Dạy học đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề (3)

- Giáo dục BĐKH thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động xã hội.Thông qua chương trình giảng dạy môn hoá học có 3 khả năng để tích hợp giáo dục BĐKH: a Nội dung chủ yếu của bài

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU, PCRRTT

• Việc giáo dục về BĐKH là hết sức quan trọng trong

hệ thống giáo dục quốc gia, trong đó cấp trung học (THCS, THPT) được xem như có ý nghĩa thiết thực

và thích hợp nhất.

2 Khí hậu

Khí hậu là mức độ trung bình của thời tiết trong một không gian nhất định và trong khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỉ hoặc hàng trăm năm và lâu hơn Khí hậu mang tính ổn định tương đối

Ví dụ: Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa

Ngoài ra, khí hậu còn bao gồm cả những thông tin về các sự kiện thời tiết khắc nghiệt (như bão, mưa lớn, những đợt nắng nóng vào mùa hè và rét đậm vào mùa đông) xảy ra tại một vùng địa lí cụ thể.

3 BĐKH

BĐKH là sự thay đổi của khí hậu mà nguyên nhân trực tiếp hay gián tiếp là do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu và tác động thêm vào sự biến động khí hậu tự nhiên trong các thời gian có thể so sánh được (Công ước chung của Liên Hợp Quốc về BĐKH tại Hội nghị Thượng đỉnh về Môi trường tại Rio

de Janeiro (Braxin) năm 1992) Nói một cách khác, BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu

so với trung bình hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc hàng trăm năm và lâu hơn.

4/ Những biểu hiệu của BĐKH

- Nhiệt độ không khí của Trái Đất đang có xu hướng nóng dần lên

- Sự dâng cao của mực nước biển gây ngập úng

và xâm nhập mặn ở các vùng thấp ven biển, xóa sổ nhiều đảo trên biển và đại dương

- Ở Việt Nam, tốc độ dâng lên của mực nước biển khoảng 3mm/năm (giai đoạn 1993 - 2008) tương đương với tốc độ dâng lên của mực nước biển trong các đại dương thế giới

Dự báo đến giữa thế kỷ XXI, mực nước biển

có thể dâng thêm 30cm và đến cuối thế kỷ 21 mực nước biển có thể dâng lên 75cm so với thời kỳ 1980 - 1999

- Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường sống của con người và các sinh vật trên Trái Đất.

- Có sự xuất hiện của nhiều thiên tai bất thường, trái quy luật, mức độ lớn như bão, mưa lớn, hạn hán gây nên những tổn thất to lớn về người và tài sản

3/ Nguyên nhân của BĐKH

- Nguyên nhân tự nhiên:

Sự tương tác giữa vận động của Trái Đất và vũ trụ, sự thay đổi của bức xạ Mặt Trời, sự tác động của khí CO2 do các hoạt động núi lửa, cháy rừng hoặc các trận động đất lớn gây ra

- Tình hình đô thị phát triển mạnh mẽ,

gia tăng các hoạt động giao thông vận tải,

chặt phá rừng và cháy rừng cũng làm nghiêm trọng thêm tình hình ô nhiễm không khí, giữ lại lượng bức xạ sóng dài khiến cho nhiệt độ Trái Đất nóng lên theo hiệu ứng nhà kính Từ đó, làm thay đổi các quá trình tự nhiên của hoàn lưu khí quyển, vòng tuần hoàn nước, vòng tuần hoàn sinh vật

4 Tác động của BĐKH đối với tự nhiên và các

hoạt động của con người

Sự nóng lên của Trái Đất

- Tác động của nước biển dâng

- Làm tăng cường các thiên tai:

Bão, mưa lớn, lũ lụt, hạn hán xảy ra bất thường

và có sức tàn phá lớn

Xuất hiện các đợt nóng, lạnh quá mức, bất thường gây tổn hại đến sức khỏe con người, gia súc và mùa màng

Tình trạng hoang mạc hóa có xu

hướng gia tăng.

