,...W£~~~~ NGAN HANG DIEN Ttr TREN THE GIOI hang, chung ta thudng liem tuong toi h~ thong quay lam vi~c, nhung toa nha cao oc.. Nhung doi voi khach hang, von luon b$n rQn voi cong vi~c v
Trang 1Tn ,
W£~~~~
NGAN HANG DIEN Ttr TREN THE GIOI
hang, chung ta thudng liem
tuong toi h~ thong quay lam
vi~c, nhung toa nha cao oc Gid
lam vi~c hanh chinh cua ngan'
hang thi tU 7 8 gid sang toi 4
-5,00 gid chieu ("brick and mortar"
banking) Nhung doi voi khach
hang, von luon b$n rQn voi cong
vi~c va thieu thdi gian, nen khong
the nao thoa man voi h~ thong
cung nhac d6 Ngay nay, voi sl,!
phat trien cua khoa hQc ki thu$t,
cua cong ngh~ moi nhu internet,
m<;lngdi~n tho<;lidi dQng, Web
TV , tU d6 giup h$ thong ngan
hang c6 mQt mo hinh ngan hang
moi-ngan hang di$n tu("click and
mortar" banking) Khang d!nh bang
nhung thanh cong trong nhung
nam qua, ngan hang di$ntu daco
nhung buoc phat trien vuc;1tb$c va
tro thanh mo hinh tat yeu cho h$
thong ngan hang trong the ky 21
1 51,(phat tri~n cliaM th6ng
miiJ,ng- nen kinh te di~n tll
Vai tro cua m<;lngInternet doi
voi nen kinh te the gioi hi$n nay
thl,!Csl,i khong the nao phu nh$n
Moi ngay, so ngudi su dl,lng
Internet tang len khong ngung va
rat nhieu ung dl,mgcua m~ng toan
cau duc;1Ccon ngudi kham pha
Vao cuoi nam 2001, tren the gioi
da c6 tren 670 tri$u ngl1disu dl,!ng
Internet va theo dl,! bao cua
eTForecasts, so ngudi su dl,!ng
Internet uoc se d~t toi con so 1,2 ty
ngudi vao nam 2005 T~i My, vao
cuoi thang 12 nam 2002, dB.c6
54% dan so su dl,mg Internet va
moi thang c6 them hem 2 tri$u
ngudi moi tham gia vao m<;lngtrl,!c
tuyen Tu ml,!Cdfch ban dau la trao
d5i thong tin, chia S8 tai nguyen,
m<;lngInternet ngay nay dB tro
PGS., TS Tr~n Hoang Ngan *
Ngo Minh Hai *
thanh Xl1dng song cho mQi lTo~t dQng cua con ngudi nhu kinh doanh - th110ngm<;lidi$n tl1 (ecommerce), qUEmIy hanh chinh -chinh phu di$n tu (e-government, hQct$p, nghien cuu (e-Iearning)
va hi$n nay la nen kinh te di$n tu (Internet Economy) voi tat ca mQi ho~t dQng cua nen kinh te dl1c;1C xay dl,!ng tren mQt nen tang moi -h$ thong m~ng toan cau
Theo nghien cuu cua Internet Indicators,vao nam 2000, nam ket thuc cua the ky xx, t5ng doanh thu cua nen kinh te di$n tu toan cau
da d~t toi con so 830 ty U5D, gap 1,58 Ian so voi nam 1999, va giai quyet hon 3 tri$u cho lam trong cac cong ty ho~t dQng,kinh doanh trong moi trudng m<;lng.Con so nay uoc se tang gap doi vao nam
2005, voi sl,! phat trien khong ngung cua cac san ph~m, dich VI,!
