- Học sinh giỏi Lịch sử không những phải hoàn thành các bài tập của giáo viêngiao mà còn phải chuẩn bị bài trước ở nhà theo những câu gợi mở của giáo viên.. Ngoài ra, học sinh giỏi môn L
Trang 1LỰA CHỌN NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ÔN LUYỆN HỌC SINH GIỎI
QUỐC GIA KHI GIẢNG DẠY PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM
mục tiêu “Bồi dưỡng nhân tài” càng được Đảng và Nhà nước quan tâm lớn “Hiền tài
là nguyên khí quốc gia” Đất nước muốn phồn thịnh đòi hỏi phải có những nhân tố
thích kế để có hướng đi, có những người tài để giúp nước Hiện nay, chúng ta đangtrong xu thế hội nhập nền kinh tế quốc tế, gia nhập WTO thì nhân tài là một trongnhững yếu tố để chúng ta có thể tiếp cận với sự tiến bộ của khoa học công nghệ củacác nước trong khu vực và trên thế giới
Thực hiện mục tiêu đó, ngành giáo dục của chúng ta đang cố gắng hướng đến
sự phát triển tối đa những năng lực tiềm tàng trong mỗi học sinh Ở các trường Trunghọc phổ thông (THPT) hiện nay, đồng thời với nhiệm vụ phổ cập giáo dục, nâng caochất lượng đại trà, việc chăm lo bồi dưỡng học sinh giỏi đang được nhiều cấp bộ chínhquyền và nhân dân địa phương quan tâm nhưng nguyên nhân sâu xa nhất đó chính làthực hiện mục tiêu giáo dục mà Đảng và Nhà nước đã đề ra
Thực tế hiện nay ở các trường THPT công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, trong đó
có việc bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử đã được chú trọng song vẫn còn nhữngbất cập nhất định như: cách tuyển chọn, phương pháp giảng dạy còn yếu kém, chưatìm ra được hướng đi cụ thể cho công tác này, phần lớn chỉ làm theo kinh nghiệm Từnhững bất cập trên dẫn đến hiệu quả bồi dưỡng không đạt được như ý muốn
Mặt khác, do quan niệm sai lệch về vị trí, chức năng của môn lịch sử trong đờisống xã hội Một số học sinh và phụ huynh có thái độ xem thường bộ môn lịch sử, coi
đó là môn học phụ, môn học thuộc lòng, không cần làm bài tập, không cần đầu tư phícông vô ích Dẫn đến hậu quả học sinh không nắm đựơc những sự kiện lịch sử cơ bản,nhớ sai, nhầm lẫn kiến thức lịch sử là hiện tượng khá phổ biến trong thực tế ở nhiềutrường
Trang 2Băn khoăn trước thực trạng đó, tôi luôn tìm tòi, nghiên cứu để nâng cao kiếnthức và phương cách giảng dạy của bộ môn để gây hứng thú học tập môn lịch sử chohọc sinh, nhất là công tác bồi dưỡng học sinh giỏi sao cho đạt hiệu quả
2 Ý nghĩa và tác dụng
Bồi dưỡng học sinh giỏi là công tác cực kì quan trọng giúp cho ngành giáo dụcphát hiện nhân tài, lựa chọn những mầm giống tương lai cho đất nước trong sự nghiệptrồng người Đồng thời giúp cho học sinh thực hiện được ước mơ là con ngoan, trògiỏi và có định hướng đúng về nghề nghiệp của mình trong tương lai
