Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tưới vùng nguyên liệu dứa đồng dao, thị xã tam điệp, tỉnh ninh bình

inh V Thanh và PSG.

CH NG 1: T NG QUAN CÁC V N V HI U QU

1.1 M t s khái ni m v t i, qu n lý t i và hi u qu t i đ i v i cây

d a

N c là m t y u t không th thi u đ c đ i v i s s ng nói chung và đ i

v i đ i s ng c a con ng i nói riêng Ngoài vi c n c là y u t không th thi u

đ c trong đ i s ng hàng ngày c a con ng i, n c còn ph c v cho phát tri n nông nghi p s n xu t ra l ng th c, ph c v cho s phát tri n công nghi p, giao thông v n t i… và các ngành kinh t khác Ngành tr ng tr t trong nông nghi p có yêu c u v c p n c r t l n và r t quan tr ng nh m đáp ng đ y đ yêu c u v n c cho các lo i cây tr ng đ cây tr ng phát tri n t t và cho n ng su t cao xác đ nh

đ c yêu c u dùng n c đó, chúng ta ph i nghiên c u, tính toán yêu c u n c c a

t ng lo i cây tr ng trong nh ng đi u ki n c th nh m tìm ra m t ch đ cung c p

n c thích h p trong su t quá trình sinh tr ng c a cây tr ng

T i là m t v n đ trong công tác đi u ti t n c m t ru ng, nh m cung c p

th a mãn yêu c u v n c trong quá trình sinh tr ng c a cây tr ng Trong đi u

ki n t nhiên nh t đ nh nh th i ti t, khí h u, th nh ng, đ a ch t th y v n, đ i v i

m t s lo i cây tr ng nh t đ nh s có m t yêu c u v cung c p n c theo m t ch

đ t i nh t đ nh g i là ch đ t i

D a là cây tr ng có kh n ng ch u h n r t cao, d tr ng và không kén đ t Vì

th , d a đ c tr ng r ng rãi nhi u vùng sinh thái và trên nhi u lo i đ t khác nhau

c a vùng nhi t đ i Khác v i các cây tr ng nhi t đ i khác, cây d a đ c tr ng trong

đi u ki n canh tác ch y u nh n c tr i, các công trình nghiên c u t i cho d a ít

đ c quan tâm nh các cây n qu khác Tuy nhiên, khi nhu c u tiêu dùng và xu t

kh u d a sang các n c phát tri n, các n c ôn đ i ngày càng cao, thì n ng su t và

ch t l ng d a xu t kh u ngày càng đ c các n c s n xu t d a quan tâm đ u t đáp ng T i n c là m t bi n pháp tích c c đ t ng n ng su t, ch t l ng, quy

đ nh trong ch bi n và m u mã s n ph m đáp ng yêu c u xu t kh u và t ng giá tr

xu t kh u c a cây d a

1.2 Vai trò, ch c n ng c a công tác t i đ i v i vùng nguyên li u d a

ng Giao, th xã Tam i p, t nh Ninh Bình

1.2.1 Vai trò, ch c n ng c a công tác t i đ i v i cây d a

Cây d a có th s ng qua kh i th i gian dài khô c n do kh n ng gi n c

c a nó trong lá Tuy nhiên, cây d a nh y c m v i s thi u n c, đ c bi t trong th i gian sinh tr ng sinh d ng, khi kích th c và đ c đi m qu đ c xác đ nh S thi u n c làm ch m l i s phát tri n, ra hoa và k t trái

H th ng r c a cây d a nông và th a Trong đ t sâu, chi u dài l n nh t c a

r có th kéo dài đ n 1m nh ng r th ng t p trung chi u sâu 0,3 đ n 0,6m đ u tiên, nh th thông th ng 100% n c đ c h p th Theo nghiên c u t i n c cho cây d a n cho th y cây d a c n ánh sáng và t i n c đ nh k do b r

d a n nông T i n c không ch ti n hành trong các tháng mùa khô mà ngay c trong nh ng th i k khô h n c c b trong mùa m a Trong th i k khô h n th c

hi n t i t 4-6 l n, v i chu k t i t 20-25 ngày s làm t ng n ng su t d a rõ r t

Qu d a ch a kho ng 80 đ n 85% l ng n c và 10 đ n 14% đ ng T i

có tác đ ng đ n t l đ ng/axit, đ c bi t trong th i gian tr c khi thu ho ch khi

t i th ng xuyên nhi u gi m hàm l ng đ ng, s xu t hi n b nh n m t ng lên

Tháng 12 n m 1987, Vi n nghiên c u làm v n qu c gia c a Nigêria đã ti n hành nghiên c u nh h ng c a dinh d ng v i 4 m c nit khác nhau (0; 100; 150

và 200 kg/ha), 4 m c kali (0; 100; 150 và 200 kg/ha) và 4 m c x lý t i khác nhau (0; 3; 7 và 14 ngày t i 1 l n) trong quá trình sinh tr ng và n ng su t c a gi ng

d a Cayen T ng l n t i đã làm t ng tham s v lá, nh chi u dài lá, và s ngày ra hoa đ t 50% Tr ng l ng quá d a l n nh t khi bón N = 150 kg/ha, K = 200 kg/ha

và t i n c 1 tu n 1 l n Khi bón K = 200 kg/ha và N > 150 kg/ha thì n ng su t thu ho ch gi m trong t t c các tr ng h p x lý n c

Ch t l ng n c t i c ng là m t v n đ c n đ c quan tâm các khu v c ngu n n c t i b nhi m m n, nhi m phèn, ô nhi m n c th i công nghi p, sinh

ho t… thì nghiên c u nh h ng c a ch t l ng n c đ i v i cây d a là m t trong

nh ng yêu c u c n thi t c n đ c ti n hành nghiên c u H u h t các nghiên c u

t i n c c a chúng ta m i m c đ nh ch t l ng n c t i đ t tiêu chu n m c B v

ch t l ng n c theo TCVN m c tiêu chu n này, ch t l ng n c không nh

h ng đ n sinh tr ng và phát tri n c a cây tr ng Tuy nhiên, trong th c ti n c a các vùng chuyên canh d a thì m c đ gia t ng nhanh chóng c a các khu công nghi p, đô th thì v n đ ch t l ng n c t i s nh h ng nh t đ nh đ n n ng su t

c a cây d a t ng cao l i g p đi u ki n th i ti t khô h n Ng c l i, ng i tr ng d a

có th đ t đ c hi u qu kinh t cao h n m t s cây tr ng khác n u có đ u t n c

t i và t i đúng k thu t

1.2.2 Vai trò, ch c n ng c a công tác t i đ i v i vùng nguyên li u d a

ng Giao, th xã Tam i p, t nh Ninh Bình

D a đ c x p vào m t trong ba lo i cây n qu hàng đ u n c ta, cùng

v i cây chu i và cây có múi (cam, chanh, quýt và b i), có giá tr dinh d ng cao nên các s n ph m c a d a có th tiêu th trong n c và xu t kh u v i kh i l ng

l n, đem l i hi u qu kinh t cao Nh ng n m g n đây, d a đ c tr ng nhi u các vùng khác nhau trong c n c Theo s li u c a T ng c c Th ng kê, đ n n m

2013, t ng di n tích d a trên c n c đ t 37.800 ha, v i s n l ng đ t 292.000

t n, trong đó m t kh i l ng l n dùng đ ch bi n xu t kh u Trong đi u ki n t nhiên bình th ng, theo đánh giá c a Vi n nghiên c u rau qu , n ng su t d a đ t t 50÷55 t n/ha (đ i v i gi ng Cayen) và t 20 ÷ 25 t n/ha (đ i v i gi ng Queen)

