Bài giảng điện tử Vật lý lớp 9 Người thực hiện : Võ Văn Minh Đơn vị công tác : Trường THCS Thắng Minh Diễn Thắng- Diễn Châu –Nghệ An BÀI 40 HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG... Vật lý lớp
Trang 1Bài giảng điện tử Vật lý lớp 9
Người thực hiện : Võ Văn Minh Đơn vị công tác : Trường THCS Thắng Minh
Diễn Thắng- Diễn Châu –Nghệ An
BÀI 40
HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH
SÁNG
Trang 2Vật lý lớp 9
Ở lớp 7 các em đã học về một số hiện tượng truyền Ánh sáng
- Hãy nêu Định luật truyền thẳng của Ánh sáng ?
- Có thể nhận biết được đường truyền tia sáng bằng những cách nào ?
Định luật truyền thẳng của Ánh sáng :
-Trong một môi trường đồng tính và trong suốt, Ánh sáng truyền đi theo đường thẳng
-Đặt mắt sao cho nhìn thấy nguồn sáng -Chiếu tia sáng trong buồng tối trong mờ
- Tìm vị trí ghim đinh để tia sáng truyền qua nó
Trang 3Trong chương 3 chúng ta sẽ nghiên cứu
hiện tượng truyền Ánh sáng qua một số môi
trường trong suốt đặc biệt
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
Em hãy tự đọc phần “Đặt vấn đề ở đầu bài 40”?
Trang 4CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 –BÀI 40 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
Quan sát hình (40.2) và nêu nhận xét về đường truyền của tia sáng
?
S
K
I
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
Trang 5CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
Hãy nêu kết luận hiện tượng xảy ra khi ánh sáng truyền từ không khí vào nước
?
S
K
I
2 - Kết luận :
Hiện tượng Tia sáng truyền từ môi trường
trong suốt này sang môi trường trong suốt
khác thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa
hai môi trường gọi là hiện tượng Khúc xạ
Ánh sáng
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 nămn2010
Trang 6CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
Tìm hiểu quy ước một số khái niệm trong hiện
tượng Khúc xạ Ánh sáng
?
2 - Kết luận :
Hiện tượng Tia sáng truyền từ môi trường
trong suốt này sang môi trường trong suốt
khác thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa
hai môi trường gọi là hiện tượng Khúc xạ
Ánh sáng
3 - Một số khái niệm
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
Trang 7S
K
I
N
N'
Hiện tượng khúc xạ Ánh sáng
- Tia tới : SI
- Tia Khúc xạ : IK
- Điểm tới : I -Pháp tuyến : NN' -Góc tới : SIN= i -Góc khúc xạ KIN‘= r
- Mặt phẳng tới : (P)
P Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
i
r
Trang 8CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát 2 - Kết luận : ?
3 - Một số khái niệm
S
K
I
N
N'
-Tia tới : SI - Điểm tới : I
- Tia Khúc xạ : IK - Pháp tuyến : NN'
- Góc tới SIN - Góc Khúc xạ : KIN'
- Mặt phẳng tới chứa tia tới SI và pháp tuyến
NN'
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
i
r
Trang 9CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
3 - Một số khái niệm
S
K
I
N
N'
-Tia tới : SI - Điểm tới : I
- Tia Khúc xạ : IK - Pháp tuyến : NN'
- Góc tới i= SIN ,Góc Khúc xạ i'= KIN'
- Mặt phẳng tới chứa tia tới SI và pháp tuyến
NN'
4 – Thí nghiệm
Hãy bố trí thí nghiệm như hình 40.2 SGK
5 - Kết luận : Khi tia sáng truyền từ
không khí sang nước thì :
Qua thí nghiệm Hãy kết luận
- Vị trí của tia Khúc xạ
- So sánh góc khúc xạ và góc tới
- Tia Khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
i
r
Trang 10CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
3 - Một số khái niệm
S
K
I
N
N'
4 – Thí nghiệm
5 - Kết luận : Khi tia sáng truyền từ
không khí sang nước thì :
- Tia Khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
i
r
Trang 11CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
?