Hiện tượng mưa axit

5 Ứng phó với BĐKH, PCRRTT

- Giảm nhẹ:

.Theo Ban Liên Chính phủ về BĐKH (IPCC) giảm nhẹ có nghĩa là: sự can thiệp của con người nhằm làm giảm nguồn phát thải khí nhà kính, hoặc cải thiện các bể chứa khí nhà kính

Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả Tăng cường sử dụng nguồn năng lượngsạch (năng lượng mặt trời, năng lượng gió,năng lượng nước biển, thủy điện, năng

lượng hạt nhân )

• Bảo vệ rừng, trồng rừng chống sói mòn, lũ lụt

• Trồng cây, xây dựng đê chắn biển

• Phân loại, sử lý rác thải hợp lý

• Không lạm dụng thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại

• Bảo tồn đa dạng sinh học

- Thích ứng:

Thích ứng đề cập đến khả năng tự điều chỉnh của một hệ thống để thích nghi với những biến đổi của khí hậu nhằm giảm nhẹ những nguy cơ thiệt hại, để đối phó với những hậu quả (có thể xảy ra) hoặc tận dụng những cơ hội

5 Hành động ứng phó với BĐKH, PCRRTT

a) Trên thế giới và Việt Nam

b) Hành động của chúng ta

Thứ nhất, cần phải nhận thức đầy đủ hơn về

nguyên nhân và hậu quả của sự BĐKH để vận dụng trong những hoàn cảnh cụ thể, đặc biệt là đối với những người “ra quyết định”

Ví dụ: Bạn là người có quyền nhập khẩu thiết

bị sản xuất thì nhất quyết phải nói không với công nghệ lạc hậu, sử dụng nhiều nhiên liệu và phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính

- Thứ hai, sử dụng tiết kiệm năng lượng: đó

chính là sự thay đổi thói quen hàng ngày trong cuộc sống theo hướng tiết kiệm năng lượng Chỉ cần một cái nhấn nút tắt đèn hay các thiết

bị điện, điện tử khi ra vào phòng ở hoặc nơi làm việc góp phần tiết kiệm năng lượng, bảo

vệ môi trường và giảm thiểu các chi phí phải trả

- Thứ ba, nghiên cứu khoa học và ứng dụng những

thành tựu mới vào trong hiện thực cuộc sống là sự đóng góp thiết thực nhất của chúng ta Hiện nay, trên thế giới đã tập trung vào việc nghiên cứu ứng dụng những nguồn năng lượng sạch như năng lượng Mặt Trời, sức gió, sóng biển để tạo ra những sản phẩm thân thiện với môi trường Trong xây dựng đã chú ý đến kiến trúc sinh thái, trong

du lịch đã xuất hiện nhiều hơn sản phẩm du lịch sinh thái đây đều là những hướng đi tích cực

- Thứ tư, bạn hãy là một tuyên truyền viên có

trách nhiệm thông qua trao đổi, chuyện trò với gia đình, bạn bè, hàng xóm về những vấn đề môi trường (như hạn chế xả chất thải bẩn, trồng và chăm sóc cây xanh, đi xe đạp ở những

cự ly thích hợp hoặc tăng cường sử dụng phương tiện giao thông công cộng, hạn chế và tiến tới không dùng túi ni lông, sử dụng nước sạch tiết kiệm )

Việc tuyên truyền, trao đổi thông tin trên blog cá nhân hay diễn đàn trực tuyến cũng có tác dụng to lớn và nhanh chóng Thông qua các hoạt động văn hoá, văn nghệ, giải trí thể thao, tình nguyện và phát triển sẽ giúp bạn đưa vấn đề bảo vệ môi trưòng xâm nhập vào cộng đồng một cách hữu hiệu hơn.

