Uii suat eila TILNR phai duge hlnh thanh thong qua vi~e dau gia hay khap l~nh tren CC1 sa cae ban chao liii suat ca biet cua cae ngan hang thuoog me;tiva eie TCTD tham gia hoe;ttdQng tre
Trang 16ng earn thay tiec vi hau nhu chua co
NH1MCP nao co mQt chien luqc tham
vQngtl! gay d\fllg mQt thuang hi~u toan
ciiu ma c6 ve nhu hQ quan tam nhieu
denphat tri~nm::tnglu6'id~ Slrdl:mgnhu
ffi(>tlqi the trong vi~c ban c6 phan cho
cac ngan hang nu6'c ngoai
Thach thuc
Tien trinh hQinMp quoc te h~ thong
nganhang dang t::t°ap ll!c len ho::ttdQng
cua cac NHTM Vi~t Nam noi chung,
NH1MCP n6i rieng Nhihlg thach thuc
ma cac ngan 'nang pMi doi m(tt la: chu
ky d6i m6'idien ra nhanh, cac san ph<1m,
djch vI,!tai chinh m6'i lien tl,!Cph<ittri~n
Ho::ttdQngcac djnh che till chinh se pMi
tuan thu theo khuon kh6 quoc te Kien
thUcva ky nang se tra thanh lqi the so
sanh chu yeu C::tnhtranh giua cac djnh
eM tai chinh ngay cang tra nen gay gat.
50% so ngum duqc hoi cho rang trong
cu(>cqnh tranh nay cac NHTMCP co
nhieu kh6 khan, bat lqi ve von va cong
ngM
VaClfhOI
Tuy co nhihlg khO khan nhu v~y
nhung vai nhihlg'di~m m1;lnhcua minh,
tri~nvQngphat trien cua cac NH1MCP
la kha quan Nhieu nguai co chung nh~n
djnh trong thai gian tai cac NHTMCP se
ph<ittri~n m1;lnhngang tam vai cac ngan
hang trong khu vl!c trong quy mo h01;lt
dQngve van, nang II!Ctai chinh, trinh dQ
cong ngh~ thOng tin HQ se thu hut
m::tnh duqc nguon von dau tu nuac
ngaai thong qua vi~c gap von mua c6
pMn cua cac t6 chuc ffii chinh quoc te
Thl!c hi~n va cung lIng nhieu san phiim
djch V1,1till chinh ngan hang hi~n d1;li
Ho::ttdQng thea chuiin ml!c quoc te, t::t°
d\fllgduqc hinh anh va khAng djnh duqc
uy tin va thuang hi~u cua minh trong
nuac va khu vl!c Cac chuyen gia nuac
ngoai khuyen nghj cac NHTMNN dn
co sl! thay d6i lan, neu khong se g(tp sl!
c::tnhtranh khong phai ttr cac chi nhanh
ngan hang nuac ngoai ma chinh ttr sl!
phat tri~n clia NH1MCP trong nuac
NHTMCP la nhan to khien nguai ta
hy v(;mg vap suc c1;lnhtranh cua cac
ngan hang nQi dja trong boi canh hQi
nMp quoc te Gan 63% so nguai duqc
hOi cho rang cac NHTMCP co tM du
dieu ki~n hQinh~p kinh te quoc te nganh
ngan hang ttr nam 20 I O.DI! doan nay co
Ie kha l::tcquan nhung no cling pMn anh
sl! danh gia, sl! ky v9ng doi vai cac
NHTMCP a Viet Nam Du doan do co
trathanh hi~n th~c hay kho'ng phI,!thuQc
chinh vao nhUngbuac di cua NH1MCP
DlEN BAN -NGHIEN C(JU
CJ
" ",
,THS BoAN PHUONG THAo *
Liii suat (LS) thj
.