qua m<;lng cOng nhu so luc;1ng khach hang san sang tham gia vao nen kinh te di$n tu
2 51,(phattri'n cliangAnhang
di~n tll
2.1 B6n giai do~n phBttriende
xay df,lngmptnganhang di~n tit
Ke tu khi ngan hang dau tien cung cap dich VI,!ngan hang qua m<;lngdau tien t<;li My vao nam
1989 -ngan hang Well Fargo, den nay, da c6 rat nhieu tim toi, thu nghi$m, thanh cong cOngnhl1that b<;litren con dl1dngxay dl,ing mQt h$ thong ngan hang di$n tU hoan
hao, phl,!c VI,!tot nhat cho khach
hang T5ng ket nhung mo hinh d6, nhin chung, h$ thong ngan hang
di$n tU dl1c;1Cphat trien qua nhung giai dO<;lnsau day:
Brochure-ware:La hinh thai don gian nhat cua ngan hang di$n
tU Hau het cac ngan hang khi moi bat dau xay dl,!ng ngan hang di$n
tU la thl,!Chi$n theo mo hinh nay Vi$c dau tien chinh la xay dl,!ng mQtwebsite chua nhung thong tin
ve ngan hang, ve san ph~m Ian tren m<;lngnham quang cao, gioi thi$u, chi dan, lien I~c , tht,lcchat
aday chila mQt kanh quang cao moi ngoai nhung kenh thong tin truyen thong nhu bao chi, truyen hinh mQi giao dich cua ngan hang van thl,!Chi~n qua h$ thong phan phoi truyen thong, d6 la cac chi nhanh ngan hang
E-commerce:Trong hinh thai th110ngm~i di$n tU, ngan hang su dl,!ng Internet nhl1 mQt kenh phan phoi moi cho nhung dich VI,!truyen thong nhl1xem thOngtin tai khoan, nh$n thong tin giao dich chung
khoan Internet aqay chi d6ng vai
tro nhu mQt dich VI,!cQng them vao
de t~o sl,ithu~nlc;1ithemchokhach hang Hau het cac ngan hang vua
va nho dang a hinh thai nay
E-business: Trong hinh thai
nay, cac xu Iy cd ban cua ngan hang ca a phia khach hang (front-end) va phia ngl1diquan Iy
(back-end) deu duc;1CUch hc;1Pvoi Internet
va cach kenh pMn phoi khac Giai
do~n nay dl1c;1Cph an bi$t boi sl,! gia
tang ve san ph~m va chUc nang cua ngan hang voi sl,! phan bi$t san ph~m theo nhu cau va quan h$ cua khach hang doi voi ngan hang Hon the nG'a,sl,! phoi hc;1P, chia S8 dO'li$u giua hQi so ngan hang va cac kenh phan phoi nhl1 chi nhanh, m<;lngInternet;- m~ng khong day giup cho vi$c xu Iy yeu cau va phl,!CVI,!khach hang
DQi hQc kinh hHp H6 Chi Minh
Trang 2dVC;;cnhanh ch6ng va chfnh xac hdn Internet va khoa
hQc cong ngh$ da tang sl,J'lien ket, chia se thong tin
giua ngfln hang, d6i tac, khach hang, Cd quan qufm
Iy MQtva; ngfm hang tien tien tren the gio; da xay
dl,J'ngdVc;;cmo hinh nay va hVong toi xay dl,J'ngdVC;;c
mQt ngan hang di$n tu hoan chinh
E-bank (Eenterprise): Chfnh la mo hinh Iy tvong
cua mQt ngan hang trl,J'ctuyen trong nen kinh te di$n
tu, mQt sl,J'thay doi hoan toan trong mo hinh kinh
doanh va phong cach qufm Iy Nhung ngan hang nay
sa t~n dl,mg suc m<;lnhthl,J'Csl,J'cua m<;lngtoan cau
nham cung cap toan bQ cac giai phap tai chfnh cho
khach hang voi chat Ivc;;ngt6t nhat Tu nhung bvoc
ban dau la cung cap cac san philm va dich VI)hi~n
huu thong qua nhieu kenh rieng bi~t, ngan hang c6
the su dl)ng nhieu kenh lien l<;Icnay nham cung cap
nhieu giai phap khac nhau cho Wng d6i tVc;;ngkhach
hang chuyen bi~t
MO hinh ngan hang
Ngu6n ,Fo'm' rioq tn"'pri Comb<'dg Un'v.,,''Y p,."
