kinh, "TơngGiang bình luận " ở Trờng Sa, v.v đều nghiên cứu và tuyên truyền chủ nghĩaMac-Lênin

1.2 Sự xác lập xu hớng mới trong phong trào cách giải phóng dân tộc ở Trung Quốc đầu thế kỷ XX.

Từ cuối thế kỷ XIX, mặc dù ở Trung Quốc đã có nhiều ngời biết đếnchủ nghĩa xã hội, đã giới thiệu về Mác và một số tác phẩm của ông là chủnghĩa cao thợng, mĩ miều nhất của thế giới tơng lai Thế nhng chính nhữngnhà trí thức tiên tiến - những ngời đầu tiên ở Trung Quốc tiếp xúc với t tởng xã

hội chủ nghĩa lại cho rằng chủ nghĩa xã hội chỉ là một sự ảo tởng, nó sẽ khôngthể trở thành hiện thực Đó cũng chính là một trong những lí do giải thích vìsao trớc Cách mạng tháng Mời Nga chủ nghĩa Mac không thể truyền bá sâurộng ở Trung Quốc Nhng đến đầu thế kỷ XX, nhất là từ sau Cách mạng thángMời Nga (năm 1917) đã chứng minh cho nhân loại nói chung và toàn thể nhândân Trung Quốc thấy một chủ nghĩa xã hội hiện thực hữu hình và tiến bộ Nó

đã đánh thức nhân dân Trung Quốc thoát khỏi giấc ngủ mê muội hàng ngànnăm dới chế độ phong kiến với hệ t tởng Nho giáo vô cùng hà khắc, thôi thúcngời dân Trung Quốc tiến bộ tiên theo chủ nghĩa xã hội, theo con đờng củachủ nghĩa Mac-Lênin Đặc biệt từ sau phong trào Ngũ Tứ chủ nghĩa Mac-Lênin đợc truyền bá mạnh mẽ vào Trung Quốc, trở thành một xu hớng mới,một dòng thác cách mạng chủ đạo ở Trung Quốc những năm đầu thế kỷ XX

Cùng với sự thâm nhập ngày càng sâu rộng của chủ nghĩa Mac và sựphát triển của cách mạng Trung Quốc, những ngời Macxit đã nhận thức đợc

sự cần thiết phải có một chính đảng của giai cấp vô sản Vào tháng 9 năm

1920 trong th từ gửi cho nhau giữa Mao Trạch Đông (ở Trung Quốc) với TháiHoà Sâm (ở Pháp) đã đề cập đến vấn đề xây dựng đảng Cả hai ngời đều chủtrơng xây dựng Đảng Cộng sản Trung Quốc theo kiểu Đảng Bônsêvích Cùnglúc đó, Quốc tế Cộng sản cử G.Vôitinxki (tên Trung Quốc là Ngô ĐìnhKhang) đến Trung Quốc để giúp đỡ những phần tử tri thức tiên tiến có t tởngMacxit tiến hành tổ chức Đảng Đến Trung Quốc những ngời đầu tiên màG.Vôitinxki gặp gỡ, tiếp xúc là Lý Đại Chiêu và Trần Độc Tú Nhờ sự giúp đỡcủa Quốc tế Cộng sản, từ tháng 5-1920 nhiều Tiểu tổ Cộng sản đợc thành lập

ở các thành phố: Lý Đại Chiêu tổ chức Tiểu tổ Cộng sản ở Bắc Kinh; Trần

Độc Tú ở Thợng Hải; Mao Trạch Đông và Hà Thúc Hoành ở Hồ Nam; ĐổngTất Vũ và Trần Hàm Thu ở Hồ Bắc; và các Tiểu tổ Cộng sản dần dần xuấthiện ở Tế Nam, Thiên Tân, Hàn Châu, Quảng Châu, v.v… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t Sự ra đời của cácTiểu tổ Cộng sản đã góp phần thúc đẩy sự truyền bá chủ nghĩa Mac vào TrungQuốc mạnh mẽ hơn trớc Nhiều tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mac-Lênin

đã đợc dịch và xuất bản bằng tiếng Trung Quốc nh "Tuyên ngôn Đảng Cộngsản", bộ "T bản", "Nhà nớc và cách mạng", v.v… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t Ngoài ra các sách giới thiệu

lí luận xã hội chủ nghĩa nh "Đấu tranh giai cấp", "Lịch sử xã hội chủ nghĩa",v.v… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t cũng đợc phát hành rộng rãi Ngày 1-5-1920 tạp chí "Tân thanh niên" ra

số đặc biệt kỷ niệm ngày quốc tế lao động, đăng các bài nói về phong tràocông nhân các nớc trên thế giới, vấn đề nữ công nhân ở Trung Quốc và các bài

điều tra về tình hình công nhân các khu vực trong nớc Tháng 11-1920 Tiểu tổCộng sản Thợng Hải đã xuất bản nguyệt san "Đảng Cộng sản", đăng những

bài viết về chủ nghĩa Mac-Lênin, về Quốc tế Cộng sản, về cách mạng Nga,

Đảng Cộng sản Nga và Đảng Cộng sản của các nớc trên thế giới

Đầu thế kỷ XX, xã hội Trung Quốc tồn tại rất nhiều các trào lu t tởngchính trị khác nhau, đặc biệt là trào lu t tởng vô chính phủ từ phơng Tây xâmnhập vào và đợc nấp dới chiêu bài "Cách mạng triệt để nhất", phản đối mọihình thức nhà nớc, kể cả nhà nớc chuyên chính vô sản Vì vậy, chủ nghĩa Macvào Trung Quốc phải chịu sự "cọ xát" gay gắt với các trào lu t tởng chính trịkhác nhau Chính sự "cọ xát" mạnh mẽ ấy, đã góp phần làm cho chủ nghĩaMác đợc truyền bá rộng rãi hơn, sâu sắc hơn vào phong trào công nhân TrungQuốc

Việc truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin vào Trung Quốc đã dẫn đến cáccuộc tranh luận về chủ nghĩa xã hội Các cuộc tranh luận xoay quanh các vấn

đề quan trọng nh: Trung Quốc có nên đi theo con đờng chủ nghĩa xã hội haykhông; chủ nghĩa Mac-Lênin có phù hợp với điều kiện của Trung Quốc haykhông; chế độ chủ nghĩa xã hội có khả năng đa Trung Quốc vào hàng các nớctiên tiến trên thế giới hay không; nếu có thì hình thức nào của chủ nghĩa xãhội là phù hợp nhất với tình hình của Trung Quốc và xây dựng chủ nghĩa xãhội ở Trung Quốc bằng phơng pháp nào v.v… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t Một số ngời cho rằng, việctruyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin vào Trung Quốc là quá sớm và không cầnthiết Thời kì này, diễn ra ba cuộc luận chiến gay gắt giữa những ngời theochủ nghĩa Mac-Lênin với các trào lu cải lơng t sản, chủ nghĩa xã hội giả tạo vàchủ nghĩa vô chính phủ

Thứ nhất là cuộc luận chiến về "Vấn đề và chủ nghĩa" ngời có t tởngchống lại việc truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin kiên quyết nhất là Hồ Thích đạidiện cho cánh hữu t sản Tháng 7-1919 trên tạp chí "Bình luận hàng tuần", HồThích đã viết bài "Hãy nghiên cứu nhiều về vấn đề và ít bàn đến chủ nghĩa"cho rằng: "Tất cả các loại chủ nghĩa đều là những phơng pháp cứu cánh cầncho một lúc, một nơi nào đó" Từ đó ông chống lại đấu tranh giai cấp, phủnhận khả năng vận dụng chủ nghĩa Mac vào Trung Quốc Ông chủ trơng chỉnên hợp tác giai cấp, "Cải lơng nhỏ giọt" không nên cách mạng, không nên đểC.Mac và V.I.Lênin "xỏ mũi dắt đi" Ngay sau đó, tháng 8-1919 cũng trên tạpchí "Bình luận hàng tuần" Lý Đại Chiêu đã có bài trả lời "Lại bàn về vấn đề vàchủ nghĩa", ông đã bác bỏ quan điểm trên của Hồ Thích, nghiêm khắc phêphán những luận điệu xuyên tạc và phản động của Hồ Thích Ông cho rằng:

"Việc nghiên cứu "vấn đề" phải có sự chỉ đạo của "chủ nghĩa" Chủ nghĩa làquan điểm, lý luận và là phơng pháp giải quyết vấn đề Không hiểu lí luận thì

không thể hiểu quy luật phát triển của sự vật Đối với Trung Quốc trớc hết cầnphải có cách giải quyết căn bản" [6;35] Chủ nghĩa nghiên cứu cách giải quyếtvấn đề căn bản của Trung Quốc là chủ nghĩa Mac-Lênin Trong đó ông cũngchỉ rõ: "Sự truyền bá chủ nghĩa Mac là một biến động lớn của văn hoá thếgiới, muốn nghiên cứu vấn đề thì không thể tách rời chủ nghĩa với phơngpháp, vấn đề xã hội phải giải quyết từ căn bản, cải lơng không thể giải quyết