twang lien ngan hang (TTLNH) - thj twang
"ban buon"- a cac nuac co thj twang tai chinh phat
trien chinh la ca sa de hinh thanh
liii suat trong h01;l!dQng huy dQng nguon va Slr d1,1ngvon cling nhu cung cap cac djch V1,1tai chinh cua cac t6 chuc tin d1,1ng(TCTD)
Thong qua liii suat nay, Ngan hang Trung uang thl!c hi~n cho vay doi vai cae TCTD, g6p phan vao vi~c
<Feutiet thj twang va nen kinh te
d Vi~t Nam, ca che liii suat thoa
thu~n dii duqc ap dl,!ngttr thang 6/200 I va thang 6/2002 Mn luqt doi vai tin dl,!ngngo::tit~ va nQit~ Dieu nay dong nghia vai vi~c "thj truang hoa" vi~c xac djnh liii suat
trong ho::ttdQng cua cac TCTD a
nuac ta Xac djnh liii suat huy dQngva cho vay van mQtcach hqp
ly gia day tra thanh van de song
con cua cac TCTD, d(tc bi~t khi
ma Sl!bien dQngliii suat thj twang ngay cang duqc quan tam thuang xuyen doi vai mQi TCTD, doanh~
*Khoa NH-TC,tntdng £)~ihQcKTQDHN
TH!TRUONG TAlcHiNH TI~NT~15.3.2006 m
Trang 2DlEN DAN -NGHIENcuu VE
~ nghi~p va ca nhan D6 thl!c hi~n
dU<Jcyeu cau do, eac TCTD khong
th6 barn dua vao ca sa nao khac han
la liii suat'cua TILNH Bai viet nay
trlt<1Chet sedi~m lai mot so tlnh hlnh
v~ liii suat cua TrLNH Viet Nam
thai gian qua, sau do trlnh bay mQt
so y kien gop phiin phat huy vai tro
liii suat TILNH doi voi ho<:\tdQng
kinh doanh cua cac TCfD noi rieng
va h~ thong tai chinh nuoc ta noi
chung
Su hlnh thanh va dien bien cua
lai suatTTLNH iJViet Nam
Tnroc nam 1988,ho<:\tdQng cua
h~ thong tai chinh Vi~t Nam mang
d~c tnrng cua ca che bao cap Nhu
cau tai chinh cua cac doanh nghi~p,
Il!c IU<Jngchu d~o cua nen kinh te,
- ph<1nIon dU<Jccap phat bang Ngan
sach Nha nuoc theo cac chi tieu ke
hO(;lchdU<Jcgiao Nhiing nhu cau tai
chinh ph<.hsinh se dU<JcNgan hang
Nha nuoc cho \'ay ma thl!C chat la
cap phlt thay cho Ngan s<.kh.Trang
boi eanhdo, ho<:\tdQngcua th~tfltang
tai chinh la khong can thiet va cling
khOng co CC1hQi phat tri~n Liii suat
cua nen hinh te mac nhien chi la liii
suat ho<:\tdQng ngan hang, liii suat
huy dQng tiet ki~m va cho vay, ap
dl;lI1gthong nhat, co d~nh va dU<JC
xac d~nh mQt each duy y chi chu
quan va nham phl,lcVI,Icho cac ml,lc
phat tri~n kinh te xii hQi clla Nha
nuoc cho cac giai do~n
Sau nam 1988,clll1~v6i vi~c xoa
b6 bao cap va phat trien nen kinh te
theo djnh huang th~tnrang, h~ thong
tai chinh Viet Nam dii duac t6 chli'c
I~i, voi nhiing d6i moi trang h~ thong
tai khoa va h~ thong ngan hang hai
cap Nhi~u 10(;lihlnh ngan hang va
cac t6 chli'c tai chinh - tin dl,lng khac
dii ra dai va di vao ho~t dQngdap li'ng
nhu cau ve \'on cho nen kinh te
NhJng thay d6i do dii thuc dAy Sl!
