Hồ Chí Minh quan niệm nội dung đoàn kết phải tích cực, thiết thực bằng cách đưa mọi người vào trong tổ chức, đó là Mặt trận dân tộc thống nhất.. Mặt trận nhằm đoàn kết giai cấp công nhân
Trang 1Câu 1:Đại đoàn kết dân tộc theo quan điểm HCM? Liên hệ thực tế VN hiện nay?
*) Những quan điểm của HCM về đại đoàn kết dân tộc:
1 Đoàn kết là vấn đề chiến lược của CMVN
Đoàn kết là vấn đề cơ bản xuyên suốt lâu dài nhằm tạo ra sức mạnh bảo đảm cho CM giành thắng lợi
Đoàn kết dân tộc là chính sách dân tộc ko pải thủ đoạn chính trị
HCM thực sự quan tâm đến đoàn kết trong suốt cuộc đời hoạt động CM, Người dành đến 40% bài viết về đoàn kết, sử dụng khoảng 2000 lần cụm từ “đoàn kết”,”đại đoàn kết” người luôn nhận thức đại đoàn kết dân tộc là vấn đề sống còn, quyết định thành công của CM Người thường khẳng định “ Đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết là thắng lợi”,” Đoàn kết là điểm mẹ điểm này mà thực hiện tốt đẻ ra con cháu đều tốt”
Thực tiễn: chỉ rõ khi nào dân tộc ta phát huy sức mạnh đoàn kết thì CM mới thành công và ngược lại CM thất bại
1 Đại đoàn kết dân tộc là 1 mục tiêu, 1 nhiệm vụ hàng đầu của CM
Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc pải được quán triệt trong mọi đường lối, chủ trương chính sách của Đảng Đại đoàn kết dân tộc ko chỉ là mục đích, nhiệm vụ hàng đầu của cả dân tộc Đại đoàn kết dân tộc chính là đòi hỏi khách quan của quần chúng nhân dân trong cuộc đấu tranh tự giải phóng Đảng có sứ mệnh thức tỉnh, tập hợp, hướng dẫn, chuyển những đòi hỏi khách quan, tự pát của quần chúng nhân dân thành sức mạnh vô địch trong cuộc đtranh giải póng dân tộc, giải póng con người
1 Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân
Người đưa ra khái niệm dân rất rộng:
+) all mọi người ko pân biệt tuổi tác, giới tính, dtoc, tôn giáo,đảng pái, giai cấp
+) all mọi người ko pân biệt nơi cư trú, địa dư hành chính: ko pân biệt nông thôn, hay thành pố…
+) dân đồng nghĩa với đồng chí, đồng bào, cùng chí hướng
+) Dân gắn liền với nhân dân lao động
Đoàn kết toàn dân là pải tập hợp, giáo dục, giác ngộ cảm hóa nhân dân vì nhận thức , dân trí chưa cao hành vi chưa đúng Trong cảm hóa, giáo dục thì pải tránh căn bệnh xem nhẹ quần chúng, hạ thấp vai trò của quần chúng, không quan tâm đến giáo dục giác ngộ nhưng đồng thời pải tin vào dân, dựa vững vào dân
Chú ý cải thiện đời sống cho nhân dân
Trong đoàn kết toàn dân pải chú ý tăng cường liên minh công nông và đặt dưới sự chỉ đạo của Đảng cộng sản
1 Đoàn kết dân tộc pải có tổ chức, có lãnh đạo
Tổ chức thực hiện khối đại đoàn kết dtoc chính là Mặt trận dân tộc thống nhất Mặt trận là nơi quy tụ mọi tổ chức và cá nhân yêu nước, tập hợp mọi người dân VN phấn đấu vì mục tiêu chung là độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc và tự do, hạnh púc của nhân dân
Tùy theo từng giai đoạn CM, Đảng chủ trương thành lập Mặt trận dtoc thống nhất có tên gọi khác nhau Đảng lãnh đạo muốn lãnh đạo mặt trận, lãnh đạo xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, trong Đảng pải thực sự đoàn kết nhất trí Sự đoàn kết trong Đảng là cơ sở vững chắc để xây dựng sự đoàn kết toàn dân
1 Đoàn kết dân tộc gắn liền với đoàn kết quốc tế
Đoàn kết quốc tế nhằm tạo lên sức mạnh tổng hợp đảm bảo cho CM thành công
Trong đoàn kết quốc tế cần chống tư tưởng bành trướng, bá quyền chống tư tưởng kì thị dân tộc
Trong đoàn kết dân tộc tuân thủ nguyên tắc độc lập chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ các bên cùng có lợi
Trong quan hệ quốc tế luôn luôn hướng tới mục tiêu chung là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ XH
Câu 2:Nội dung ĐĐKDT theo quan điểm HCM?
Từ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của vấn đề đại đoàn kết, nên Hồ Chí Minh đề cập nội dung đại đoàn kết khá phong phú, có thể khái quát ở mấy điểm chính sau
Một là, Đảng Cộng sản Việt Nam có vai trò to lớn trong khối đại đoàn kết dân tộc.
Hồ Chí Minh cho rằng, Đảng là đội tiên phong của giai cấp công nhân nên phải thu phục được đại bộ phận giai cấp mình, để giai cấp ấy lãnh đạo được quần chúng Đảng phải tổ chức, lãnh đạo các đoàn thể nhân dân Đảng phải vận động quần chúng nhân dân cùng với mình giải phóng nhân dân thoát khỏi ách áp bức bóc lột, thoát khỏi nghèo đói Muốn làm được điều đó, Đảng phải làm cho dân chúng giác ngộ, tự thấy khả năng to lớn của mình, biết đoàn kết một lòng thành sức mạnh đấu tranh chiến thắng mọi kẻ thù
Hồ Chí Minh nhấn mạnh, để làm được như vậy, Đảng phải đoàn kết, không bè phái, phải nâng cao trình độ lý luận, khả năng hoạt động thực tiễn, phải thật trong sạch vững mạnh Chỉ như vậy dân mới tin, đi theo Đảng, đoàn kết xung quanh Đảng
Hai là, phát huy vai trò của Nhà nước với đoàn kết toàn dân tộc.
Hồ Chí Minh cho rằng muốn đoàn kết mấy chục triệu đồng bào, phải có một cơ cấu đại biểu cho sự chân thành đoàn kết và hành động nhất trí Cơ cấu ấy là do toàn dân bầu cử, lựa chọn người ưu tú đại diện cho mình vào cơ quan nhà
Trang 2nước để gánh vác công việc quốc gia Người nói nhờ dân ta đoàn kết một lòng và Chính phủ lãnh đạo khôn khéo, mà chúng ta bẻ gãy xiềng xích nô lệ, giành được độc lập tự do
Người nhấn mạnh : Nếu không có nhân dân thì Chính phủ không đủ lực lượng Nếu không có Chính phủ thì nhân dân không ai dẫn đường Cho nên chính phủ và nhân dân phải đoàn kết thành một khối Chính phủ và nhân dân phải đồng tâm nhất trí, ra sức tổ chức công tác mở mang kinh tế, thực hành đời sống mới Hồ Chí Minh đã xây dựng Chính phủ đại diện cho các tầng lớp, các tôn giáo, các dân tộc để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân Người khẳng định, để thực hiện tốt nhiệm vụ cách mạng, Nhà nước phải phát huy quyền dân chủ của nhân dân; bảo đảm quyền dân sinh của toàn dân để phát huy tính tích cực sáng tạo của nhân dân, làm cho mọi người đều tham gia quản lý nhà nước Phải thực sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân Mọi cơ quan Nhà nước phải dựa vào dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến của dân, hướng về phục vụ nhân dân
Ba là, xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất.