đợc vấn đề" "Phải có một sự giải quyết từ căn bản thì mới có hy vọng giảiquyết từng vấn đề cụ thể Biện pháp giải quyết vấn đề đó là lấy chủ nghĩaMac-Lênin chỉ đạo cách mạng Trung Quốc, là dùng phơng pháp cải biến cơ sởkinh tế của xã hội, thông qua đấu tranh giai cấp lật đổ chế độ cũ" [23;67]

Cuộc luận chiến về "Vấn đề và chủ nghĩa" là cuộc luận chiến đầu tiên

về ý thức hệ t tởng giữa những ngời Macxit và bài Macxit ở Trung Quốc Cuộctranh luận này đánh dấu sự phân hoá thành hai trận chiến đối lập nhau trongmặt trận thống nhất của "Phong trào Văn hoá mới" đợc khởi xớng từ năm

1915 - trận tuyến của những ngời trí thức tiểu t sản cách mạng vợt qua giớihạn dân chủ t sản, tiến lên tiếp thu và truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin và trậntuyến của những tri thức t sản chuyển sang chống lại chủ nghĩa Mac-Lênin vàtruyền bá chủ nghĩa cải lơng, chủ nghĩa thực dụng t sản ở trận tuyến thứ nhất,

Lý Đại Chiêu là ngời đại diện tiêu biểu và xuất sắc nhất, còn ở trận tuyến thứhai Hồ Thích là ngời cầm đầu

Thứ hai là cuộc luận chiến về chủ nghĩa xã hội Một số chính khách nhTrơng Đông Tôn, Lơng Khải Siêu, v.v… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t tự xng là những ngời theo chủ nghĩaxã hội, nhng lại cho rằng ở Trung Quốc không có điều kiện kinh tế và giai cấp

để thành lập chính đảng của giai cấp công nhân để tiến hành cách mạng màchỉ có thể hoạt động một cách hợp pháp, hoà bình chuyển sang chủ nghĩa xãhội Thực chất đó là chủ nghĩa xã hội giả tạo, một trong số các loại hình chủnghĩa cải lơng hiện đại Các học giả có t tởng cách mạng nh Trần Độc Tú, Lý

Đạt, Thái Hoà Sâm, v.v… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t đã phê phán quan điểm trên cho rằng: "Mặc dùTrung Quốc cha có nền công nghiệp phát triển, nhng đích thực đã có một giaicấp công nhân đang lớn dần Trung Quốc cần xây dựng một chính đảng củagiai cấp vô sản, và sự bùng nổ của cách mạng là tất yếu" [22;265]

Thứ ba là cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa vô chính phủ Từ sau phongtrào Ngũ Tứ, chủ nghĩa vô chính phủ - một trào lu t tởng chính trị tiểu t sảntrong phong trào xã hội chủ nghĩa đã du nhập tơng đối phổ biến vào TrungQuốc Từ năm 1920 cuộc đấu tranh của những ngời Macxít Trung Quốcchống chủ nghĩa vô chính phủ diễn ra mạnh mẽ Những ngời theo chủ nghĩa

vô chính phủ nh Hoàng Lăng Sơng, Khu Thanh Bạch, v.v… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t chủ trơng "Cánhân tự do tuyệt đối", phản đối mọi hình thức nhà nớc, cho rằng nhà nớc vôsản cũng nh nhà nớc t sản đều là "Nguồn gốc của mọi tội ác" Những ngờiMacxít nh Trần Độc Tú, Lý Đạt, v.v đã kịch liệt phê phán quan điểm trên.

Họ cho rằng "Tự do chỉ là tơng đối", chống "Cờng quyền t sản" là đúng, là cầnthiết, nhng chống "Cờng quyền vô sản" là sai lầm [6;43]

Nh vậy, dù muốn hay không thì những cuộc luận chiến này cũng đã làmcho những tri thức trẻ càng chú ý nghiên cứu về chủ nghĩa Mac-Lênin hơn Nógiúp họ tìm ra đợc những nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến tìnhtrạng lạc hậu của đất nớc và lực lợng nào đang cản trở Trung Quốc phát triển

Có thể nói, nhờ những cuộc luận chiến này mà chủ nghĩa Mac-Lênin đã vữngchắc đi vào đời sống chính trị t tởng của xã hội Trung Quốc

Trong khi cuộc tranh luận giữa việc đi theo chủ nghĩa xã hội hay chủnghĩa cải lơng đang vẫn diễn ra thì chính quyền Nga Xô Viết ra tuyên bố "Từ

bỏ mọi đặc quyền của Nga sa hoàng có ở Trung Quốc" Tuyên bố này đã tạo

ra động lực thúc đẩy nhiều tri thức tiên tiến đi theo con đờng chủ nghĩa Lênin, làm cho sự truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin vào Trung Quốc trở nênsâu rộng hơn Một số ngời sau này trở thành lãnh tụ của Đảng Cộng sản TrungQuốc nh Trần Độc Tú, Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Đổng Tất Vũ, NgôNgọc Chơng trong thời gian này cũng đã bắt đầu chuyển hớng đi theo con đ-ờng của chủ nghĩa Mac-Lênin Đây cũng là đặc trng cơ bản nhất của phongtrào Văn hoá mới sau cuộc vận động Ngũ Tứ

Mac-Có thể nói, các cuộc luận chiến gay gắt nói trên, một mặt đã khẳng định

sự thắng thế của trào lu t tởng Macxít, mặt khác nó thúc đẩy phong trào côngnhân phát triển lên một bớc mới, tạo điều kiện cho phong trào công nhânTrung Quốc kết hợp với chủ nghĩa Mac-Lênin

Từ sau phong trào Ngũ Tứ, phong trào yêu nớc ở Trung Quốc phát triểnmạnh mẽ và cũng từ đây phong trào đấu tranh của công nhân Trung Quốcchuyển từ tự phát sang tự giác Đối với phong trào công nhân và phong tràoyêu nớc ở Trung Quốc trớc khi Đảng Cộng sản ra đời, thì phong trào Ngũ Tứ

là một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển Cùng với những tác độngcủa Cách mạng tháng Mời Nga và sự thắng thế của chủ nghĩa Mac-Lênin, đây

là lần đầu tiên từ một phong trào yêu nớc, giai cấp công nhân Trung Quốc đãthể hiện sự giác ngộ chính trị và sức mạnh của mình Từ sau Ngũ Tứ, phongtrào công nhân Trung Quốc đã thực sự trở thành một phong trào chính trị vớiquy mô to lớn chống lại bọn đế quốc và tay sai của chúng Phong trào Ngũ Tứ

là sự mở đầu cho giai cấp công nhân Trung Quốc với t cách là một lực lợng

độc lập bớc lên vũ đài chính trị đảm nhận nhiệm vụ cách mạng dân tộc dânchủ của Trung Quốc

Sự trởng thành của giai cấp công nhân, nhất là sự giác ngộ ý thức giaicấp của họ đã tạo điều kiện thuận lợi cho chủ nghĩa Mac-Lênin đi sâu vàoquân chúng Đó là cơ sở quan trọng để những trí thức Mácxít có điều kiện hoànhập vào phong trào công nhân

Năm 1920 cùng với sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản, các Tiểu tổ Cộngsản ở Trung Quốc lần lợt ra đời Bắt đầu từ đây, nhờ sự hoạt động tích cực củacác Tiểu tổ Cộng sản làm cho chủ nghĩa Mac-Lênin hoà quyện vào phong tràocông nhân, tạo điều kiện cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Trung Quốc vàonăm 1921 Sự kiện này đã chứng tỏ sự xác lập xu hớng vô sản trong phongtrào cách mạng Trung Quốc

Chơng 2

Quốc tế Cộng sản với sự ra đời và hoạt động bớc

đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc (từ năm 1921 đến

năm 1923)

2.1 Khái quát quá trình ra đời và hoạt động của Quốc tế Cộng sản.

2.1.1 Khái quát quá trình ra đời của Quốc tế Cộng sản.

Cách mạng tháng Mời Nga năm 1917 đợc chuẩn bị và tiến hành dới sựlãnh đạo của Đảng Bônsêvich đứng đầu là V.I.Lênin Giai cấp công nhân Ngaliên minh với nông dân nghèo, lật đổ giai cấp t sản, thiết lập nền chuyên chínhvô sản dới hình thức Nhà nớc Xô Viết Đây là cuộc cách mạng vô sản thắnglợi đầu tiên, tạo nên bớc ngoặt căn bản trong lịch sử thế giới, nó đánh dấu bớcchuyển biến mạnh mẽ, đa loài ngời từ thế giới t bản chủ nghĩa sang thế giới xãhội chủ nghĩa Nó khác về căn bản so với tất cả các cuộc cách mạng trớc đó,vì các cuộc cách mạng trớc vẫn cha thể xoá bỏ đi tính chất bóc lột mà nó chỉ

là sự thay thế một hình thức bóc lột này bằng một hình thức bóc lột khác, mộtgiai cấp bóc lột này sang một giai cấp bóc lột khác Trái lại, Cách mạng thángMời đã xoá bỏ mọi hình thức bóc lột, thủ tiêu mọi giai cấp bóc lột Cách mạngtháng Mời diễn ra và thắng lợi trong phạm vi nớc Nga nhng nó mang tầm ýnghĩa quốc tế hết sức lớn lao Nó đã lật đổ giai cấp t sản, đế quốc chủ nghĩa,