Khu v c mi n núi và trung du phía B c có t ng diên tích t nhiên kho ng 9,7 tri u ha trong đó di n tích tr ng cây nông nghi p chi m 10,46% (1.018.810 ha),

di n tích cây công nghi p, cây n qu chi m 0,5% và đ c bi t di n tích đ t ch a s

d ng chi m m t l ng r t l n là 59,7%

Nhìn l i l ch s phát tri n c a nông tr ng ng Giao vào th p niên 80 c a

th k tr c, ho t đ ng t i n c cho cây tr ng c ng đã đ c th c hi n v i k thu t phun m a H th ng t i phun m a là h th ng t i bán di đ ng Sicma Z50-D

c a Ti p Kh c H th ng t i cung c p n c cho cây n qu nh cam, quýt…Nh ng do hi u qu kinh t c a t i n c th p, nên các h th ng t i này đã

b tháo d và chuy n cho các vùng chuyên canh cây tr ng thu c khu v c mi n ông Nam B T khi nông tr ng chuy n sang chuyên canh cây d a, hình th c

t i ch y u là nh n c tr i ho c ch t i v n m b ng ph ng pháp th công T i n c và thâm canh cây d a ch th c s đ c quan tâm khi th tr ng

xu t kh u d a sang các n c châu Âu phát tri n m nh, cây d a đã kh ng đ nh v trí cây tr ng có hi u qu kinh t cao và là cây tr ng m i nh n c a vùng M c dù cây

t ng n ng su t d a trong khu v c

1.3 Các v n b n pháp lu t có liên quan đ n công tác t i vùng nguyên

li u d a ng Giao, th xã Tam i p, t nh Ninh Bình

- Pháp l nh khai thác và b o v công trình thu l i s UBTVQH10 ngày 04/4/2001;

32/2001/PL Ngh đ nh s 112/2009/N 32/2001/PL CP ngày 14/12/2009 c a Chính ph V qu n lý chi phí đ u t xây d ng công trình;

- Ngh đ nh 143/2003/N -CP ngày 28/11/2003 c a Chính ph quy đ nh chi

ti t thi hành m t s đi u c a Pháp l nh khai thác và b o v công trình thu l i;Ngh

đ nh 67/2012/N -CP ngày 10/09/2012 s a đ i b sung m t s đi u c a Ngh đ nh 143/2003/N -CP;

- Ngh đ nh s 135/2005/N -CP ngày 08/11/2005 c a Chính ph V vi c giao khoán đ t nông nghi p, đ t r ng s n xu t và đ t có m t n c nuôi tr ng th y

s n trong các nông tr ng qu c doanh, lâm tr ng qu c doanh;

- Ngh đ nh s 130/2013/N -CP ngày 16/10/2013 c a Chính ph V s n

xu t và cung ng s n ph m d ch v công ích;

- Thông t s 11/2009/TT-BTC ngày 21/01/2009 c a B Tài chính H ng

d n đ t hàng, giao k ho ch đ i v i các đ n v làm nhi m v qu n lý khai thác công trình thu l i và quy ch qu n lý tài chính c a công ty Nhà n c làm nhi m v qu n

lý, khai thác công trình thu l i;

- Thông t s 65/2009/TT-BNNPTNT ngày 12/10/2009 c a B Nông nghi p

và Phát tri n nông thôn H ng d n t ch c ho t đ ng và phân c p qu n lý khai thác công trình th y l i;

- Thông t s 56/2010/TT-BNNPTNT ngày 01/10/2010 c a B Nông nghi p

và PTNT Quy đ nh m t s n i dung trong ho t đ ng c a các t ch c qu n lý, khai thác công trình th y l i;

- Thông t s 40/2011/TT-BNNPTNT ngày 27/05/2011 c a B Nông nghi p

và PTNT Quy đ nh n ng l c c a t ch c, cá nhân tham gia qu n lý, khai thác công trình th y l i;

- Thông t 04/2010/TT-BXD ngày 26/5/2010 h ng d n vi c l p và qu n lý chi phí d án đ u t xây d ng công trình;

- Quy t đ nh S 957/Q -BXD ngày 29/9/2009 c a B Xây D ng công b

đ nh m c chi phí qu n lý d án và t v n đ u t xây d ng công trình;

- Quy t đ nh S 634/Q -BXD ngày 9/6/2014 c a B Xây D ng công b

Su t v n đ u t xây d ng công trình và giá xây d ng t ng h p b ph n k t c u công trình n m 2013;

- Quy t đ nh 784/Q -BNN-TCTL ngày 21/4/2014 c a B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn ban hành án nâng cao hi u qu qu n lý khai thác công trình

- Và các v n b n, tiêu chu n, qui ph m khác có liên quan

1.4 Các ch tiêu đánh giá hi u qu công tác t i

Nh ng n m g n đây các t ch c qu c t đã chú ý nhi u đ n vi c đánh giá

hi u qu c a các HTTN trên toàn th gi i Vi c đánh giá hi u qu c a h th ng s giúp ng i qu n lý so sánh hi u qu ho t đ ng c a h th ng qua các n m ho c d báo xu h ng phát tri n c a nó Các h th ng đ c đánh giá hi u qu thì có th so sánh v i nhau, nh ng đi u này giúp ng i qu n lý có công c đ tìm ra nh ng y u

đi m c a h th ng, ph ng pháp kh c ph c nh m ngày càng nâng cao hi u qu khai thác, mang l i l i ích l n nh t ng d i góc đ đánh giá d án xu t phát t

l i ích c a toàn b n n kinh t qu c dân và xã h i, đ đánh giá hi u qu công tác

t i, lu n v n s d ng các ch tiêu đánh giá hi u qu nh sau:

1.4.1 H ch tiêu đánh giá hi u qu n ng su t, s n l ng cây tr ng đ c

t i

- Ch tiêu v t l hoàn thành di n tích t i n c

% 100

tkh

tth dtt

)

.(

1 1 1

1 1

n i

qdi oi tthi

n i tthi

n i

qdi oi tthi n

i

qdi thti tthi

ns

F

K Y F F

K Y F K

Y F

K

; (i = 1 đ n n) (1.2) Trong đó:

- Ftthi: Di n tích t i th c t th c hi n đ c cây tr ng th i (ha)

- Ythti: N ng su t cây tr ng th c t c a cây tr ng th i hàng n m (t n/ha)

- Yoi: N ng su t c a các lo i cây tr ng tr c khi có h th ng t i (t n/ha)

ct

tt qv

F

F

(1.3) Trong đó:

- Ftt: Di n tích tr ng tr t c a các lo i cây tr ng trong n m trên h th ng (ha)

- Fct: Di n tích canh tác c a h th ng (ha)

1.4.2 ánh giá d án v i nhóm ch tiêu t nh

Là nh ng ch tiêu ch a xem xét t i bi n đ ng c a chúng c ng nh bi n đ ng

c a dòng ti n t theo th i gian c a các giá tr dòng ti n thu chi c a d án u đi m

c a ph ng pháp này là đ n gi n, phù h p cho các khâu l p d án ti n kh thi (báo

cáo đ u t xây d ng công trình) ho c cho các d án nh , ng n h n không đòi h i m c chính xác cao Trong nhóm ch tiêu t nh bao g m các ch tiêu nh sau:

- Ch tiêu chi phí cho m t đ n v s n ph m

Cd b ng t s gi a chi phí v v n c đ nh và v n l u đ ng trong m t n m trên

- Ch tiêu l i nhu n tính cho m t đ n v s n ph m

B ng giá bán 1 đ n v s n ph m Gd tr đi chi phí cho m t đ n v s n ph m

M t th tr ng v n đ c coi là hoàn h o khi

- Nhu c u v v n luôn luôn đ c th a mãn và không b m t h n ch nào v

d d

Lu n v n s tính toán theo h ng d n c th Tiêu chu n Vi t Nam v tính toán và đánh giá hi u qu kinh t d án ph c v t i tiêu TCVN 8213 : 2009

C th các ch tiêu nh sau:

- Ch tiêu hi u s thu chi

+) Ch tiêu hi u s thu chi quy v th i đi m hi n t i NPV (NPW)

u đi m c a ch tiêu hi u s thu chi

Có tính đ n s bi n đ ng c a các ch tiêu theo th i gian

Có tính đ n giá tr c a ti n t theo th i gian

Có th tính đ n tr t giá và l m phát thông qua vi c đi u ch nh các ch tiêu: doanh thu, chi phí và tr s c a su t chi t kh u