Đoàn kết phải có tổ chức Muốn huy động mọi người đoàn kết phải đưa họ vào tổ chức Hồ Chí Minh quan niệm nội dung đoàn kết phải tích cực, thiết thực bằng cách đưa mọi người vào trong tổ chức, đó là Mặt trận dân tộc thống nhất Người cho rằng phải mau mau tổ chức lại các tổ chức trong Mặt trận Nông dân phải vào "Nông dân cứu quốc" Thanh niên phải vào "Thanh niên cứu quốc" Phụ nữ phải vào "Phụ nữ cứu quốc" Trẻ em phải vào "Nhi đồng cứu quốc" Công nhân phải vào "Công nhân cứu quốc" Các bậc phụ lão văn sĩ phải vào "Việt Nam cứu quốc hội" Những hội ấy phải do Việt Nam độc lập đồng minh lãnh đạo Vào tổ chức rồi, người có tiền giúp tiền, kẻ có sức giúp sức Đồng tâm hiệp lực, muôn người một lòng, nhân cơ hội ấy mà khôi phục lại Tổ quốc, mà làm cho Việt Nam hoàn toàn độc lập
Hồ Chí Minh nhấn mạnh Việt Nam độc lập đồng minh (hoặc Việt Minh) có nghĩa là liên minh vì độc lập của nước Việt Nam Mặt trận bao gồm tất cả mọi người yêu nước, không phân biệt khuynh hướng chính trị, tín ngưỡng, tôn giáo, giai cấp xã hội, nam nữ, tuổi tác
Để Mặt trận có sức mạnh, Hồ Chí Minh cho rằng phải có kỷ luật tự giác mà mỗi cá nhân, hội viên, đoàn thể phải tuân theo Mặt trận phải thật dân chủ Hoạt động của Mặt trận phải nhằm vào điểm chính sao cho có hiệu quả thiết thực Các
tổ chức thành viên Mặt trận phải thân ái đoàn kết giúp đỡ nhau Cương lĩnh của Mặt trận phải thể hiện mục đích đoàn kết, đấu tranh cho hòa bình thống nhất, độc lập, dân chủ, tiến bộ xã hội
Cương lĩnh ấy phải thiết thực, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân, hoạt động phải vững chắc, thu hút quảng đại mọi người dân tham gia sản xuất, thực hành tiết kiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội Mục đích phấn đấu của Mặt trận dân tộc thống nhất là xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập dân chủ và giàu mạnh Vì vậy Mặt trận là một nội dung lớn của tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh
Mặt trận nhằm đoàn kết giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức ; đoàn kết những người và gia đình có công với nước; đoàn kết các tôn giáo ; các dân tộc ; cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ; các tầng lớp khác trong
xã hội Bằng nhiều hình thức và biện pháp khác nhau, tùy từng giai đoạn lịch sử cụ thể, Mặt trận có những biện pháp thích hợp tập hợp các tầng lớp nhân dân xung quanh Đảng để vượt qua những khó khăn thử thách hoàn thành các mục tiêu cách mạng đề ra Hồ Chí Minh đã sáng tạo trong việc lập ra các tổ chức thích hợp của Mặt trận để đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân, các nhân sĩ, trí thức, những người có đạo thuộc các tôn giáo khác nhau ; những người thuộc các dân tộc khác nhau đều chung lòng yêu nước, yêu đồng bào vì sự nghiệp chung mà đoàn kết
Câu 3:Quan điểm của HCM anh chị hãy làm rõ những chuẩn mực đạo đức của người cách mạng? liên hệ bản thân.
Những phẩm chất đạo đức cơ bản của con người Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh – đó là : Trung với nước, hiếu với dân; Yêu thương con người; Cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư; Tinh thần quốc tế trong sáng Những phẩm chất đạo đức này thống nhất trong đạo đức mỗi con người
1 Trung với nước, hiếu với dân:
Nếu như lòng yêu nước là nhận thức và tình cảm đạo đức thì “trung với nước, hiếu với dân” là hành vi đạo đức Nhận thức, tình cảm đạo đức là cơ sở của hành vi đạo đức Với người cách mạng, đây là phẩm chất, là chuẩn mực hàng đầu Dưới thời phong kiến, trung là với vua, hiếu là với cha mẹ Hồ Chí Minh bàn đến “trung” và “hiếu” cũng với ý nghĩa là bổn phận, nghĩa vụ, trách nhiệm của con người nhưng đã gạt bỏ nội hàm hạn hẹp của quan niệm cũ, gạt bỏ những hạn chế trong tư tưởng đạo đức của Nho giáo và đưa vào những nội dung đạo đức mới
Cụ thể, “trung với nước, hiếu với dân” là: Phải đặt lợi ích của cách mạng, của Tổ quốc lên trên hết; phải quyết tâm đấu tranh cho sự phồn vinh của đất nước, hạnh phúc của nhân dân; phải tin tưởng ở sức mạnh ở quần chúng nhân dân, khẳng định và tạo điều kiện để nhân dân thực hiện quyền dân chủ; phải gương mẫu và hướng dẫn nhân dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước
2 Yêu thương con người:
Hồ Chí Minh vừa là con người của tư tưởng, vừa là con người của hoạt động thực tiễn Lòng yêu thương con người của Bác vừa bao la biển trời, lại vừa gần gũi với từng số phận con người
Lòng yêu thương con người, lòng nhân ái, sự cảm thông, chia sẻ - mỗi con người chúng ta đều hơn một lần cảm nhận được Mỗi người sống trong xã hội ai cũng hướng tới hạnh phúc, hướng tới những điều tốt đẹp Điều thực sự đáng sợ là khi ta không thể cảm thông, chia sẻ đối với người khác Bởi cuộc sống đâu chỉ toàn những điều vui Như thế yêu
Trang 3thương là hạnh phúc của con người Lòng thương yêu con người là cơ sở của những hành vi xã hội đẹp
Yêu thương con người là bản chất của nhân dân lao động, là nét đẹp của chủ nghĩa xã hội
3 Cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư:
Hồ Chí Minh đề cập đến “cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư” một cách thường xuyên Vì đó là ý thức và hành vi đạo đức của mỗi người với chính mình, với công việc Đó là vấn đề hàng ngày hàng giờ và suốt quá trình đấu tranh cách mạng Đó là biểu hiện và minh chứng cho phẩm chất đạo đức “trung với nước, hiếu với dân”
- Cần kiệm: “Cần” yêu cầu con người có ý thức và hành vi lao động nghiêm túc, đạt năng suất cao; làm tốt công việc
mà xã hội đã giao phó; không lười biếng; không gian dối, lừa đảo “Kiệm” yêu cầu tiêu dùng đúng mức, phù hợp với khả năng tài chính và vật chất mà con người có được, không xa hoa, lãng phí; “kiệm” cũng không có nghĩa là bủn xỉn,
“vắt cổ chày ra nước” dẫn đến những hạn chế trong công việc và đời sống
- Liêm chính:
Liêm: Nói đến “liêm” là nói đến sự trong sạch trong đạo đức Với người dân bình thường, “liêm” yêu cầu không gian dối, trộm cắp Đối với những người làm chức việc cho nhà nước thì “liêm” nghĩa là không tham ô, tham nhũng
Chính: là nói đến sự ngay thẳng, trung thực chính mình và với người khác Mình có chính trực thì mới yêu cầu người khác chính trực được
- Chí công vô tư: đó là hết lòng vì công việc, vì sự công bằng, không thiên vị, không chạy theo lợi ích cá nhân mà phải đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân, của tập thể lên trước
Hồ Chí Minh cho rằng giữa các khái niệm “cần” - “kiệm” – “liêm” – “chính” – “chí công” – “vô tư” có sự liên hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau Đó là phẩm chất đạo đức của mỗi người Và đặc biệt quan trọng với Đảng viên, với cán bộ, quan chức Nhà nước, bởi trong công cuộc cách mạng, trong quá trình thực hiện các chủ trương chính sách, các dự án kinh tế, nếu thiếu “cần”- “kiệm”- “liêm”- “chính”- “chí công”- “vô tư” họ sẽ thành hủ bại, sâu mọt đục khoét của nhân dân Thực tế ngày nay, chủ nghĩa cá nhân, thói quan liêu, hoang phí, nạn tham ô, tham nhũng hết sức trầm trọng - thực
sự là nguy cơ lớn đối với công cuộc cách mạng , đòi hỏi sự đấu tranh phải quyết liệt
4 Tinh thần quốc tế trong sáng:
Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự thống nhất, hòa quyện giữa chủ nghĩa yêu nước chân
chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng
Chủ nghĩa quốc tế là một trong những đặc điểm quan trọng nhất của đạo đức cộng
sản chủ nghĩa Nó bắt nguồn từ bản chất quốc tế của giai cấp công nhân và của xã hội
xã hội chủ nghĩa
Nội dung chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh rộng lớn và sâu sắc Đó
là sự tôn trọng và thương yêu tất cả các dân tộc, nhân dân các nước, chống sự hằn thù,
bất bình đẳng dân tộc và sự phân biệt chủng tộc Người khẳng định: bốn phương vô sản
đều là anh em; giúp bạn là giúp mình; thắng lợi của mình cũng là thắng lợi của nhân dân
thế giới Người đã góp phần to lớn, có hiệu quả xây đắp tình đoàn kết quốc tế, tạo ra
một kiểu quan hệ quốc tế mới: đối thoại thay cho đối đầu, kiến tạo một nền văn hóa hòa
bình trên thế giới
Câu 4: Bằng kiến thức đã học hãy phân tích phẩm chất đạo đức “cần kiệm liêm chính chí công vô tư và thương yêu con người, sống có tình nghĩa” vận dụng vào việc rèn luyện tu dưỡng đạo đức của bản thân.
Phân tích phẩm chất: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là những khái niệm đạo đức cũ, được Hồ Chí Minh tiếp thu, chọn lọc, đưa vào những yêu cầu và nội dung mới Người chỉ ra
rằng: phong kiến nêu ra cần, kiệm, liêm, chính nhưng không thực hiện; ngày nay, ta đề
ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện làm gương cho nhân dân theo để lợi cho
nước, cho dân Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là một biểu hiện sinh động của
phẩm chất "trung với nước hiếu với dân"
Cần tức là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng, dẻo dai Kiệm là tiết kiệm vật tư, tiền
bạc, của cải, thời gian, không xa xỉ, không hoang phí Liêm là trong sạch, không tham
lam tiền của, địa vị, danh tiếng Chính là không tà, là thẳng thắn, đứng đắn Các đức
tính đó có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Cần mà không kiệm giống như một chiếc
thùng không đáy Kiệm mà không cần thì lấy gì mà kiệm Cần, kiệm, liêm là gốc rễ của
chính Nhưng một cây cần có gốc rễ, lại cần có cành, lá, hoa, quả mới là hoàn chỉnh
Cần, kiệm, liêm, chính cần thiết đối với tất cả mọi người Hồ Chí Minh viết:
"Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông
Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc
Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính
Thiếu một mùa, thì không thành trời
Trang 4Thiếu một phương, thì không thành đất
Thiếu một đức, thì không thành người"1
Cần, kiệm, liêm, chính càng cần thiết đối với cán bộ, đảng viên Bởi vì, nếu cán
bộ, đảng viên mắc sai lầm, khuyết điểm thì sẽ ảnh hưởng đến nhiệm vụ chung của cách mạng, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng Mặt khác, những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành Nếu không giữ đúng cần, kiệm, liêm, chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân
Cần, kiệm, liêm, chính còn là thước đo sự giàu có về vật chất, vững mạnh về tinh
thần, sự văn minh tiến bộ của một dân tộc Cần, kiệm, liêm, chính là nền tảng của đời sống mới, nền tảng của thi đua yêu nước; là cái cần để làm việc, làm người, làm cán bộ,
để phụng sự Đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại Chí công vô tư là không nghĩ đến mình trước, chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào; là đặt lợi ích của cách mạng, của nhân dân lên trên hết, trước hết Thực hành chí công vô tư cũng có nghĩa là phải kiên quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng
Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa cá nhân là chỉ muốn "mọi người vì mình" mà
không biết "mình vì mọi người" Nó là một thứ giặc nội xâm, còn nguy hiểm hơn cả giặc ngoại xâm Nó là bạn đồng minh của chủ nghĩa đế quốc và thói quen truyền thống lạc hậu Chủ nghĩa cá nhân là một thứ vi trùng rất độc, đẻ ra hàng trăm thứ bệnh nguy hiểm, như quan liêu, mệnh lệnh, bè phái, chủ quan, tham ô, lãng phí, xa hoa, tham danh trục lợi, thích địa vị, quyền hành, tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán chuyên quyền Tóm lại, "chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng tiểu tư sản còn
ẩn nấp trong mình mỗi người chúng ta Nó chờ dịp - hoặc dịp thất bại, hoặc dịp thắng lợi - để ngóc đầu dậy" Chủ nghĩa cá nhân là mối nguy hại cho cá nhân con người, cho một đảng và cả dân tộc Hồ Chí Minh viết: "Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân" 1 Chủ nghĩa cá nhân là một trở ngại lớn cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội Vì vậy thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân
Tuy nhiên, cần có nhận thức đúng đắn đâu là chủ nghĩa cá nhân, đâu là lợi ích cá