đa giai cấp vô sản lên nắm chính quyền, làm chủ đất nớc, xây dựng chủ nghĩaxã hội

Thắng lợi của Cách mạng tháng Mời không chỉ đơn thuần là một tấm

g-ơng có sức động viên, cổ vũ, lôi cuốn mạnh mẽ và thực sự tạo nên những điềukiện, mở ra một con đờng hoàn toàn mới cho phong trào cách mạng giảiphóng dân tộc cho các dân tộc thuộc địa ở Châu á, Châu Phi và Châu Mỹ LaTinh Đồng thời nó cũng thúc đẩy sự lớn mạnh nhanh chóng, vững vàng củacác lực lợng cách mạng, sự trởng thành của các giai cấp và các dân tộc bị ápbức Thắng lợi của Cách mạng tháng Mời đã chặt đứt một mắt xích quan trọngtrong sợi dây chuyền đế quốc chủ nghĩa là đế quốc Nga, làm cho chủ nghĩa tbản không còn là hệ thống duy nhất trên thế giới nữa Thắng lợi của Cáchmạng tháng Mời đã làm cho giai cấp t sản các nớc đế quốc run sợ, điên cuồngtìm mọi thủ đoạn nhằm kiềm chế, đẩy lùi và mong hòng tiêu diệt ảnh hởngcủa nó

Thắng lợi đó đã khẳng định sự đúng đắn của đờng lối cách mạng vô sản

mà chủ nghĩa Mac-Lênin đã vạch ra và làm kim chỉ nam cho mọi hành động

Nó đánh dấu sự thắng lợi của chủ nghĩa Mac-Lênin đối với các trào lu t tởngphi Macxít trong phong trào Cộng sản và Công nhân quốc tế, mở đờng chochủ nghĩa Mac thâm nhập sâu hơn vào các dân tộc trên thế giới

Cách mạng tháng Mời đánh phá vào hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa

đế quốc, giải phóng cho một loạt nớc bị chế độ thống trị của Nga hoàng ápbức, bóc lột từ lâu đời, xoá bỏ nhà tù của các dân tộc, chấm dứt sự thù hằn củacác dân tộc, mở ra một thời kỳ mới trong quan hệ dân tộc, quan hệ anh em tincậy lẫn nhau giữa giai cấp công nhân và nông dân Nga với nhân dân các dântộc vốn bị Nga hoàng áp bức dới ngọn cờ của chủ nghĩa quốc tế vô sản do

Đảng Cộng sản lãnh đạo Đây là lần đầu tiên trong lịch sử xã hội loài ngời cácdân tộc từng bị khinh miệt tiến lên địa vị bình đẳng với các dân tộc khác dớichế độ Xô Viết xã hội chủ nghĩa, sự biến đổi của trạng thái chính trị đó đãthực sự cổ vũ các dân tộc bị áp bức trên thế giới đứng lên đấu tranh đòi giảiphóng

Nếu Cách mạng 1905-1907 ở nớc Nga đã thức tỉnh các dân tộc ở Châu

á, thúc đẩy cách mạng dân chủ t sản của các nớc thuộc địa và phụ thuộc ởChâu á, thì Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mời Nga đã tác động vào cácdân tộc thuộc địa và phụ thuộc ở khắp lục địa, hớng họ tới cách mạng vô sản,liên minh với giai cấp vô sản, tập hợp dới ngọn cờ của Đảng Cộng sản thì nhất

định đợc giải phóng hoàn toàn và tiến lên con đờng văn minh, tiến bộ

Một văn kiện quan trọng của chính phủ Xô Viết có tiếng vang rộng lớn

ở các nớc thuộc địa ngay sau Cách mạng tháng Mời là: Tuyên ngôn về quyềnlợi của các dân tộc ở Nga do V.I.Lênin ký ngày 15-11-1917, đề ra nhữngnguyên tắc chỉ đạo các hoạt động của Nhà nớc Xô Viết trong vấn đề dân tộclà:

+) Quyền bình đẳng và tự chủ của các dân tộc ở Nga

+) Quyền của các dân tộc ở Nga tự do định đoạt lấy vận mệnh của mình

kể cả quyền tự tách ra để thành lập quốc gia độc lập

+) Bãi bỏ tất cả mọi đặc quyền dân tộc và mọi hạn chế về quyền lợi dântộc và tôn giáo

+) Quyền tự do phát triển của các dân tộc và của các nhóm chủng tộcsống trên lãnh thổ Nga

Sau Cách mạng tháng Mời Nga thành công, V.I.Lênin đã chỉ thị rằng:Một nhiệm vụ cấp thiết nhất lúc này là phải giúp nớc Nga thoát khỏi cuộcchiến tranh đế quốc Chủ trơng chấm dứt chiến tranh là chặn tay bọn đế quốc

đa các dân tộc thuộc địa ra làm bia đỡ đạn cho chúng, là cứu các dân tộc bị ápbức thoát khỏi thảm hoạ chém giết vì lợi ích ích kỷ của bọn đế quốc Sắc lệnh

về hoà bình do V.I.Lênin thảo ra viết: "Nếu một dân tộc bị cỡng ép sáp nhậpvào địa giới của một nớc nào đó, nếu mặc dầu dân tộc ấy đã biểu thị nguyệnvọng của nó, chẳng kể là nguyện vọng đó đã đợc biểu thị trên báo chí, trongcác đại hội quốc dân, trong những nghị quyết của Đảng hay bằng những cuộcbạo động và những cuộc khởi nghĩa chống ách áp bức dân tộc mà ngời ta vẫnkhông để cho dân tộc ấy có quyền định đoạt bằng đầu phiếu tự do, không hề

bị cỡng bức chút nào, vấn đề các hình thức chính trị của sự sinh tồn quốc giacủa họ, sau khi quân đội của dân tộc xâm lăng hay nói chung của một dân tộchùng mạnh hơn đã hoàn toàn rút lui thì việc sáp nhập dân tộc ấy vào nớc nói

đó là một cuộc thôn tính nghĩa là một cuộc xâm chiếm và hành vi bạo lực"[21;54]

Chiến tranh làm cho Quốc tế thứ II dần dần phân hoá và đi đến phá sản

Đặc biệt, từ sau khi F.Ănghen qua đời (tháng 8-1895) kể từ Đại hội lần thứ IV(họp tháng 8-1896 ở Luân Đôn), cơ quan lãnh đạo của Quốc tế thứ II dần dầnrơi vào tay các phần tử cơ hội chủ nghĩa đứng đầu là E.Becxtainơ Họ phủnhận chuyên chính vô sản, liên minh công nông và t tởng về chuyển cáchmạng dân chủ t sản lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, tuyên truyền thuyết "Hoàbình giai cấp", v.v Trong chiến tranh thế giới thứ nhất, đối lập với những ng -

ời Bônsêvich giữ lập trờng chống chiến tranh đế quốc chủ nghĩa, các phần tửcơ hội chủ nghĩa trong Quốc tế thứ II đã công khai đứng về phía giai cấp t sảnnớc họ ủng hộ cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa Cũng vì thế, khi chiếntranh thế giới thứ nhất bùng nổ, Quốc tế thứ II dới sự thao túng của các phần

tử cơ hội chủ nghĩa đã không còn đủ uy tín và khả năng lãnh đạo phong tràocông nhân quốc tế nữa và bắt đầu bị phân hoá, tan rã

Sự tan rã của Quốc tế thứ II, sự phản bội sự nghiệp giải phóng giai cấpcủa đa số các lãnh tụ Quốc tế II sau khi F.Ăngghen qua đời cùng với sự pháttriển của phong trào xã hội chủ nghĩa đã đặt ra cho những ngời Macxít tiêntiến nhất nhiệm vụ cấp bách thành lập một tổ chức quốc tế mới của giai cấp vôsản để lãnh đạo phong trào công nhân và xã hội chủ nghĩa tiên tiến lên làmtròn sứ mệnh lịch sử Sứ mạng lịch sử đó đợc đặt lên vai V.I.Lênin và ĐảngBônsêvich Nga

Một điều đặc biệt là ngay từ năm 1914 V.I.Lênin đã nhận thức rõ sự cầnthiết phải thành lập một tổ chức quốc tế mới.