T<;Iichau Au, hi~n nay da c6 tren 12 tr;~u ngvai c6
co phEintrong cac ngan hang trl,J'ctuyen Theo nghien
cuu cua Jupiter va eStats, cu6i nam 2003, con 56 nay
tang len khoElng20 tri~u ngvai (tang them 15%)
T<;IiMy, hau het cac chu ngan hang deu nh~n thuc
ra ve tam quan trQng cua ngan hang di~n tu, chi tfnh
trong nam 2000, Iwng tien dau tv nham xay dl,J'ngh~
th6ng ngan hang di~h tu da la 500 tri~u USD, va theo
ke hO<;lch,con s6 nay sa d<;lttoi 2 ty USD vao cu6i
nam 2005 (nguon: Green)
Nhung ngan hang Ion tham gia vao kinh doanh
trl,J'ctuyen ngay cang nhieu, thee bao cao cua FDIC,
56 ngan hang c6 tai san dVoi 100 tri~u USD c6 cung
cap dich VI,!ngan hang trl,J'ctuyen chi chiem khoimg
5%, trong khi d6 56 ngan hang c6 tai san Ion hdn 10
ty c6 dich VI)ngan hang di~n tu chiem toi 84%
C6 mQt IVuyrang, ke W giai dO<;lnc6 m~t tren
m<;lngtoi khi cung cap day du dich VI)trl,J'ctuyen Vao
thai diem nam2000, trong 56 Top 100 ngan hang cua
My.thi c6 36% khong c6 m~t tren m<;lng,41 % chi cung
cap thong tin va can l<;Ii23% la cung cap day du dich
vI) ngan hang trl,J'ctuyen Trong khi d6, khoang 1100 ngan hang Ion nho t<;liMy da cung cap day du mQi dich VI,!ngan hang qua m<;lng,con 56 nay tang tOi
1200 vao cu6i nam 2003 va d<;lttOihdn 3000 vao cu6i nam 2005
S61Uc;Jngngan hang co m?it tren m~ng Internet (nguon: [FDIC01J)
3 ThjtnlC1ngcua djch VI,!ngan hang di~ntu
3.1 -Thi trtlClng82C (KhSchhang ca nhan)
Trong nhungnam vua qua, ngan hang di~n tU da
phat trien Ion m<;lnhva nhanh ch6ng Theo nghien cuu
cua Jupiter Media, tong 56 cac giao dich qua m<;lng cua toan bQ cac ngan hang t<;liMy da tang 77,6% chi
trong vang mQtnam W thang 7 nam2000toi thang 7 nam 2001, trong khi d6, cung thai gian, IVuIvc;;nggiao thong trao doi thong tin qua h~ th6ng World Wide Web chi tang 19,8% trong cung thai ky MQt cd quan
ngj1ien cuu tren m<;lng:Datamonitor da dl,J'doan cho
giai dO<;ln 2002 den het nam 2003: 56 Ivc;;ng tai khoan ngan hang di~n tut<;lichau Au sa tang trung binh
34%/nam va dl,J'kien W 14,3tri~utai khoan nam 2002
sa t~ng Ian xap xy 34,2 tri~u tai khoan vao nam 2003,
va 56 Ivc;;ngngvai su dl,!ngdich VI,!ngan hang di~n tU
sa tang len nhanh ch6ng
Giao dich qua ngan hang di~n tU hO<;ltdQng hi~n
nay chiem W 5-10% tong kh6i Ivc;;nggiao dich cua cac ngan hang ban Ie cua My va CMu Au, ft hdn 56 Ivc;;nggiao dich cua hQat dQng kinh doanh bao m~t tren m<;lngW 20-25% nhvng Ion hdn khoang 20% so voi giao dich B2C (Business to Comsumer) T<;IiPhap,
so Ivc;;ng tai khoan ngan hang di~n tU da tang 75%/nam va dl,J'doan sa d<;ltcon so 10.000 tai khoan
vao nam2003.