nhân Hồ Chí Minh cho rằng: đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là giày xéo lên lợi ích cá nhân Mỗi người đều có cá tính riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình Nếu những lợi ích cá nhân đó không trái với lợi ích của tập thể thì không phải là xấu Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, chỉ ở trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cải thiện đời sống của riêng mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình
c) Thương yêu con người
Xuất phát từ nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là từ thực tiễn đấu
tranh cách mạng của các dân tộc, Hồ Chí Minh cho rằng, trên đời này có nhiều người, nhiều công việc, nhưng có thể chia thành hai hạng người: người thiện và người ác, và hai thứ việc: việc chính và việc tà Làm việc chính là người thiện, làm việc tà là người
ác Từ đó, Người kết luận: những người bị áp bức, bị bóc lột, những người làm điều thiện thì dù màu da, tiếng nói, chủng tộc, tôn giáo có khác nhau, vẫn có thể thực hành chữ "bác ái", vẫn có thể đại đoàn kết, đại hòa hợp, coi nhau như anh em một nhà
Tình thương yêu con người ở Hồ Chí Minh không chung chung, trừu tượng kiểu
tôn giáo, mà luôn luôn được nhận thức và giải quyết trên lập trường của giai cấp vô sản, dành cho các dân tộc và con người bị áp bức, đau khổ
Hồ Chí Minh thương yêu con người với một tình cảm sâu sắc, vừa bao la rộng
lớn, vừa gần gũi thân thương đối với từng số phận con người Hồ Chí Minh luôn sống giữa cuộc đời và không có cái gì thuộc về con người đối với Hồ Chí Minh lại là xa lạ Người quan tâm đến tư tưởng, công tác, đời sống của từng người, việc ăn, việc mặc, ở, học hành, giải trí của mỗi người dân, không quên, không sót một ai, từ những người bạn thuở hàn vi, đến những người quen mới Tình thương yêu con người ở Hồ Chí Minh luôn gắn liền với hành động cụ thể, phấn đấu vì độc lập của Tổ quốc, tự do hạnh phúc cho con người
*) Liên hệ với quá trình rèn luyện tu dưỡng của bản thân?
Trang 5Câu 5: Nguyên tắc xây dựng đạo đức mới “nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức” anh chị vận dụng nguyên tắc này như thế nào trong quá trình tu dưỡng đạo đức?
Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức
Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng tuyệt vời về nói đi đôi với làm Người quan
tâm đặc biệt, hàng đầu tới vấn đề đạo đức Người để lại nhiều bài viết, bài nói về đạo
đức và quan trọng hơn là Người thực hiện trước hết, nhiều nhất những tư tưởng ấy
Ngay trong quá trình chuẩn bị thành lập Đảng Cộng sản, bàn về tư cách một người
cách mệnh, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ "nói thì phải làm" Người còn làm nhiều hơn
những điều Người nói, kể cả việc làm mà không nói Mỗi việc làm, mỗi hành vi của
Người đều tiềm ẩn những tư tưởng đạo đức sáng ngời Đây là một bài học quý giá cho
mỗi chúng ta muốn tìm hiểu những tầng sâu bản chất của tư tưởng Hồ Chí Minh về
đạo đức thì không chỉ dừng lại ở những bài viết, bài nói, mà phải khám phá những
hành vi đạo đức của Người, nghiên cứu những bài nói, bài viết của bạn bè quốc tế,
những học trò của Người
Tại sao nói phải đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức?
Đạo đức cách mạng là đạo đức luôn được nhận thức và giải quyết trên lập trường
của giai cấp công nhân, phục vụ lợi ích của cách mạng Điều này phân biệt một cách
rạch ròi với thói đạo đức giả, đạo đức của giai cấp bóc lột với những đặc trưng bản chất
là nói nhiều, làm ít, nói mà không làm, nói một đằng, làm một nẻo, đem lại lợi ích
không phải cho quần chúng nhân dân lao động, mà cho thiểu số những kẻ bóc lột
Nói đi đôi với làm còn nhằm chống thói đạo đức giả Sáu mươi năm qua, từ khi
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công đến nay, nơi này, nơi khác, trên những
mức độ khác nhau ở cán bộ, đảng viên ta vẫn còn tồn tại hiện tượng nói không đi đôi
với làm Điều này sẽ dẫn tới nguy cơ làm mất lòng tin của dân đối với Đảng và chế độ
mới Ngay từ tháng 10 năm 1945, Hồ Chí Minh đã nói tới những kẻ "vác mặt làm quan
cách mạng" Sau này, trong nhiều lần bàn tới việc cần tẩy sạch bệnh quan liêu, mệnh
lệnh, Người chỉ rõ: "Miệng thì nói dân chủ, nhưng làm việc thì họ theo lối "quan" chủ
Miệng thì nói "phụng sự quần chúng", nhưng họ làm trái ngược với lợi ích quần chúng,
trái ngược với phương châm và chính sách của Đảng và Chính phủ"1
Nêu gương đạo đức, nói đi đôi với làm là một nét đẹp của văn hóa phương Đông
Hồ Chí Minh chỉ ra rằng: "Nói chung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm,
và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền"2
Noi theo tấm gương của V.I Lênin, Hồ Chí Minh cũng đào tạo các thế hệ cách mạng
người Việt Nam không chỉ bằng lý luận cách mạng, mà bằng chính tấm gương đạo đức
cao cả
Theo Hồ Chí Minh hơn bất kỳ một lĩnh vực nào khác, trong lĩnh vực đạo đức đặc
biệt phải chú trọng "đạo làm gương" Làm gương có nhiều cấp độ, phạm vi và hệ quy
chiếu khác nhau ở đâu cũng có người tốt, việc tốt Giai đoạn cách mạng nào cũng cần
có nhiều tấm gương Tùy theo nhiệm vụ và tình hình cụ thể mà tấm gương đó được biểu
hiện ở những mặt nào, trong chiến đấu, lao động, học tập, cuộc sống đời thường trong
gia đình, ngoài xã hội Việc bồi dưỡng, nêu gương "người tốt, việc tốt" là rất quan
trọng và cần thiết, không được xem thường Nhiều giọt nước hợp lại mới thành suối,
thành sông, thành biển cả Không nhận thức được điều đó là "chỉ thấy ngọn mà quên
mất gốc" Xây dựng đạo đức mới, nêu gương đạo đức phải rất chú trọng tính chất phổ
biến, rộng khắp, vững chắc của toàn xã hội và những hạt nhân "người tốt, việc tốt" tiêu
biểu
Câu 6:Một trong những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới là: phải tu dưỡng đạo đức suốt đời, hãy trình bày và vận dụng nó trong quá trình tu dưỡng đạo đức bản thân.
Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời
Tu dưỡng đạo đức là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc và văn hóa phương
Đông Hồ Chí Minh đã nói về ưu điểm của Khổng Tử là "vấn đề tu dưỡng đạo đức cá
nhân" Quan điểm của Khổng Tử là "chính tâm, tu thân" Có "tu thân" mới làm được
những việc lớn khác như "trị quốc, bình thiên hạ" Hồ Chí Minh nói: "Chúng ta phải
nhớ câu "Chính tâm, tu thân" để "trị quốc bình thiên hạ" Chính tâm tu thân tức là cải
tạo Cải tạo cũng phải trường kỳ gian khổ, vì đó là một cuộc cách mạng trong bản thân
của mỗi người Bồi dưỡng tư tưởng mới để đánh thắng tư tưởng cũ, đoạn tuyệt với con
Trang 6người cũ để trở thành con người mới không phải là một việc dễ dàng Dù khó khăn
gian khổ, nhưng muốn cải tạo thì nhất định thành công"2
Đạo đức cách mạng, đạo đức mới khác đạo đức cũ ở chỗ nó gắn với thực tiễn cách
mạng và phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân Vì vậy, việc rèn luyện, tu dưỡng bền bỉ
suốt đời phải như công việc rửa mặt hàng ngày là một trong những yêu cầu có ý nghĩa
quan trọng hàng đầu Hồ Chí Minh viết: "Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa
xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như
ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong
Có gì sung sướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng
đáng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người"1 Vì vậy,
Người đòi hỏi "gian nan rèn luyện mới thành công" "Kiên trì và nhẫn nại Không nao
núng tinh thần"
Cái ác luôn ẩn nấp trong mỗi người Vì vậy, không được sao nhãng việc tu dưỡng,
mà phải rèn luyện suốt đời, bền bỉ Đặc biệt trong thời kỳ hòa bình, khi con người đã có
ít quyền hạn, nếu không ý thức sâu sắc điều này, dễ bị tha hóa, biến chất Hồ Chí Minh
so sánh: "Tư tưởng cộng sản với tư tưởng cá nhân ví như lúa với cỏ dại Lúa phải chăm
bón rất khó nhọc thì mới tốt được Còn cỏ dại không cần chăm sóc cũng mọc lu bù Tư
tưởng cộng sản phải rèn luyện gian khổ mới có được Còn tư tưởng cá nhân thì cũng
như cỏ dại, sinh sôi, nảy nở rất dễ"2 Nếu không chú ý điều này, sa vào chủ nghĩa cá
nhân thì có thể ngày hôm qua có công với cách mạng, nhưng ngày hôm nay lại có tội
với nhân dân
Đạo đức cách mạng là nhằm giải phóng và đem lại hạnh phúc, tự do cho con
người, đó là đạo đức của những con người được giải phóng Vì vậy, tu dưỡng đạo đức
phải gắn liền với hoạt động thực tiễn, trên tinh thần tự giác, tự nguyện, dựa vào lương
tâm và trách nhiệm của mỗi người Chỉ có như vậy thì việc tu dưỡng mới có kết quả
trong mọi môi trường, mọi mối quan hệ, mọi địa bàn, mọi hoàn cảnh
Câu 7:Phân tích quan điểm HCM về chiến lược “trồng người”.
Xây dựng con người là chiến lược hàng đầu của cách mạng
Hồ Chí Minh nêu bật ý nghĩa của chiến lược xây dựng con người mới Trên cơ sở
khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng, Hồ Chí Minh rất
quan tâm tới sự nghiệp giáo dục, đào tạo, rèn luyện con người Người nói tới "lợi ích
trăm năm"và mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội là những quan điểm mang tầm vóc
chiến lược, cơ bản lâu dài, nhưng cũng rất cấp bách
Như vậy, con người phải được đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển Nó vừa
nằm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước với nghĩa rộng, vừa nằm
trong chiến lược giáo dục - đào tạo theo nghĩa hẹp
Người khẳng định: Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con
người xã hội chủ nghĩa.
Con người xã hội chủ nghĩa đương nhiên phải do chủ nghĩa xã hội tạo ra Nhưng
ở đây trên con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội thì "trước hết cần có những con người
xã hội chủ nghĩa" Điều này cần được hiểu là ngay từ đầu phải đặt ra nhiệm vụ xây
dựng con người có những phẩm chất cơ bản, tiêu biểu cho con người xã hội chủ nghĩa,
làm gương, lôi cuốn xã hội Công việc này là một quá trình lâu dài không ngừng hoàn
thiện, nâng cao và thuộc về trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, gia đình, cá nhân mỗi
người
Mỗi bước xây dựng những con người như vậy là một nấc thang xây dựng chủ
nghĩa xã hội Đây là mối quan hệ biện chứng giữa "xây dựng chủ nghĩa xã hội" và "con
người xã hội chủ nghĩa"
Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người xã hội chủ nghĩa có hai mặt gắn
bó chặt chẽ với nhau Một là kế thừa những giá trị tốt đẹp của con người truyền thống (Việt Nam và phương Đông) Hai là hình thành những phẩm chất mới như:
có tư tưởng xã hội chủ nghĩa; có đạo đức cách mạng; có trí tuệ và bản lĩnh để làm
chủ; có tác phong xã hội chủ nghĩa; có lòng nhân ái, vị tha, độ lượng
Hồ Chí Minh quan niệm"Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm
năm thì phải trồng người".
Để "trồng người", có nhiều biện pháp, nhưng giáo dục - đào tạo là biện pháp quan
trọng bậc nhất Bởi vì giáo dục tốt sẽ tạo ra tính thiện, đem lại tương lai tươi sáng cho
Trang 7thế hệ trẻ Ngược lại giáo dục tồi sẽ ảnh hưởng xấu tới thế hệ trẻ Hồ Chí Minh nói về
vai trò của giáo dục: Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu; dốt thì dại, dại thì hèn Cho
nên phải chống giặc dốt cũng như chống giặc đói, giặc ngoại xâm, giặc nội xâm
Nội dung và phương pháp giáo dục phải toàn diện, cả đức, trí, thể, mỹ, phải đặt
đạo đức, lý tưởng và tình cảm cách mạng, lối sống xã hội chủ nghĩa lên hàng đầu Hai
mặt đức, tài thống nhất với nhau, không tách rời nhau, trong đó "đức" là gốc, là nền
tảng cho tài năng phát triển Phải kết hợp giữa nhận thức và hành động, lời nói với việc
làm Có như vậy mới có thể "học để làm người"
"Trồng người" là công việc "trăm năm", không thể nóng vội "một sớm một
chiều", không phải làm một lúc là xong, cũng không phải tùy tiện, đến đâu hay đó
Nhận thức và giải quyết vấn đề này có ý nghĩa thường trực, bền bỉ trong suốt cuộc
đời mỗi con người, trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Vì vậy không
được coi nhẹ, sao nhãng sự nghiệp giáo dục Theo tinh thần của V.I Lênin: "Học,
học nữa, học mãi" và của Khổng Tử: "Học không biết chán, dạy không biết mỏi", Hồ
Chí Minh cho rằng: "Việc học không bao giờ cùng, còn sống còn phải học"
Câu 8: Quan điểm của HCM về vai trò con người? với cương vị công tác của mình anh chị đóng góp như thế nào trong việc chăm sóc để phát huy nhân tố con người?
Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng
a) Con người là mục tiêu của sự nghiệp cách mạng
Mục tiêu cách mạng của Hồ Chí Minh là giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội,
giải phóng con người, thực hiện độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Khi đất nước còn nô lệ, lầm than thì mục tiêu trước hết, trên hết là giải phóng dân
tộc, giành độc lập dân tộc Sau khi chính quyền đã về tay nhân dân, thì mục tiêu ăn,
mặc, ở, đi lại, học hành, chữa bệnh lại được ưu tiên hơn Bởi vì, Người cho rằng, nếu
nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng không có nghĩa lý
gì; vì vậy, chúng ta phải thực hiện ngay: làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm
cho dân có chỗ ở, làm cho dân được học hành Trong Di chúc, Người viết: "Đầu tiên là
công việc đối với con người".
Khẳng định con người là mục tiêu của sự nghiệp cách mạng thì một điều quan
trọng là mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính
đáng của con người Có thể đó là lợi ích lâu dài, lợi ích trước mắt; lợi ích cả dân tộc và
lợi ích của bộ phận, giai cấp, tầng lớp và cá nhân
b) Con người là động lực của cách mạng
Con người là động lực của cách mạng được nhìn nhận trên phạm vi cả nước, toàn
thể đồng bào, song trước hết là ở giai cấp công nhân và nông dân Điều này có ý nghĩa
to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội
Không phải mọi con người đều trở thành động lực, mà phải là những con người
được thức tỉnh, giác ngộ, giáo dục, định hướng và tổ chức Họ phải có trí tuệ và bản
lĩnh, văn hóa, đạo đức, được nuôi dưỡng trên nền truyền thống lịch sử và văn hóa hàng
ngàn năm của dân tộc Việt Nam
Con người là động lực chỉ có thể thực hiện được khi hoạt động có tổ chức, có lãnh
đạo Vì vậy, vai trò của Đảng cách mạng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư
tưởng là vô cùng quan trọng Qua các phong trào cách mạng của quần chúng, Đảng sẽ
nhân sức mạnh của con người lên gấp bội
Trong khi nhận thức sâu sắc, đầy đủ vai trò động lực của con người thì phải thấy
mối quan hệ biện chứng giữa con người - mục tiêu và con người - động lực Càng chăm
lo cho con người - mục tiêu tốt bao nhiêu thì sẽ phát huy con người - động lực tốt bấy
nhiêu Ngược lại, tăng cường được sức mạnh của con người - động lực thì sẽ nhanh
chóng đạt được mục tiêu cách mạng
Cõu 9:Trỡnh bày những hiểu biết của mỡnh về tư tưởng HCM với vấn đề Y đức? là một người công tác trong ngành y anh chị có hướng rèn luyện phấn đấu như thế nào cho bản thân.
1 Hiểu biết của bản thân về tư tưởng HCM với vấn đề Y đức
- Y đức là phẩm chất tốt đẹp, cao quý của người thầy thuốc được thể hiện qua thái độ, tinh thần trách nhiệm, hết lòng thương yêu, chăm sóc người bệnh Lời Bác Hồ dạy: "Lương y như từ mẫu" Y đức không ở đâu xa, đó là thái độ giao tiếp, cung cách phục vụ, chăm lo cho sức khoẻ của bệnh nhân
Trang 8- Cả cuộc đời Hồ Chí Minh luôn phấn đấu cho sự nghiệp cao cả giải phóng dân tộc, giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột, nghèo đói, bệnh tật Vì vậy, ngành y tế - ngành chăm lo sức khoẻ con người là một trong những ngành được Người quan tâm đến nhiều nhất Những tư tưởng, quan điểm của Người rất toàn diện, sâu sắc về y học, y tế và đã trở thành nền tảng tư tưởng cho mọi hoạt động của ngành y tế suốt từ những ngày đầu cách mạng đến tận mai sau Những tư tưởng, quan điểm đó là: Xây dựng nền y học Việt Nam khoa học, dân tộc, đại chúng, vấn đề y đức là vai trò của y học dự phòng, vấn đề kết hợp đông y với tây y, kết hợp dân - quân y trong sự nghiệp bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ nhân dân…
- Y đức là vấn đề trung tâm, vấn đề cốt lõi trong quan điểm về y tế của Chủ tịch Hồ Chí Minh Không nghề nào quan trọng và ảnh hưởng sâu sắc đến sức khoẻ và tính mạng con người như nghề y, không nghề nào mà sai lầm hay thiếu sót lại ảnh hưởng lớn đến sự sống còn, đến sức khoẻ con người như nghề y Ngay từ những ngày đầu thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hoà Người đã quan tâm sâu sắc đến bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân, đến ngành y Cách mạng vừa thắng lợi, thù trong, giặc ngoài rình rập, mọi việc còn ngổn ngang trăm mối, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn phát động phong trào đời sống mới, khởi xướng phong trào "khỏe vì nước" Người chỉ rõ: "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công"
- Có thể nói rằng, không một nội dung nào sâu sắc hơn, ngắn gọn hơn, súc tích hơn, đúng đắn hơn, nói lên được sự cao
cả, thiêng liêng của ngành y tế, của người thầy thuốc như lời của Người về y đức Bao tấm gương đẹp, tận tuỵ, hết lòng, hết sức phục vụ người bệnh trong sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ nhân dân, điển hình như Phạm Ngọc Thạch, Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về y đức từng giai đoạn, từng thời kỳ đã được thể chế hoá cụ thể thành những việc rõ ràng trong công tác phục vụ người bệnh, bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ nhân dân
- Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về ngành y và xây dựng đội ngũ y, bác sĩ nhân viên y được thể hiện rất rõ trong bức thư Người gửi Hội nghị cán bộ y tế vào các năm 1953 khi nhân dân ta chuẩn bị kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, và vào năm 1955, khi hoà bình đã lập lại nhân dân miền Bắc bắt đầu bước vào thời kỳ mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội Những quan điểm nổi bật của Người về xây dựng ngành y và cán bộ nhân viên y tế là:
+ Thứ nhất: Cần xây dựng đội ngũ cán bộ y tế, bác sĩ, y tá, những người giúp việc có tình thương yêu, săn sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, cần phải tận tâm, tận lực phụng sự nhân dân Về chuyên môn: Cán bộ y tế cần học tập, nghiên cứu để luôn luôn tiến bộ, chú trọng những vấn đề thiết thực và thích hợp với hoàn cảnh Về chính trị, cần trau dồi tư tưởng và đạo đức cách mạng, có tinh thần yêu nước, yêu dân, yêu nghề, thi đua học tập và công tác
+ Thứ hai: Cần phải xây dựng một nền y học cách mạng Những năm nước ta bị thực dân thống trị, thì y học cũng như các ngành khác đều bị kìm hãm "Nay chúng ta độc lập, tự do, cán bộ cần giúp đồng bào, giúp chính phủ xây dựng một nền y tế thích hợp với nhu cầu của nhân dân ta Y học ngày càng phải dựa trên nguyên tắc: Khoa học, dân tộc và đại chúng"
+ Thứ ba: Phòng bệnh cũng cần thiết như trị bệnh Về cách điều trị bệnh cần kết hợp các phương pháp cổ truyền với các phương pháp hiện đại của thế giới "Ông cha ta ngày trước có nhiều kinh nghiệm quý báu về cách chữa bệnh bằng thuốc ta, thuốc bắc Để mở rộng phạm vi y học, các cô, các chú cũng nên chú trọng nghiên cứu và phối hợp thuốc Đông
và thuốc Tây"
+ Thứ tư: Về tổ chức bộ máy ngành Y, cần chỉnh đốn và kiện toàn bộ máy từ trên xuống dưới làm cho nó gọn gàng, hợp lí, ít tốn của mà làm được nhiều việc ích lợi cho nhân dân Cần lựa chọn và đào tạo nhiều cán bộ mới trong thanh niên nam nữ, dạy cho họ làm những công việc chuyên môn cần thiết
+ Thứ năm: Cán bộ, nhân viên ngành Y phải thật thà đoàn kết: "Đoàn kết giữa cán bộ cũ và mới Đoàn kết tất cả những người trong ngành y tế, từ các bộ trưởng, thứ trưởng, bác sỹ, dược sỹ cho đến các anh chị giúp việc" Bởi vì công việc
và địa vị tuy có khác nhau, nhưng người nào cũng là một bộ phận cần thiết trong ngành y tế, trong việc phục vụ nhân dân
- Chủ tich Hồ Chí Minh đã sáng tạo ra một thời đại mới, một nền văn hoá mới, đạo đức cách mạng mới trong lịch sử dân tộc Đạo đức Hồ Chí Minh là sự khoan dung, nhân hậu, là lòng thương người hết mực Trong tình thương yêu con người đó, mọi người đều có chỗ Người không bỏ sót ai, không quên ai, nhất là những người lao khổ, bần cùng, ốm đau, bệnh tật Người nói: "Mỗi người, mỗi gia đình đều có một nỗi đau khổ riêng, gộp những đau khổ riêng của mỗi người, mỗi gia đình thì thành nỗi đau khổ của tôi" Chỉ tấm lòng cao cả, thương người lớn lao như vậy mới có thể thấu hiểu được nỗi đau đớn của người ốm đau, bệnh tật, mới có thể nêu lên y đức của của người thầy thuốc cao cả, thiêng liêng sâu sắc như vậy
- Người luôn mong muốn "Lương y phải như từ mẫu", người thầy thuốc săn sóc người bệnh như người mẹ săn sóc con cái mình Với tinh thần đó người căn dặn các thế hệ những người thầy thuốc rằng: "Người bệnh phó thác tính mệnh của
họ nơi các cô, các chú Chính phủ phó thác cho các cô, các chú việc chữa bệnh tật và giữ gìn sức khỏe cho đồng bào
Đó là nhiệm vụ rất vẻ vang"
9.2 Rèn luyện bản thân
- Đối với những người thầy thuốc trẻ hôm nay cần phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, có những suy nghĩ
và hành động trong sáng, giữ gìn phầm chất đạo đức tốt đẹp của người thầy thuốc
Trang 9- Nâng cao tinh thần trách nhiệm đối với bệnh nhân, phục vụ bệnh nhân tận tình ân cần chu đáo, lấy việc chăm sóc, bảo
vệ sức khoẻ của bệnh nhân làm niềm vui, niềm hạnh phúc của cá nhân mình, có như thế mới xứng đáng với những lời dạy của Bác Hồ về y đức, với truyền thống vẻ vang của ngành y, xứng đáng với vẻ đẹp trong sáng của chiếc áo blu mà hằng những thầy thuốc Việt Nam ngày vẫn khoác lên mình
- Xây dựng và phát triển mối liên hệ mật thiết với các đồng nghiệp, phấn đấu vì những giá trị trong tập thể chuyên môn
- Có thái độ khiêm tốn, hoà nhã không phân biệt đối xử vị trí công tác giữa các thành viên, giữa người giỏi hoặc kém hơn mình…
- Học hỏi những điều hay những đóng góp của đồng nghiệp để hoàn thiện hơn về bản thân
- Khi uỷ quyền chăm sóc hay điều trị người bệnh, thầy thuốc phải đảm bảo người được uỷ quyền có đủ khả năng theo dõi quá trình diễn biến sức khoẻ của người bệnh, đồng thời phải cung cấp đầy đủ thông tin về người bệnh cho người được uỷ quyền
Câu 10:Trình bày khái niệm văn hóa và các chức năng cơ bản của văn hóa theo quan điểm HCM.