Tháng 4-1917 V.I.Lênin viết: "Chính là chúng ta, chính là lúc nàykhông đợc chậm trễ phải thành lập một quốc tế mới, cách mạng là của giai cấpvô sản" [18;64] và Đảng Bônsêvich đã trở thành trung tâm đoàn kết các nhómcách mạng quốc tế trong các nớc anh em Trong những năm đó chỉ có ĐảngBônsêvích có cơng lĩnh rõ ràng về các vấn đề chiến tranh, hoàn bình, nhà nớc

và cách mạng, trở thành cơ sở lý luận cho sự liên minh quốc tế cách mạng củacông nhân

Nh vậy, ta biết đợc bản tuyên ngôn: Chiến tranh và đảng công nhân dânchủ xã hội Nga của Trung ơng Đảng Bônsêvich công bố tháng 11-1914 ởBecnơ; Rồi đến việc xuất hiện của phái tả Dimmecvan năm 1915 đã "Lêntiếng chống chiến tranh đế quốc, đòi hoà bình, giành chủ nghĩa xã hội"[20;149] Cùng với cuộc đấu tranh để duy trì và phát triển những nhân tố đóchống lại phái Longhe ở Pháp, Causky ở Đức, Mac-tôp và Tơrôtski ở Nga; đặcbiệt là sự thắng lợi của Cách mạng tháng Mời và sự phát triển của cao tràocách mạng trong nhiều nớc sau chiến tranh đã tạo ra những tiền đề chuẩn bịcho sự ra đời của một quốc tế mới - Quốc tế Cộng sản

Những ảnh hởng của Cách mạng tháng Mời, sự vững mạnh của Nhà nớcXô Viết đã đập tan các cuộc bao vây, tiến công của bè lũ đế quốc; những mâuthuẫn gay gắt trong phong trào công nhân và các đảng dân chủ xã hội, sự hìnhthành và phát triển của các nhóm phái tả, thành lập các đảng theo đờng lối củaV.I.Lênin ở Hunggari, áo, Đức, Hy Lạp, Ba Lan, Phần Lan, Thuỵ Điển cũng

là những tiền đề trực tiếp cho sự ra đời của Quốc tế Cộng sản V.I.Lênin đãnói: "Quốc tế thứ III đã thực sự ra đời năm 1918, lúc mà những năm đấu tranhlâu dài chống chủ nghĩa cơ hội và chủ nghĩa xã hội Sô-vanh, nhất là trong thời

kỳ chiến tranh, đã dẫn tới thành lập Đảng Cộng sản ở nhiều nớc" [21;56].Quốc tế Cộng sản thành lập đánh dấu một bớc phát triển mới về chất củaphong trào Cộng sản và Công nhân quốc tế, là bộ tham mu cao nhất củanhững ngời vô sản các nớc và các dân tộc bị áp bức, dẫn đờng cho họ trongcuộc đấu tranh xoá bỏ chế độ t bản chủ nghĩa, giải phóng giai cấp công nhân,nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức, xây dựng chủ nghĩa xã hội thắnglợi, tiến lên chủ nghĩa cộng sản, là bớc "Mở đầu cho chủ nghĩa cộng sản thắngthế trên phạm vi quốc tế" [21;56]

Cuộc hội nghị thành lập đợc triệu tập do sáng kiến của những ngờiBônsêvich Nga đứng đầu là V.I.Lênin Hội nghị bao gồm cục đối ngoại Đảng

Cộng sản công nhân Ba Lan, các đại biểu Đảng Cộng sản công nhânHunggari, áo, Đức, cục Nga của uỷ ban Trung ơng Đảng Cộng sản Let-to-ni,

uỷ ban Trung ơng Đảng Cộng sản Phần Lan, Ban chấp hành liên đoàn dân chủxã hội, cách mạng Ban Căng và đại biểu liên đoàn tuyên truyền chủ nghĩa xãhội Mỹ họp từ ngày 2 đến ngày 6 tháng 3 năm 1919 quyết định thành lậpQuốc tế Cộng sản

Quốc tế Cộng sản là tổ chức cách mạng của giai cấp vô sản từ năm

1919 đến 1943 Tổ chức đó đã đợc hình thành bởi sự liên hiệp của những

Đảng Cộng sản các nớc Nó tự đặt mục đích là tranh thủ đa số trong giai cấpcông nhân và quảng đại quần chúng lao động cho chủ nghĩa cộng sản dẫn dắt

họ đấu tranh để thực hiện chuyên chính vô sản tiêu diệt chế độ nô lệ t bản chủnghĩa và sự áp bức đế quốc chủ nghĩa, để thay thế chế độ ấy bằng chế độ xãhội chủ nghĩa, để thủ tiêu tình trạng ngời bóc lột ngời

Quốc tế Cộng sản là ngời thừa kế duy nhất và là ngời tiếp tục sự nghiệpcủa Quốc tế thứ I tức là tổ chức đã đặt ra những nền tảng t tởng cho cuộcchiến đấu vì chủ nghĩa xã hội của giai cấp vô sản quốc tế Quốc tế Cộng sản

đã ra đời và phát triển trong một cuộc đấu tranh gay go và quyết liệt chốngchủ nghĩa xã hội dân chủ, chống sự lãnh đạo phản động của Quốc tế thứ II,chống bọn vô chính phủ, công đoàn chủ nghĩa và các bè phái cùng xu hớngkhác đối địch với chủ nghĩa Mac

Quốc tế Cộng sản đã ra đời và phát triển trên nguyên tắc của chủ nghĩaMác- Lênin, nó đã không ngừng truyền bá chủ nghĩa Mác vào trong giai cấpcông nhân và tất cả những ngời lao động, bằng cách đấu tranh chống bọn cơhội chủ nghĩa đã xuyên tạc chủ nghĩa Mác và cũng chống cả chủ nghĩa giáo

điều lẫn sự lặp lại các công thức một cách máy móc Do đó Quốc tế Cộng sản

đã đem lại cho phong trào công nhân một vũ khí t tởng mạnh mẽ đó là chủnghĩa xã hội khoa học

Quốc tế Cộng sản đã tự củng cố về mặt t tởng, đã củng cố tổ chức củamình và tổ chức của tất cả các Đảng Cộng sản trong một cuộc chiến đấu khốcliệt chống các khuynh hớng phản chủ nghĩa Lênin, chống các nhóm và bè pháichống lại đảng trong hàng ngũ của phong trào cộng sản, bằng cách thanh trừtất cả các loại tay sai của giai cấp t sản (bọn Tơ-rốt-ski, Bu-kha-rin) Quốc tếCộng sản đã tự tổ chức trên các nguyên tắc của chế độ tập trung dân chủ Từngày thành lập cho đến khi giải tán, Quốc tế thứ III đã họp bảy lần Đại hội và

đều diễn ra tại Matxcơva; Đảng Cộng sản Bônsêvich Nga là chi bộ mạnh nhất,chi bộ lãnh đạo của quốc tế

Vấn đề thành lập Quốc tế Cộng sản không phải mãi đến năm 1919 mới

đợc đặt ra mà thực chất ngay từ những ngày đầu của cuộc chiến tranh thế giớithứ nhất, V.I.Lênin đã chủ trơng tập hợp các lực lợng lại để thành lập Quốc tếCộng sản

Tháng 11 năm 1914 trong bản tuyên bố phản đối chiến tranh, Ban chấphành Trung ơng Đảng xã hội - dân chủ Bônsêvích Nga đã đặt vấn đề thành lậpmột Quốc tế thứ III không có bọn cơ hội chủ nghĩa, để thay thế cho Quốc tếthứ II sau khi quốc tế này bị phá sản một cách nhục nhã Tại hội nghị nhữngngời xã hội quốc tế chủ nghĩa ở Dimmecvan (tháng 9-1915) V.I.Lênin cùngvới thiểu số cách mạng tại hội nghị đó đã thành lập một nhóm phái tả gọi là

"Phái tả Dimmecvan" Trong "Phái tả Dimmecvan" ấy, đảng của những ngờiBônsêvích do Lênin lãnh đạo, là đảng duy nhất bảo vệ lập trờng đấu tranh triệt

để và kiên quyết chống chiến tranh đế quốc chủ nghĩa Năm 1916 tại hội nghịlần thứ II của những ngời quốc tế chủ nghĩa họp ở Ki- en-tan, ngời ta đã thựchiện đợc một bớc mới là liên hợp đợc tất cả các thành phần quốc tế chủ nghĩa

mà lúc đó đã họp thành những nhóm riêng lẽ trong hầu hết tất cả các nớc Tuyrằng hội nghị Ki-en-tan đã không chấp nhận các lập trờng chính trị cơ bản củanhững ngời Bônsêvích (nh là: biến chiến tranh đế quốc thành nội chiến cáchmạng; làm cho các chính phủ đế quốc chủ nghĩa của các nớc bị thất bại vềquân sự; tổ chức ra Quốc tế Cộng sản), nhng không phải vì thế mà hội nghị ấy