Có tính đ n nhân t r i ro thông qua m c đ t ng tr s c a su t chi t kh u

Có th so sánh các ph ng án có v n đ u t khác nhau

Nh c đi m c a ch tiêu hi u s thu chi

Ch đ m b o chính xác trong tr ng h p th tr ng v n hoàn h o (khó b o

đ m trong th c t )

Khó d báo chính xác các ch tiêu cho c đ i d án

K t qu l a ch n ph ng án ph thu c r t nhi u vào đ l n c a su t chi t

1

0

≥+

−+

t

t t

i

C i

B NPW

0)1()

1(

0 0

≥+

−+

t

t n

B NFW

1)1(

)1(

−+

+

n

i i NPW NAW

Khi xét ph ng án b sung khi 2 ph ng án có v n đ u t ban đ u khác nhau đã coi lãi su t cho vay là lãi su t đi vay và su t thu l i t i thi u (su t chi t

kh u) là nh nhau, m t đi u không phù h p v i th c t

- Ch tiêu su t thu l i n i t i IRR

IRR là m c lãi su t mà n u dùng nó làm su t chi t kh u đ quy đ i các dòng

ti n t c a ph ng án thì giá tr hi n t i NPW = 0

(1.9)

IRR xác đ nh b ng ph ng pháp n i suy g n đúng ho c dùng b ng tính excel

N u hai ph ng án có v n đ u t ban đ u tài s n c đ nh b ng nhau thì

ph ng án nào có IRR l n h n là ph ng án t t nh t N u hai ph ng án có v n

đ u t ban đ u khác nhau thì so sánh l a ch n theo nguyên t c “gia s đ u t ” Ngh a là ph ng án có v n đ u t ban đ u l n h n đ c ch n là ph ng án t t nh t

n u gia s đ u t c a nó đáng giá (t c là IRR( ) > MARR), ng c l i, ch n ph ng

án có v n đ u t nh h n (MARR là lãi su t thu l i t i thi u ch p nh n đ c)

Có th tính đ n tr t giá và l m phát b ng cách thay đ i các ch tiêu c a dòng thu chi qua các n m

Th ng đ c dùng ph bi n trong kinh doanh

Giúp ta có th tìm đ c ph ng án t t nh t theo c 2 ch tiêu hi u qu NPW

và IRR trong các đi u ki n nh t đ nh

0)1

()

1

0

=+

−+

t

t t

IRR

C IRR

B NPW

Nh c đi m

Ph ng pháp này ch cho k t qu chính xác v i đi u ki n th tr ng v n hoàn h o

Khó c l ng chính các ch tiêu cho c đ i d án

Ph ng pháp này nâng đ các d án ít v n đ u t , ng n h n, có t su t doanh

l i cao so v i các d án tuy c n nhi u v n, dài h n, có t su t sinh l i th p nh ng

hi u s thu chi c đ i d án (s tuy t đ i) cao, n u ch d a vào các ch tiêu IRR m t cách thu n tuý

ã gi đ nh các hi u s thu chi d ng qua các n m (thu nh p hoàn v n N)

đ c đ u t l i ngay vào ph ng án v i chi t kh u b ng chính tr s IRR c n tìm

i u này không phù h p v i th c t n u IRR tìm ra quá l n

Vi c tính toán tr s IRR ph c t p nh t là khi dòng ti n t đ i d u nhi u l n

- Ch tiêu t s thu chi (T s l i ích/chi phí)

(1.10)

Khi t s B/C> 1 thì d án đó đ c coi là đáng giá v m t kinh t So sánh các ph ng án khi s d ng ch tiêu c ng s d ng nguyên t c phân tích theo gia s

đ u t

1.5 Nh ng nhân t nh h ng đ n hi u qu công tác t i vùng nguyên

li u d a ng Giao, th xã Tam i p, t nh Ninh Bình

1.5.1 Các y u t nh h ng đ n ch đ t i c a cây tr ng

Ch đ t i cho m t lo i cây tr ng xác đ nh trong m t đi u ki n t nhiên

nh t đ nh, song các đi u ki n t nhiên l i bao g m nhi u y u t thay đ i r t ph c

n

t

t t

i C i B C

B

0

0

)1(

)1(

1 Y u t khí h u: Bao g m m a, gió, b c h i, nhi t đ , đ m, b c x ánh sáng

2 Y u t phi khí h u: Bao g m lo i cây tr ng, ch đ canh tác gieo c y, th

nh ng, đ a ch t thu v n, đi u ki n t ch c t i

Do có nhi u y u t nh h ng, nh ng y u t đó l i h t s c ph c t p nên vi c xác đ nh m t ch đ t i chính xác và phù h p v i th c t là m t đi u h t s c khó

kh n Th ng ph i d a vào tài li u t ng k t t i lâu n m c a c a h th ng t i,

tr m thí nghi m t i mà rút ra m t ch đ t i thích h p v i vùng đó

Th c t v i nh ng vùng m i quy ho ch t i, ho c b t đ u quy ho ch thì

nh ng tài li u v ch đ t i không có ho c có nh ng r t ít ch a đ đ xác đ nh m t

ch đ t i đ i bi u vì v y b t bu c chúng ta ph i thông qua các y u t nh h ng

m i tính toán ch đ t i cho các lo i cây tr ng

Nh ng k t qu tính toán c n đ c ki m nghi m l i v i nh ng tài li u đã t ng

k t, ti n hành hi u ch nh cho h p lý

Ch đ t i đ c xác đ nh d a trên ph ng trình cân b ng n c, vi t cho

m t khu v c trong m t th i đo n nào đó Trong đó xét s t ng quan gi a l ng

n c đ n và l ng n c đi trên khu ru ng tr ng tr t mà xác đ nh ra m c t i, th i gian t i và s l n t i

1.5.2 Nh ng nhân t nh h ng đ n hi u qu công tác t i vùng nguyên

li u d a ng Giao

ng Giao có qu đ t t ng đ i l n, giàu ch t dinh d ng phù h p v i tr ng cây d a Khu v c nghiên c u là vùng chuyên canh d a lâu đ i, quy mô s n xu t

d a khá l n Th tr ng d a trong n c và xu t kh u ngày càng t ng và ch a đáp

ng k p yêu c u tiêu th Cây d a ng Giao đã kh ng đ nh là cây tr ng m i

nh n, có hi u qu kinh t cao, góp ph n to l n vào xóa đói gi m nghèo và làm giàu cho nhân dân trong vùng Nhu c u s n xu t d a đòi h i vùng này yêu c u thâm canh đ t ng n ng su t, ch t l ng d a đã đ c ng i dân nh n th c rõ

Tuy nhiên, do h th ng th y l i c a vùng chuyên canh d a ng Giao còn

ch a hoàn ch nh, mùa m a d ng p úng, mùa khô thì h n hán d n đ n n ng xu t và

ch t l ng d a th p, không n đ nh, giá tr xu t kh u không cao, ch a có quy ho ch

th y l i hoàn ch nh

N c ng m ph c v cho d án khu v c này không đ c phong phú, ngu n

n c ng m có s bi n đ ng l n gi a các gi ng khoan th m dò và theo mùa

Tình hình c gi i hóa trong nông nghi p vùng chuyên canh d a còn ít, kh

n ng ti p c n trình đ khoa h c công ngh còn h n ch Ngu n nhân l c đ ti p

nh n qu n lý v n hành m t h th ng t i l n, t đ ng hoàn toàn là ch a có

1.6 Nh ng bài h c kinh nghi m

Xu h ng phát tri n c a th y l i ngày nay là khai thác t t các công trình

hi n có, t ng c ng các bi n pháp t i theo chi u sâu đ nâng cao hi u qu kinh t thông qua t ng hi u qu c a vi c s d ng n c Tuy nhiên v n đ u t ban đ u đ i cho cây tr ng c n v i công ngh t i ti t ki m n c là r t cao, đây là m t khó kh n

đ i v i nông dân hi n nay Vì v y, tuy bi t mang l i hi u qu rõ ràng nh ng c ng khó đ u t Sau đây là m t s s k t qu kh ng đ nh hi u qu c a t i ti t ki m

n c

- n khi áp d ng công ngh t i nh gi t hi u qu t i th hi n b ng sau:

L ng n c c p

Ti t

ki m (%)

T i truy n

th ng T i nh gi t

T i truy n

(Ngu n: T p chí nông nghi p n tháng 9/2005)

- T i phun m a cho cây chè Lâm ng (di n tích quy đ i 1ha):

B ng 1 2: Hi u qu t i b ng ph ng pháp t i nh gi t Lâm ng

Ph ng pháp

t i Th i gian t i (phút)

L ng n c t i (m3)

Công t i (công)

(Ngu n: Tuy n t p KHCN vi n KHTL mi n nam 2000)

- Theo báo Ti n phong online ngày 19 tháng 4 n m 2007, n m 2004 huy n

Sa Th y chuy n đ i c c u cây tr ng cho nhân dân t i các xã Sa Bình, Sa S n, Sa Ngh a, Yaxiar, đã tr ng h n 30ha d a, nh ng 3 n m t 2004 đ n 2007 đã không mang l i l i ích khi n ng i dân tr ng d a lao đao Do d a tr ng trên đ t cao d c,

b c m u, mùa khô không có n c t i nên cây d a b khô h n, s ng queo qu t không sinh tr ng

Vi c tr ng d a đ a ph ng mu n có n ng su t và s n l ng nh mong

mu n c n đ u t t i n c trong th i k khô h n, k t h p các bi n pháp canh tác đ duy trì đ m

1.7 Nh ng công trình nghiên c u có liên quan

V n đ nghiên c u n c t i cho các cây tr ng c n đã và đang phát tri n

m nh t khi đ t n c vào th i k đ i m i Nhi u k t qu nghiên c u t i n c cho cây tr ng c n đã đ c ng d ng trong th c t s n xu t Nh ng k t qu sau đây là

m t ph n mang tính đ i di n đ i v i nghiên c u t i cho cây d a

Theo tài li u h ng d n k thu t nhân gi ng vô tính d a Cayen c a H i Nông dân Vi t Nam v nghiên c u bi n pháp k thu t t i n c khi ch m sóc và tách con ch i b ng cách s d ng h th ng t i phun s ng, h th ng t i phun mù

ho c có th dùng bình b m tay Bi n pháp t i này nh m duy trì đ m không khí

t 90-95% Trong canh tác d a có th dùng màng ph PE đ h n ch c d i, ngu n

b nh lây lan và gi m công th c t i n c

Công trình nghiên c u mô hình t i ti t ki m n c cho cây d a vùng đ t d c

t i nông tr ng Sông Bôi, t nh Hòa Bình do TS inh V Thanh và PSG TS oàn Doãn Tu n Công trình nghiên c u xác đ nh ch đ t i và k thu t t i h p lý cho cây d a Nông tr ng Sông Bôi, t nh Hòa Bình, xác đ nh đi u ki n ng d ng, tính toán nhu c u n c cho cây d a, thi t k l p đ t và quy trình v n hành h th ng t i

Nh ng nghiên c u này là c s khoa h c đ xác đ nh quy trình t i n c,

gi m cho cây d a, đ c bi t trong th i k khô h n

K t lu n ch ng 1:

D a là m t lo i cây tr ng có kh n ng ch u h n r t cao, d tr ng và không kén đ t Tuy nhiên, cây d a nh y c m v i s thi u n c, đ c bi t trong th i gian sinh tr ng sinh d ng, khi kích th c và đ c đi m qu đ c xác đ nh S thi u

n c làm ch m l i s phát tri n, ra hoa và k t trái

Do đó vai trò c a công tác t i v i vùng nguyên li u d a là r t quan tr ng Chính vì v y, c n thi t ph i đ u t , phát tri n khai thác t t h th ng công trình th y

l i trong vùng d án, t ng c ng các ph ng pháp, k thu t t i theo chi u sâu đ nâng cao hi u qu kinh t thông qua vi c t ng hi u qu s d ng n c, t ng n ng

su t d a trong khu v c

Có nhi u nhóm ch tiêu đ đánh giá hi u qu ho t đ ng c a h th ng t i

n c ng d i góc đ đánh giá d án xu t phát t l i ích c a toàn b n n kinh t

qu c dân và xã h i, đ đánh giá hi u qu công tác t i có các nhóm ch tiêu đánh giá

nh h ch tiêu hi u qu n ng su t, s n l ng cây tr ng đ c t i, nhóm ch tiêu

t nh, nhóm ch tiêu đ ng tr ng h p th tr ng v n hoàn h o, nhóm ch tiêu đ ng

tr ng h p th tr ng v n không hoàn h o, ch tiêu chi phí kinh t t i thi u và phân tích r i ro c a d án Trong lu n v n s trình bày tính toán đánh giá hi n tr ng và

hi u qu t i qua các ch tiêu v hi u qu s n l ng, n ng su t; nhóm ch tiêu t nh;

h ch tiêu hi u qu kinh t c a t i n c theo tiêu chu n Vi t Nam v tính toán và đánh giá hi u qu kinh t d án ph c v t i tiêu TCVN 8213:2009

CH NG 2: TH C TR NG HI U QU CÔNG TÁC

TAM I P, T NH NINH BÌNH 2.1 Gi i thi u v công tác t i vùng nguyên li u d a ng Giao, th xã Tam i p, t nh Ninh Bình

2.1.1 i u ki n t nhiên, xã h i

1 a lý, đ a hình và đ a m o

- V trí đ a lý

Nông tr ng ng Giao đ c thành l p vào ngày 26 tháng 12 n m 1945,

hi n nay tên c a nông tr ng là “ Công ty th c ph m xu t kh u ng Giao “

Nông tr ng thu c đ a ph n th xã Tam i p n m phía Tây Nam t nh Ninh Bình,

n m trên tr c đ ng qu c l 1A, cách th đô Hà N i 105 km v phía Nam, cách Ninh Bình 12 km, n m trong kho ng 20010’00” v đ B c, 105051’21” kinh đ ông Phía Nam giáp th xã B m S n Thanh Hóa, B c giáp xã Yên S n Tam i p – Ninh Bình, Tây giáp xã B m S n, phía đông giáp xã ông S n

+ Phía B c thung l ng là các d i đ i th p có cao đ t +90 đ n +100 xen k

là các đ i cao t +110 đ n +160, đ a hình d c v phía B c l y tr c c a nông tr ng

là đ ng phân th y

+ Phía Nam c a thung l ng là các dãy núi đá vôi kéo dài có cao đ t +120

đ n +190, xen k p gi a là các bãi b i tích có cao đ t +50 đ n +60

+ Phía ông c a thung l ng là khu dân c có cao đ t +50 đ n +60

H ng d c chính c a khu v c là t Tây B c xu ng ông Nam, đ d c trung bình c a đ a hình t 70 đ n 110

Hình 1: B n đ có th hi n vùng d án

(Ngu n:Website đi n t http://websitedulich.com/kinh-nghiem-du-lich-ninh-binh)

2.1.2 a ch t th y v n

+Vùng d án có n c ng m phong phú, theo báo cáo v công tác kh o sát

n c ng m khu ng Giao n m 1971-1976 c a V n phòng y ban sông H ng Các

n m), m t s đ c tr ng khí t ng c b n c a vùng nghiên c u đ c bi u th nh sau :

Nhi t đ không khí trung bình tháng dao đ ng t 17,3 0C đ n 29,3 0C Nhi t

đ cao nh t xu t hi n vào tháng VII và th p nh t vào tháng II Nhi t đ không khí trung bình n m là 23,2 0

C

M a

Theo tài li u quan tr c trong 28 n m c a tr m khí t ng th y v n Ninh Bình,

t ng l ng m a trung bình nhi u n m dao đ ng t 1110 mm đ n 2301 mm, khu v c nghiên c u có l ng m a trung bình n m là 1730,5 mm L ng m a trong n m phân b không đ u Mùa m a kéo dài 6 tháng t tháng 5 đ n tháng 10 Mùa khô t tháng 11 đ n tháng 4, l ng m a mùa khô ch chi m 10% đ n 20% l ng m a

n m Tháng có l ng m a l n nh t là tháng 9, chi m 19,5 % l ng m a c n m Tháng có l ng m a nh nh t vào tháng 2 ch chi m 0,99% l ng m a n m

