Bài giảng bài hiện tượng cảm ứng điện từ vật lý 9 (15)

C1: Tìm hiểu xem dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín ở trường hợp nào dưới đây: TH1 : Di chuyển NC lại gần cuộn dây.. C2: Trong TN trên nếu để NC đứng yên và cho cuộn dây chuyển

HIỆN TƯỢNG CẢM

ỨNG ĐIỆNTỪ

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu1: Phát biểu qui tắc nắm tay phải và qui tắc bàn tay trái

TRẢ LỜI :

Qui tắc nắm tay phải: Nắm bàn tay phải, rồi đặt

sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng

điện chạy qua các vòng dây thì ngón cái choãi

ra chỉ chiều của đường sức từ trong lòng ống

dây

Qui tắc bàn tay trái: Đặt bàn tay trái sao cho

các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay,

chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo

chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90 0

chỉ chiều của lực điện từ

Trước giờ ta đã biết muốn có dòng điện ta phải dùng nguồn điện như pin, ắc-quy Vừa qua ta cũng đã biết dòng điện sinh ra từ

trường Vậy không dùng nguồn điện(pin, acquy) mà dùng từ

trường ta có thể tạo ra dòng điện được không ?

Để trả lời câu hỏi trên ta hãy cùng nhau tìm hiểu bài 31:

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆNTỪ

I CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐINAMÔ XE ĐẠP:

Cấu tạo của điamô gồm có những bộ phận nào?

Gồm: Núm, trục quay,nam châm vĩnh cửu, thanh sắt non, cuộn dây

I CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐINAMÔ XE ĐẠP:

1 Cấu tạo: Núm, trục quay,nam châm vĩnh cửu, thanh sắt non, cuộn dây

2 Hoạt động: Khi quay núm của đinamô thì nam châm quay theo và đèn sáng

I CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA

ĐINAMÔ XE ĐẠP:

2 Hoạt động :

1 Cấu tạo:

? Liệu có phải nhờ nam châm mà

ta tạo ra được dòng điện không?

Khi quay núm của đinamô

thì nam châm quay theo và

đèn sáng

II DÙNG NAM CHÂM ĐỂ TẠO RA DÒNG ĐIỆN:

1 Dùng nam châm vĩnh cửu:

Thí nghiệm 1: Dụng cụ gồm một cuộn dây dẫn nối với 2 đèn LED mắc song song ngược chiều nhau và một nam châm vĩnh cửu Bố trí và làm

TN như hình 31.2 rồi trả lời câu hỏi C1

Hình 31.2 HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

TiÕt 33: Bµi 31 - HiÖn Tîng c¶m øng ®iÖn tõ

Đèn LED

Cuộn

dây dẫn

Thí nghiệm 1:

Hình 31.2

TH3 : Di chuyển NC ra xa cuộn dây

C1: Tìm hiểu xem dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín ở trường hợp nào dưới đây:

TH1 : Di chuyển NC lại gần cuộn dây TH2 : Đặt NC đứng yên trước cuộn dây

Cách tiến hành

TiÕt 33: Bµi 31 - HiÖn Tîng c¶m øng ®iÖn tõ

Thí nghiệm 1:

Hình 31.2

TH1 : Di chuyển NC lại gần cuộn dây

TH2 : Đặt NC đứng yên trước cuộn dây TH3 : Di chuyển NC ra xa cuộn dây

TiÕt 33: Bµi 31 - HiÖn Tîng c¶m øng ®iÖn tõ

Đèn LED

+ Di chuyển nam châm lại gần

hợp nào?

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

S N

Hình ảnh đường sức từ của nam châm vĩnh cửu

C2: Trong TN trên nếu để NC đứng yên và cho cuộn dây chuyển động lại gần hay ra xa NC thì trong cuộn dây có xuất hiện dòng điện không?