đã không giúp cho những phần tử quốc tế chủ nghĩa tách ra để sau đó thànhlập Quốc tế Cộng sản

Sự thắng lợi của Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mời (năm 1917) vĩ

đại đã đặt phong trào công nhân và phong trào phản đế trên thế giới vào mộthoàn cảnh hoàn toàn mới mẽ và vào những điều kiện phát triển mới Thắng lợi

đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử của nhân loại Giai cấp công nhânNga dới sự lãnh đạo của Đảng Bônsêvích, đứng đầu là Lênin lần đầu tiêntrong lịch sử đã phá bỏ gông cùm của bọn áp bức và thiết lập chính quyền củamình, thiết lập đợc nền chuyên chính vô sản và do đó đã đa phong trào côngnhân quốc tế lên một trình độ mới mà trớc đó cha bao giờ đạt đợc Thắng lợicủa cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mời còn đánh dấu sự thắng lợicủa chủ nghĩa Mac đối với chủ nghĩa cải lơng, sự thắng lợi của Quốc tế Cộngsản đối với Quốc tế thứ II, sự thắng lợi của chủ nghĩa Lênin đối với chủ nghĩaxã hội dân chủ Dới ảnh hởng của cách mạng xã hội chủ nghĩa, làn sóng cáchmạng đã dâng lên trên toàn thế giới

2.1.2 Khái quát quá trình hoạt động của Quốc tế Cộng sản

Đại hội lần thứ I của Quốc tế Cộng sản còn gọi là Đại hội thành lậpQuốc tế Cộng sản đợc khai mạc ở Matxcơva diễn ra từ ngày 2 đến 6-3-1919.Tham dự Đại hội có đại biểu của 19 đảng và nhóm, có quan sát viên của 15 n-

ớc Mặc dầu bị cản trở, đông đảo các đảng phơng Tây đều có đại biểu tham

dự, nhất là đại diện của nớc cộng hoà Xô Viết, Đức, áo, Hunggari, Ba Lan,Phần Lan, Pháp, Bungari, Hợp chủng quốc châu Mỹ Đặc biệt, lần đầu tiên có

đại biểu của các đảng phơng Đông nh Trung Quốc, Triều Tiên Sự có mặt củacác đại biểu các nớc phơng Đông tuy không nhiều nhng đã chứng tỏ Quốc tếthứ III chẳng những là tổ chức của giai cấp công nhân các nớc t bản chủ nghĩa

mà còn là tổ chức của quần chúng công nhân và nhân dân lao động các nớcthuộc địa và phụ thuộc

Đại hội diễn ra dới sự chủ trì của V.I.Lênin Vấn đề tổ chức Quốc tế thứIII đợc thảo luận trớc tiên V.I.Lênin kiên trì đòi hỏi phải thành lập ngay Quốc

tế Cộng sản Tất cả các đại biểu đều tán thành việc thành lập Quốc tế mới, trừcác đại biểu Đảng Cộng sản Đức Ngày 4-3-1919 Đại hội tự tuyên bố là Đạihội lần thứ nhất của Quốc tế Cộng sản - Quốc tế thứ III

Đại hội đã thảo luận và thông qua cơng lĩnh của Quốc tế Cộng sản đợcxây dựng theo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mac-Lênin do Lênintrình bày Mở đầu cơng lĩnh vạch rõ thời đại mới đã bắt đầu: "Thời đại mớinảy sinh, thời đại tan rã của chủ nghĩa t bản, của sự suy sụp bên trong của nó,thời đại cách mạng của giai cấp vô sản" [18;66]

Cơng lĩnh cũng đã vạch ra đờng lối cách mạng triệt để khoa học củaphong trào cách mạng là lật đổ chính quyền t sản, giành chính quyền vô sản,thiết lập chuyên chính vô sản với sự giúp đỡ của nớc Nga Xô Viết, tớc đoạt tàisản của giai cấp t sản, xã hội hoá sản xuất và chuyển sang xã hội cộng sảnkhông giai cấp

Đại hội đã ra "Tuyên ngôn gửi những ngời vô sản toàn thế giới", kêugọi giai cấp vô sản quốc tế đấu tranh quyết liệt để thực hiện chuyên chính vôsản Tuyên ngôn nhấn mạnh: "Nếu nh Quốc tế thứ nhất nhìn thấy trớc sự pháttriển của tơng lai và phác ra đờng đi của nó, nếu nh Quốc tế thứ II đã tập hợp

và tổ chức hàng triệu ngời vô sản lại thì Quốc tế thứ III là Quốc tế hành độngquần chúng công khai, là quốc tế thực hiện cách mạng, là quốc tế của việclàm" [18;67]

Đặc biệt, Đại hội đã nghe báo cáo "Luận cơng và báo cáo về chế độ dânchủ và chuyên chính vô sản" của V.I.Lênin là báo cáo cực kì quan trọng trong

chơng trình nghị sự của Đại hội V.I.Lênin đã nhấn mạnh sự cần thiết củachuyên chính vô sản nhằm đè bẹp sự phản kháng của giai cấp bị lật đổ và xâydựng xã hội mới, xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa.

Bản luận cơng đó đợc Đại hội nhất trí về nhiệm vụ lịch sử của Quốc tếCộng sản; đấu tranh để thực hiện chuyên chính vô sản Những vấn đề lý luận

ấy đã trở thành cơng lĩnh của Quốc tế Cộng sản và nó đối lập với cơng lĩnhcủa Quốc tế thứ II; (Lấy khẩu hiệu của chế độ dân chủ - t sản làm cái bìnhphong cho thế lực t sản phản cách mạng làm công cụ cho tất cả những kẻ thùcủa chính quyền Xô Viết)

Để lãnh đạo hoạt động của Quốc tế Cộng sản, Đại hội đã bầu ra Banchấp hành Trung ơng của Quốc tế Cộng sản với sự tham gia của đại biểu một

số Đảng Cộng sản

Tháng 4-1919 trong bài "Quốc tế thứ III và địa vị của nó trong lịch sử"V.I.Lênin đã viết về vấn đề thành lập Quốc tế thứ III nh sau: "ý nghĩa lịch sửcủa Quốc tế Cộng sản đối với toàn thế giới là đã bắt đầu đem thực hiện cái vĩ

đại nhất của Mác, khẩu hiệu tóm tắt cả một thế kỷ tiến bộ của chủ nghĩa xãhội và của phong trào công nhân tức là khẩu hiệu quy định bởi khái niệm:Chuyên chính vô sản" [18;68]

Sau Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế Cộng sản cuộc khủng hoảng cáchmạng càng tiếp diễn gay gắt trong nhiều nớc Châu Âu, việc đấu tranh để lật đổchính quyền của giai cấp t sản đợc đề ra cấp thiết Tháng 3-1919 ở Hunggarinhân dân lao động đã tiến hành cuộc vũ trang khởi nghĩa thành lập nớc Cộnghoà Xô Viết Hunggari đến tháng 8-1919 nớc Cộng hoà Xô Viết này buộc phảigiải tán bởi thế lực phản cách mạng do bọn đế quốc Anh - Mỹ can thiệp.Tháng 4-1919 nớc Cộng hoà Xô Viết đợc thành lập ở Bavierơ (Phía nam nớc

Đức) Đến tháng 5-1919 thì nền cộng hoà này bị tiêu diệt vì tập đoàn quânphiệt Đức đợc bọn cầm đầu Đảng xã hội dân chủ ủng hộ và bọn đế quốc Mỹ,Anh, Pháp giúp đỡ Tuy vậy, ở ý, Pháp, Anh, Mỹ và trong các nớc khác côngnhân và binh lính tăng cờng hoạt động cách mạng Trong các nớc Châu Âu vàChâu Mỹ, giai cấp vô sản đã đứng lên chiến đấu đòi chấm dứt chiến tranhcách mạng Tháng 3-1919 những ngời lao động Triều Tiên đã nổi dậy chốngchủ nghĩa đế quốc Nhật Bản; ở Trung Quốc trong năm 1919 cũng đã bắt đầudiễn ra một phong trào phản đế và phản phong đợc gọi là cuộc "Vận độngNgũ Tứ" v.v… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t

Những cuộc khủng hoảng cách mạng trên thế giới ngày càng gay gắt thì

ảnh hởng của Quốc tế Cộng sản cũng ngày càng đợc tăng cờng Các ĐảngCộng sản phát triển; Đảng cộng sản đã đợc thành lập ở Mỹ (9-1919); ở TâyBan Nha (4-1920); ở Anh (Mùa hè năm 1920) Số lợng các Đảng Cộng sản ấycũng tăng thêm Sự phát triển mau chóng đó của các Đảng Cộng sản đã làmcho chiến tuyến cách mạng thêm vững mạnh; trong tình hình đó, xu hớng pháigiữa hay còn gọi là phái "Tả khuynh" xuất hiện và có nguy cơ lan rộng trongphong trào Cộng sản quốc tế, gây trở ngại cho những ngời cộng sản trong việctranh giành ảnh hởng đối với quần chúng Những ngời cộng sản "Tả khuynh"phủ nhận việc tham gia vào các nghị viện t sản phong toả cô lập các công