hlnh thanh va phat tri~n cua th~
tnrtmg tai chinh, trong do, TTLNH
cung ttrng buoc ra dai va di vao ho;~t
dQng
Ttr sau khi co Chi thi $0
07/CT-NHI ngay 07/10/1992 'cua Thong
doc Ngan hang Nha nuoc cho phep
cae TCTD duac thuc hien vicc cho
vay va di vay' lfin nhau: den '.thang
7/1993 thj tnrang nQi t~ lien ngan
hang chinh thli'c di vao ho~t dQng
aan lien voi cac hoat don" cua cac
trung tam thanh toan bu trtr Tiep
theo, trong hai nam 1993 va 1994,
Ian luqt hai trung tam giao d~ch th~
tfltang ngo(;lit~ lien ngan hang I~n
m TH! TRVal'<G TAl CHINH Tl~N T~ 15.3.2006
dU<JC thanh I~p aThanh pho Ho Chi
Minh va Ha NQi; Den nay, TILNH dii co quy mo giao dich kh?ng ngUng tang len va ngay cang khang dinh y nghia quan tn;mgcua thitruang ti~n t~ va h~thongtai chinhnuoc ta.
. Ho~t dQng cua TTLNH gan li~n voi vi~c hlnh thanh liii suat giao dich
ve von giiia cac TCTD t<:\imQt thai di6m nhat dinh Liii suat hlnh thanh tren TTLNH'duqc coi la liii suat "ban buon" giiia cac TCTD voi nhau va voi Ngan hang Nha nuoc V~ ca ban, liii suat TTLNH Vi~t Nam thai gian qua co nhiing di~m n6i b~t sau:
Tlu'rnlulr, vi tai :marcong b6', liii
suat TILNH duqc cong bo hang ngay tren website chinh thli'c cua Ngan hang Nha nuoc.Thong thuang
liii suat TTLNH dU<Jccong bo cao han liii suat huy dQng blnh quan cua
cac TCTD, tMp han liii suatcho vay blnh quac cua cac TCTD doi voi
khich hang va tuang duang liii suat dau thau tin phieu kho b<:\cttrng thai
ky.
Tlu'r Iwi, vi! plllr(fIlg tliltC hinh tl1a/ll1 liii suarTTLNH, liii suat TTLNH du-ac can cli' vao liii suat blnh quan c'ua cac TCTD do Ngan hang Nha nu-oc Il!a chQnI.
Khi xac dinh liii suat cho vay va huy dQng cua TCTD doi voi khach
hang, TCTD xac dinh bien dQ (Margin) d~ cQng vao (tfltang h<Jp cho vay) va trtr di (truang h9,P huy dQng) ttr liii suat TTLNH de hlnh
thanh nen liii suat ap dung doi voi khach hang
Tlllt ba, vi! plll((f/lg tlu'rc cO/lg b6'
[Iii SlIar,tren CC1saliii suat chaocua cac TCTD doNgan hang Nha nuoc
t~p h<Jp Hi~n nay, liii suat TILNH gom co ky h~n sau: qua dem, 1 tuiin,
2 tuiin, 1 thing, 2 thang, 3 thang, 6 thang SI! bien dQng liii suat qua cac nam phu hqp voi nhiing thay d6i chinh sach liii suat theo cac thai ky.
U.i suat trung blnh theo cac thai h~n
1 tuan, 1 thang, 3 thang, 6 thing trong cac nam ttr 2001 den 2005 va ttr ngay01/01 den ngay 23/02/2006
dU<Jctlnh toand~ratren so li~u thon&
ke cua NgElll hang Nha nuoc, the
Bang 1: Uii suat giao d~ch blnh quan tren TILNH
LO.~IKtH.~\ 2001 2002 2003 20M 2005 OIOI2006DE\
=Jw;-==:?86_=57J9:ii'jjj 6.05
-6:61 ~._JJ!aEL_-,_§lL_6.~_.- 6.J7"J~L_7P
1~ JthanL 2JQ 7:4;- 7.22 6.98 7.64 7.92 6:ban! 7.10 '7.78 7.78 W 7.9; 822.
Mc)t so danh gia khai quat
Ve ca ban, liii suat tren TTLNH
chu-a phan anh d<iy du va chinh xac quan h~ cung du va xu huang v~n dQng cua liii suat thi truang tai chinh
nu-oc ta Le ra, TILNH phai la CCfsa
M hlnh thanh liii suat thi truang ban
Ie va liii suat huy dQng c~a cac TCfD khi ap dl,lng CC1che liii suat thoa
thu~n, thl a nuoc ta cac ngan hang
thuang m~i va cac TCTD khac van hoan toan phai "mo mfim", barn dl,l'a vao liii suat cua cac ngan hang "d~i gia" va theo liii suat CC1ban cua Ngan hang Nha nuoc Nhiing "m~c ea" hay dieu chinh liii suat voi cac doi tlt<Jng khach hang deu mang tinh chat earn tinh hay d~p khuon may moc Ngoai
ra, rat nhieu giao djch dii phai tharn chieu, SLrdl,lng liii suilt cua thi truang tai chinh quoe te nhu liii suat SIBOR, LIBOR, Di6u nay khong chi bat h0P Iy ma con tiem ~n nhiing nguy CC1'"naoai sinh" doi "oj he thona tai II::> b
chinh nuoc ta tll" Sl! bien dQng cth
Uii suat cua TTLNH Viet Nam
chua phat huy dU<JCvai tro 1~ ca s6
Hii suat cho cac ho~t d9ng cila cac TCID va cua h~ thong t?ii chinh nuoc ta Viec hlnh thanh va bien dQng cua lii(suat cua th~ tn!ong nay
a nUOc ta chua tuan thu cac quy lu~t
va nhu'nggl quan sat thay a cac thi
truang tai chinh phar tri~n, do v~y, de lai nhieu kho khan han che cho hoat
d'Qng cua cac TCTD: Nguyen nha"n C(jbon clla tinlt tr~l1gtn!1IbaD gam:
Tlu'r IIhar, thi tfltang ti~n te chtra
thl!c Sl! {'hat trien den mli'c dn thiet tren nhieu phuang di~n: thanh vien tham gia, tinh chat thuang xuyen, ph6 bien va ca Sl! can thi~p dieu tiet cua Nha mroc. MQt khi thi tfltang con manh mun ph an tan voi soluqng tham gia h~n che cua cae thanh vien thl nhiina cai <Toila "cuna" va "ciiu"I::> 1::> I::>
thi truang khong th~ dU<Jccoi la cung du v~ von cua moi khu vl!c va nen kinh te Trang khi do, bon ngan hang thuang m~i Nha mroc chiem 72,6% thj phftnhuydQngva cho vay
von v6'i ho-n250 chi nhanh lOntrang
kh~p d nu-octhl h~ila nhiing dan v~ h<:\chtoan phl,l thuQc, dicu chuy~n von rieng re trang ttrng ngan hang qua HQisa chfnh Cic ngan hang con I<:\iquy mo qua nh6 be chu yeu tham gia vao th, tflfong d~ chong 10 tier
I TJ"{?/l10 /lgan Itang do N gall hang Nha 11lritcII/a ch(m hang ngay gt'riWi slIar chao (co [Iii sua( di vay
va cho vay) cho cac [oqi ky hqll.
Trang 3ki~m hay kha nang thanh toan tue
thai Ron tM nua, cae giao dieh chi
~p trung ehUyeu a mQtso trung tam
do thi, cae dia phuoog khae trong
mrac.hAu ehu ehua co hoe;ttdQng cila
thj truemg nay.