B ng 2 2: Phân b l ng m a tháng trung bình nhi u n m

n v : mm

S gi n ng

là nh nh t 33,6 mm Tháng này có đ m không khí cao, m a phùn, nhi u mây Chênh l ch b c h i gi a tháng l n nh t và tháng nh nh t là 2,51 l n L ng b c

h i bình quân n m trong khu v c nghiên c u là 709,9 mm

- c đi m th y v n công trình

Theo báo cáo t ng k t v công tác kh o sát nghiên c u ngu n n c m t và

n c ng m vùng ng Giao c a V n Phòng y ban sông H ng (Vi n quy ho ch

th y l i), nh ng đ c tr ng c b n c a ngu n n c vùng nghiên c u nh sau:

a- Ngu n n c m t

K t qu đi u tra, kh o sát ngu n n c m t c a khu v c nghiên c u cho th y

do s phân b không đ u l ng m a n m trong mùa m a và mùa khô, s phân b dòng ch y không đ u trong n m, ngu n n c m t th ng d i dào trong các tháng mùa m a, th m chí gây úng ng p c c b m t s di n tích canh tác c a nông

tr ng Tuy nhiên ngay khi b c vào mùa khô l ng n c m t gi m sút nhanh chóng và d n đ n tình tr ng c n ki t, hi n t ng này có th đ c gi i thích do

l ng m a trong mùa khô là r t ít, dòng ch y c b n c a các su i nh không có, do

đi u ki n đ a ch t th y v n c a khu v c có hi n t ng caster nên các h ch a c ng nhanh chóng b khô c n Trong khu v c ch còn 3 h ch a có kh n ng cung c p

n c t i cho khu v c đ c trình bày b ng 2.7

(Ngu n: Báo cáo t ng k t khoa h c và k thu t, tài: “Nghiên c u ch đ

t i, gi m cho d a vùng đ i b c trung b nh m nâng cao ch t l ng th ng ph m

Các h ch a n c trong khu v c hi n nay đ u d ng ti m n ng, kh n ng

đ u t khai thác còn h n ch , lòng h b b i l p nhi u, đ sâu tr c đây là 30 m nay

ch còn t 10 – 20 m

b- Ngu n n c ng m

Theo k t qu kh o sát c a Liên đoàn đ a ch t Vi t Nam thì ngu n n c ng m

c a khu v c nghiên c u t ng đ i phong phú, l u l ng bình quân t 2,3-6,0 l/s/m

M c n c ng m giao đ ng không nhi u gi a mùa m a và mùa khô, biên đ dao

đ ng t 2 – 3 m N c ng m đ c xem là ngu n cung c p n c ch y u cho sinh

ho t, công nghi p ch bi n và s d ng là ngu n n c t i cho khu v c

Hi n nay, vi c khai thác n c ng m còn h n ch do v n đ u t đòi h i l n,

k thu t ph c t p Hi n t i trong khu v c có 5 gi ng khoan, m i gi ng có kh n ng cung c p n c t i cho kho ng 5 – 10 ha d a

Ch t l ng m u n c theo các s li u thu th p đ c nh b ng 2.8

K t qu phân tích cho th y các ch tiêu c a m u n c ng m đ u n m trong

ph m vi cho phép c a tiêu chu n n c t i theo TCVN 6773 – 2000

B ng 2.8: K t qu phân tích m u n c ng m t i ng Giao

phân tích

Gi i h n cho phép t i (theoTCVN 6773:2000)

(Ngu n: Báo cáo t ng k t khoa h c và k thu t, tài: “Nghiên c u ch đ t i,

gi m cho d a vùng đ i b c trung b nh m nâng cao ch t l ng th ng ph m xu t

kh u”, 2008)

2.1.4 Tài nguyên thiên nhiên

Tài nguyên n c

- Tình hình sông su i

Khu v c d án xung quanh là núi đ i bao b c, ngu n sinh th y t các su i

nh r t ít h u nh không đáng k Ngu n n c duy nh t đ cung c p cho nhu c u

t i và sinh ho t là n c m a ch a vào các h ch a nh n m phía B c đ ng tr c

c a Công ty th c ph m xu t kh u ng Giao, phía Nam công ty có h Bãi S i và ngu n n c ng m t ng đ i phong phú, có th s d ng đ t i cho vùng nguyên

là 2m N c trong h luôn đ c b sung t ngu n n c ng m phong phú c a khu

v c, đây là ngu n n c lý t ng đ t i cho vùng nguyên li u d a

+ H th ng t i: Sau c ng và h Núi Vá là h th ng kênh t i, do h không

gi đ c n c nên khi c n t i thì kênh luôn c n, mùa m a n c tràn vào m ng gây b i l p, hi n nay nhi u đo n b l p b ng, mùa m a góp ph n tiêu n c ra su i

c n

+ H th ng tiêu: H th ng tiêu trong khu v c đ c hình thành nh ng ch a

h p lý, kênh tiêu chính đi sát đ ng tr c trung tâm bãi s i có cáo trình cao nên không có kh n ng tiêu n c cho khu v c

2.1.5 Hi n tr ng s d ng đ t c a nông tr ng ng Giao

Theo s li u th ng kê n m 2006, hi n tr ng s d ng đ t nông nghi p c a nông

tr ng ng Giao đ c th hi n b ng 2.9

B ng 2.9: Hi n tr ng s d ng đ t nông nghi p c a nông tr ng ng Giao

(Ngu n: Báo cáo t ng k t khoa h c và k thu t, tài: “Nghiên c u ch đ

t i, gi m cho d a vùng đ i b c trung b nh m nâng cao ch t l ng th ng ph m

xu t kh u”, 2008)

Hi n nay, đ t đai trong khu v c ch y u t p trung cho tr ng d a đ cung c p cho Công ty CPTPXK ng Giao, di n tích canh tác d a chi m 46% và là cây chuyên canh

c a khu v c Tuy nhiên, s n l ng d a v n ch a đ đ đáp ng công su t c a nhà máy

Di n tích tr ng mía, cây n qu chi m t l th p và hi u qu kinh t ch a cao

2.2 Tình hình công tác t i vùng nguyên li u d a ng Giao, th xã Tam i p, t nh Ninh Bình

2.2.1 Khái quát tình hình Công ty CPTPXK ng Giao

Công ty CPTPXK ng Giao là m t doanh nghi p s n xu t, ch bi n và kinh doanh các m t hàng nông s n đóng trên đ a bàn th xã Tam i p t nh Ninh Bình

T ng di n tích đ t t nhiên c a công ty là 5.500ha trong đó đ t dùng cho SXNN là 2.500ha ch y u đ c s d ng đ tr ng d a S n ph m ch y u c a công ty là n c

ép d a cô đ c, n c ép d a nguyên ch t, d a h p, d a l nh, d a chu t đóng h p, ngô bao t Các s n ph m này đã có th ng hi u, đ c tiêu th r ng rãi trong

n c và xu t kh u t i h n 30 qu c gia trên th gi i Hi n nay, công ty đã tr thành trung tâm ch bi n rau c qu l n Vi t Nam v i 4 dây chuy n ch bi n hi n đ i có công su t 25.000 t n s n ph m/n m bao g m:

- Dây chuy n ch bi n đ h p công su t 10.000 t n s n ph m/ n m

- Dây chuy n ch bi n n c d a cô đ c công su t 5.000 t n s n ph m/ n m

- Dây chuy n s n ph m l nh IQF công su t 8.000 t n s n ph m/ n m

- Dây chuy n ch bi n n c qu t nhiên công su t 2.000 t n s n ph m/

n m

S k t h p c a 4 dây chuy n t o ra mô hình khép kín b sung cho nhau, t n

d ng t i đa nguyên li u góp ph n h giá thành s n xu t Giá tr s n xu t c a công ty