đoàn do những ngời cải lơng lãnh đạo, cự tuyệt mọi sự thoả hiệp đối vớinhững ngời xã hội dân chủ trong việc phối hợp hành động chống lại thế lựcphản động Nh Lênin đã nói, những quan điểm bè phái "Tả khuynh" mang lạinhững tai hại to lớn cho phong trào cộng sản

Những bài học của các cuộc đấu tranh giai cấp trong giai đoạn

1914-1920, sự thất bại của nớc Hunggari Xô Viết đã chỉ ra rằng giai cấp vô sảnkhông thể củng cố đợc thắng lợi nếu không có một chính đảng cộng sản đoànkết có kỷ luật và kinh nghiệm Cần phải tìm kiếm những con đờng và phơngthức để thu hút về phía những ngời cộng sản đa số công nhân và quần chúngkhông vô sản khác Trớc các Đảng Cộng sản non trẻ, nhiệm vụ đặt ra là phảihọc đợc sự mềm dẻo, linh hoạt trong việc đa quần chúng tới cách mạng

Để giải quyết vấn đề đó, tháng 5-1920 Lênin đã viết tác phẩm "Bệnh ấutrĩ tả khuynh trong phong trào cộng sản" có ý cấp thiết đối với phong tràocộng sản quốc tế Tác phẩm này là sự chuẩn bị về t tởng cho các công việc của

Đại hội lần thứ hai của Quốc tế Cộng sản

Đại hội lần thứ II của Quốc tế Cộng sản khai mạc ngày 19-7-1920 ởPêtrôgrat, từ ngày 23-7 đến 7-8-1920 thì chuyển sang Matxcơva Đại hội có

169 đại biểu chính thức có quyền biểu quyết và 48 đại biểu t vấn đại diện chocác Đảng Cộng sản và tổ chức phái tả từ 37 nớc Đại biểu của các tổ chứccộng sản ở các nớc thuộc địa và nửa thuộc địa gồm có đảng của những ngờilao động Trung Quốc hoạt động trên đất Nga có hai đại biểu t vấn; Đảng Cộngsản ấn Độ có hai đại biểu chính thức và hai đại biểu t vấn; Đảng Cộng sảnInđônêxia, Đảng Cộng sản Triều Tiên hoạt động trên đất Nga; Cục Tổ chứcCộng sản Thổ Nhĩ Kỳ; Đảng Cộng sản Iran; Đảng Cộng sản Ai-rơ-len

Các Đảng Cộng sản ở các nớc Xô Viết phơng Đông nh Acmêni,Adecbaidan và Grudia có bảy đại biểu chính thức; Đảng Cộng sản Bu-kha-ra

có một đại biểu t vấn

Đại hội đã nghe báo cáo của Lênin về tình hình quốc tế và những nhiệm

vụ của Quốc tế Cộng sản ngày 19-7 trong bài diễn văn của ngời về vai trò của

Đảng Cộng sản (23-7) và về những điều kiện gia nhập Quốc tế Cộng sản 7), Lênin đã đặc biệt nhấn mạnh về sự cần thiết phải xây dựng các đảng kiểumới theo gơng Đảng Cộng sản Bônsêvich Nga vì đó là yếu tố căn bản để giànhthắng lợi trong cuộc đấu tranh cho chủ nghĩa xã hội

(30-Về nguy cơ của cơ hội chủ nghĩa trong Quốc tế Cộng sản Lênin đã chỉrõ: Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội và chống t tởng thoả hiệp với chủnghĩa cơ hội là điều kiện tất yếu cho việc xây dựng và hoạt động của các ĐảngCộng sản Lênin đã vạch rõ hai khuyết điểm của phong trào Cộng sản quốc tếtrong thời kỳ phát triển mạnh:

Một là ở chỗ một bộ phận trong những ngời lãnh đạo cũ và trong số các

Đảng thuộc Quốc tế thứ II, trong khi gia nhập Quốc tế Cộng sản một cách có

điều kiện hay không có điều kiện, thì trong công tác thực tiễn của họ, họ vẫncòn ở trình độ Quốc tế II

Hai là xu hớng "Tả khuynh" đã đi đến chỗ đánh giá sai lầm vai trò,

nhiệm vụ của Đảng đối với giai cấp công nhân, quần chúng, và đi đến chỗ phủnhận sự cần thiết tuyệt đối đối với những ngời cộng sản cách mạng là phảicông tác trong các nghị viện t sản và trong các công đoàn phản động

Trong khi vạch rõ sự cần thiết phải đấu tranh quyết liệt chống bọn cơhội chủ nghĩa thuộc đủ các loại, Đại hội II của Quốc tế Cộng sản và nhấnmạnh vai trò của quần chúng và tầm quan trọng ý thức của quần chúng đối vớicác Đảng Cộng sản Để bảo vệ sự trong sáng của Quốc tế Cộng sản và ngănngừa những trào lu cơ hội chủ nghĩa xâm nhập vào Quốc tế Cộng sản để thiếtlập những cơ sở chính trị và tổ chức cần thiết cho việc thành lập và cho côngtác của các Đảng Cộng sản cũng nh là cần thiết cho việc tổ chức của các đảng

ấy về phơng diện quốc tế, Đại hội II đã quy định 21 điều kiện gia nhập Quốc

tế Cộng sản Những điều kiện đã căn cứ vào học thuyết của Lênin về một đảngkiểu mới Những điều kiện đó đã có một tác dụng rất lớn trong việc thành lậpcác đảng Macxít cách mạng và trong việc đào tạo cán bộ của những đảng ấy,trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội và trong sự phát triển của phongtrào Cộng sản quốc tế

Đại hội đã nghiên cứu vấn đề ruộng đất và nông dân, vấn đề dân tộc vàthuộc địa và đã thông qua những nghị quyết chi tiết về các vấn đề ấy Nhữngvăn kiện lịch sử này của Đại hội II đã hớng tất cả các Đảng Cộng sản vào việctranh thủ những lực lợng hậu bị của cách mạng vô sản tức là giai cấp nông dânlao động và nhân dân thuộc địa bị chủ nghĩa đế quốc áp bức Đại hội đã đánhbại khuynh hớng nửa vô chính phủ chủ nghĩa của những ngời cộng sản "Tảkhuynh"; Đại hội thừa nhận rằng những ngời cộng sản bắt buộc phải lợi dụngnghị viện t sản để đấu tranh cách mạng và cũng đã bắt buộc những ngời cộngsản phải hoạt động trong các công đoàn cải lơng chủ nghĩa và trong các tổchức quần chúng khác Nói về tầm quan trọng của Đại hội II Quốc tế Cộngsản, Lênin viết:

ở Đại hội lần thứ I, chúng ta mới chỉ cắm ngọn cờ của Chủ nghĩa Cộngsản; các lực lợng của giai cấp vô sản quốc tế phải tập hợp lại xung quanh ngọn

cờ đó nhng ở Đại hội lần thứ II thì không những đã tập hợp đợc những ngờitiên phong của cách mạng vô sản mà thôi và còn cả những đại biểu của các tổchức mạnh mẽ có liên hệ mật thiết với quần chúng vô sản nữa… thuộc phái lập hiến trong giai cấp t Đại hội đãtạo ra một thứ kỷ luật và một sự đoàn kết cha từng thấy trong các Đảng Cộngsản trên thế giới

Đại hội lần thứ III của Quốc tế Cộng sản họp từ ngày 22-6 đến ngày 7-1921 ở Matxcơva, có 605 đại biểu tham dự trong đó có 291 đại biểu chínhthức và 314 đại biểu không có quyền biểu quyết của 103 tổ chức vô sản tại 52nớc Lênin đã trực tiếp chỉ đạo việc chuẩn bị và suốt quá trình tiến hành đạihội

12-Đại hội lần thứ III của Quốc tế Cộng sản đã đặt ra cho tất cả các ĐảngCộng sản một nhiệm vụ lâu dài và cần thiết phải tiến hành trong tất cả mọilĩnh vực: đấu tranh để giành lấy đa số trong giai cấp công nhân Đại hội đãnhận định rằng trong khi làm chỗ dựa chính cho giai cấp t sản, Đảng xã hộidân chủ đã giúp đỡ giai cấp này đấu tranh chống những lợi ích của giai cấpcông nhân và của tất cả những ngời lao động, đã giúp đỡ nó củng cố chế độ tbản Phải đánh tan ảnh hởng của Đảng xã hội dân chủ ở trong quần chúng,phải tranh thủ lấy quần chúng cho sự nghiệp cách mạng

