Phương pháp dạy nghe cho học sinh lớp 12 môn tiếng nga

Nó bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố: chất lượng băng đĩa, không gian xung quanh, tâm lý,và năng lực nghe của từng người…Trên thực tế để có được kỹ năng nghe tiếng Nga thì người học ngoại ng

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Xã hội càng phát triển thì con người càng nhận ra vai trò của ngoại ngữ Ngoại ngữ là chìa khóa mở ra những nền văn hóa khác nhau, giúp chúng ta học hỏi, tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại.Vì thế việc học tập và nắm bắt ngoại ngữ đang là một trong những vấn đề bức thiết của nền giáo dục Việt Nam

Cùng với sự phát triển của tiếng Anh, Pháp, Trung … tiếng Nga cũng là một trong những ngôn ngữ khá phổ biến và cần thiết trong thời đại phát triển ngày nay

Nhiệm vụ của người dạy ngoại ngữ là phát triển cả bốn kỹ năng cho người học: nghe, nói, đọc, viết Cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đều được quan tâm

và được phối hợp trong các nhiệm vụ của các hoạt động trên lớp

Một trong bốn kỹ năng mà người học ngoại ngữ nói chung và tiếng Nga nói riêng thường gặp những khó khăn nhất định trong quá trình học đó là kỹ năng nghe Bởi kỹ năng này đòi hỏi học sinh phải có một khối lượng khiến thức nhất định về từ vựng cũng như ngữ pháp So với kỹ năng đọc và viết, quá trình nghe còn mang tính bị động Nó bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố: chất lượng băng đĩa, không gian xung quanh, tâm lý,và năng lực nghe của từng người…Trên thực

tế để có được kỹ năng nghe tiếng Nga thì người học ngoại ngữ phải có quá trình luyện tập nghe thường xuyên, lâu dài vói những hình thức và nội dung nghe khác nhau

Bên cạnh những khó khăn trong quá trình nghe của ngoại ngữ trên, quá trình học nghe tiếng Nga ở trường học sinh gặp nhiều khó khăn hơn các ngoại ngữ khác.Vì hầu hết các em đều mới bắt đầu học tiếng Nga ở trung học phổ thông nên kiến thức để phục vụ cho việc nghe rất hạn chế Ngoài ra theo chương trình học theo sách giáo khoa tiếng Nga mới, kỹ năng nghe gần như chưa có….Tài liệu tham khảo cho việc dạy chưa sắp xếp theo từng trình độ học của học sinh

Chính vì những lý do trên nên trong sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã

quyết định lựa chọn :” Phương pháp dạy nghe cho học sinh lớp 12”

Vơí việc nghiên cứu này, tôi mong muốn sẽ phần nào giúp giáo viên dần khắc phục những khó khăn để tiến hành dạy nghe môn tiếng có hiệu quả hơn, học sinh tích cực, chủ động hơn khi tiếp thu, lĩnh hội kiến thức của bài học Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm của tôi trình bày được một số kinh nghiệm của bản thân giúp quá trình học và làm bài thi nghe hiểu dễ dàng hơn Đồng thời

hệ thống hóa một số các dạng bài tập nghe giúp người học và dạy thể dễ dàng lựa chọn các bài tập nghe để luyện Mỗi bài kiểm tra nghe đều có đưa ra bài khóa

và đáp án cụ thể

II PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG

Đề tài xoay quanh vấn đề nghiên cứu giảng dạy và học tập môn nghe tiếng Nga của giáo viên và học sinh ở lớp 12 Nga

III MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Với việc nghiên cứu thành công của sáng kiến, tôi mong sẽ giúp tôi và giáo viên có được những kinh nghiệm sau:

1 Một số kinh nghiệm riêng của bản thân giúp học và làm bài thi nghe tốt hơn

2 Cung cấp một số dạng bài tập nghe phù hợp với trình độ học của học sinh

3 Cách thức tổ chức một tiết dạy nghe có hiệu quả

4 Hướng dẫn học sinh tự luyện tập, rèn luyện để có kỹ năng, kỹ xảo nghe tiếng Nga

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.Phương pháp quan sát: Tôi tự tìm tòi nghiên cứu, tiến hành dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp

2 Phương pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp,đồng nghiệp dự giờ của tôi, đồng nghiệp và tôi tiến hành trao đổi,thảo luận để từ đó rút ra được những kinh nghiệm cho tiết dạy.

