Các em xem việc nói tục, chửi thề, bạo lực, ứng xử thiếu văn hóa, vô lễ với thầy cô là chuyện bình thường… Ở đa số các lớp học đều có một vài học sinh có biểu hiện chưa ngoan điều này kh
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn đề tài:
- Đạo đức là thước đo giá trị của con người Hiện nay đạo đức học sinh
là vấn đề được nhiều người quan tâm và suy nghĩ nhất là người làm công tác giáo dục như chúng ta Trong thời kì kinh tế hội nhập các giá trị đạo đức dần có
xu hướng phai nhạt mà giới trẻ là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất không ai khác đó là học sinh thân yêu - là chủ nhân tương lai của đất nước Các em xem việc nói tục, chửi thề, bạo lực, ứng xử thiếu văn hóa, vô lễ với thầy cô là chuyện bình thường… Ở đa số các lớp học đều có một vài học sinh có biểu hiện chưa ngoan điều này không chỉ làm giảm kết quả học tập của các em mà còn ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục của nhà trường và đây còn là nỗi lo của gia đình
và xã hội Đáng lo hơn là hành vi thiếu đạo đức lại lan truyền quá nhanh và trở
thành một trào lưu “nóng” cho giới trẻ.
- Chuẩn mực đạo đức của một thế hệ phản ánh thế giới tinh thần, trình
độ văn minh của thế hệ đó Tiêu chuẩn đạo đức chính là sự kết tinh những gì tinh tuý nhất, giá trị nhất mà con người đã tích luỹ được trong quá trình phát triển nền văn hoá nhân loại Và điều gì xảy ra khi thế hệ trẻ xem thường chuẩn mực đạo đức?
- Bác Hồ đã dạy: ”Người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng
khó, người có tài mà không có đức là người vô dụng” Như vậy, chúng ta
không chỉ dạy tri thức cho học sinh mà phải dạy các em làm người hữu ích cho
xã hội Và điều đó được thực hiện khi học sinh của chúng ta được định hướng để
tự nhận ra ưu, khuyết điểm của bản thân mình Trên cở sở đó các em sẽ biết khắc phục những hạn chế đồng thời phát huy những mặt tích cực của bản thân từ
đó sẽ hoàn thiện dần về nhân cách
- Việc khắc phục những hạn chế của bản thân mà do chính bản thân người đó phát hiện ra và được mọi người góp ý sửa đổi, tự có biện pháp, thời gian… khắc phục thì hiệu quả rèn luyện sẽ cao hơn
Trang 2Chính vì những lí do trên tôi đã rèn luyện đạo đức cho học sinh lớp 8 và
cụ thể là lớp 8A3 mình chủ nhiệm bằng phương pháp phê bình và tự phê bình
trong giờ sinh hoạt lớp để từng bước hình thành nhân cách của học sinh.
II Phạm vi nghiên cứu:
Các vấn đề liên quan đến việc giao tiếp, ứng xử của học sinh lớp 8:
- Cách giao tiếp của học sinh với bạn bè trong lớp
- Cách giao tiếp với thầy cô, nhân viên nhà trường
- Thời gian thực hiện từ tháng 11/2012 đến hết tháng 3/2013
III Phương pháp nghiên cứu:
- Quan sát cách giao tiếp cũng như hành vi ứng xử của học sinh từ đó hình thành cho các em có kĩ năng giao tiếp thật tốt
- Trò chuyện, tìm hiểu, nắm bắt tâm tư, hoàn cảnh của các em tìm ra biện pháp giáo dục có hiệu quả
- Tìm và phát huy mặt mạnh của học sinh nhất là học sinh chưa ngoan
- Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để điều chỉnh, uốn nắn tư tưởng đạo đức của học sinh
Trang 3PHẦN NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lý luận
- Đạo đức thuộc hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, qui tắc nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau, với xã hội, với tự nhiên trong hiện tại hoặc quá khứ cũng như tương lai, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội
- Giáo dục đạo đức là quá trình hình thành và phát triển đạo đức của con người là quá trình tác động qua lại giữa xã hội và cá nhân để chuyển hóa những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực, giá trị đạo đức – xã hội thành những phẩm chất đạo đức cá nhân, làm cho cá nhân đó trưởng thành về mặt đạo đức đáp ứng yêu cầu của xã hội Có thể hiểu quá trình giáo dục đạo đức là một hoạt động có tổ chức, có mục đích, có kế hoạch nhằm biến những nhu cầu chuẩn mực, giá trị đạo đức, của cá nhân nhằm góp phần phát triển nhân cách của mỗi cá nhân và thúc đẩy sự phát triển tiến bộ của xã hội
- Chuẩn mực đạo đức giúp con người điều chỉnh những mối quan
hệ hiện hữu giữa con người với thế giới xung quanh
- Con người đủ đức và tài để lập thân, lập nghiệp, để xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc là con người toàn diện có đầy đủ phẩm chất: Đạo đức, tri thức, thể chất, thẩm mĩ, lao động, nghề nghiệp
- Giáo dục đạo đức cho học là nhiệm vụ vô cùng quan trọng và rất cần thiết Đây là vấn đề lớn trong chiến lược con người mà Đảng và Nhà nước ta xác định phải quan tâm trong thời kì đổi mới, thời kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Giáo dục đạo đức cho học sinh nhằm hình thành và bồi dưỡng về hành
vi, thói quen, đạo đức, hình thành những nét tính cách của con người mới phù hợp mục đích giáo dục
- Bác Hồ đã dạy: “Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả đức lẫn tài Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc rất quan trọng” Công tác giáo dục đạo đức tốt sẽ là cơ sở để nâng cao giáo dục toàn diện
Trang 4- Giáo viên cần giáo dục đạo đức cho học sinh theo hướng kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống với những giá trị đạo đức mới trong nền kinh tế hội nhập Cần đa dạng hóa các loại hình giáo dục đạo đức cho học sinh mà quan trọng là kết hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội Song nhà trường phải giữ vai trò chủ đạo trong tất cả các biện pháp nhằm tạo ra
sự thống nhất cho mọi hoạt động
* Yêu cầu:
- Giúp học sinh nhận ra những khuyết điểm của bản thân thông qua công tác phê bình và tự phê bình
- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng đánh giá bản thân của mình và của người khác thông qua bản tự phê
- Giúp học sinh nhận thấy mặt mạnh hay giá trị của bản thân mình mà phát huy, khắc phục những mặt sai đáng chê trách
- Từ đó tìm ra được biện pháp giáo dục học sinh một cách phù hợp giúp các em có những cử chỉ đẹp đối với bạn bè, thầy cô và mọi người
Chương 2: Cơ sở thực tiễn
- Tình trạng học sinh vi phạm pháp luật, thiếu lễ độ với thầy cô, nói tục, gây gổ đánh nhau, không trung thực, ích kỷ, ham chơi, đua đòi ngày càng nhiều Công tác giáo dục đạo đức học sinh ngày càng khó khăn hơn vì các em chỉ biết đến quyền mà quên đi nghĩa vụ của mình đôi khi còn thách thức, trêu chọc giáo viên
khối học sinh lớp 8 thì 98% các em đã bước vào tuổi dậy thì và các em rất muốn tìm hiểu về sự phát triển của bản thân mình, muốn khẳng định mình, chứng tỏ mình là người lớn
1 Khái quát đặc điểm lớp 8A3:
a Thuận lợi:
- Là giáo viên giảng dạy môn sinh học nên phần nào nắm được tâm sinh
lí của các em ở các giai đoạn phát triển khác nhau