Do thi (trang ban)
3.2- ThitnlClng828 (KhSchhangfa t6chac,doanh nghi~p)
Day la mQtthi trvang day tiem nang va tang trvong
cac cong ty trl,J'ctuyen, cac cua hang "ao"va xu hvong gia tang ngay cang nhieu ngvai tiau dung mua ban
hang hoa va su dl,!ng dich VI)tran m<;lng, Internet va
thvdng m<;lidi~n tU da c6 nhung bvoctang trvong
TOngtai sAn
-po
S6ngan C6 mt
(tril.i!iLJSD) hang t nng
Trang 3.6% khach Mng mu6n'~lf.d(,mg ngan hangtn,rctuy~n
E(;yPT
Ngubn A_~~~G_P
dangkinh ng<;lc.Theo nghien cuu cua Gartner Group
va Forester Research, doanh thu W giao dich B2B chi
rieng nam 1999 la 91 tri$u USD va L1c)cd<;lt2,7 ty
USD VaGnam 2003 Tinh Wi nam 2003, chi rieng t<;li
My da c6 gan 16.000 to chuc tai chinh cung cap dich
VI)qua m<;lng,tang gap bQiIan so voi con so 1.150 to
chuc VaGnam 1998 (Wah, 1999)
4 Xay dt,lng chi nhanh trt,lctuyen (a-branch) - xu
hllang chfnh cua st,l pMt tri~n ngan hang di~n tl1
Voi slj pMt trien nhay vQt cua ng£ln hang di$n tV,
da c6 mQt st/ thay doi nh?n thuc sau sac va tlic5nglai
cua ngan hang di$n tV, trong th?p nien nhung nam
90, ngL10ita nghT rang slj phat trien cua ngan hang
di$n tu 58 lam bien mat mo hlnh ngan hang ban Ie
truyen thong va mo dliong cho nhung ngL10imoia
ngoai ITnhvljc ngan hang NhL1ngquan diem thong tri
hi$n nay d6 la slj thanh cong cua ngan hang di$n tV
chi den khi n6 dL1<;jcxay dljng dlja tren nen tang ngan
hang truyen thong, d6 la slj ket h<;jpgiua "click" va
"mortar" (hi$nd<;liva co dien) M<;IngInternet toan cau
dL1<;jccoi nhL1la mQt kenh phan phoi moi, bo sung cho
nhung kenh pMn phoi hi$n t<;linhli ngan hang qua
di$n tho<;li hay m<;lng lL10iATM (Automatic Teller
machine- may giao dich tlj dQng)
Hai vi dl) tieu biEJUchinh la ngan hang Well Fargo
t<;liMy va Nordea t<;livung Scandinavia Hai ngan
hang da ap dl)ng mo hlnh nay ngay W nhung ngay
dau cua ky nguyen Internet Well Fargo da c6 so tai
khoan ngan hang di$n tV cao nhat the gioi hi$n nay, 3
tri$u trong tong so 24 tri$u tai khoan, con Nordea'thl
c6 so kMch hang qua m<;lngtrljc tuyen dong nhat,
khoang 2,3 tri$u khach hang, chiem khoang 20% Va
nguyen nMn thanh cong dL1<;jctong ket nhL1sau:
+ Ca hai ngan hang deu la nhung ngan hang dan
dau tren thi trL10ngcua hQ, hQ c6 mQt h$ thong khach
hang Ion va nhieu ti~m nang (tY1$su dl)ng internet t<;li
hai vung nay rat cao)
+ Ca hai ngan hang deu c6 nhung h$ thong tin hQc
rat gan gOivoi m<;lnginternet va c6 h<;ltang tien tien
+ Ca hai deu c6 mong muon "ao hoa ngan hang",
Tin CHiNH
W£~~~~
phgm, dich Vl,JmoL' .
sam: Vi dl,Jnhli Well Fargo nam xuat hi$n tren m<;lng
W 1989 va cung cap dich Vl,ltrljc tuyen VaGnam 1995.