Tháng 8-1943, khi còn trong nhà tù của
Tưởng Giới Thạch, lần đầu tiên Hồ Chí Minh nêu ra một định nghĩa về văn hóa:
"Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát
minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật,
những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng
Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của
mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm
thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn"1
Người còn dự định xây dựng nền văn hóa dân tộc với năm điểm lớn:
"1 Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường
2 Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng
3 Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp có liên quan đến phúc lợi của nhân dân trong
xã hội
4 Xây dựng chính trị: dân quyền
5 Xây dựng kinh tế"
Khái niệm trên cho thấy: Văn hóa được hiểu theo nghĩa rộng nhất, bao gồm toàn
bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra; văn hóa là động lực giúp
con người sinh tồn; văn hóa là mục đích cuộc sống loài người; xây dựng văn hóa dân
tộc phải toàn diện, đặt xây dựng "tinh thần độc lập tự cường" lên hàng đầu
chức năng của văn hóa
Chức năng của văn hóa mới rất phong phú, đa dạng Hồ Chí Minh cho rằng, văn
hóa có ba chức năng chủ yếu sau đây:
Một là, bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp
Văn hóa thuộc đời sống tinh thần của xã hội Tư tưởng và tình cảm là vấn đề chủ
yếu nhất của đời sống tinh thần của xã hội và con người Vì vậy, theo Hồ Chí Minh, văn
hóa phải thấm sâu vào tâm lý quốc dân để thực hiện chức năng hàng đầu là bồi dưỡng
nâng cao tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp cho con người, đồng thời loại bỏ
những tư tưởng sai lầm, tình cảm thấp hèn Tư tưởng và tình cảm rất phong phú, nhưng
phải đặc biệt quan tâm tới những tư tưởng và tình cảm chi phối đời sống tinh thần của
mỗi con người và cả dân tộc
Lý tưởng là điểm hội tụ của tư tưởng lớn Hồ Chí Minh khẳng định văn hóa phải
làm cho ai cũng có lý tưởng tự chủ, tự cường, độc lập, tự do; phải làm cho quốc dân "có
tinh thần vì nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên lợi ích riêng" Đó là lý tưởng độc
lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội, thực hiện nhiệm vụ giải phóng dân tộc, giải phóng
giai cấp, giải phóng con người Một khi con người đã phai nhạt lý tưởng độc lập dân tộc
và chủ nghĩa xã hội thì không còn ý nghĩa gì đối với cuộc sống cách mạng
Tình cảm lớn, theo Hồ Chí Minh là lòng yêu nước, thương dân, thương nhân loại
bị đau khổ, áp bức Đó là tính trung thực, thẳng thắn, thủy chung; đề cao cái chân, cái
thiện, cái mỹ Tình cảm đó thể hiện trong nhiều mối quan hệ: với gia đình, quê hương,
dân tộc, nhân loại, với bạn bè, đồng chí, quan hệ thầy trò
Tư tưởng và tình cảm có mối quan hệ gắn bó với nhau Tình cảm cao đẹp là con
đường dẫn tới tư tưởng đúng đắn; tư tưởng đúng làm cho tình cảm cao đẹp hơn, làm cho
con người ngày càng hoàn thiện Văn hóa còn góp phần xây đắp niềm tin cho con
người, tin ở bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tin vào nhân
Trang 10dân, tin vào tiền đồ của cách mạng
Hai là, nâng cao dân trí
Văn hóa luôn gắn với dân trí Không có văn hóa không có dân trí Văn hóa nâng
cao dân trí theo từng nấc thang, phục vụ mục tiêu cách mạng trước mắt và lâu dài
Nâng cao dân trí bắt đầu từ việc làm cho người dân biết đọc, biết viết Tiếp đến là
sự hiểu biết các lĩnh vực khác nhau về chính trị, kinh tế, văn hóa Từng bước nâng cao
trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ, khoa học - kỹ thuật, thực tiễn Việt Nam và thế
giới Đó là quá trình bổ sung kiến thức mới, làm cho mọi người không chỉ là chuyển
biến dân trí mà còn nâng cao dân trí,điều mà khi chính trị chưa được giải phóng thì
không thể làm được
Tùy từng giai đoạn cách mạng mà mục đích của nâng cao dân trí có điểm chung
và riêng, nhưng tất cả đều nhằm mục tiêu chung là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;
biến một nước dốt nát, cực khổ thành một nước có văn hóa cao và đời sống tươi vui
hạnh phúc1 Mục tiêu đó hiện nay Đảng ta chỉ rõ vì "dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh"
Ba là, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, những phong cách, lối sống lành
mạnh, luôn hướng con người vươn tới cái chân, cái thiện, cái mỹ, không ngừng hoàn
thiện bản thân mình
Những phẩm chất tốt đẹp làm nên giá trị của con người Mỗi người phải biến tư
tưởng và tình cảm lớn thành phẩm chất cao đẹp Đó có thể là phẩm chất chính trị, phẩm
chất đạo đức, phẩm chất chuyên môn, nghiệp vụ
Có những phẩm chất đạo đức chung cho mọi người Việt Nam trong thời đại mới:
cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Lại có những phẩm chất đạo đức dành cho các
lĩnh vực hoạt động khác nhau của con người: phẩm chất nhà giáo, phẩm chất thầy
thuốc
Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh phẩm chất đạo đức, chính trị của cán bộ, đảng
viên Bởi vì, nếu không có những phẩm chất đó thì không thể biến lý tưởng thành hiện
thực Phẩm chất thường được biểu hiện qua phong cách, tức là lối sinh hoạt, làm việc,
hoạt động, xử sự của con người Phẩm chất và phong cách thường gắn bó với nhau, và
chỉ khi nào con người có phẩm chất tốt đẹp, phong cách lành mạnh thì mới thúc đẩy sự
nghiệp cách mạng đi lên
Muốn có được những phẩm chất và phong cách đó, tự bản thân con người rèn
luyện chưa đủ, mà hoạt động văn hóa đóng chức năng rất quan trọng Văn hóa phải
tham gia chống được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ, chống sự lạm dụng quyền
lực, tham quyền cố vị dẫn tới sự tha hóa con người Văn hóa giúp cho con người phân
biệt cái tốt với cái xấu, cái lạc hậu và cái tiến bộ Từ đó văn hóa hướng con người
vươn tới cái chân, cái thiện, cái mỹ
Câu 11:Trình bày học thuyết Âm dương ngũ hành của triết học Trung Hoa cổ đại
Thuyết Âm - Dương, Ngũ hành
ở Trung Hoa, những quan niệm triết lý về "âm - dương", "ngũ hành" đã được lưu truyền từ rất sớm Tới thời
Xuân thu - Chiến quốc, những tư tưởng về Âm dương - Ngũ hành đã đạt tới mức là một hệ thống các quan niệm về bản nguyên và tính biến dịch của thế giới
a Tư tưởng triết học về Âm- Dương
Triết học Âm - Dương có thiên hướng suy tư về nguyên lý vận hành đầu tiên và phổ biến của vạn vật; đó là sự tương tác của hai thế lực đối lập nhau là Âm và Dương
"Âm" là một phạm trù rất rộng, phản ánh khái quát những thuộc tính phổ biến của vạn vật như: nhu, thuận, tối,
ẩm, phía dưới, phía phải, số chẵn (2,4,6 ) "Dương" là phạm trù đối lập với "Âm", phản ánh khái quát những tính chất phổ biến của vạn vật như: cương, cường, sáng, khô, phía trên, phía trái, số lẻ (1,3,5 ) Nhưng hai thế lực Âm - Dương không tồn tại biệt lập mà là thống nhất với nhau, chế ước lẫn nhau theo ba nguyên lý căn bản
+ Âm - Dương thống nhất trong Thái cực (Thái cực được coi là nguyên lý của sự thống nhất của hai mặt đối lập
là âm và dương) Nguyên lý này nói lên tính toàn vẹn, chỉnh thể, cân bằng của cái đa và cái duy nhất Chính nó bao hàm tư tưởng về sự thống nhất giữa cái bất biến và cái biến đổi
+ Trong Âm có Dương, trong Dương có Âm Nguyên lý này nói lên khả năng biến đổi Âm - Dương đã bao hàm trong mỗi mặt đối lập của Thái cực
Hai nguyên lý này thường được các học giả phái Âm - Dương khái quát bằng vòng tròn khép kín (tượng trưng cho Thái cực, trong đó được chia thành hai nửa (đen trắng) và trong nửa này đã bao hàm nhân tố của nửa kia (trong phần đen có nhân tố của phần trắng và ngược lại), biểu hiện cho nguyên lý trong Dương có Âm và trong Âm có Dương