Đề tài này là nhằm đưa ra một số kinh nghiệm, bí quyết ôn luyện học sinh giỏimôn lịch sử (chọn đối tượng học sinh, phương pháp ôn luyện, kết quả đạt được)
Góp phần tạo nguồn quan trọng cho đội tuyển học sinh giỏi môn Lịch sử củathành dự thi cấp Quốc gia đạt kết quả
B NỘI DUNG
1 Một số yêu cầu chung về phương pháp ôn luyện Học sinh giỏi môn Lịch sử 1.1 Yêu cầu chung
1.1.1 Yêu cầu một học sinh giỏi
- Nhiều người thường nghĩ Lịch sử là môn học thuộc lòng nhưng thật ra muốnhọc giỏi thì phải đọc và hiểu sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử theo kiểu “mưa dầmthấm lâu” Nhưng quan trọng nhất, người học giỏi lịch sử phải biết hệ thống hóa cácnội dung lịch sử bằng những sơ đồ nhánh, biểu đồ thống kê tư duy theo từng sự kiện,mốc thời gian Từ đó, ta mới có thể dễ dàng ghi nhớ nội dung và dữ liệu của môn học.Bởi, môn lịch sử là một môn khoa học biện chứng
- Là học sinh giỏi Lịch sử không phải chỉ cần tính siêng học bài mà là phải cókhả năng lập luận, thông minh, trí nhớ tốt Đặc biệt là phải có niềm đam mê, yêu thích
Sử học
- Học sinh giỏi Lịch sử không những phải hoàn thành các bài tập của giáo viêngiao mà còn phải chuẩn bị bài trước ở nhà (theo những câu gợi mở của giáo viên) Saukhi thảo luận nhóm và được giáo viên giảng giải thêm, học sinh mới hiểu sâu đượckiến thức
- Ngoài việc học tập ở lớp, học sinh phải tham khảo thêm nhiều sách vở do giáo
viên gợi ý hoặc tự tìm tòi Học sinh phải có sổ tay để ghi chép những nội dung quan
trọng Đây là tư liệu cần thiết, giúp học sinh dễ dàng tra cứu, không mất nhiều thờigian truy tìm, khi cần thiết
Trang 3- Học sinh không những nắm được những kiến thức của giáo viên mà còn phảibiết độc lập suy nghĩ, tìm tòi, biết khái quát nội dung chương trình, hay thắc mắcnhững gì mình còn nhận thức mơ hồ.
- Nhưng nắm vững lý thuyết chưa đủ mà học sinh còn phải rèn luyện kỹ năngphân tích đề; kỹ năng viết bài và trình bày bài làm Nhìn một bài làm hay, thì chữ đẹpbao giờ cũng dễ gây thiện cảm cho người đọc Đây là một công việc khó khăn, họcsinh cần phải được luyện tập lâu dài, thông qua các bài viết hằng tháng (có sự sửachữa của giáo viên)
Ngoài ra, học sinh giỏi môn Lịch sử phải biết sử dụng triệt để các thao tác phântích, tổng hợp để đánh giá, nhận định về một sự kiện hay vấn đề lịch sử, biết chọn ranhững chi tiết, sự kiện lịch sử nào để chứng minh, giải thích theo yêu cầu của đề bài.Hơn nữa, học sinh ấy phải biết trình bày một bài làm sử có hệ thống, logic,…