Mo hinh thu hai la ngan hang ao - e-bank, la mQt
to chuc tin dl,lng chi ton t<;litren moi trliang m<;lng Internet va khong he c6 mQt chi nhanh truyen thong nao Ngan hang c6 the ton t<;lima khong bi h<;lnche
gian lam vi$c hanh chinh Day la mQt mo hinh hoan hao va linh hO<;ltnhat, tuy nhien n6 chi tht/c slj ton t<;li khi h$ thong ngan hang d<;ltdL1<;jcslj phat trien nhat dinh Boi VI,vi$c khuyen khfch kMch hang da c6 su dl,lng them dich Vl,lmoi thi 58 dE!dang hc5nrat nhieu
so voi vi$c c<;lnhtranh tlm kMch hang moi cua cac ngan hang ao va slj ton t<;licua cac ngan hang 'nay phl,lthuQc rat nhieu VaGnhung tien b<)trong nh?n thuc cua khach hang Hi$n nay cOng c6 rat nhieu ngan hang ao tren m<;lngInternet va hQ cOng c6 nhung thanh cong dang ke, vi dl,l nhL1:Ngan hang Internet dau tien tren the gioi la ngan hang Security First Network Bank, dL1<;jcso huu boi ngan hang Royal Bank t<;liCanada, va da c6 tren 150.000 khach hang MQt ngan hang kMc cOng da c6 tren 110.000 tai khoan kMch hang la NetBank c6 tai san hc5n1,5 tri$u USD VaGcuoi nam 2000 '
5 Ngan hang di~n tV la trung gian cho mQithanh toan tren ml;l.ng
Slj phat trien cua thL1dngm<;lidi$ntV da doi hoi mQt
Cd so h<;ltang thanh toan dam bao cac yeu cau nhanh ch6ng, thu?n ti$n, dang tin C?y va trong nhieu nam qua, c6 rat nhieu cong ngh$ dL1<;jctrien khai va d<;lt dL1<;jCnhung thanh cong dang ke Trong thanh toan B2C, cac h$ thong da dL1<;jcthu nghi$m va hO<;ltdQng hi$u qua la: h$ thong thanh toan su dl,lng the tin dl,lng, the thong minh, diem ao (vitual point: mypoints.com),
thanh toan trljc tiep (Paypal, Billpoint, PayDirecL), the tin dt,mgao (I-Escrow, Microsoft), hoa ddn di$n tu Trong thanh toan B2B, Identrus va SWIFTNet da chiem ITnhthi trL10ngva cung voi Bolero, TradeCart,
ITFex, LPTrade (giao dich chung W), Dun &
Bradstreet, Coface & @"ating,Equifax (Quan Iy rui ra
va thong tin tin dt,mg) chUng to rangh$ thong tai
chinh phl,lcVl,lcho thlidng m<;lidi$n tu da hlnhthanh
vahO<;ltdQng thong suot
Voil<;jithe ve so khach hang c6 san va Cd so h<;l
tang hi$n huu cua h$ thong ngan hang, cac ngan hang c6 l<;jithe rat Ion va d6ng vai tro khong the thieu trongh$thongthanhtoanphl,lc vl,lthlidng m<;lidi$ntu St/ ket h<;jpgiua h$ thongm<;lngliennganhang,m<;lng P~S (point of Sales),m<;lngnQibQ giua cac ngan hang,m<;lng Internet va ket h<;jpvoi nhung h$ thong thanhtoan danhcho" thlic5ng m<;lidi$n tu, nganhang
Trang 4trong tUdng lai se tra thanh nhOng trung tam xu Iy va
cung cap djch Vl,Jthanh toan chat IUc;5ngcao cho tai
chinh thUdng m<;1idi$n tu.