6 Giáo dục, tuyên truyền các giải pháp giảm nhẹ

và thích ứng với BĐKH gây ra tại các địa phương

Có hai nhóm giải pháp quan trọng nhất để đối phó với những thách thức do BĐKH gây ra là: giải pháp giảm nhẹ BĐKH và giải pháp thích ứng với những thay đổi của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, giảm thiểu những thiệt hại của thiên tai do BĐKH gây ra

- Cắt giảm các chất gây hiệu ứng nhà kính, phá huỷ tầng ozon: CO2, CH4, NOx, CFC

- Hạn chế việc sử năng lượng hóa thạch (than đá, dầu mỏ, khí gas ); tăng cường việc sử dụng các nguồn năng lượng sạch (năng lượng gió, năng lượng mặt trời, thủy điện, năng lượng hạt nhân )

- Sử dụng năng lượng tiết kiệm và có hiệu quả

- Cần chú trọng giáo dục, tuyên truyền cho mọi người hiểu nguyên nhân, tác hại to lớn do BĐKH gây ra

Từ đó tuyên truyền, giáo dục nhân dân các địa phương tinh thần tích cực phòng chống, chủ động đối phó với những thách thức do BĐKH gây ra theo phương châm tại chỗ, dựa vào sức mình là chính.

Miền núi: Xóa bỏ tập quán du canh, du cư, chặt, đốt phá rừng bừa bãi; tích cực bảo vệ rừng, trồng rừng, đặc biệt rừng phòng hộ đầu nguồn.

Miền biển: trồng cây chắn sóng, chống lở đất; xây đê chắn sóng

Làm tốt vấn đề dự phòng, dự báo

II-Giáo dục BĐKH trong trường THCS (TL)

B- Tích hợp giáo dục ứng phó BĐKH trong

môn Hóa học

I MỤC TIÊU VỀ GIÁO DỤC ỨNG PHÓ

BĐKH TRONG MÔN HÓA HỌC (TL)

II KHẢ NĂNG TÍCH HỢP GIÁO DỤC ỨNG

PHÓ VỚI BĐKH VÀO MÔN HÓA HỌC

1 Các khả năng giáo dục ứng phó với BĐKH

thông qua môn hoá học

 Giáo dục BĐKH thông qua chương trình giảng

dạy của môn học trong nhà trường

- Giáo dục BĐKH thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động xã hội.

Thông qua chương trình giảng dạy môn hoá học có 3 khả năng để tích hợp giáo dục BĐKH:

a) Nội dung chủ yếu của bài học hay một số nội dung môn học có sự trùng hợp với nội dung GDBĐKH.Thí dụ: Oxi, ozon, clo, các oxit của lưu huỳnh, không khí, nước, nguồn hiđrocacbon thiên nhiên (Tích hợp toàn phần)

b) Một số nội dung của bài học hay một số phần nhất định của môn học có liên quan trực tiếp với nội dung giáo dục BĐKH Thí dụ: phân bón hoá học, hợp chất của cacbon (tích hợp bộ phận)

c) Ở một số nội dung của môn học, bài học khác, các

ví dụ, bài tập được xem như là một dạng vật liệu dùng để khai thác các nội dung giáo dục BĐKH Đối với môn hoá học chủ yếu ở dạng này, thí dụ: công nghiệp silicat, sản xuất HNO3, ăn mòn kim loại (liên hệ)

Mức độ tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH,

PCGNTT trong môn Hóa học

- Tùy theo từng bài/chủ đề cụ thể mà có thể áp dụng các mức độ tích hợp như sau:

+ Tích hợp toàn phần: được thực hiện khi hầu hết các kiến thức của môn học, hoặc nội dung của một bài học cụ thể, cũng chính là các kiến thức về giáo dục ứng phó với BĐKH