1.1.2 Cách chọn học sinh giỏi.
- Trường lâu nay chọn học sinh giỏi theo quy trình: Tổ chức thi tuyển chọn độituyển vào cuối mỗi năm học để bồi dưỡng trong thời gian hè Vào đầu mỗi năm họcmới tiếp tục tổ chức thi chọn lần hai và tăng cường bồi dưỡng để tham gia dự thi các
kì cấp thành phô
- Kết hợp với kết quả của các đợt thi học sinh giỏi, khi dạy trên lớp tôi thường ra
đề kiểm tra theo hướng mở hoặc đưa ra những câu hỏi, bài tập nhận thức để khuyếnkhích học sinh có sự đầu tư, sáng tạo khi trả lời trước tập thể lớp hay viết trong làmbài và thưởng điểm cho những học sinh biết cách làm bài đúng theo yêu cầu và cósáng tạo
- Tôi tiến hành chọn những học sinh có khả năng phát hiện và giải quyết vấn đềnhanh, đúng bản chất sự kiện, vấn đề lịch sử Trong bài viết, tôi đặc biệt chú ý nhữngbài học sinh trả lời đúng yêu cầu thể hiện nắm vững kiến thức, trình bày, lập luậnlogic, kết hợp chữ viết rõ ràng, nếu viết đẹp càng tốt
- Trong những năm gần đây, việc lựa chọn học sinh giỏi môn Lịch sử vào độituyển của trường, tôi không chờ đợi đến kết quả của các kì thi cấp trường vào cuốimỗi năm học, mà ngay khi dạy ở đầu năm lớp 10, hoặc qua các bài kiểm tra trong học
kì I ở lớp 10, 11 phát hiện học sinh có năng khiếu, có sự yêu thích học Lịch sử tôi trựctiếp gặp các em để tìm hiểu tâm lý, khơi dậy ở học sinh niềm đam mê, giới thiệu các
em tham gia vào đội tuyển để bồi dưỡng Phân tích cho các em niềm tự hào, hãnh diệnkhi đỗ đạt Đã là học sinh giỏi cấp tỉnh, đặc biệt cấp Quốc gia có giải thì đương nhiên
Trang 4bất cứ môn học nào cũng được hưởng chế độ ưu tiên ngang nhau và vinh quang nhưnhau
- Bên cạnh đó, tôi còn gặp các giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm thăm hỏitình hình học tập của các em để chọn ra những học sinh có năng lực, có tố chất thôngminh và làm siêng Học sinh đó phải học khá các môn khác, nhất là môn Toán, Ngữvăn, vì môn lịch sử cũng cần ở học sinh khả năng phân tích, tư duy logic và kết hợpnhững kiến thức văn, thơ minh họa cho bài viết thêm sinh động, giảm sự khô khannhàm chán gây được thiện cảm cho người đọc
1.1.3 Yêu cầu một bài lịch sử đạt hiệu quả.
- Phải biết suy luận Bài làm môn lịch sử cần đi thẳng vào vấn đề, không viếtdong dài, dẫn đến lạc đề Hãy đọc kỹ đề bài, hiểu rõ câu hỏi và thiết kế những kiếnthức đã học theo ý đồ của câu hỏi, đừng bắt câu hỏi phải đi theo kiến thức có sẵn củamình Học sinh phải biết chọn ra những chi tiết, sự kiện lịch sử nào để chứng minh,giải thích theo yêu cầu của đề bài
- Không được phép làm bài theo kiểu nhớ mang máng Môn Sử là một môntuyệt đối kỵ với các khái niệm mù mờ Ví dụ không được nhớ nhầm “Mặt trận dân tộcthống nhất” thành “Mặt trận thống nhất dân tộc” Không được viết lẫn lộn giữa nhữngchữ “đấu tranh”, "“chiến đấu”, “khởi nghĩa”…
- Một bài sử hay là bài viết của học sinh đó biết thổi hồn vào những con số, phảitái hiện được sự kiện, hiện trượng, vấn đề lịch sử
2.2 Xây dựng chương trình giảng dạy
Ôn luyện học sinh giỏi không giống như tiết dạy ở lớp học bình thường Vì ởlớp ta dạy cho học sinh phù hợp với ba đối tượng (khá giỏi, trung bình và yếu kém).Song dạy cho học sinh giỏi là ta dạy để đưa các em đi thi Đối tượng dự thi đều ngangtầm nhau về mặt học lực, nhận thức Vì vậy, việc xây dựng nội dung chương trình làhết sức cần thiết Đây là công việc quan trọng đầu tiên sau khi thành lập đội tuyển
Soạn hệ thống câu hỏi và bài tập lịch sử (chú trọng bài tập nâng cao) để luyệntập cho mỗi phần dạy
1.3 Tiến hành bồi dưỡng
1.3.1 Cung cấp kiến thức
Phân phối chương trình và yêu cầu kiến thức trong chương trình lịch sử ởtrường THPT chỉ dừng lại ở mức độ nhất định, nên bài giảng trong SGK đều nhằmmục đích cung cấp kiến thức cơ bản về tiến trình lịch sử thế giới và Việt Nam theo
Trang 5diện rộng, chưa đi vào chiều sâu Đối với HSG yêu cầu phải hiểu biết sâu sắc và toàndiện Các em phải nắm chắc bản chất các sự kiện, hiện tượng lịch sử, các vấn đề lịchsử,… để có đủ tự tin, có sự sáng tạo khi giải quyết bất kì đề thi nào.
