Bài giảng bài sự chuyển hóa và bảo toàn cơ năng vật lý 8 (9)

Thí nghiệm 2: Con lắc dao động Có sự chuyển hóa từ dạng cơ năng nào sang dạng cơ năng nào khi: a Con lắc đi từ A xuống B.. Thí nghiệm 2: Con lắc dao động Ở những vị trí nào con lắc có

VẬT LÍ 8

Người thực hiện: Mai Thu Nhi

Tháng 02/2010

SỰ CHUYỂN HÓA VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi A

B

C 1 : Trong thời gian quả bóng rơi, độ cao

của quả bóng … dần, vận tốc của quả

bóng … dần

giảm tăng

C 2 : Thế năng của quả bóng … dần,

động năng của quả bóng … dần

Trong thời gian quả bóng rơi, độ cao và

vận tốc của quả bóng thay đổi thế nào?

Thế năng và động năng của quả bóng

thay đổi thế nào?

giảm tăng

s1

s2

s3

s4

s5

s6

s7

Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi A

B

C 3 : Trong thời gian nảy lên, độ cao của

quả bóng … dần, vận tốc của quả

bóng … dần Như vậy thế năng của

quả bóng … dần, động năng của nó

… dần

giảm

tăng

Khi quả bóng chạm đất, nó nảy lên

Trong thời gian nảy lên độ cao và vận

tốc của quả bóng thay đổi thế nào?

giảm

tăng

Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi A

B

C 4 : Quả bóng có thế năng lớn nhất khi ở

vị trí … và có thế năng nhỏ nhất khi ở vị trí

…

Ở những vị trí nào (A hay B) quả bóng

có thế năng , động năng lớn nhất; có

thế năng, động năng nhỏ nhất?

Quả bóng có động năng lớn nhất khi ở

vị trí … và có động năng nhỏ nhất khi ở vị

trí …

A

B

B

A

B

C A

Thí nghiệm 2: Con lắc dao động

Thí nghiệm 2: Con lắc dao động

Vận tốc của con lắc tăng hay giảm khi:

a) Con lắc đi từ A xuống B

b) Con lắc đi từ B lên C

C 5 : a) Con lắc đi từ A xuống B: vận tốc

của con lắc tăng

b) Con lắc đi từ B lên C: vận tốc của

con lắc giảm

B

C A

Thí nghiệm 2: Con lắc dao động

Có sự chuyển hóa từ dạng cơ năng nào sang dạng cơ năng nào khi:

a) Con lắc đi từ A xuống B

b) Con lắc đi từ B lên C

C 6 : a) Con lắc đi từ A xuống B: Thế năng

chuyển hóa thành động năng

b) Con lắc đi từ B lên C: Động năng

chuyển hóa thành thế năng

B

C A

Thí nghiệm 2: Con lắc dao động

Ở những vị trí nào con lắc có thế năng lớn nhất, có động năng lớn nhất?

C 7 : Con lắc có thế năng lớn nhất khi ở vị trí A và

C, có động năng lớn nhất khi ở vị trí B

Ở những vị trí nào con lắc có động năng nhỏ nhất, có thế năng nhỏ nhất? Các giá trị nhỏ nhất này bằng bao nhiêu?

C 8 : Con lắc có động năng nhỏ nhất khi ở vị trí A

và C, có thế năng nhỏ nhất khi ở vị trí B.Các giá

trị nhỏ nhất này có thể bằng 0

B

C A

Qua quan sát thí nghiệm 2, em rút ra kết luận gì?

- Trong chuyển động của con lắc đã có sự

chuyển hóa liên tục các dạng cơ năng: Thế năng

chuyển hoá thành động năng và động năng

chuyển hoá thành thế năng

- Khi con lắc ở vị trí thấp nhất (vị trí cân bằng),

thế năng đã chuyển hoá hoàn toàn thành động

năng; khi con lắc ở vị trí cao nhất, động năng đã

chuyển hoá hoàn toàn thành thế năng

B

C A

II Bảo toàn cơ năng:

 Trong quá trình cơ học, động năng và

thế năng có thể chuyển hoá lẫn nhau, nhưng cơ năng thì không đổi Người ta nói cơ năng được bảo toàn

 Những thí nghiệm định lượng chính xác

đã chứng tỏ:

II Bảo toàn cơ năng:

Trong thực tế, quả bóng rơi ở thí nghiệm 1

khi nảy lên có đúng bằng độ cao ban đầu (A)

không? Và con lắc ở thí nghiệm 2 có luôn dao

động với biên độ dao động không đổi (từ A đến

C) Vậy cơ năng của vật có được bảo toàn

không?

???

A

B

s1

s2

s3

s4

s5

s6

s7

B

C A

II Bảo toàn cơ năng:

Chú ý:

Khi mô tả các thí nghiệm trên chúng ta đã bỏ

qua ma sát Thực ra, do có ma sát nên quả bóng

sau khi chạm đất không thể nảy trở lại độ cao ban đầu, cũng như con lắc sau khi thả ra ở vị trí A

không thể quay trở lại đúng vị trí này Điều đó có

nghĩa là, nếu kể đến ma sát, thì cơ năng của vật

không bảo toàn Một phần cơ năng đã chuyển hoá thành một dạng năng lượng khác mà chúng ta sẽ

được học trong các bài sau



II Bảo toàn cơ năng:

III Vận dụng:

Hãy chỉ ra sự chuyển hoá từ dạng cơ năng

này sang dạng cơ năng khác trong các trường

hợp trên?

II Bảo toàn cơ năng:

III Vận dụng:

a) Thế năng của cánh cung chuyển hoá thành động năng của mũi tên

b) Thế năng chuyển hoá thành động năng

c) Khi vật đi lên: Động năng chuyển hoá thành thế năng

Khi vật rơi xuống: Thế năng chuyển hoá thành động năng

C 9 :

Phát biểu 1: Trong quá trình cơ học, động năng

và thế năng có thể chuyển hoá lẫn nhau, nhưng

cơ năng được bảo toàn

Phát biểu 2: Nếu khi một vật chuyển động, ở

vị trí nào vật có động năng lớn nhất thì ở vị trí

đó thế năng của nó sẽ nhỏ nhất

A Phát biểu 1 đúng, phát biểu 2 sai

B Phát biểu 2 đúng, phát biểu 1 sai

C Phát biểu 1 và 2 đều sai

D Phát biểu 1 và 2 đều đúng

 Ghi nhớ:

- Động năng có thể chuyển hoá thành thế năng,

ngược lại thế năng có thể chuyển hoá thành

động năng

- Trong quá trình cơ học, động năng và thế năng

có thể chuyển hoá lẫn nhau, nhưng cơ năng

được bảo toàn