6 Internet la ti~n d~ cho ti6n trlnh xAy dvng va
pMt tri~n nhOng san ph&m, djch VI,!ngAn hang mdi
6.1 Cung cap dich vv ngan hang qua nhang kenh
phBn phoi mc1i
SI,! phat trien cua khoa hQc cong ngh$ hi$n nay di:i
giup cho khach hang tra thanh nhOng "thUc;5ngde"
dung nghTa Voi Sl,!tier) bi? cua khoa hQc cong ngh$,
ngay nay, khach hang c6 the tien hanh mQi hO<;1t di?ng
tai chinh cua minh mQi ndi mQi Iuc, 24 gio moi ngay, 7
ngay moi tuan va 365 ngay moi nam Moi ngay qua,
khach hang l<;1idUc;5C cung cap dich Vl,Jqua rat nhieu
kenh lien Ic;\cmoi: ngfm hang qua di$n thoc;\i- Phone
banking, ngan hang tc;\i nha qua mc;\ngInternet
-Home banking, ngan hang qua mc;\ng di$n thoc;\idi
di?ng - Mobile banking, ngan hang tI,l.di?ng - Kiosk'
banking, ngan hang qua TV tUdng tac-iTV banking
SI,! tUdng tac va trao doi thong tin giOa ngan hang
va khach hang thong qua mc;\ngmay tfnh di:i giup cho
ngan hang co the nam bat Cl,Jthe nhu cau cua khach
hang va "ca bi$t hoa" dich Vl,Jngan hang cho tUng nhu
cau rieng bi$t va nang cao chat IUc;5ngphl,JcVl,Jkhach
hang Theo Wah nam 2003, 65% giao djch giOa khach
hang va ngan hang la thong qua nhOng kenh di$n tu
(electronic chanels) Dieu nay chung to khach hang
di:i quen dan va chap nh$n su dl,Jng nhOng tien bi?
cong ngh$ moi trong djch Vl,Jngan hang.
Thl,!c hi$n giao dich ngan hang qua h$ thong mc;\ng
di$n thoc;\idi di?ng cOng dUc;5C cac khach hang tren the
gioi ua chui?ng tuy nhien do chi phi con hdi cao nen
con it nguoi chap nh$n su dl,Jng Hi$n nay, mi?t so
ng§.n hang chi moi tc;\m dung trong vi$c cung cap
nhOng dich Vl,Jddn gian va ti$n lc;5icho khach hang
nhu cung cap thong tin tai khoan qua tin nhan (SMS),
cung cap thong tin thi truong nhU ti gia, gia ca va t<;1i
mi?tvai nuoc chau Au, ket hc;5Pvoi h$ thong dinh vi
toan cau (GMS) va phan mem ACI, khach hang c6
the su dl,Jng h$ thong lien l<;1cnay de xac nh$n thanh
toan t<;1icac diem point-of-sales, thanh toan tien taxi,
va di 1<;1i Tuy nhien day la mi?t thi tru6ng rat Ion cho
cac ngan hang do sl,! thu$n ti$n va nhanh ch6ng cua
n6, chi rieng chau Au di:i c6 tren -30% nguoi su dl,Jng
m<;1ngkhong day to ra thich thu voi dich Vl,Jngan hang
qua m<;1ngdi di?ng (Datamonitor IMPACT study 4,
2003).
iTV (TV tUdng tac) ra doi cOng la mi?t -cong ngh$
moi trong giai tri, tU day nhOng nguoi xem TV khong
phai thl,Jdi?ng va cM chl,!c nhOng chudng trlnh giai tri
mlnh thich ma hQ c6 the chQn chudng trinh, xem l<;1i,
Iuu giO nhOng chudng trlnh mlnh thich Cung voi sl,!
phat trien cua iTV, dich Vl,Jngan hang qua TV tUdng tac cOng rat dUc;5C ua chui?ng va hua h~n nhieu trien vQng, Datamonitor di:i dl,! doan vao nam 2003, so nguoi su dl,JngiTV t<;1i chau Au se duoi kip so nguoi su dl,Jng Internet vao nam 2005.
DI,I'bao lU'Q'ng khach himg sCr dl,lng iTV banking
2001 200S
Khach himg (tri~u) 12
10
OUK 8SlX'ln os ooc 011'1,'
D Gr In'n,'
81 cn.'>3
6
"
2 0 }()Q1 = 7>03 :>ro4 200~.