Một việc quan trọng để cung cấp kiến thức cho học sinh là chọn và giới thiệunhững tài liệu đảm bảo chất lượng cho các em Thị trường sách hiện nay khá phongphú, hay dở đan xen, nhưng quỹ thời gian của học sinh thì có hạn, nên tôi chọn và muahoặc phô tô cho học sinh các sách như: Sách giáo khoa của Ban khoa học xã hội(chương trình cũ), Sách lịch sử Nâng cao (chương trình mới), sách giáo trình,…
Trong chương trình bồi dưỡng, tôi kết hợp dạy kỹ hệ thống kiến thức cơ bảntheo chuẩn kiến thức, kỹ năng bằng việc lựa chọn những sự kiện, những vấn đề lịch sửtrọng tâm cho các em rồi tiến hành mở rộng kiến thức bằng các chuyên đề nâng cao
Các chuyên đề của tôi viết không giống như một tiểu luận hay luận văn lịch sử
mà đi sâu làm rõ được hoàn cảnh lịch sử, nội dung bản chất của các vấn đề lịch sử, cácgiai đoạn lịch sử; mối quan hệ giữa quá khứ - hiện tại - tương lai Đảm bảo cho họcsinh đạt được mức độ về kiến thức lo-gíc là: nhận biết, thông hiểu, vận dụng, phântích, đánh giá và sáng tạo, chứ không phải nhồi nhét kiến thức cho học sinh
Những kiến thức từ các chuyên đề là công cụ giúp học sinh giải quyết tốt cácloại đề thi Tôi tiến hành dạy từng chuyên đề phù hợp với khả năng và chương trìnhcủa từng khối lớp cho học sinh bồi dưỡng
Theo tôi, để một học sinh được tham gia dự thi HSG môn Lịch sử các cấp họcsinh đó phải nắm vững kiến thức cơ bản của bộ môn Lịch sử – Kiến thức cơ bản ở đâykhông chỉ là những sự kiện đơn lẻ mà phải bao gồm hệ thống những hiểu biết cần thiết
về những sự kiện, niên đại, nhân vật, địa danh, các nguyên lý, quy luật, những kết luậnkhái quát, phương pháp, kỹ năng Vì vậy, khi nắm vững kiến thức học sinh mới có khảnăng ứng phó được với các loại câu hỏi, bài tập
1.3.2 Rèn luyện kỹ năng
* Kỹ năng tìm hiểu tài liệu
Nội dung chương trình lịch sử quá rộng, tôi không đủ thời gian để dạy từng bàitrong SGK, nên việc hướng dẫn học sinh tìm hiểu trước bài trong SGK là rất quantrọng Sách giáo khoa lịch sử THPT được biên soạn – trình bày theo bài, theo tiếntrình thời gian Tôi đã hướng dẫn học sinh nắm được mục đích – yêu cầu, những sựkiện quan trọng và trọng tâm kiến thức của từng bài học lịch sử từ lớp 10 đến lớp 12.Trên cơ sở đó các em về nhà tìm hiểu kỹ sách giáo khoa và trả lời những câu hỏi trong
Trang 6SGK yêu cầu Với cách làm trên khi ôn luyện cho học sinh tôi chỉ tập trung phân tíchchuyên sâu những nội dung lịch sử.
Để tìm hiểu tài liệu đạt hiệu quả học sinh cần phải:
1.Nắm đề: Đề ở đây là tên đề bài, tên tiểu mục Nhiều học sinh học thuộc nội
dung nhưng lại không nhớ tên tiểu mục, khi làm bài có thể “râu ông nọ cắm cằm bàkia”, nghĩa là lạc đề
2.Nắm khung: Khung là dàn ý của cả bài hoặc của từng phần Trước khi học cả
bài hay từng phần nên nắm chắc cái dàn ý của nó Dàn ý thường theo giai đoạn hoặctheo sự kiện, bao gồm: nguyên nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa Nắm khung giúp nhớ
có hệ thống và nhớ lâu, dễ trả lời những câu hỏi tổng hợp
3.Nắm chốt: Lịch sử bao giờ cũng gắn liền sự kiện – địa danh – nhân vật lịch sử.