3 Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên tiến hành dạy thể nghiệm theo từng mục đích yêu cầu cụ thể một số tiết dạy nghe

4 Phương pháp điều tra: Giáo viên đặt câu hỏi để kiểm tra, đánh giá việc nắm nội dung bài của học sinh

2.Các yéu tố cơ bản trực tiếp tác động đến hiệu quả của tiết dạy nghe.

+ Tổ chức , điều khiển lớp học, phân bố thời gian hợp lý

+ Sử dụng thành thạo các phương tiện, các thiết bị đồ dùng dạy học phục

vụ dạy nghe

+ Sáng tạo ra các đồ dùng dạy học phù hợp phục vụ cho tiết dạy

+Truyền cảm, lôi cuốn, hấp dẫn học sinh

b- Phương pháp kỹ thuật dạy nghe

Phương pháp dạy nghe được qui định bởi nội dung dạy nghe, nói cách khác, nội dung bài dạy nghe chi phối việc lựa chọn, vận dụng phối hợp các

phương pháp, kỹ thuật dạy nghe Mỗi kỹ thuật dạy học phù hợp với hình thức bài dạy cụ thể ( dạy ngữ pháp,dạy nói,dạy viết )

c.Các phương tiện thiết bị đồ dùng dạy học phục vụ cho việc dạy nghe:

-Việc sử dụng thiết bị tranh ảnh hỗ trợ cho dạy học đối với môn ngoại ngữ nói chung và tiếng Nga nói riêng Muốn thực hiện tốt các bài luyện nghe này thì người học phải được nghe các nội dung bài học trong băng Hơn thế nữa, thiết bị dạy học còn là phương tiện tích cực trong việc đổi mới phương pháp dạy học, thúc đảy động cơ và gây hứng thú học tập

- Các thiết bị cần cho môn học:

+ Máy thu phát băng cát sét

+ Máy ghi âm các kiểm tra+ Tranh ảnh minh hoạ nội dung bài học

d.Học sinh:

Trong mối tương quan giữa cách dạy và cách học: Giáo viên là người tổ chức, điều khiển, học sinh tự chiếm lĩnh tri thức bằng chính những thao tác, những hành động trí tuệ của riêng mình dưới vai trò điều khiển của giáo viên

Để tiết dạy nghe được tốt thì học sinh cần có những kỹ năng cần thiết trong việc nghe hiểu bằng tiếng Nga

II-THỰC TRẠNG DẠY NGHE MÔN TIẾNG NGA

1 Ưu điểm:

Mặc dù có những điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hưởng trực tiếp trong quá trình giảng dạy nhưng chúng tôi đã biết khắc phục vượt lên những khó khăn trước mắt, từng bước nâng cao chất lượng giờ dạy nghe môn tiếng Nga nhằm đáp ứng mục đích

a Về phía giáo viên:

- Bước đầu đã tiếp cận sử dụng tương đối tốt các kỹ thuật dạy học đặc trưng- kỹ thuật dạy nghe

- Đã quen và chủ động vói cách thức tổ chức một tiết dạy nghe

- Phối hợp khá linh hoạt các kỹ thuật dạy học.

- Sáng tạo ra nhiều đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung các tiết dạy, vì vậy nhiều tiết dạy nghe trở nên sinh động , có sức lôi cuốn và đạt hiệu quả cao

- Sử dụng vận hành các trang thiết bị dạy học hiện đại phục vụ tốt cho quá trình dạy nghe: băng đĩa máy cat sét, đèn chiếu…

b Về phía học sinh:

- Nhiều học sinh đã hứng thú với việc học nghe

- Các em học sinh lớp 12 có một khối lượng từ, cấu trúc ngữ pháp khá lớn

…giúp quá trình nghe tiến bộ hơn

- Phần lớn học sinh đã nghe được những từ, những câu hay những bài nghe có nội dung đơn giản

2.Tồn tại:

a.Giáo viên:

-Vẫn còn một số giáo viên gặp một số khó khăn nhất định trong việc thực hiện các thao tác, kỹ thuật dạy nghe, trong việc lựa chọn các kỹ thuật cho phù hợp với từng tiết dạy, từng giai đoạn của tiết dạy, còn ngại sử dụng hoặc sử dụng chưa thành thạo đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết dạy nghe (máy cat sét, đèn chiếu…)

b.Học sinh:

- Nhu cầu học tiếng Nga trong xã hội còn chưa nhiều Việc sử dụng trong tiếng Nga trong giao tiếp và công việc còn hạn chế hơn các ngoại ngữ khác Vì thế động cơ nghe hiểu bằng tiếng Nga còn hạn chế

- Nhiều em ít có cơ hội để nghe, ít tiếp cận với các phương tiện thông tin đại chúng mà có thể qua đó nghe tiếng Nga

- Một số em còn ngại nghe và nói bằng tiếng Nga, cò sợ bị mắc lỗi

- Học sinh chưa quen với tốc độ đọc, nói trong băng của người Nga

c Phương tiện đồ dùng dạy học:

- Đồ dùng dạy học phục vụ cho việc giảng dạy còn quá ít: tranh ảnh,đài

- Tài liệu tham khảo dạy và học nghe còn quá cũ và ít Ngoài ra chưa phân được theo trình độ phù hợp với người mới học tiếng Nga

- Chất lượng băng thâu chưa tốt

d Điều tra cụ thể:

-Trong quá trình giảng dạy, bản thân tôi đảm nhận lớp 12 Với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập bộ môn của học sinh vừa tiến hành rút kinh nghiệm Ngay từ đàu năm học tôi đã định hướng cho mình một kế hoạch và phương pháp cụ thể để chủ động điều tra tình hình học tập của học sinh mình trực tiếp giảng dạy Qua điều tra tôi đã nhận thây rằng hầu hết các em nắm từ vựng không chắc, kỹ năng nghe và giao tiếp bằng tếng Nga còn hạn chế

- Kết quả điều tra cụ thể ( trước khi áp dụng sáng kến kinh nghiệm) sau 3 lần kiểm tra một số em học sinh lớp 12 Nga và 11 Nga như sau:

lần 1( / 10)

Điểm lần 2( /10)

Điểm lần 3(/10)

Nguyễn Thị Ly 6 6 6

Kết quả kiểm tra trên tôi nhận thấy hơn 90% em đều đạt dưới điểm trung bình về môn nghe Các em còn lại tuy có khá hơn nhưng cũng chỉ đạt điểm trung bình Điều này ảnh hưởng nhiều đến quá trình chọn đội tuyển cho kỳ thi học sinh giỏi Quốc gia và việc học ngoại ngữ sau này ở trường đại học Đặc biệt là trong trình giao tiếp bằng tiếng Nga của các em trong xã hội

III.MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC TẾ ĐỂ TIẾN HÀNH MỘT TIẾT DẠY NGHE ĐẠT HIỆU QUẢ

3.1 Một số kinh nghiệm giúp việc học và thi nghe tiếng Nga đạt hiệu quả 3.1.1 Làm thế nào giúp học sinh tự học nghe tốt

Sau đây tôi xin đưa ra một số lời khuyên mà tôi đã khuyên học sinh tự nghe ở nhà:

- Thứ nhất học sinh phải tự xác định được mục tiêu và động lực để học nghe

- Khi nghe chúng ta phải thật thoải mái và tập trung

- Học cách phát âm đúng trọng âm của từ tiếng Nga giúp quá trình nghe nhanh hơn

- Phải học nghe một cách thường xuyên theo băng đĩa và làm bài tập cho mỗi phần nghe

- Luyện nghe từ bài tập đơn giản như: nghe từ, nghe câu rồi đến bài hội thoại hoặc bài khóa

- Sau khi đã làm xong phần bài tập cho bài nghe, nên tự mình viết lại nội dung của bài Nghe lại một lần cho chính xác

- Nên biết sử dụng máy tính, internet, tivi để nghe các chương trình có liên quan đến tiếng Nga

- Thường xuyên nghe các bài hát tiếng Nga cũng là một cách học nghe rất hiệu quả

3.1.2 Làm thế nào để học sinh làm bài thi nghe tiếng Nga hiệu quả hơn

- Trước tiên học sinh cần phải chuẩn bị một tâm lý thoải mái, tập trung và tự tin

trong khi nghe Nhiều học sinh cứ nghĩ nghe khónm nên nhiều khi mất bình tĩnh trong khi thi nghe