Trang 5- Luôn được phân công chủ nhiệm liên tục nhiều năm nhất là chủ nhiệm lớp 8 có nhiều học sinh yếu và chưa ngoan nên phần nào cũng rút kết được nhiều kinh nghiệm quý báo trong công tác chủ nhiệm
- Được sự tín nhiệm của học sinh, sự phối hợp của giáo viên bộ môn và
sự quan tâm, giúp đỡ của Ban lãnh đạo nhà trường
- Bên cạnh những học sinh chưa ngoan thì các em còn lại cũng có ý thức học tập và đó là động lực giúp tôi quan tâm và yêu thương học sinh lớp mình chủ nhiệm hơn
b Khó khăn:
- Học sinh khối 8 nói chung và học sinh lớp 8 nói riêng có rất nhiều biến đổi về thể chất lẫn tâm sinh lí Ở lứa tuổi này các em rất hiếu động, nghịch ngượm, luôn chao chuốt vẻ bên ngoài… hay làm những việc khiến người khác phải chú ý, luôn chứng tỏ mình là người lớn, muốn được tự do không chịu sự quản lí của người lớn
- Lớp có nhiều học sinh chưa ngoan như em Quang, Quý, Khánh, Thanh, Nhân… biểu hiện: không học bài, không ghi bài, hay đi lại tự do trong lớp, phát biểu linh tinh, nói leo và đặc biệt rất thích làm cho thầy cô nổi giận là niềm vui của các em
- Có 2 học sinh mồ côi cha,1 học sinh mồ côi mẹ, 5 học sinh thuộc hộ nghèo, 3 học sinh có cha đi làm ăn xa phải ở với ông bà và còn l9 học sinh có điều kiện sống chỉ ở mức trung bình khá vì chủ yếu là làm thuê và làm ruộng ít quan tâm đến việc học của con em mình
- Ý thức học tập của đa số học sinh chưa cao, tỉ lệ học sinh yếu kém giao động 17%- 26%, mức độ vi phạm nội quy khoản 50%
* Những khó khăn trên đã phần nào ảnh hưởng đến việc học tập cũng như việc rèn luyện đạo đức vì muốn nâng cao chất lượng giáo dục thì phải có sự kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội Đây là quan hệ thống nhất không thể tách rời trong công tác giáo dục thế hệ trẻ
Trang 62 Thực trạng:
- Học sinh THCS có sự phát triển tâm lí vô cùng phức tạp, ở lứa tuổi này các em luôn muốn thể hiện mình, luôn được mọi người chú ý nhất là người bạn khác giới, các em luôn tỏ ra mình là người lớn nên sẽ có những hành vi, những biểu hiện đôi khi bị lệch lạc nếu không được điều chỉnh kịp thời như: hút thuốc, uống rượu, chửi thề, bạo lực, đua đòi, yêu…
- Đa số giáo viên chỉ quan tâm đến việc truyền thụ kiến thức mà quên đi việc giáo dục đạo đức cho học sinh, hoặc sự giáo dục đạo đức không đến nơi đến chốn dẫn đến sự phản ứng thiếu thiện chí từ phía học sinh Đồng thời xem việc giáo dục học sinh là trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm
- Chưa có mô hình giáo dục đạo đức cụ thể cho học sinh, chỉ dừng lại ở mức phê bình, khiển trách rất ít trường hợp bị kỉ luật và cũng chưa tạo được nhiều sân chơi bổ ích cho học sinh
- Học sinh chưa nhận ra được ưu điểm để phát huy cũng như khuyết điểm cần khắc phục của chính bản thân mình mà điều này là hết sức cần thiết và quan trọng trong quá hình thành nhân cách của học sinh
- Sự quan tâm của phụ huynh chưa đúng cách, hoặc nuôn chìu con quá mức nên làm cho các em thoát khỏi khuôn khổ giáo dục chuẩn mực rồi cuối cùng không quản nổi các em
lôi cuốn học sinh còn mang nặng đánh giá phê bình, chê trách làm căng thẳng tiết sinh hoạt lớp
- Qua kết quả nhận xét của giáo viên bộ môn trong sổ đầu bài cho thấy mức độ vi phạm của học sinh lớp 8A3 như sau:
Hành vi vi phạm
Thời gian Tháng 8+ 9 Tháng 10 Tháng 11
Không nghiêm túc trong giờ
Trang 73 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng này là do:
- Bản thân học sinh chưa nhận thức đúng về tầm quan trọng của việc học