Nên “chốt” là thời điểm gắn với một sự kiện quan trọng hoặc tương đối quan trọng Ởlịch sử lớp 12 yêu cầu học sinh phải nhớ cả ngày, tháng, năm Nếu chỉ là tương đốiquan trọng, có thể chỉ cần nhớ tháng và năm, thậm chí chỉ nhớ năm, cũng tạm được.Nên tìm các mối quan hệ giữa các chốt về thời gian và sự kiện thì dễ nhớ và nhớ lâu
4.Thuật ngữ: Cần phải nhớ đúng những thuật ngữ lịch sử, không được nhầm lẫn
giữa một số thuật ngữ “đấu tranh”, “chiến đấu”, “khởi nghĩa”,…vì mỗi chữ có mộtnghĩa khác nhau
* Kỹ năng phân tích đề
Về các Đề thi HSG thường có mấy loại sau đây:
- Loại đề hệ thống kiến thức lịch sử, nhằm nêu một số kiến thức cơ bản nhất
để qua đó phác họa bức tranh chung về một thời kỳ, một sự kiện lịch sử Song đâykhông phải là liệt kê kiến thức đơn thuần mà yêu cầu học sinh biết lựa chọn một số sựkiện chủ yếu, tiêu biểu, được hệ thống hóa để làm toát lên một chủ đề nhất định
được đặt ra để lựa chọn những kiến thức phù hợp Lập bảng hệ thống hóa kiến thứccần phải chia ra các cột, nội dung mỗi cột là một đề mục các cột hợp thành hệ thống,giải quyết chủ đề được đặt ra Một số học sinh không được hướng dẫn kỹ thường viếtthành bài tự luận
- Loại đề thi tự luận: Có nhiều dạng yêu cầu theo mẫu tự luận
Ví dụ: Vì sao ta mở chiến dịch Biên giới thu - đông 1950? Chiến dịch này có
bước tiến gì so với chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947?
Trang 7Các loại đề thi như trên không chỉ yêu cầu học sinh phải nhận biết chính xác sựkiện, nhận thức đúng bản chất lịch sử mà còn đòi hỏi học sinh thể hiện khả năng lậpluận, trình bày, diễn đạt tốt.
Ngoài ra còn có loại đề thi có câu hỏi đặt ra để lý giải một vấn đề đã được xácđịnh, hoặc bình luận, chứng minh câu nói nổi tiếng của một nhân vật lịch sử bằngnhững quan điểm, bằng các sự kiện
Loại đề thi trên tương đối khó, tôi hướng dẫn, yêu cầu học sinh phải đọc kỹ vàhiểu đúng câu nói của nhân vật, một nhận định, đánh giá và sử dụng những sự kiệnlịch sử cụ thể, chính xác để chứng minh
Loại đề nhận thức lịch sử: Là đề theo một chủ đề hay vấn đề lịch sử nhất định
được đặt dưới dạng câu hỏi yêu cầu cần giải đáp Loại đề này thường có nội dung khó,yêu cầu học sinh phải suy nghĩ nhiều, hiểu biết kiến thức lịch sử chính xác, hệ thống;học sinh phải có năng lực độc lập suy nghĩ để giải quyết vấn đề nêu ra, học sinh phải
có trình độ tư duy cao, có khả năng lập luận, lý giải vấn đề Các dạng thường gặp như:
+ Đề thi xác định, phân tích tính chất của sự kiện lịch sử:
Ví dụ: Cuộc Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng Tám 1945 có phải một cuộccách mạng bạo lực không? Vì sao?