( Hãy dự đoán trước và làm TN kiểm tra sau rồi nêu nhận xét

Dòng điện xuất hiện trong cuộn

dây dẫn kín trong các trường

S N

Đưa ống dây lại gần nam châm

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

S N

Đưa ống dây ra xa nam châm

Từ những kết quả trên ta có nhận xét:

Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa NC lại gần hay ra xa một đầu cuộn dây

đó hoặc ngược lại ( Có sự chuyển động tương đối giữa NC

hiện trong cuộn dây dẫn kín

khi ta đưa NC lại gần hay ra

xa một đầu cuộn dây đó hoặc

ngược lại ( Có sự chuyển

động tương đối giữa NC và

2.Dùng nam châm điện:

Thí nghiệm 2 : Đặt một NC điện nằm yên trước cuộn dây dẫn

có đèn LED nói trên Làm TN như hình 31.3 và trả lời C3

Hình 31.3

K Thí nghiệm 2:

 TH1 :Trong khi đóng mạch điện của NC điện

 TH2 : Khi dòng điện qua NC đã ổn định

 TH3 : Trong khi ngắt mạch điện của NC điện

 TH4 : Sau khi ngắt mạch điện của NC điện

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

K

Hình ảnh đường sức từ của nam châm điện

K

Tiến hành thí nghiệm 2:

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

Đóng khoá K Ngắt khoá K

K

Thí nghiệm 2:

Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín trong những trường hợp nào?

K

Nhận xét 2:

Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín trong thời gian đóng và ngắt mạch của nam châm điện, nghĩa là trong thời gian dòng điện của nam châm điện biến thiên

Hãy cho biết khi đóng hay ngắt mạch điện được mắc với NC điện thì

từ trường của NC thay đổi như thế nào?

TRẢ LỜI:

Khi đóng mạch điện cường độ dòng điện

tăng từ 0A đến một giá trị ổn định nên từ trường

mạnh dần lên rồi đạt sự ổn định

 Khi ngắt mạch điện cường độ dòng điện

giảm từ một giá trị ổn định đến 0 nên từ trường yếu đi rồi mất hẳn

I CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG

hiện trong cuộn dây dẫn kín khi

ta đưa NC lại gần hay ra xa một

đầu cuộn dây đó hoặc ngược lại

( Có sự chuyển động tương đối

giữa NC và cuộn dây.)

Thí nghiệm 1:

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

Từ những kết quả trên ta có nhận xét: Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín trong thời gian đóng và ngắt mạch của NC điện, nghĩa là trong thời gian dòng điện qua NC điện biến thiên

Thí nghiệm 2:

Nhận xét 2: Dòng điện xuất hiện

ở cuộn dây dẫn kín trong thời

gian đóng và ngắt mạch của NC

điện, nghĩa là trong thời gian

dòng điện qua NC điện biến

thiên

Dòng điện được tạo

ra trong hai thí nghiệm vừa rồi gọi

là gì?

* Dòng điện được tạo ra nhờ nam châm

gọi là dòng điện cảm ứng Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ

Qua thí nghiệm 1 và 2, hãy cho biết khi nào xuất hiện dòng điện

cảm ứng?

Khi đưa từ cực của nam châm lại gần hay ra xa một đầu của ống dây hay trong thời gia dòng điện của nam châm điện biến thiên

III HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ:

C4: Trong TN Hình 31.2 nếu cho NC quay quanh một trục thẳng đứng ( Hình 31.4 ) thì có hiện tượng gì xảy ra trong cuộn dây ? Hãy dự đoán kết quả và làm TN kiểm tra

DỰ ĐOÁN:

Có hay không có dòng điện xuất hiện trong

cuộn dây?

Hình 31.4

N S

N S

Hình 31.4

Quan sát thí nghiệm

C5: Trả lời câu hỏi “ Liệu có phải nhờ NC mà ta tạo ra được dòng điện không?”

TRẢ LỜI: Đúng là nhờ NC mà ta có thể tạo ra

được dòng điện hay nhờ từ trường mà ta có thể tạo ra được dòng điện

 Dòng điện xuất hiện như trên gọi là

Nhận xét 1: Dòng điện xuất hiện

trong cuộn dây dẫn kín khi ta đưa

NC lại gần hay ra xa một đầu cuộn

dây đó hoặc ngược lại ( Có sự chuyển

động tương đối giữa NC và cuộn dây.)

Nhận xét 2: Dòng điện xuất hiện

ở cuộn dây dẫn kín trong thời gian đóng và ngắt mạch của NC điện, nghĩa là trong thời gian dòng điện qua NC điện biến thiên

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