đ t m c t ng tr ng 15%/n m trong khi t ng m c l i nhu n c a công ty t ng kho ng 20%/n m Theo báo cáo t ng k t c a T ng công ty rau qu nông s n Vi t

Nam (2010), t ng kim ng ch xu t kh u nông s n c a Công ty CPTPXK ng Giao

đ t 6,7 tri u USD (t ng 20% so v i n m 2009) và t ng l i nhu n c a công ty đ t 9,4

t đ ng trong n m 2010 Hàng n m, công ty xu t kh u kho ng 12,5-14 ngàn t n s n

ph m ch bi n t d a, v i giá tr xu t kh u chi m kho ng 60-70% trong t ng giá tr

xu t kh u c a công ty

Công ty CPTPXK ng Giao hi n đang liên k t v i h dân s n xu t d a theo hình th c ch y u là giao khoán đ t c a công ty cho h dân và thu mua l i s n

ph m d a nguyên li u c a h theo Ngh đ nh 135/N -CP/2005 c a Chính Ph Theo đó, ng i dân mong mu n có đ t s n xu t làm đ n xin công ty c p đ t, ký

H p đ ng giao khoán s d ng đ t b ng v n b n v i công ty, trong đó quy đ nh rõ

di n tích đ t giao khoán, trách nhi m và ngh a v c a bên giao khoán và bên nh n khoán trong su t th i h n giao khoán Ngoài ra, hàng n m công ty s ký H p đ ng giao khoán SXNN v i h nh n khoán đ t d a vào hi n tr ng đ t đai, c c u cây

tr ng th c t c a h trong n m và nhu c u nguyên li u c a công ty H p đ ng này xác đ nh rõ di n tích tr ng m i gi ng d a t ng v , s n l ng giao khoán, giá thu mua d a trong n m

Theo k t qu t ng h p c a Phòng Nông nghi p c a công ty, trong n m 2012, công ty đã ký h p đ ng giao khoán s n xu t xu t nông nghi p v i 1.547 h dân trong 11 đ i s n xu t T ng s n l ng giao khoán đ i v i t t c các h dân trong

n m là 11,9 ngàn t n d a nguyên li u (bao g m 2,5 ngàn t n d a Queen, 9,4 ngàn

t n d a Cayen) T ng s n l ng giao n p th c t trong n m đ t 12,2 ngàn t n, v t

s n l ng giao khoán 2.4% Trong khi s n l ng d a Cayen v t khoán 5,7%, t l hoàn thành k ho ch đ i v i d a Queen ch đ t 89,9% T ng s h giao n p v t

s n l ng giao khoán là 211 h v i s n l ng v t khoán là 426,1 t n Tuy nhiên,

có khá nhi u h không hoàn thành s n l ng giao khoán do sâu b nh, do x lý d a chín mu n ho c do bán ra bên ngoài Sau khi công ty đã gi m s n l ng do sâu

b nh và chuy n s n l ng sang n m sau do các h x lý d a chín mu n, v n còn

102 h không hoàn thành m c s n l ng giao khoán v i t ng s n l ng thi u h t là

259 t n

B ng 2.9: Tình hình th c hi n s n l ng giao khoán theo h p đ ng

c bi t theo đánh giá c a công ty thì n m 2012 là n m c b n di n tích tr ng m i

đ u đ t tiêu chu n v ch t l ng ch i, ch t l ng công tác làm đ t nên b c đ u

v n cây đã phát tri n t t h n rõ r t so v i các n m tr c đó C c u di n tích tr ng

d a Queen, Cayen c ng thay đ i theo đúng ch tr ng c a công ty ây là k t qu đáng khích l , góp ph n n đ nh ngu n cung d a nguyên li u cho công ty trong th i gian t i

2.2.2 Tình hình dân sinh, kinh t , xã h i

Khu v c vùng nguyên li u d a là m t b ph n c a Công ty th c ph m xu t

+ H phi nông nghi p: 100

+ Lao đ ng nông nghi p: 2680 ng i

+ Cán b công nhân viên: 2149 ng i

2.2.3 Hi n tr ng t i, tiêu n c trong khu v c

Tình hình t i trong khu v c

Nhìn l i l ch s phát tri n c a nông tr ng ng Giao vào th p niên 80 c a

th k tr c, ho t đ ng t i n c cho cây tr ng c ng đã đ c th c hi n v i k thu t phun m a H th ng t i phun m a là h th ng t i bán di đ ng Sicma Z50-D

c a Ti p Kh c H th ng t i cung c p n c cho cây n qu nh cam, quýt Nh ng

do hi u qu kinh t c a t i n c th p, nên các h th ng t i này đã b tháo d và chuy n cho các vùng chuyên canh cây tr ng thu c khu v c mi n ông Nam B T khi nông tr ng chuy n sang chuyên canh cây d a, hình th c t i ch y u là nh

n c tr i ho c ch t i v n m b ng ph ng pháp th công T i n c và thâm canh cây d a ch th c s đ c quan tâm khi th tr ng xu t kh u d a sang các

n c châu Âu phát tri n m nh, cây d a đã kh ng đ nh v trí cây tr ng có hi u qu kinh t cao và là cây tr ng m i nh n c a vùng Tuy nhiên, đ phát tri n các h

th ng t i thì m t đòi h i đã đ c đ t ra là c n ph i xác đ nh ch đ t i và k thu t t i thích h p cho cây d a vùng này T cu i n m 2009 B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn đã ti n hành đ u t xây d ng tr m b m và đ ng ng t i cho 150ha và tiêu cho 300ha d a trong khu v c v i v n đ u t 49.199.741.000 đ ng

Tình hình tiêu trong khu v c

Trong th i k mùa m a t tháng 5 đ n tháng 10, khu v c có x y ra hi n

t ng úng ng p v i di n tích là 2.512 ha, trong đó có 1.852 ha d a, 350 ha mía, còn

l i là cây n qu và cây hoa màu khác

H th ng tiêu thoát n c trong khu v c đã hình thành nh ng ch a h p lý Kênh tiêu chính đi sát đ ng tr c trung tâm Bãi S i, có cao trình cao nên không đáp

ng đ c kh n ng tiêu cho khu v c và gây ra tình tr ng b úng l t kéo dài quá kh

n ng ch u ng p c a cây tr ng

Hi n t i m i ch có h th ng tiêu thoát n c cho 300ha còn l i các h dân dùng ph ng pháp t i th công cho vùng nguyên li u d a ng Giao và các cây công nghi p, cây ng n ngày khác

2.3 ánh giá hi u qu công tác t i vùng nguyên li u d a ng Giao,

th xã Tam i p, t nh Ninh Bình

2.3.1 Nh ng k t qu đ t đ c

Hi n nay, đ i s ng c a đa s ng i dân trong vùng ch y u ph thu c vào

s n xu t d a nguyên li u Vì v y, ph ng h ng s d ng đ t chính là phát tri n m

r ng và thâm canh vùng nguyên li u d a đ cung c p cho Công ty Th c ph m xu t

kh u ng Giao Trong đó d n chuy n d ch di n tích tr ng cây n qu không có

hi u qu kinh t sang tr ng d a

N u nh kho ng 5 n m tr c, th ph n trong n c c a Công ty c ph n Th c

ph m xu t kh u ng Giao ch chi m kho ng 5-10%, còn l i trên 90% s n ph m

s n xu t t i Công ty đ ph c v xu t kh u, thì kho ng 2 n m tr v đây th ph n trong n c đã t ng 30-35%, đ c bi t s n ph m ngô ng t c a Công ty đã chi m 75%

th ph n trong n c i u này ch ng t s n ph m c a Công ty đã nhanh chóng đ c

ng i tiêu dùng trong n c bi t đ n v i th ng hi u c a Doveco

Chi n l c chi m l nh th tr ng trong n c đã đ c Công ty chu n b t nhi u n m nay thông qua vi c m r ng di n tích tr ng rau và ch n nuôi l n Chi n

l c này có s tham gia c a các k s Vi n rau qu Vi t Nam qua vi c tr c ti p t

ch c, ch đ o s n xu t và ch u trách nhi m t khâu ch n gi ng, ch m sóc đ n thu

ho ch và đ a ra th tr ng S n ph m sau khi đ a ra th tr ng s đ c g n tem b o

đ m c a Vi n rau qu Vi t Nam ng i tiêu dùng tin t ng vào s n ph m c a Công ty cung c p, Công ty c ng đã có h th ng may đo đ an toàn c a các lo i rau bán t i siêu th