+ Đề thi về xác lập mối quan hệ nhân quả giữa các sự kiện lịch sử:
Ví dụ: Hãy sắp xếp theo trình tự thời gian các sự kiện chủ yếu từ khi Nguyễn ÁiQuốc về nước (1941) trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam đến khi Cách mạngtháng Tám thành công và giải thích mối quan hệ giữa các sự kiện lịch sử này?
Loại đề thi này yêu cầu học sinh phải suy nghĩ kỹ, nếu không sẽ dễ nhầm lẫnvới loại đề hệ thống hóa kiến thức cơ bản đã trình bày trên Đề thi yêu cầu thí sinhkhông chỉ ghi nhớ các sự kiện lịch sử theo tiến trình thời gian mà điều quan trọng làthí sinh phải lý giải mối quan hệ giữa các sự kiện đã được lựa chọn
+ Đề thi xác định tính kế thừa giữa các sự kiện lịch sử, giai đoạn, thời kì lịch sử: Đề yêu cầu học sinh phải hiểu rõ quá trình phát triển liên tục, thống nhất, tính
phong phú, đa dạng, cụ thể của các sự kiện, giai đoạn, thời kì lịch sử Khi làm loại đềnày, học sinh phải nắm vững một vấn đề có tính quy luật trong sự phát triển của lịch
sử Sự kiện xảy ra trước tác động đến sự ra đời và phát triển của sự kiện tiếp sau,
chúng có quan hệ chặt chẽ với nhau Đề thi xác định tính kế thừa giữa các sự kiện
trong quá trình lịch sử cũng như loại đề thi về mối quan hệ nhân quả giữa các sự kiện,
Trang 8song nó tập trung hơn vào một sự kiện chính; nó nâng cao hơn về mặt khái quát – lýluận
Để giải quyết được những dạng đề như trên khâu quan trọng là việc phân tích
đề, bởi vì phân tích đề tốt sẽ giúp học sinh xác định, lựa chọn đúng kiến thức, lập dàn
ý dễ dàng Phân tích đề đúng sẽ tránh trường hợp lạc đề, lệch đề
Cấu tạo đề thi học sinh giỏi hiện nay rất nhiều câu, nhiều dạng đề, đòi hỏi họcsinh phải tư duy và xử lý nhanh các kỹ năng phân tích đề, phân bố thời gian, xác địnhthời gian, không gian, nội dung lịch sử và yêu cầu của câu hỏi … sao cho phù hợp là
kỹ năng cần rèn luyện thường xuyên
* Kỹ năng làm bài
- Phân tích câu hỏi trong đề thi
Phải đọc hết và hiểu chính xác từng từ, từng chữ trong câu hỏi Trong đề thi,một câu hỏi chặt chẽ sẽ không có từ nào là “thừa” Đọc kĩ câu hỏi để xác định thờigian, không gian, nội dung lịch sử và yêu cầu của câu hỏi (trình bày, so sánh, giảithích, phân tích, đánh giá )
- Phân bố thời gian cho hợp lí Hãy căn cứ vào điểm số của từng câu mà tínhthời gian, mỗi điểm khoảng 15 phút là phù hợp
- Lập dàn ý chi tiết
Hãy coi mỗi câu hỏi như một bài viết ngắn, lập dàn ý, xác định những ý chính
và trình tự của các ý Sau đó hãy “mở bài”, đừng mất nhiều thời gian suy nghĩ về “mởbài” Khi đã xác định đúng nội dung sẽ biết mở bài thế nào, và nên mở bài trực tiếp,ngắn gọn – không quá 10 dòng Sau khi viết hết nội dung, khắc sẽ biết kết luận Đừngnghĩ trước kết luận, và cũng chỉ nên kết luận thật ngắn gọn
Về hình thức, không phải ai cũng viết được chữ đẹp, câu hay, nhưng hãy cốgắng viết cho rõ ràng, đúng câu, đúng chính tả, đừng dùng từ sáo rỗng, dài dòng, đừngviết tắt Hãy luôn nhớ: Đúng, đủ, rõ ràng, lời văn giản dị, trình bày khoa học Tuyệtđối không được viết tùy tiện, rườm rà
Khuyến khích học sinh có thể dẫn chứng thơ, văn, những nhận định, đánh giá,
… để minh họa trong quá trình làm bài thi
*Lưu ý: Để làm một bài thi lịch sử đạt hiệu quả cao học sinh phải:
Phạm vi thời gian của câu hỏi là từ năm nào đến năm nào? Như vậy tránh được lạc đềhoặc thiếu ý
Trang 92.Dựng khung: Dù thuộc đến mấy cũng không viết ngay vào giấy thi Hãy viếtdàn ý vào giấy nháp sao cho thật đầy đủ và có hệ thống, đáp ứng yêu cầu của câu hỏi.