2 - Kết luận :
3 - Một số khái niệm
S
K
I
N
N'
4 – Thí nghiệm
5 - Kết luận : Khi tia sáng truyền từ
không khí sang nước thì :
- Tia Khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
II - SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ
NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ
Hãy dự đoán, khi tia sáng truyền từ nước ra không khí thì hiện tượng
cóxảy ra đúng như trong trường
hợp trên không ?
1 - Dự đoán
Thực hiện thí nghiệm như hình 40.3 SGK
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
Trang 12A
B
C
2 Thí nghiệm kiểm tra
-Đổ nước vào bình
-Ghim đinh vào tấm xốp tại điểm A ngang với đáy bình , tại điểm B
ngang mặt nước
-Đặt tấm xốp trong nước
-Ghim đinh C ở vị trí tấm xốp trên không khí sao cho khi đặt mắt nhìn thấy đinh C che
khuất cả hai đinh A và B
- Lấy tấm xốp lên kiểm tra
xem 3 đinh có thẳng hàng
không ? Hãy giải thích hiện tượng đó
Trang 13CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
?
2 - Kết luận :
3 - Một số khái niệm
k
s
I
N
N'
4 – Thí nghiệm
5 - Kết luận : Khi tia sáng truyền từ
không khí sang thì nước :
- Tia Khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
II - SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ
NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ
1 - Thí nghiệm
Từ kết quả thí nghiệm hãy kết luận
- Vị trí tia khúc xạ ?
- So sánh góc tới và góc khúc xạ ?
2 - Kết luận : Khi tia sáng truyền từ nước
sang không khí thì :
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
i
r
nước Không khí
Trang 14CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
?
2 - Kết luận :
3 - Một số khái niệm
4 – Thí nghiệm
5 - Kết luận : Khi tia sáng truyền từ
không khí sang nước thì :
- Tia Khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
II - SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ
NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ
1 - Thí nghiệm
C 7 : Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản
xạ Ánh sáng ?
2 - Kết luận : Khi tia sáng truyền từ nước
sang không khí thì :
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới
III - VẬN DỤNG
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
Trang 15C8? Hãy trả lời vấn đề đặt ra ở đầu bài?
A
B
Khi chưa có nước thì đầu
B của đũa che khuất ánh sáng từ đầu A truyền tới mắt nên không nhìn thấy đầu A
Trang 16A
C
B
khi đổ nước vào thì các tia sáng từ đầu A ở trong nước truyền tới mắt bị khúc xạ (góc khúc xạ lớn hơn góc tới )nên mắt nhìn thấy ảnh ảo của
điểm A nằm tại C, do đó nhìn thấy đầu A của đũa
Trang 17CHƯƠNG 3 - QUANG HỌC
TIẾT 44 - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
? Qua nội dung bài học hãy cho biết
-Hiện tượng Khúc xạ Ánh sáng là gì ?
- Kết luận về sự khúc xạ khi ánh
sáng truyền từ không khí vào nước và ngược lại ?
•Hiện tượng tia sáng truyền từ môi
trường trong suốt này sang môi
trường trong suốt khác bị gãy khúc
tại mặt phân cách hai môi trường
gọi là hiện tượng khúc xạ ánh
sáng
• Khi tia sáng truyền từ không khí
sang nước , góc khúc xạ nhỏ hơn
góc tới
* Khi tia sáng truyền từ nước sang
không khí , góc khúc xạ lớn hơn
góc tới
Vật lý lớp 9 Ngày 28 tháng 01 năm 2010
III :VẬN DỤNG
Trang 18A
C
Do hiện tượng khúc xạ ánh sáng nên thường ước nhầm độ sâu của nước trong các ao hồ và sông suối Thực tế thì chúng ta chỉ nhìn thấy ảnh của đáy ao hồ được nâng lên khoảng 1/3 so với độ sâu thực của
nó Vì vậy mà các em nhỏ cần lưu ý khi tập bơi
Vì sao ta nhìn thấy con cá ở trong nước lớn hơn khi được bắt lên bờ cũng được giải thích dựa trên hiện tương này
Có thể em chưa biết
Độ sâu thực
Độ sâu nhìn thấy
Trang 19Công việc về nhà
Làm các bài tập bài 40 SBT
Soạn trước bài 41 sgk
Trang 20Bài học đến đây kết
thúc.kính chúc các thầy
cô giáo mạnh khoẻ.chúc các em học giỏi