Ngan hang Nha nuae ehua phai la
"oganhang ban buon" va ehua phat
huy day dil vai tro va sue manh tren
TILNH - nguai dan dilt, dinh hUOog
va t~o l~p thi truoog
Thu:hai, phuoog thue hlnh thanh
liii suat ehua hgp 19 Uii suat eila
TILNR phai duge hlnh thanh thong
qua vi~e dau gia hay khap l~nh tren
CC1 sa cae ban chao liii suat ca biet
cua cae ngan hang thuoog me;tiva eie
TCTD tham gia hoe;ttdQng tren thi
trttemg Nhttng tren thl!e te hi~n nay
cae thanh vien tham gia &iri liii suat
chao ehua co sl! phan b6 d~u giua
cae khoi ngan hang: co 1 ngan hang
thuoog me;tiNha nuae, 2 ngan hang
thuong me;ticd phAncon le;tila cae chi
nhanh ngan hang nuae ngoai Trong
truoog hgp nhiIng ngan hang khong
cogiao djeh ma van duge yeu cau
chao liii suatse co nhiInganh huang
khOngkhaeh quan den liii suat duge
eong bo VI khong co giao djeh, cae
ngan hang khong can thiet phai phan
tich mQt eachky luang nhu cau v~
nguon va sir d\,lOgkhi giri liii suat
chao, nhat la ~ong di~u ki~n hi~n
nay Ngan hang Nha nuae ehua co
ehe tai v~ "traeh nhi~m" eila cae
TCTD tham gia chao liii suat
Thu: ba, ehinh saeh liii suat van
con tiep t~e duge duy trl vai nhi~u
bat e~p: co qua nhi~u loe;tivai cae
mue liii suat khae nhau trong hoe;tt
dQng h~ thong ngan hang Ngoai liii
suat COban do Ngan hang Nha nuae
eong bo lam tham ehieu eho hoe;tt
dQng eila cae TCID, thl con co rat
nhi~u 10ailiii suat ltUdiii khae nhau
cilOgsong song ton te;ti.Trong khi liii
suat duqe eong b6 le;tiduqe xae djnh
Mng each bloh quan hoa cae mue;liii
suat lam eho Uii sUat TTLNH ehua
th~ eoi la COsa liii suat hoe;ttdQng eila
cae TCID
Thic flt, h~ thong thong tin ph~e
V1!eho hoe;ttdQngeila thj truoog ding
nhu thong tin eila thj truoog doi vai
n~n kinh te ehua day du va ehinh
xae, tinh quang ba eua thong tin van
con rat he;tnehe Day ding chinh la
mQt trong nhiIng can tra 100 nhat M
hloh thanh va di~u tiet 51!bien dQng
eua liii suat mQt each hi~u qua, chu
dQng
Gh1i phap nang cao vai tro Hii
sm1t TTLNH a Viet Nam
D~ phat huy nh"ung vai tro quan tn;mg eila liii suat TTLNH Vi~t nam,
ho trq eho hoe;ttdQngeua caeTCTD
va sl! phat tri~n eua h~ thong tai
ehinh, dap ung tot nhat nhung yeu cau v~ tu do hoa tai ehinh va hoi nh~p quoe te v~ ngan hang- tai ehinh
eua nuae ta, xin trlnh bay mQt so giai
phap cl;1th~ nhu sau: .
sf! phat triin cua TTLNH Trttae het
Ngan hang Nha nuae can sam thanh l~p V l;1Thj trttang Ti~n t~ d~ chi de;to
vi~c cilng co va phat tri~n thj trttoog.
Xay d\!llg co eM tai chinh khuyen khich ca~ chi nhanh tham gia thj trttang tien t~ tren bat ky dja phuong
nao, khOng nhat thiet chi a dia b~lO
hoC;tt dQng.
Thit hai, xoa bi) [tii suat Cd ban.
Hi~n nay liii suat CO ban do Ngan hang Nha nuac eong bo nhttng co sa
hlnh thanh liii suat co ban con co nhi~u di~u can phai ban Thi gia chUng khoan co th~ bien d<;mgkhac
xa so vai gia tham chieu do cae trung tam giao dieh chUng khoan dua ra, cho nen vi~e eong bo liii sUatco ban
la khOngcan thiet Hon nUa,vi~e ton tai ca liii suat CO ban va liii suat TrLNH la di~u hoan toan bat hgp 19, nhat la trong di~u ki~n hi~n nay, cae
TCTD khOng sir d{,lOgUii suat CO ban
lam co sa tham chieu doi liii suat eho
yay va huy dQng tit khaeh hang