3.Cắm chốt: Ở mỗi phần của dàn ý ấy, ghi những chốt, nghĩa là sự kiện quantrọng cùng với thời điểm của nó Như vậy bài làm sẽ không bỏ sót những sự kiện quantrọng
4.Viết sạch: Viết vào giấy thi một cách sáng sủa, dễ đọc Hết mỗi ý chính, mỗi
sự kiện nên xuống dòng Thấy cần thiết để làm nổi bật từng giai đoạn, từng sự kiện,từng ý nghĩa có thể ghi 1, 2, 3 hoặc a, b, c hoặc gạch đầu dòng, vì Lịch sử là một mônkhoa học xã hội, có thể trình bày một cách có hệ thống Như vậy cũng dễ cho ngườichấm Bài thi lịch sử trong những năm gần đây nhiều câu nên học sinh không đượcchủ quan, viết quá dài - rườm rà
Chữ nào sai thì gạch đè lên, không nên xoá lem nhem, không đưa vào ngoặcđơn Nếu trót thiếu cả một đoạn dài, có thể ghi bổ sung xuống cuối bài Phải chia thờigian để trả lời đủ các câu hỏi, tránh đầu voi đuôi chuột
5.Đọc lại: Phải tính toán thời gian, để khi viết bài xong, vẫn còn độ 10, 15 phút.Nhất thiết phải đọc lại bài để sửa chữa những chỗ sai sót nhầm lẫn rồi mới nộp bài.Đọc lại là khâu rất quan trọng để bài thi được điểm cao hơn
* Chấm và sửa bài
Một học sinh giỏi không chỉ nắm vững kiến thức lịch sử, vững kỹ năng mà còn
có sự sáng tạo Vì vậy, trong quá trình bồi dưỡng cho học sinh tôi thường xuyên quantâm đến việc chấm và sửa bài cho học sinh Bài viết cần phải được sửa chữa, chỉ bảo
cụ thể, để phát huy những cái hay, sửa sai kịp thời những cái dở, để có sự nhìn nhậnđánh giá một cách công bằng, khách quan mỗi khi tuyển lựa đội tuyển chính thức đi
dự thi
Sau khi dạy một chuyên đề, hay một giai đoạn lịch sử tôi thường tổ chức kiểmtra để chấm và sửa bài cho học sinh Kiểm tra có thể cho bài tập các em về nhà làm,quy định thời gian nộp bài, nhưng theo tôi tốt nhất là cho học sinh làm bài kiểm trangay trên lớp bồi dưỡng
Ngoài ra tôi còn khuyến khích học sinh có thể tự tìm đề để viết rồi đưa cho thầy
cô sửa giúp, sau đó viết lại nhuần nhuyễn Cách này giúp học sinh tăng khả năng trìnhbày, diễn đạt của bạn và tạo thêm kỹ năng ứng phó tốt với mọi loại đề
Trang 102 Lựa chọn nội dung và phương pháp ôn luyện cho Học sinh giỏi Quốc gia phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954
2.1 Một số dạng câu hỏi ôn tập LSVN giai đoạn 1945 – 1954
Câu 1: Hãy nhận diện các thế lực đé quốc có mặt trên đất nước ta sau ngày cách mạng tháng Tám thành công Đế quốc nào là kẻ thù chính? Vì sao?