Đại hội lần thứ IV của Quốc tế Cộng sản họp từ ngày 11 đến ngày 12-1922 Đại hội đã vạch ra nguy cơ sự tấn công của chủ nghĩa phát xít và đề

5-ra khẩu hiệu thành lập mặt trận thống nhất trong các nớc thuộc địa, phụ thuộc

và phong trào công nhân chính quốc Lênin đọc báo cáo: "Năm năm cách

mạng Nga và những triển vọng của cách mạng thế giới" nêu rõ ý nghĩa quốc

tế của chính sách kinh tế mới ở Nga

Đại hội lần thứ V của Quốc tế Cộng sản họp từ 17-6 đến 8-7-1924 Đây

là Đại hội đầu tiên thiếu vắng Lênin Stalin kế tục Lênin đã nêu lên một cáchsúc tích công lao lịch sử của Lênin đối với Quốc tế Cộng sản và phong tràocách mạng thế giới: "Liên minh công - nông t tởng đó hoàn toàn phụ thuộc vềLênin và ngời đã thực hiện nó trong thực tiễn Tiếp đó, Lênin trong vấn đề dântộc và cuối cùng kết luận của Lênin về chuyên chính vô sản" (Ghi chép)[18;73]

Nhiệm vụ chủ yếu của Đại hội lần thứ V là "Bônsêvich hoá" các ĐảngCộng sản, để biến các Đảng Cộng sản thành đảng kiểu mới cần phải cải tổ và

tổ chức trên cơ sở các tổ chức đảng tại các xí nghiệp đòi hỏi sự tham gia mộtcách có hệ thống của những ngời cộng sản trong phong trào công đoàn, triểnkhai các cuộc đấu tranh cách mạng ở nông thôn, giải quyết đúng đắn về cácvấn đề dân tộc

Đại hội lần thứ V tiếp tục thảo luận về vấn đề dân tộc, thuộc địa nu-en-ski đọc báo cáo chính Lãnh tụ Nguyễn ái Quốc đọc bản tham luậnquan trọng Ngời vạch trần chính sách áp bức dân tộc thuộc địa của bọn đếquốc thực dân và tình cảnh đói khổ của nhân dân bản xứ và kêu gọi các đảngvô sản chính quốc lu ý tới vấn đề dân tộc thuộc địa nh giáo huấn của Lênin

Ma-Đại hội VI của Quốc tế Cộng sản họp từ ngày 17-7 đến ngày

11-9-1928 Đại hội xác định nhiệm vụ chính của phong trào cộng sản quốc tế tronggiai đoạn trớc mắt là đấu tranh chống nguy cơ chiến tranh đế quốc đang đếngần

Nghị quyết về nguy cơ của cuộc chiến tranh thế giới mới, vạch rõ mụctiêu chính trong âm mu gây chiến lần này của chủ nghĩa đế quốc là can thiệp,chia cắt Trung Quốc và tiêu diệt Liên Xô Vì vậy, Đại hội kêu gọi giai cấp vôsản thế giới phải bảo vệ Liên Xô và Trung Quốc trong trờng hợp bị tấn công

Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản họp từ ngày 25-7 đến

25-8-1935 đã đợc ghi vào lịch sử là Đại hội thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở LiênXô, là Đại hội đấu tranh cho mặt trận công nhân thống nhất và cho mặt trậnnhân dân chống phát xít và chiến tranh Đại hội đã nghe báo cáo của G.Đi-mi-tơ-rốp về "Sự tấn công của chủ nghĩa phát xít và những nhiệm vụ của Quốc tếCộng sản trong cuộc đấu tranh để thống nhất giai cấp công nhân chống chủnghĩa phát xít" [18;76] Đại hội đã nghe đề nghị những ngời cộng sản ở tất cả

các nớc hãy thực hiện ngay mặt trận thống nhất chống phát xít của công nhân

và quần chúng rộng rãi để đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít và chống chiếntranh mà chủ nghĩa phát xít đang chuẩn bị Đại hội đã chỉ rõ những phơngpháp cụ thể phải tiến hành để thực hiện nhiệm vụ đó và cũng định rõ mục tiêu

và thực hiện sự thống nhất của giai cấp công nhân về mặt chính trị nghĩa là đãthành lập ở mỗi nớc một đảng vô sản duy nhất

Đại hội VII đã đợc nghe báo cáo đặc biệt của P.tô-gơ-li-ati "Về nhữngnhiệm vụ của Quốc tế Cộng sản đối với việc chuẩn bị một cuộc chiến tranhthế giới mới" Xuất phát từ thực tế là chủ nghĩa phát xít Đức là kẻ gây chiếnchủ yếu, Đại hội lu ý mọi ngời tới sự cần thiết phải gắn chặt cuộc đấu tranhchống chiến tranh với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít "Chủ nghĩaPhát xít là chiến tranh" đó là điều mà Đại hội VII đã nhấn mạnh

Sau cùng Đại hội đã nghe báo cáo tổng kết về việc kiến thiết xã hội chủnghĩa ở Liên Xô và đã biểu lộ lòng nhiệt tình, lòng gắn bó của giai cấp vô sảnquốc tế với tổ quốc của tất cả mọi ngời lao động tức là Liên Xô và với lực lợnglãnh đạo của phong trào Cộng sản quốc tế tức là Đảng Cộng sản Liên Xô

Xác định đợc phong trào Cộng sản quốc tế và công nhân không cầnphải tập trung ở một cơ quan duy nhất nữa, chủ nghĩa phát xít đã bị đẩy lùi.Cho nên vào ngày 15-5-1943 Ban chấp hành Quốc tế Cộng sản đã ra nghịquyết giải tán quốc tế và coi tất cả các Đảng Cộng sản trớc đây ở trong quốc tếkhông còn bị ràng buộc bởi nhiệm vụ do điều lệ và các nghị quyết của quốc tếquy định

Quyết nghị đó đã đợc các Đảng Cộng sản nhất trí tán thành và coi đó làmột biện pháp đúng đắn, hợp lí

Quốc tế Cộng sản đã đóng góp một vai trò nổi bật trong cuộc đấu tranhcủa giai cấp công nhân và của những ngời lao động của tất cả các nớc trongcuộc đấu tranh cho hoà bình, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

Về mặt lịch sử, Quốc tế Cộng sản đã có công lao khôi phục và tăng ờng những mối liên hệ giữa tất cả những ngời lao động tất cả các nớc vì sựphản bội của Quốc tế II trong cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất

c-Quốc tế Cộng sản bảo vệ học thuyết Mac-Lênin chống những xuyên tạccủa bọn cơ hội chủ nghĩa đã hoàn chỉnh các vấn đề lí luận của phong trào vàcủa cuộc đấu tranh cho chủ nghĩa xã hội trong thời gian giữa hai cuộc chiếntranh, đã giữ vững và nêu cao các ngọn cờ của lí luận xã hội chủ nghĩa khoahọc và đã làm rất nhiều để phổ biến lí luận đó trong quần chúng

Quốc tế Cộng sản đã đóng một vai trò quan trọng trong việc rèn luyện

và đào tạo những ngời lãnh đạo phong trào chủ nghĩa bằng cách lấy những từcủa lí luận Mac-Lênin làm cơ sở cho việc đào tạo đảng viên cộng sản

Quốc tế Cộng sản đã giáo dục những thành viên của phong trào Cộngsản quốc tế theo một tinh thần hy sinh không bờ bến cho sự nghiệp của giaicấp công nhân, cho sự nghiệp giải phóng giai cấp công nhân và tất cả nhữngngời lao động khỏi sự bóc lột và áp bức về dân tộc, xã hội; Quốc tế Cộng sản

đã giáo dục họ theo một tinh thần hy sinh cho đảng và cho sự nghiệp đấutranh vĩ đại vì chủ nghĩa xã hội, vì chủ nghĩa cộng sản

Trong hàng chục năm, Quốc tế Cộng sản đã tiến hành một cuộc đấutranh đầy hy sinh chống việc chuẩn bị và việc phát động một cuộc chiến tranhthế giới chống mọi cuộc chiến tranh không chính nghĩa và đã kiên quyết bảo

vệ hoà bình giữa tất cả các dân tộc

Quốc tế Cộng sản đã góp phần vào việc đoàn kết đội tiên phong của giaicấp công nhân trong những đảng vô sản chân chính, những đảng kiểu mới,theo kiểu mẫu của Đảng Cộng sản Liên Xô; Quốc tế Cộng sản đã giúp đỡ các

đảng ấy huy động quần chúng lao động vào việc bảo vệ những lợi ích chính trị

và kinh tế của họ trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít và chốngcuộc chiến tranh mà chủ nghĩa phát xít đã chuẩn bị, trong việc ủng hộ LiênXô thành trì vững chắc của hoà bình, dân chủ và chủ nghĩa xã hội và là trụ cộtchủ yếu trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa đế quốc vàchiến tranh

2.2 Quốc tế Cộng sản với phong trào cách mạng ở Trung Quốc

(tr-ớc khi Đảng Cộng sản Trung Quốc ra đời).