Hi n t i, Công ty c ph n Th c ph m xu t kh u ng Giao đã m đ c 3 siêu

th mini t i Hà N i, Tam i p và thành ph Ninh Bình S p t i Công ty s m h

th ng siêu th t i các t nh lân c n nh : Thanh Hoá, Hà Nam, Nam nh và Thái Bình

Tr c m t h th ng siêu th c a Công ty s chuyên kinh doanh các s n ph m nông nghi p an toàn đ c s n xu t t i Công ty ng Giao nh : rau mu ng, rau c i, rau chân v t, đ u qu , th t l n, th t dê Tam i p, các lo i qu nh : v i, l c tiên,

d a… và các lo i rau, qu th c ph m nh p kh u an toàn cho th tr ng trong n c Sau khi n đ nh s n xu t, kinh doanh trên th tr ng Ninh Bình, m c tiêu l n c a Công ty là cung c p s n ph m nông nghi p an toàn đ n t n b p n cho các nhà hàng, khách s n trong t nh

Ngoài vi c đ u t vào công ngh máy móc đ ch bi n, b o qu n th c ph m

an toàn thì Công ty đang tích c c b i d ng nghi p v cho đ i ng k s nông nghi p và nhân viên kinh doanh Khi có đ y đ đi u ki n v nhân l c, v t l c, Công

ty s ti n vào th tr ng mi n Nam d i hình th c m r ng h th ng siêu th mini chuyên cung c p nh ng s n ph m rau qu , th c ph m s ch

Theo k t qu th ng kê t các đ i s n xu t, trong n m 2012 có t ng s 1.547

h dân ký h p đ ng giao khoán SXNN v i công ty trên t ng di n tích là 2.259ha trong đó có 1.851ha di n tích đ t tr ng d a, v i t ng s n l ng giao khoán là 11,9 ngàn t n d a nguyên li u

- K t qu đánh giá thu nh p thu n túy trên 1ha tr ng d a gi ng Cayen nh

b ng 2.12

B ng 2 10: Giá tr thu nh p thu n tuý 1ha d a

III Giá tr thu nh p

III Giá tr thu nh p

2.3.2 ánh giá hi u qu qua h ch tiêu n ng su t, s n l ng cây tr ng

đ c t i

- Ch tiêu v t l hoàn thành di n tích t i n c

S d ng công th c (1.1) ch ng 1 ta có

% 100

tkh

tth dtt

- Ftth là di n tích t i th c hi n: theo s li u th ng kê thu th p đ c hi n

có 29 h dân s d ng n c t i t d án cung c p v i di n tích 32 (ha)

T l hoàn thành di n tích t i

HTdtt = 32/150 = 21,33 %

Có th nh n th y t l hoàn thành di n tích t i có ch s th p Nguyên nhân

do di n tích d a phân tán trong dân

- Ch tiêu v t l t ng n ng su t cây tr ng đ c t i

S d ng công th c (1.2) ch ng 1 ta có

%100

)

.(

1 1 1

1 1

n

i

qdi oi tthi

n

i tthi

n

i

qdi oi tthi n

i

qdi thti tthi

ns

F

K Y F F

K Y F K

Y F K

; (i = 1 đ n n)

N ng su t d a trung bình tr c khi có h th ng là 30 t n/ha

N ng su t d a trung bình sau khi có h th ng: kh o sát thu th p s li u v

138 h dân n m trong khu v c d án đánh giá v i t ng di n tích 150ha có n ng su t trung bình 36 t n/ha

Kns = (36-30)/30 = 20%

tt qv

2.3.3 ánh giá v hi u qu qua nhóm ch tiêu t nh

- Ch tiêu chi phí cho m t đ n v s n ph m:

S d ng công th c (1.4) ch ng 1 ta có:

V n đ u t cho TSC đ i v i h t ng tu i d a trung bình là 21.850.000đ (chi ti t tính toán m c 2.3.4); i l y b ng 12%

d d

d G C

v n s tính toán, đánh giá hi u qu qua các ch tiêu Tiêu chu n Vi t Nam TCVN

8213 :2009 v tính toán và đánh giá hi u qu kinh t d án th y l i ph c v t i, tiêu

2.3.4 ánh giá v hi u qu kinh t c a d án

Tính toán các ch tiêu kinh t c a d án nh m đánh giá hi u qu c a d án trên c s phân tích chi phí l i ích c a d án Ng i ta ti n hành phân tích chi phí

l i ích thông qua vi c g n giá tr ti n t cho m i m t đ u vào c ng nh đ u ra c a

d án Sau đó so sánh các giá tr c a các đ u vào và các đ u ra C b n mà nói, n u

l i ích d án đem l i có giá tr l n h n chi phí mà nó tiêu t n, d án đó đ c coi là đáng giá

1 Xác đ nh t ng chi phí c a d án (C)

a Xác đ nh v n đ u t c a d án (K) (t ng m c đ u t )

Theo ngh đ nh s 112/2009/N -CP ngày 14/12/2009 c a Chính ph V

qu n lý chi phí đ u t xây d ng công trình T ng m c đ u t xác đ nh theo m t trong các ph ng pháp sau:

- Tính theo thi t k c s , trong đó chi phí xây d ng đ c tính theo kh i

l ng ch y u t thi t k c s , các kh i l ng khác d tính và giá xây d ng phù

h p v i th tr ng; chi phí thi t b đ c tính theo s l ng, ch ng lo i thi t b phù

h p v i thi t k công ngh , giá thi t b trên th tr ng và các y u t khác (n u có); chi phí b i th ng, h tr và tái đ nh c đ c tính theo kh i l ng ph i b i th ng

h tr , tái đ nh c c a d án và các ch đ c a nhà n c có liên quan; chi phí qu n

lý d án, chi phí t v n đ u t xây d ng và chi phí khác đ c xác đ nh b ng cách

l p d toán ho c t m tính theo t l ph n tr m (%) trên t ng chi phí xây d ng và chi phí thi t b ; chi phí d phòng cho kh i l ng công vi c phát sinh đ c tính b ng t

l ph n tr m (%) trên t ng các chi phí trên Chi phí d phòng cho y u t tr t giá

đ c tính trên c s đ dài th i gian xây d ng công trình và ch s giá xây d ng hàng n m phù h p v i lo i công trình xây d ng có tính đ n các kh n ng bi n đ ng giá trong n c và qu c t

i v i công trình ch yêu c u l p báo cáo kinh t -k thu t thì t ng m c đ u

t đ ng th i là d toán công trình và chi phí b i th ng, gi i phóng m t b ng tái

đ nh c (n u có) D toán công trình tính theo kh i l ng t thi t k b n v thi công

và các quy đ nh t i i u 9 Ngh đ nh 112

- Tính theo di n tích ho c công su t s d ng c a công trình và giá xây d ng

t ng h p theo b ph n k t c u, theo di n tích, công n ng s d ng (sau đây g i là giá xây d ng t ng h p), su t v n đ u t xây d ng công trình t ng ng t i th i đi m

l p d án có đi u ch nh, b sung nh ng chi phí ch a tính trong giá xây d ng t ng

Chi phí qu n lý v n hành công trình hàng n m bao g m các kho n chính

nh : Chi phí l ng và các kho n tính theo l ng c a cán b và công nhân qu n lý

v n hành công trình; nguyên nhiên v t li u, n ng l ng; chi phí s a ch a th ng xuyên tài s n c đ nh; chi phí qu n lý doanh nghi p và các kho n chi phí khác Chi phí qu n lý v n hành công trình hàng n m có th tính b ng t l % so v i t ng v n