và rèn luyện đạo đức, các em quên một điều “Tiên học lễ, hậu học văn”, tri
thức và đạo đức phải song hành với nhau trong mỗi con người chúng ta
- Không có cơ hội để chính bản thân học sinh mạnh dạn nhận ra khuyết điểm của mình cũng như sự đóng góp ý kiến từ người khác vì giáo viên dành phần lớn thời gian để đảm bảo nội dung bài học
- Sự bùng nổ của công nghệ thông tin, xâm nhập của văn hóa đồi trị, lối sống thực dụng…đã ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành nhân cách của học sinh
- Sự quan tâm của giáo viên đối với học sinh chưa thật sự sâu sắc và gần gũi, còn khoản cách quá lớn giữa thầy và trò
- Các câu lạc bộ sinh hoạt vui chơi mang tính giáo dục và lâu dài cho học sinh trong trường học chưa mang lại hiệu quả cao, chỉ dừng lại ở giờ ngoại khóa dưới cờ, nếu có chỉ là những học sinh khá giỏi tham gia nhưng đối tượng cần quan tâm nhiều lại là học sinh chưa ngoan, học sinh có học lực yếu
- Một số bậc cha mẹ chỉ quan tâm con cái bằng cách cho tiền nhưng không để ý rằng con cái rất cần sự chia sẻ từ người thân trong gia đình, công tác phối hợp với nhà trường trong việc giáo dục học sinh chưa chặt chẽ còn giao nhiệm vụ giáo dục con cho nhà trường
Chương 3: Các giải pháp:
1 Phương hướng chung:
Từ những nguyên nhân trên chúng ta cần phải tìm ra những giải pháp phù hợp, lâu dài và hiệu quả trong công tác giáo dục học sinh Tuy nhiên giáo dục đạo đức học sinh không thể nhanh chóng mang lại hiệu quả cao mà còn phụ thuộc vào mức độ quan tâm của giáo viên và sự nhận thức của học sinh Nhưng điều trước tiên chúng ta cần giúp học sinh nhận ra hành vi sai trái của mình bằng chính cái tâm của người thầy - người thân đứng phía sau cha mẹ của các em và
từ chính những người bạn của mình Hãy lấy ưu điểm cảm hóa khuyết điểm, hãy giúp các em tự đề ra biện pháp, thời gian khắc phục những sai trái của bản thân
Trang 8bằng chính sự quyết tâm của các em và đây là điều vô cùng quan trọng Khi thấy được vai trò của đạo đức thì các em thấy được giá trị của bản thân mình, đây là cơ sở để nâng cao ý thức học tập từ đó các em sẽ có niềm tin vào bản thân
và có mục tiêu, lí tưởng sống để phấn đấu Chính vì vậy tôi đã đề ra phương
pháp rèn luyện đạo đức cho học sinh lớp mình chủ nhiệm bằng phương pháp
phê bình và tự phê bình lồng ghép vào giờ sinh hoạt lớp, bên cạnh đó tôi cũng
cho học sinh làm quen và học theo đức tính của Bác Hồ thông qua những mẫu chuyện về Bác do chính học sinh trong lớp sưu tầm và kể lại Và một điều không thể thiếu đó phần xét thi đua khen thưởng ở mỗi học kì cho những học sinh có nhiều tiến bộ do chính các em trong lớp bầu chọn
1 Các giải pháp:
* Giải pháp: phê bình tự phê bình
- Trong giờ sinh hoạt lớp sau khi các tổ trưởng, ban cán sự lớp hoàn thành phần báo cáo, nhận ra điểm cần phát huy, điểm cần khắc phục Giáo viên nhận xét về hoạt động và đề ra kế hoạch cho tuần kế tiếp
- Tiếp theo là công tác phê tự phê: được sự phân công từ tuần trước thì 2 học sinh sẽ lần lượt đứng lên đọc bảng tự phê, trong bảng tự phê các em phải tự nêu ra được ưu điểm, khuyết điểm, biện pháp khắc phục và thời gian thực hiện
- Các học sinh trong lớp phải nhận xét về bản tự phê của bạn mình, ngoài