Theo xu huang chung eua the giai, liii suat COban se dan duqe thay the b~ng liii suat giao dieh blnh quan tren TTLNH khi thj trttang ti~n t~
thl!e sl! phat tri~n
Thit ba, chuiln hoa cac thanh vien tham gia va ciin cit giii [tii suat chao. Ngan hang Nha nuae can sam
ban hanh quy ehe doi vai cae thanh vieri tham gia giri liii suat chao cho hoe;ttdQngTTLNH phil hgp vai thong l~ quoe te nh~m te;tOdi~u ki~n thu~n lqi cho hoe;ttdQng eua thj truang
Thiet l~p quy che v~ thong tin: CO quan kiem duy~t thong tin, dQi ngii can bQxir 19,eung cap thong tin phil hqp, COehe phoi hgp thong tin ~ai cae co quan chue nang, v.v nham tranh tloh trC;tngchong eheo thOng tin, bop meo thOngtin
Thit tlt, hoan thi~n Cd chl xac dinh liii suat Ngan hane; Nha nuae
can S0m ban hanh va to chue thl!e hi~n co eM xac dinh gia theo huang khap l~nh ho~c dau gia, truae het te;ti cae trung tam tai ehinh Ion nhu Ra
NQi, Qa Nang, thanh pho Ro Chi
DIEN BAN -NGHIEN CO'U VE
TAl CHiNH-TIEN TE
Minh Liii suat duoe' xae dinh a
nhung trung tam nay se lam 'eo sa
tham ehieu eho cae dia phuoog con le;titrong ca nuae Dong thai, cae TCTD se can eu vao liii suat noi tren
d~ xae dinh liii suat eua thi trttang
ban Ie- huy dQng ho~e eho yay von
doi vai nen kinh te Noi each khae, cae TCTD co th~ ehu dQng thoa thu~n liii suat vai cae doi tuqng
khaeh hang ma khong phai mo mam hay barn dl!a vao liii suat "chi de;to" eila Ngan hang Nha nuae M~t khae, viee hlnh thanh liii suat nhu tren se
te;tOdi~u ki~n g~n ket thi trttang ti~n t~ trong nuae vm thj truang cae nuae trong khu vl!e va quoe te, gop phan
eho cae TCTD ehu dQng tham gia
hoe;ttdQng tren thj truang va vai cae ngan hang nuae ngoai
Thit niim, nang cao chat [Uf/Tlg h~ thlJng thong tin Can xay d\!llg h~
thong thong tin hoan ehinh, ket noi tf\!e tuyen giua Ngan hang Nha nuae vai cae TCTD, trong do it nhat phai
co nhiIng nQi dung: tlnh hloh huy dQng va eho yay eua h~ thong, nhu cau von yay va eho yay, kha nang dap Ung von eua cae trung gian tai ehinh, tlnh hlnh bien dQng liii suat tren thj truang the giai, v.v lam co
sa xac djnh liii suat TTLNH.
Tai lieu tham khao
1 Heinzrichz M.Rodeiguez (1996), "Th!
trltCsng hoi doai va thi trltCsngtien W, Nhaxuat
ban Chinh tri Quac gia.
2 ClEM - Vi~n nghien cltu quan Iy kinh te
Trung U'ctng"Tit ngan hang m9t cap den ngan
hang thltctng m~i: Cai cach khu vt!c tai chinh
is Vi~t Nam1988 - 2003".
3 Le Vinh Danh (1996), "Tien t~ va ho~t
d9ng ngan hang".
4 D~ng N99c Dltc (2002), "M9t so y kien ban ve d6i mai mo hinh t6 ch((c va ho~t d9ng cua ngan hang thltctng m~i", T~p chi Thi trltCsng Tili chinh Tien t~.
5 Bao cao thltCsng nien cua Ngan hang
Nhanltac.
6 Website cua Ngan hang Nha nlto-c.
7 Le Hoang Nga (2004),Th! trltCsngtien t~ Vi~t Nam trong qua trinh h9i nh~p, Nha xuat
ban Chinh trj Quoc gia.
8 Ha Quang Dao, Nhin I~i cct che dieu
hanh liii suat trong thCsi gian qua - gial phcip
thCsigian tai, T~p chi Nghien cltu kinh te so
310-thcing 03/2004.
9 Ly Hoang Mai, Anh hltdng cua vi~c cai cach chinh sach liii suat vai phcit tri~n kinh te, T~p chi Nghien cltu kinh te so 329, thcing
10/2005.
10 T~p chi Ngan hang.
THJ TRVClNGTAl CHiNH TmN~ 15.3.2006 m