Từ giữa thế kỷ XIX, C.Mac và F.Ăngghen đều đã rất quan tâm đến vậnmệnh các dân tộc thuộc địa Vấn đề dân tộc và thuộc địa là một bộ phận củavấn đề cách mạng thế giới Vấn đề này đã đợc những ngời sáng lập chủ nghĩaMac nêu ra nhng trong thời đại của họ nó cha có đầy đủ ý nghĩa nh hiện nay

"Lúc sinh thời, khi phân tích các sự kiện ở ấn Độ, Trung Quốc, ở các nớcTrung Âu, Ba Lan, Hunggari, Mac và Ăngghen đã nêu lên những t tởng cơbản về vấn đề dân tộc thuộc địa" (Stalin) [27;4]

Những ngời sáng lập ra chủ nghĩa Mac đã nhận định một cách thiên tài

về khả năng giải quyết vấn đề dân tộc thuộc địa sau khi các ông đã đặt cơ sởcho học thuyết về sự phát triển phi t bản chủ nghĩa của các nớc lạc hậu với

điều kiện là chủ nghĩa xã hội thắng lợi ở các nớc tiên tiến

Những t tởng của Mac và Ăngghen đã đặt cơ sở cho học thuyết củaLênin về vấn đề dân tộc thuộc địa với t cách là một bộ phận của vấn đề cáchmạng thế giới, về việc biến các cuộc cách mạng dân chủ t sản ở các nớc thuộc

địa thành các cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, về sự phát triển phi t bản chủnghĩa của các nớc lạc hậu nghĩa là học thuyết xác định toàn bộ chiến lợc vàsách lợc của Quốc tế Cộng sản trong cách mạng dân tộc thuộc địa

"Mac và Ăngghen mới chỉ nêu lên những t tởng chủ yếu, cơ bản về vấn

đề dân tộc thuộc địa Sau đó, Lênin đã: a, Tập hợp những t tởng này thành một

hệ thống quan điểm hoàn chỉnh về cuộc cách mạng dân tộc thuộc địa trong

thời đại đế quốc chủ nghĩa; b, Gắn liền vấn đề dân tộc thuộc địa với vấn đề lật

đổ chủ nghĩa đế quốc; c, Tuyên bố rằng vấn đề dân tộc thuộc địa là một bộ

phận của vấn đề chung về cách mạng vô sản quốc tế" [27;5]

Sau này đồng chí Stalin là ngời kế tục xuất sắc nhất sự nghiệp của Mac

và Lênin về mặt lí luận đã tổng kết toàn bộ kinh nghiệm của phong trào cáchmạng quốc tế sau khi Lênin mất trên nguyên lí chung của chủ nghĩa Mac-Lênin Những lời chỉ giáo của Mac, Ăngghen và học thuyết của Lênin về vấn

đề dân tộc thuộc địa trong cuộc đấu tranh quyết liệt trên hai mặt trận, đã phântích sâu rộng vấn đề thuộc địa trong thời đại đấu tranh giữa hai hệ thống, trongthời đại tổng khủng hoảng của chủ nghĩa t bản và xây dựng thành công chủnghĩa xã hội ở Liên Xô, trong thời đại mà "Các dân tộc phơng Đông tham giavào việc quyết định vận mệnh của toàn thế giới" (Lênin) [27;6] Trong cuộc

đấu tranh với chủ nghĩa Mensêvich, chủ nghĩa Mac kiểu áo, với chủ nghĩadân tộc và phái Bunơ, với chủ nghĩa h vô của Rôzaluxenburg và của các phần

tử "Tả khuynh" khác trong vấn đề dân tộc Lênin và Stalin đã nâng chính sáchdân tộc Macxit lên trình độ cao nhất và đã đề xuất lí luận, chiến lợc, sách lợccủa giai cấp vô sản cách mạng về vấn đề dân tộc thuộc địa để áp dụng vào thời

đại đế quốc chủ nghĩa Chiến lợc và sách lợc của Quốc tế Cộng sản trong cáchmạng dân tộc thuộc địa đợc thực hiện dới sự lãnh đạo của đồng chí Stalin.Diễn văn của đồng chí Stalin tại trờng Đại học Cộng sản của những ngời lao

động phơng Đông là văn kiện có tính chất cơng lĩnh của Quốc tế Cộng sản, đãxác định chiến lợc và sách lợc của cách mạng dân tộc thuộc địa hiện nay Cácbài diễn văn của đồng chí Stalin về vấn đề Trung Quốc, về thời kì cách mạng1925-1927 soi sáng mọi con đờng đi sau này, không những của cách mạngTrung Quốc mà còn của tất cả các cuộc cách mạng khác ở các nớc thuộc địa

và nửa thuộc địa Cuộc đấu tranh của đồng chí Stalin chống chủ nghĩa Trôtsky

và chống phái thủ tiêu hữu khuynh về các vấn đề của cách mạng Trung Quốc

đã đa Đảng Cộng sản Trung Quốc vào con đờng đúng đắn và đã đảm bảo việcchuyển cách mạng Trung Quốc sang giai đoạn Xô Viết một cách thắng lợi.

Ngay từ đầu mới thành lập, Quốc tế Cộng sản đã coi vấn đề thuộc địa làvấn đề quan trọng của cách mạng thế giới, của cuộc đấu tranh vì chủ nghĩa xãhội trên quy mô thế giới Đại hội lần thứ I của Quốc tế Cộng sản đã vạch ra đ-ờng lối cơ bản của sự phát triển cách mạng ở các thuộc địa là đa các thuộc địa

đi lên chủ nghĩa xã hội theo con đờng phi t bản chủ nghĩa Đại hội lần thứ Icủa Quốc tế Cộng sản cũng đã tuyên bố: "Nếu nh Châu Âu t bản chủ nghĩa đãdùng vũ lực để lôi kéo các bộ phận lạc hậu nhất trên thế giới vào cơn lốc củacác quan hệ t bản chủ nghĩa, thì Châu Âu xã hội chủ nghĩa sẽ giúp các nớcthuộc địa mới đợc giải phóng bằng kỹ thuật của mình, bằng tổ chức của mình,bằng ảnh hởng t tởng của mình để đảm bảo đa các thuộc địa ấy tới một nềnkinh tế - xã hội chủ nghĩa có tổ chức theo kế hoạch" [27;7]

Bằng chính cách nêu lên vấn đề dân tộc thuộc địa, Quốc tế Cộng sản đãvạch tiếp đờng ranh giới sâu nhất giữa mình và Quốc tế thứ II, vạch trần bảnchất phản bội của Quốc tế thứ II trong thời đại tổng khủng hoảng Các Đảngxã hội dân chủ trong Quốc tế thứ II coi vấn đề cách mạng dân tộc thuộc địakhông phải là nhiệm vụ của mình Trong tất cả các văn kiện của mình về cáchmạng thuộc địa, Quốc tế Cộng sản đã không ngừng vạch trần "Lí luận" vàthực tiễn của Quốc tế II trong vấn đề dân tộc, thuộc địa vạch trần "Lí luận" vàthực tiễn của bọn làm tôi tớ của chủ nghĩa đế quốc thế giới

Các văn kiện của Đại hội lần thứ II của Quốc tế Cộng sản họp vào mùa

hè năm 1920 là những nghị quyết đầu tiên của Quốc tế Cộng sản về vấn đềthuộc địa bao gồm những cơ sở của chiến lợc và sách lợc của Quốc tế Cộngsản trong cách mạng dân tộc, thuộc địa Các nghị quyết tại Đại hội II về vấn

đề dân tộc thuộc địa soi sáng con đờng cho các dân tộc bị áp bức trong cuộc

đấu tranh cách mạng của họ để giải phóng dân tộc và giải phóng xã hội và nêu

rõ vai trò lãnh đạo của giai cấp vô sản trong cuộc đấu tranh này Đồng thời,những cuộc đấu tranh của V.I.Lênin chống lại các quan điểm cải lơng phiMacxit, khẳng định sự cần thiết phải kết hợp giữa cách mạng vô sản với phongtrào giải phóng dân tộc Đây là bớc phát triển quan trọng tạo điều kiện thuậnlợi cho chủ nghĩa Mac đến với các dân tộc thuộc địa trong đó có Trung Quốc

Ngay từ năm 1900, khi liên quân 8 nớc xâm lợc, trong bài "Chiến tranhTrung Quốc" V.I.Lênin đã nghiêm khắc chỉ trích bọn ăn cớp Châu Âu đã cớpcủa và giết ngời hàng loạt, đồng thời nêu lên khẩu hiệu kêu gọi giai cấp vô sảnNga đoàn kết cùng nhân dân Trung Quốc chống lại chủ nghĩa đế quốc Năm