ra có thể nêu thêm những ưu, khuyết điểm của bạn mình trên tinh thần giúp nhau tiến bộ (Mỗi bản tự phê phải có ít nhất 3 ý kiến đóng góp) Khâu đóng góp hết sức sôi nổi vì các em học chung lớp hàng ngày nên sẽ để ý, phát hiện ra những hành vi sai trái hoặc việc làm tốt của bạn nên rất mạnh dạng cho ý kiến không e ngại hoặc nể nang như người lớn chúng ta Đây là cơ hội để giáo viên chủ nhiệm hiểu thêm về từng cá nhân của lớp mình
- Người được phê bình sẽ tự nhận ra những điểm cần khắc phục trên tinh thần thoải mái, thành khẩn Muốn được như thế giáo viên phải hết sức cẩn trọng
và phải làm công tác tư tưởng cho các em tránh sự đố kị, ghen ghét lẫn nhau
- Khi học sinh nhận ra mặt hạn chế của bản thân thì giáo viên sẽ định hướng cho học sinh cách khắc phục, lấy ưu điểm của học sinh cảm hóa khuyết
Trang 9điểm giúp học sinh nhận ra rằng bản thân mình cũng có giá trị, cũng có thể mang lại nhiều lợi ích cho tập thể từ những ưu điểm của chính bản thân
- Tiếp theo công tác phê tự phê là phần kể chuyện về Bác, từ mẫu chuyện các em rút ra được bài học gì từ đức tính vô cùng quý báo của Bác Thông qua câu chuyện giáo viên dần dần hình thành nhân cách của học sinh trên cơ sở ưu khuyết điểm của các em Ở phần này sẽ có những phần thưởng như kẹo, bánh Oshi… cho các em có câu trả lời hay như thế làm cho tiết sinh hoạt lớp sẽ vui hơn, nhẹ nhàng hơn và hiệu quả hơn Tiềm mua quà lấy từ tiền quỹ của lớp và được tập thể lớp thống nhất từ trước
- Đến lúc xét hạnh kiểm tháng thì đem kết quả rèn luyện của các em cho lớp xem xét và xếp loại dưới sự hướng dẫn của giáo viên
* Giải pháp: Ai vi phạm sẽ bị làm lớp trưởng:
Theo tôi nghĩ khi mình giữ một vai trò chủ đạo, chức vụ nào đó thì chắc chắn mình phải làm gương thì nói người khác mới nghe Chính vì thế tôi đề ra qui định ở lớp chủ nhiệm như sau: Nếu ai vi phạm trong giờ học bị giáo viên ghi
sổ đầu bài làm ảnh hưởng đến thi đua của lớp thì người đó phải làm lớp trưởng một tuần Nếu có nhiều học sinh vi phạm thì tập thể sẽ bầu chọn từng chức danh riêng cho từng người như: lớp trưởng, lớp phó trật tự, lớp phó lao động Nếu làm tốt dẽ được thưởng, xét hạnh kiểm tốt Nếu làm không tốt thì sẽ tiếp tục làm nhiệm vụ đó và bị hạ hạnh kiểm theo quy định Giáo viên chủ nhiệm phân công lớp trưởng được lớp bầu chọn từ đầu năm học làm công tác cố vấn, và giúp đỡ lớp trưởng mới khi gặp khó khăn Thường các em chưa ngoan ít khi muốn làm một chức vụ nào đó vì nó quá gò bó và phải bao quát toàn lớp, không phù hợp với thói quen xấu hàng ngày nên các em sẽ cố gắng làm tốt công việc được giao
để tuần sau không làm lớp trưởng nữa Trong quá trình làm nhiệm vụ thì rõ ràng
chúng ta đang rèn luyện đạo đức cho các em, từ từ các em sẽ thấy những hành
vi xấu của bản thân dần dần được tự mình khắc phục Giáo viên chủ nhiệm phải theo dõi sát các hành vi của những học sinh này để kịp thời hướng các em vào yêu cầu rèn luyện của mình đề ra Khi các em tiến bộ đó chính là niềm vui của giáo viên chủ nhiệm
Trang 103 Kết quả đạt được:
Khi thực hiện các giải pháp nêu trên tôi nhận thấy lớp chủ nhiệm của mình có sự tiến bộ rỏ rệt Nhiệt tình hơn khi tham gia phong trào do trường, lớp
đề ra Số tiết học tốt tăng dần, số học sinh vi phạm giảm nhiều, đặc biệt là sự tiến bộ rõ của 6 học sinh gần như cá biệt của lớp (em Quang, Khánh, Nhân, Nghĩa, Quý, Thanh) vì đa số tiết khá, trung bình là do 6 học sinh này gây nên, cụ thể:
* Kết quả đạt được:
Trước khi thực hiện Sau khi thực hiện
Không nghiêm túc trong