+ Tích hợp bộ phận: được thực hiện khi có một phần kiến thức của môn học hoặc bài học

có nội dung về giáo dục ứng phó với BĐKH

+ Hình thức liên hệ: liên hệ là một hình thức tích hợp đơn giản nhất khi chỉ có một số nội dung của môn học có liên quan tới nội dung về giáo dục ứng phó với BĐKH, song không nêu

rõ trong nội dung của bài học

2 Các nguyên tắc cơ bản khi tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH thông qua môn Hoá học ở

trường THCS

 Không làm thay đổi tính đặc trưng môn học, không biến bài học của bộ môn thành bài giáo dục BĐKH

 Khai thác nội dung giáo dục BĐKH có chọn lọc, có tính tập trung vào những chương mục nhất định

2 Các nguyên tắc cơ bản khi tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH thông qua môn Hoá học ở trường THCS

 Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của học sinh và các kinh nghiệm thực tế các em đã có, vận dụng tối đa mọi khả năng để cho học sinh tiếp xúc trực tiếp với môi trường

III GIỚI THIỆU ĐỊA CHỈ TÍCH HỢP GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BĐKH TRONG MÔN HÓA HỌC (TL)

IV GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP NỘI DUNG GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BĐKH TRONG MÔN HÓA HỌC (GT)

Hãy góp phần giảm thiểu khí thải CO 2!

Rất nhiều nhà khoa học lo ngại rằng mức gia tăng của khí CO2trong bầu khí quyển đang gây ra “hiệu ứng nhà kính”, làm

tăng nhiệt độ khí quyển trái đất và gây biến đổi khí hậu

Biểu đồ dưới đây biểu diễn mức độ phát thải CO2 của một số

nước (hoặc vùng) trong năm 1990 (các cột màu sáng), năm

1998 (các cột màu tối), và tỷ lệ phần trăm thay đổi trong mức phát thải giữa năm 1990 và năm 1998 (1) (các mũi tên có ghi tỉ

lệ phần trăm thay đổi):

a) Biểu đồ trên cho thấy sự gia tăng mức phát thải khí CO2 ở

nước Mỹ từ năm 1990 đến năm 1998 là 11% Hãy giải thích số liệu này bằng tính toán cụ thể?

b) Nam phân tích biểu đồ và khẳng định đã phát hiện ra một lỗi

sai trong phần trăm thay đổi của mức phát thải: “Phần trăm

giảm ở Đức (16%) lớn hơn phần trăm giảm trong cả khối Liên minh châu Âu (khối EU, 4%) Điều này là không thể, vì Đức

là một phần của khối EU.”

Bạn có đồng tình với ý kiến của Nam không? Tại sao?

c) Từ biểu đồ trên, hãy đưa ra hai kết luận mà bạn cho là “đúng” xem nước (hoặc vùng) nào có sự tăng khí thải CO2 lớn nhất? Giải thích?

d) Bản thân bạn cần làm gì để tuyên tuyền với người thân và

cộng đồng góp phần giảm thiểu phát thải CO2?

E-MAIL LỚP THCS (Tại TP.HCM)

taphuanthientaihoa@gmail.com

hcm12122014

Một số vấn đề dạy học tích hợp trong

trường THCS

• Chuyên đề môn học:

Nội dung chương trình, sách giáo khoa của

môn học và những ứng dụng kĩ thuật, hiện

tượng , quá trình trong thực tiễn cuộc sông

Chọn lựa các nội dung có quan hệ logich, liền mạch kiến thức để cấu thành nội dung của chuyên đề

môn học

Một số vấn đề dạy học tích hợp trong

trường THCS

• Chuyên đề tích hợp liên môn

Vận dụng kiến thức liên quan đến nhiều môn học để giải quyết tình huống/vấn đề thực tiễn cuộc sống

Ví dụ về chọn nội dung dạy học theo chủ

đề tích hợp liên môn (1)

• Với mục tiêu phân tích những thách thức của vấn đề năng lượng với phát triển bền vững, từ

đó đề xuất giải pháp nâng cao tính trách

nhiệm của cộng đồng, từ đó xây dựng chủ đề

“Khí hậu, năng lượng và sự phát triển bền

vững”