Ngu5n 1:l.1I",,,>nror 1:'''.1''.1.''''11 1101<
6.2 PhBt tridncac dich vv ngan hang mc1i
Ngay nay, moi quan h$ giOa ngan hang va khach hang di:i tra nen ch~t che va than thiet hdn Ben c<;1nh
no Il,!c xay dl,!ng ngay cang nhieu nhOng dich Vl,Jmoi,
xu the chung hi$n nay cua cac ngan hang la that ch~t quan h$ va phl,JCVl,JtUng san ph am ca bi$t phl,Jc Vl,J cho tUng nhu cau cua moi khach hang khac nhau Chinh vi the, san ph am ngan hang hi$n nay ngay cang phong phu va da d<;1ng,sl,! phat trien cua khoa hQc cong ngh$ gan nhu di:i "bien cai khong the thanh c6 the", mang l<;1i sl,! nhanh chong, thu$n ti$n voi chat
IUc;5ngdjch Vl,Jtot nhat cho khach hang Voi B2C,
khach hang co the kiem tra tai khoan, chap nh$n
thanh toan, dau tu chung khoan, dja oc, mua nha tra
g6p qua m<;1ngInternet, may Palm, di$n tho<;1idi di?ng, the thong minh Voi B2B, khach c6 the chuyen tien, giao djch chung tU, quan Iy quy dau tu Voi sl,! tfch hc;5PgiOa khoa h9C cong ngh$ va dich Vl,Jngan hang, trong tUdng lai, khach hang se tra thanh
"thuc;5ng de"?!
7 Bao m$t va an ninh ml;lng - yeu to quan trong trong ti6n trlnh xAy dvng ngan hang di~n ta
Bao m$t va an ninh m<;1ngluon la van de dUc;5cxat den dau tien trong bat cu chien IUc;5cxay dl,!ng ngan hang tren m<;1ngcua cac ngan hang Moi truong m<;1ng
luon tiem an nhOng nguy Cd khong IUong trUoc c6 the
anh huang toi mi?t phan hay to':10 bi? hO<;1t di?ng cua cac ngan hang D~c bi$t, do tfnh chat nhc;\ycam cua nganh, thong thuong cac ngan hang deu "ng$m bo hon lam ngQt", chiu thi$t h<;1iroi tl,! sua chOa chu khong the cau cuu sl,! trc;5giup tU ben ngoai Trong nhOng nam vua qua, di:i c6 nhOng Vl,Jdi?t nh~p gay thi$t hc;\i Ion cho cac ngan hang nhU CitiBank nam 1997 lam thi$t hc;\itOi 10 tri$u USD (Inforwar.com & Interpact 1997), hay ngan hang Bristish di:ibjtong tien toi 400
Trang 5tri$uUSD vao nam 1996 (Shelton
1996) Hi$n nay, cac ngan hang
cOng nhl1 cac t6 chuc an ninh
m~ng da xay dvng nh~u cOng
ngh$ nham chong I~i sV xam nh$p
cOng nhl1 giam thieu rui ro cho cac
ngan hang
- H$ thong tl1ang lua (Firewall):
La h$ thong cac phan mem kiem
soat thOng tin nham ngan ch$,n cac
tham nh$p bat h<;jp phap, ngan
ch$n virus may tfnh, bao v$ dO'
Ii$u
- H$ thong ma hoa thOng tin va
baa m$t giao djch: Su dl,mg cac
thu$t toan phuc t~p nham ma hoa
dli li$u va ngan ngua vi$c thay d6i
thOng tin nhl1 Username va Pasword, ma hoa PKI (Public Key
& Private Key), cap chung chi va chung nh$n trvc tuyen (DigitalCA
& OnlineAuthorise)
- H$ thong quan IythOngtin tfn dl,mg,thOngtin tai chinh
Ngoai ra,cac t6 chuc, cac ngan hang can xay dvng rieng cho minh nhO'ngh$ thong bao m$t, nhO'ng pham mem chuyen bi$t nham bEiO v$ tot nhat cho minh, cho khach hang
T6mli;ii:H$ thong ngan hang