đ u t xây d ng công trình

Theo th ng k và kinh nghi m th c t , QQLVH có th l y b ng 3 ÷ 5% t ng

v n đ u t xây d ng công trình đ i v i các h th ng t i tiêu b ng đ ng l c và

b ng t 1,5 ÷ 3% đ i v i d án h ch a, t i t ch y

Ngoài ra có th l y chi phí ho t đ ng th c t bình quân trên 1 ha (trong n m

5 n m g n nh t) c a m t h th ng t ng t trong vùng đ c tính chi phí v n hành

b o d ng hàng n m

i v i các d án v a xây d ng, v a khai thác s d ng t ng ph n khi d án

ch a hoàn thành thì chi phí qu n lý v n hành hàng n m tính theo quy đ nh trên nhân

tiêu Sau khi d án hoàn thành đ a vào khai thác s d ng, c 5 n m đ a vào dòng chi phí c a d án m t kho n chi phí thay th Theo kinh nghi m l y trong kho ng

10 – 15 % v n đ u t thi t b ban đ u đ i v i thi t b n i và 7 ÷ 10% đ i v i thi t b

Theo kinh nghi m c a các n c trong khu v c và các t ch c tài chính qu c

t , vòng đ i kinh t c a d án t i tiêu Vi t Nam quy đ nh nh sau:

- Các h ch a có quy mô l n, các h th ng t i có di n tích t i > 20.000 ha thì vòng đ i kinh t c a d án l y b ng 50 n m (n= 50)

- Các h ch a, tr m b m, các h th ng có quy mô v a thì vòng đ i kinh t

c a d án l y b ng 40 n m (n= 40)

- Các h ch a, tr m b m, các h th ng có quy mô nh , các d án khôi ph c nâng c p thì vòng đ i kinh t c a d án l y b ng 25 n m (n= 20 - 25)

Ch n vòng đ i kinh t c a d án n = 25 n m

e Giá v t t nông nghi p

Vùng ng Giao – Ninh Bình l y theo giá th tr ng c a quý IV n m 2014

2 Xác đ nh l i ích c a d án t i d a (thu nh p thu n tuý)

Theo 14TCN 112 – 2006 thì l i ích c a d án t i, tiêu đ i v i s n xu t nông nghi p đ c đánh giá b ng giá tr thu nh p thu n tuý t ng thêm d i tác đ ng c a

d án đánh giá hi u qu kinh t c a d án ph i s d ng nguyên t c “Có” và

“Không có”d án đ tính toán thu nh p thu n tuý c a d án và đã đ c trình bày

nh b ng 2.10 trên

V y t ng l i ích c a d án hay t ng thu nh p thu n tuý t ng thêm c a 1ha

d a trong đi u ki n có d án so v i đi u ki n không có d án là:

10.190.000 – 9.590.000 = 600.000 (đ ng)

C sau 2,5 n m s thu ho ch m t đ t v y thu nh p thu n tuý trung bình n m

là 600.000/2,5 = 240.000 (đ ng)

3 Xác đ nh các ch tiêu hi u qu kinh t c a d án t i d a

Mu n bi t các d án có mang l i hi u qu kinh t cao hay th p c n phân tích

m i t ng quan gi a t ng chi phí và t ng l i ích c a d án trong toàn b đ i s ng

c a d án thông qua các ch tiêu hi u qu NPV, IRR, B/C và các ch tiêu khác đ c trình bày trên H s chi t kh u trong tr ng h p tính toán này là 12%

- Công tác th y l i đang đ ng tr c nhi u khó kh n và thách th c Ngu n

n c ngày càng khan hi m do tác đ ng c a bi n đ i khí h u, tình tr ng ô nhi m ngu n n c ngày càng nghiêm tr ng, thiên tai l l t, h n hán x y ra ngày càng kh c

li t Trong khi đó n c c n đ t i cho vùng t i là r t l n, ngu n n c ng m trong khu v c không đ c phong phú cho nên ph i s d ng k t h p c n c m t N c

m t trong khu v c bi n đ ng theo mùa không n đ nh, vào mùa khô thi u n c d n

đ n n ng su t cây tr ng th p Vùng tr ng d a tr i r ng và phân tán trong khu v c dân c nên r t khó cho công tác t i t p trung

- C ch , chính sách trong l nh v c th y l i còn nhi u t n t i, b t c p, mang

n ng tính bao c p, ch y u trông ch t ngân sách Nhà n c Thi u c ch phù h p

đ t o đ ng l c cho các h gia đình t đ u t và phát tri n áp d ng đ c ti n b khoa h c công ngh m i trong công tác t i

- N ng l c cán b qu n lý còn y u, ch a đ y m nh đ c công tác đào t o cán

b đ h ng d n l p đ t các công ngh t i m i phù h p cho các h gia đình,

h ng d n các h dân t i đúng, t i đ , t i đúng k thu t đ có n ng su t cao

K t lu n ch ng 2:

T ng di n tích đ t t nhiên c a vùng d án là 5.500ha trong đó di n tích đ t ngông nghi p chi m 50,6% ch y u đ c tr ng d a Hi n Công ty CPTPXK ng Giao có 1.547 h dân ký h p đ ng giao khoán SXNN v i công ty trên t ng di n tích là 2.259ha trong đó có 1.851ha di n tích đ t tr ng d a Hi n công ty đã th c

hi n d án cung c p n c t i cho 150ha và tiêu cho 300ha t n m 2009 M c dù

m t s các c s h t ng th y l i ph c v cho s n xu t thâm canh nh các h ch a,

gi ng khoan khai thác n c ng m đã đ c đ u t s n có, nh ng h u nh v n ch a phát huy đ c tác d ng ánh giá hi u qu kinh t c a d án t i có th nh n th y

d án ch a đ t đ c hi u qu kinh t Có nhi u nguyên nhân d n đ n hi u qu c a

d án th p nh ngu n n c t i khan hi m; ch a khuy n khích đ c ng i dân đ u

t các ti n b khoa h c phù h p nh m t ng n ng su t; các cán b qu n lý, cán b k thu t n ng l c còn y u ch a h ng d n đ c ng i dân t i đúng k thu t

Chính vì v y c n ph i nghiên c u đ xu t gi i pháp nâng cao hi u qu t i v i

m c đích thâm canh t ng n ng su t cây tr ng, nâng cao thu nh p cho ng i dân

CH NG 3: XU T GI I PHÁP NÂNG CAO HI U

XÃ TAM I P, T NH NINH BÌNH

3.1 nh h ng phát tri n vùng nguyên li u d a ng Giao, th xã Tam

i p, t nh Ninh Bình trong th i gian t i

3.1.1 nh h ng phát tri n cho cây tr ng c n

Th c hi n ch tr ng c a chính ph c ng nh c a B Nông nghi p và phát tri n nông thôn v nâng cao hi u qu qu n lý khai thác các công trình th y l i hi n

có và các h th ng t i tiên ti n, ti t ki m n c ph c v s n xu t nông nghi p, t i cho cây tr ng c n ch l c, nuôi tr ng th y s n, dân sinh, kinh t -xã h i, môi tr ng

và phòng, ch ng gi m nh thiên tai, phù h p v i ti n trình tái c c u ngành nông nghi p theo h ng nâng cao giá tr gia t ng, phát tri n b n v ng và m c tiêu qu c gia v xây d ng nông thôn m i

Áp d ng các h th ng gi i pháp đ ng b đ tri n khai trên di n r ng t i tiên

ti n, ti t ki m n c cho các cây tr ng c n ch l c có th tr ng (cà phê, h tiêu,

đi u, mía, chè, cây n qu , rau, hoa) nh m nâng cao n ng su t, ch t l ng và hi u

3.1.2 nh h ng phát tri n cho cây d a vùng đ ng giao

Cây d a vùng ng Giao đã kh ng đ nh là cây tr ng m i nh n Hi n theo báo cáo c a Công ty CPTPXK ng Giao t ng di n tích đ t t nhiên c a công ty là 5.500ha trong đó đ t dùng cho SXNN là 2.500ha ch y u đ c s d ng đ tr ng

d a S n ph m ch y u c a công ty là n c d a ép cô đ c, n c d a ép nguyên

ch t, d a h p, d a l nh