- Chỉ 10 ngày sau cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945 thành công, quân độicác nước Dồng minh, với danh nghĩa vào giải giáp quân đội Nhật, đã kéo vào nước ta.Ngoài Pháp, Nhật vẫn chưa rút quân thì quân Trung Hoa Dân quốc, quân Anh đã kéovào nước ta Họ có danh nghĩa hợp pháp, là quân Đồng minh giải giáp quân đội NhậtBản, nhưng bản chất chung là chống phá cách mạng Việt Nam Chưa bao giờ nước talại có nhiều kẻ thù cùng một lúc đến vậy Đây là khó khăn lớn nhất, nghiêm trọng nhấtcủa cách mạng Việt Nam
- Quân Trung Hoa Dân quốc:
Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà thành lập, 20 vạn quân TrungHoa Dân quốc ồ ạt vào Hà Nội và hầu khắp các tỉnh miền Bắc Âm mưu của chúngnhằm tiêu diệt Đảng Cộng sản, phá tan Mặt trận Việt Minh, lật đổ chính quyền cáchmạng còn non trẻ của nhân dân ta Trung Hoa Dân quốc sử dụng những phần tử tay sainằm trong các tổ chức phản ộng như Việt Nam Quốc dân Đảng (Việt Quốc), Việt NamCách mạng đồng minh hội (Việt Cách) với âm mưu xúc tiến thành lập một chính phủ
bù nhìn
Tuy nhiên, sau khi chiến tranh chống Nhật kết thúc, lực lượng của cách mạngTrung Quốc phát triển mạnh, trực tiếp đe doạ lợi ích chiến lược của Trung Hoa Dânquốc Vì thế, sớm muộn họ cũng phải rút quân về nước để đối phó với lực lượng cáchmạng Trung Quốc Mặt khác, nội bộ phía Trung Hoa Dân quốc đang có mâu thuẫntranh giành quyền lực Đay là những khó khăn của quân Trung Hoa Dân quốc mà ViệtNam có thể lợi dụng để hoà hoãn, hạn chế những hoạt động chống phá của chúng
Như vậy, quân Trung Hoa Dân quốc không phải là kẻ thù nguy hiẻm nhất củaCách mạng Việt Nam
Trang 11- Thực dân Ah:
Hơn 1 vạn quân Anh vào miền Nam Việt Nam, dưới danh nghĩa là quân Đồngminh vào giải gíap quân Nhật, nhưng thực chất là để dọn đường cho quân Pháp quaytrở lại th trị Đông Dương
Saốngu Chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào giải phóng dân tộc bùng nổmạnh mẽ Cuộc đấu tranh đòi độc lập đang phát triển ở các thuộc địa của Anh Chính
vì vậy, Anh phải tập trung lực lượng để đối phó Trong hoàn cảnh đó, thực dân Anhkhông có khả năng ở lại Đông Dương lâu dài Do bản chất đế quốc, thực dân Anh longại ảnh hưởng của Trung Hoa Dân quốc ở khu vực này nên đã hậu thuẫn cho quânPháp quay trở lại xâm lược nước ta Như vậy, quân Anh cũng không phải là kẻ thùnguy hiểm nhất cảu c mạng Đông Dương
- Quân Nhật áchBản:
Sau chiến tranh, 6 vạn quân Nhật đang chờ để giải giáp, trong đó có một bộphận theo lệnh đế quốc Anh đánh lại lực lượng vũ trang của ta, tạo điều kiện cho quânPháp mở rộng chiếm đóng
Nhật Bản là nước bại trận trong Chiến tranh thế giới thứ hai Quân Nhật ở ĐôngDương đang chờ để về nước nên cũng không phải là kẻ thù chính của các mạng ViệtNam lúc đó
Như vậy, với ý chí thực dân, cả trong tư duy và hành động, thực dân Pháp đãbộc lộ rõ dã tâm xâm lược Việt Nam Phân tích về âm mưu của các nước đế quốc đối
với Đông Dương, Trung ương Đảng nêu rõ: “kẻ thù chính của ta lúc này là thực dân
Pháp xâm lược, phải tập trung ngọn lửa đâu tranh vào chúng”.