the gioi da trai qua nhieu thu nghi$m va co the t6ng ket nhO'ng thanh cong nhat dinh, khang dinh
w~~~~TI11
xuthe tatyeuchosv pMttriencua ngan hang di$n tu trong the ky
XXI Sv phat trien nay doi h6i cac ngan hang Vi$ Nam can dang dung ngoai cUQc phai luon no IVc nham di tr110C,don dau, tiep thu kinh nghi$m de xay dvng mQt h$ thong hi$u qua va phu h<;jpcho chinh minh Trong xu the hQinh$p
va tV do hoa tai chinh, cUQcc~nh
tranh ngay cang khoc Ii~t h<;jn
nhl1ng cOng mo ra nhieu Cel hQi,
thanh cong chac chan chi den voi
nhO'ng ai du ban linh va tV tin, nam
bat thai Cel, tiep thu kinh nghi$m cOng nhl1 co nhO'ng bl10c di vO'ng chac tren dOi chan cua chinh minh
CAC MO HINH Mal VE TANG TRlTaNG KINH TE
TS Dagaev A.A *
Trong nhO'ngnam gan day, vai tro cua khoa hQc
trong qua trinh phat trien kinh te the giai dang
ngay cang nh$n dl1c;!csl,t qLian tam cua chinh
phu cac nl1ac, cac nha ho~ch djnh chinh sach,
cac nha nghien cLtu do lien quan den nhieu nguyen
nhi:mkhac nhau, trong do, d$,c bi$t noi len van de tfnh
khong dong deu trong toc dQ tang tr110ngkinh te 0 cac
quoc gia kMc nhau, c~nh tranh toan cau tren cac th!
trLfangsEmph§m ham 111c;!ngkhoa hQc cao dien ra ngay
cang sau sac, tham hlJt ngan sach lam h~n che kha
nang tai trc;!cho ho~t d(mg nghiEm cLtu khoa hQc0
nhieu quoc gia, va cuoi cung 113da xuat hi$n m9t so
cach tiep c$n Ii thuyet mai trong vi$c giai thich d9ng
thai kinh te.
Tu quan diem chung nhat, co the bieu th! 3 moi
quan h$ Ian nhau gii1a linh vl,tcnghien cLtukhoa hQc va
kinh te
M(Jt la, khoa hQc co the coi nhl1 m9t trong nhilng
b9 ph$n thu9C h$ thong kinh te cua xa h9i Khi do, sl,t
ton t';1iva phat trien cua no phai dl1c;!cxem xet trong
moi lien h$ ch$.t che vai tr~ng thai cua nen kinh te Nen
kinh te hap thlJ nhi1ng thanh tl/U khoa hQCva dieu
chinh sl,t phat trien cua khoa hQc theo nhilng yeu cau n9i t~i Noi cach khac, trong trl1ang hc;!pnay, ngl1ai ta gia thiet co sl,t chi phoi ve kinh te m';1nhme doi vai khoa hQc
Hai la, co the cho rang khoa hQc 0 mltc d9 nay hay mltc d9 khac, la d9C I$p doi vai kinh te M9t phan no
Il,tccua cac nha khoa hQc nham dap ltng cac nhu ca.u
cua nen kinh te quoc dan, m9t phan-nham tiep thu
kien thltc mai ma t';1im9t thai diem da cho, co the va khong co m9t Y nghia thl,tc tien nhat dinh, nhung sam hay mU9n, se tlm ra sl,t the hi$n cua no trong cac cOng ngh$ ClJthe va se dl1c;!csu dlJng vi Ic;!iich cua xa h9i
Ba la, co the kh~ng dinh rang khoa hQc tl,tthan co
gia tr! va vi v$y, can dl1c;!cphat trien m9t cach d9C I$p vai tJnh huong kinh te va bien d9ng th! trl1ang- mQiket qua khoa hQc tin c$y deu rat quan trc;mgd6i vai qua trinh nh$n thltc the giai chung quanh va tien b9 cua nen van minh nhan lo~i
Vi$c thiEmve quan diem nao trong 3 quan diem neu trense chi phoi rat nhieu den vi$c xac d!nh moi,quan
.Vien Han lam CHLB Nga