- Đọc trước các câu hỏi trong bài thi để có thể hiểu qua nội dung bài nghe sẽ nói

về vấn đề gì Đôi khi chúng ta có thể dự đoán được các phương án có thể Ví dụ trong bài nghe số 3.1( xem phần IV ) qua đọc trước câu hỏi học sinh có thể đoán nội dung sau: đoạn hội thoại giữa 3 nhân vật Xven Igor và người bán hàng Xven muốn mua sách về thành phố Xanh Còn Igor muốn mua sách văn học

- Khi bắt đầu nghe không nên vừa nghe vừa ghi chép vì điều này sẽ có thể

khiến các em không chú ý đến nội dung tiếp sau

- Nên tranh thủ các chỗ nghỉ của mỗi lần nghe để ghi lại những thông tin chính

và cần thiết phục vụ cho trả lời các câu hỏi

- Một kinh nghiệm cuối cùng nếu không nghe được nhiều nên suy nghĩ lô gich từ thực tế để vận dụng Tuy nhiên kinh nghiệm này chỉ áp dụng với các bài nghe có liên quan đến các kiến thức về đất nước học,lịch sử …Và để làm được điều này đòi hỏi học sinh có sự hiểu biết phong phú không chỉ về ngôn ngữ, văn hóa , lịch sử của nước Nga

3.2.Lập kế hoạch cho một tiết dạy nghe:

3.2.1 Quá trình lên lớp

Trong sách giáo khoa tiếng Nga từ quyển 6 đến quyển 12 không có bài tập dạy nghe riêng vì thế trong quá trình dạy tôi cố gắng thu thập tài liệu của một số sách tham khảo Một giờ học nghe tôi thường chọn một đoạn hội thoại hoặc một bài khóa có nội dung phong phú

Để dạy một bài nghe giáo viên tạo ra không khí thoải mái hào hứng, không quá căng thẳng bằng cách giới thiệu chủ đề các bài nghe hoặc trò chơi liên quan đến bài học giúp học sinh bước vào nghe với một tâm lý thoải mái

Giáo viên cố gắng trọng tâm những từ vựng quan trọng trong phần nghe mà học sinh sẽ phải hiểu

Trong quá trình nghe giáo viên chú ý đến yêu cầu của bài tập đã thiết kế lại sao cho học sinh có thể làm việc dễ dàng hơn

Sau khi nghe xong, giáo viên phải chuẩn bị sẵn các hoạt động sau giờ học nhằm kiểm tra sự hiểu bài của học sinh và phát triển kỹ năng nói hoặc viết

Nên kết hợp nhuần nhuyễn các khâu từ chuẩn bị đến quá trình giờ nghe, và kết quả cho thấy sau khi thực nghiệm các giờ nghe theo phương pháp trên tôi thấy hiệu quả hơn và học sinh rất hào hứng không còn sợ nghe nữa

3 2.2 Thực tiễn một số tiết dạy nghe tiếng Nga

Sau đây tôi xin đưa ra một vài tiết trong quá trình dạy nghe mà tôi đã tiến hành

Dạy bài nghe 3.2 ( mục IV) về ” Nhà văn А П Chêkhov”

+ Mục đích: Giới thiệu về sự nghiệp hoạt động xã hội của nhà văn vĩ đại

người Nga Chêkhov Sau khi nghe xong bài học sinh có thể kể về cuộc đời và sự cống hiến của nhà văn cho xã hội

1- Он известный русский писатель Чехов

2- Он нетолько известный писатель, но и хороший врач3- Рассказ “человек в футляре”

Ai cảm thấy mình là như thế nào

- Bước 3 ( 10-15 phút) Cho học sinh

nghe và trả lời câu hỏi

Ученики слушают текст 3 раза отвечают на вопросы

1- б2- а3- в4- б5- в

- Bước 4 ( 10 phút) Kiểm tra mức độ

nghe hiểu của học sinh

3- Чехов работал каждый день: изо дня в день по утрам принимал больных, а потом садился за письменный стол Но для того, чтобы строить школы, нужны были большие деньги И тогда он