Lựa chọn nội dung tích hợp của chủ đề

• Lịch sử loài người và mối quan hệ với tự nhiên

• Sự biến đổi khí hậu và các nguy cơ

• Chỉ số phát triển con người và vấn đề sinh thái

• Công ước Kyoto và chính sách khí hậu

• Các thách thức về năng lượng và phát triển

bền vững

Tích hợp nội dung của nhiều môn

Ví dụ về chọn nội dung dạy học theo chủ

đề tích hợp liên môn (2)

Chủ đề “Khử trùng nước sinh hoạt”

Nội dung chủ đề:

Nguồn nước dùng để sản xuất ra nước sinh hoạt

Tiêu chuẩn của nước sinh hoạt

Lịch sử sử dụng nước sinh hoạt

Mục đích của khử trùng nước

Các PP khử trùng nước

Các biện pháp bảo vệ nguồn nước

Vấn đề dạy học tích hợp đối với trường

THCS hiện nay

1 Bộ GD&ĐT đã tập huấn chuyên đề dạy học theo

phương pháp “Bàn tay nặn bột” đối với Lý, Hóa, Sinh

2 Bộ chưa tập huấn xây dựng chuyên đề dạy học của

môn học

3 Dạy học tích hợp với các mức độ liên hệ, bộ phận,

toàn phần vào các môn học với địa chỉ tích hợp cụ thể vào các bài/chương

Các nội dung tích hợp: Sử dụng tiết kiệm năng lượng,

Bảo vệ tài nguyên và môi trường, Ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai…

Vấn đề dạy học tích hợp đối với

trường THCS hiện nay

• Có thể xây dựng các chủ đề tích hợp liên môn theo hướng nêu trên đối với cấp THCS

• Xây dựng chuyên đề môn học theo PP BTNB

QUY TRÌNH XÂY DỰNG CHUYÊN

ĐỀ DẠY HỌC CỦA MÔN HỌC CẤP

THPT

1 Xác định vấn đề cần dạy

• Căn cứ vào nội dung chương trình, sách giáo khoa của môn học và những ứng dụng kĩ thuật, hiện tượng , quá trình trong thực tiễn , tổ/nhóm chuyên môn xác định các nội dung kiến thức liên quan với nhau được thể hiện ở

một số bài/tiết hiện hành, từ đó xây dựng thành một vấn đề chung để tạo thành một chuyên đề dạy học trong môn học.

1 Xác định vấn đề cần dạy

• Trường hợp có những nội dung kiến thức liên quan đến nhiều môn học , các tổ chuyên môn liên quan cùng nhau lựa chọn nội dung

để thống nhất xây dựng các chủ đề tích hợp, liên môn.

• Vấn đề cần giải quyết có thể là một trong các loại sau:

- Vấn đề tìm kiếm, xây dựng kiến thức mới.

- Vấn đề kiểm nghiệm, ứng dụng kiến thức.

- Vấn đề tìm kiếm, xây dựng, kiểm nghiệm

và ứng dụng kiến thức mới.

2 Lựa chọn nội dung CĐ

• Căn cứ vào tiến trình sư phạm của phương pháp dạy học tích cực được sử dụng để tổ chức hoạt động học cho học sinh, từ tình huống xuất phát đã xây dựng, dự kiến các nhiệm vụ học tập cụ thể tiếp theo tương ứng với các hoạt động học của học sinh, từ đó

xác định các nội dung cần thiết để cấu thành chuyên đề Lựa chọn các nội dung của chuyên đề từ các bài/tiết trong sách giáo khoa của một môn học hoặc/và các môn học

có liên quan để xây dựng chuyên đề dạy học

Cơ sở lựa chọn nội dung CĐ

• Đảm bảo mục tiêu giáo dục, hình thành và phát

quyết vấn đề, vận dụng sự hiểu biết vào giải quyết

• Mang tính thiết thực có ý nghĩa đối với người học,

đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội (chú ý

thực và có ý nghĩa gắn bó với cuộc sống của HS)