- Bước 5 ( 1-2 phút) Bài tập về nhà

Gv yêu cầu học sinh về nhà nghe lại và

viết bài luận ngắn kể về nhà văn

Chêkhov

обращался к друзьям, находил богатых людей, которые помогали ему и давали ему деньги на строительство Чехов сам следил за тем, как шла работа

4- русский писатель занимался такими разными делами: школами, библиотеками, строительством

5- Он очень добрый умный и скромный у него большая любовь к литературе

АНТОН ПАВЛОВИЧ ЧЕХОВ ( 1860-1904)

( Nhà văn А П Chêkhov)

Dạy bài đối thoại 3.1 “ В книжном магазине” ( xem ở phần IV)

+ Mục đích: Rèn luyện cho học sinh nghe hội thoại liên quan đến việc mua sắm trong cửa hàng sách Trong đoạn hội thoại này học sinh được làm quen với tên tuổi của một số nhà văn Nga nổi tiếng và một số tác phẩm của nền văn học Nga : “Chiến tranh và hòa bình"…

- Bước 3 ( 15- 20 phút) Cho học sinh

nghe và trả lời câu hỏi

( GV chú ý cho hs qua đọc trước câu

hỏi học sinh có thể đoán nội dung sau:

đoạn hội thoại giữa 3 nhân vật Xven

Igor và người bán hàng Xven muốn

mua sách về thành phố Xanh Còn Igor

muốn mua sách văn học.)

Ученики слушают текст 3 раза

Ученики отвечают1- книги о Санкт- Петербурге – Фотоальбомы

2-Фотоальбомы, исторические книги, телефонная книга

3- Игорю – историческая книга

читал Игорь ещё в школе?

5 Почему сейчас люди не читают?

- Bước 4 ( 10 phút) Kiểm tra mức độ

nghe hiểu của học sinh

Перепишите этот диалог

- Bước 5 ( 1-2 phút) Bài tập về nhà

Gv yêu cầu học sinh về nhà nghe lại và

kể lại bài trên

4- “Война и мир” “Предступление и наказание”

5- Так как они смотрят телевизор много

Dạy bài nghe 4.4 :” Добро пожаловать в столицу России – в

Москву!” Chào mừng đến thủ đô của nước Nga- thành phố Matxcơva’

+ Mục đích: qua bài nghe học sinh được làm quen với thành phố Mat xinh đẹp

với những danh lam thắng cảnh nổi tiếng như: Quảng trường đỏ, Điện Kreml…Trong bài này học sinh học cách nghe về thời gian và địa điểm, cách đổi tiền ở khách sạn, hay cách đi bằng phương tiện giao thông trong thành phố

1 Москва

2 Столица Российской ФерерацииЦентр экономики культуры

политики и истории всей страны.Это очень красивый город …

+ пункт обмена: nơi đổi tiền

- Bước 3 ( 15- 20 phút) Cho học sinh

nghe và và điền thông tin

1- Антон2- В Москву3- в 9 часов утра и закрывается в

6 часов вечера

4- банк работает с 9 до 6 часов

воскресенья5- номер 31

6- Остановка автобуса находится справа от гостиницы

7- Билет в автобусе стоит 10 рублей

8- Сегодня вечером будет

- Bước 4 ( 10 phút) Kiểm tra mức độ

nghe hiểu của học sinh

Если ты будешь гидом, что ты

будешь говорить туристам о городе

Москве?

- Bước 5 ( 1-2 phút) Bài tập về nhà

Gv yêu cầu học sinh về nhà nghe lại và

kể lại bài trên

праздничный ужин, и мы все встретимся в ресторане гостиницы в 7 часов

Ученики отвечают

МОСКОВСКИЙ КРЕМЛЬ

( Điện KREMLI Ở MATCOVA)

КРАСНАЯ ПЛОЩАДЬ

( QUẢNG TRƯỜNG ĐỎ )

3.3 Kết quả thực tiễn

Kết quả đạt được sau khi áp dụng những phương pháp trên

3.3.1 Về phía học sinh, kết quả sau 3 lần kiểm tra như sau:

lần 1 (/10)

Điểm lần 2(/10)

Điểm lần 3(/10)

3.3.2 Về phía người dạy

Sau khi áp dụng thành công đề tài này bản thân tôi đã gặt được những kết quả đáng kể và những kinh nghiệm quý báu cho bản thân như sau: