Trong quá trình chuyển động của một vật chịu tác dụng của trọng lực hay lực đàn hồi lực thế , động năng và thế năng của vật biến đổi như thế nào?. Chúng có quan hệ gì với nhau không?.
Trang 2Trong quá trình chuyển động của một vật chịu tác dụng của trọng lực hay lực đàn hồi (lực thế ), động năng
và thế năng của vật biến đổi như thế nào? Chúng có quan
hệ gì với nhau không?
Ví dụ:
-Chuyển động của một vật trong trọng trường
-Chuyển động của con lắc trong đồng hồ quả lắc(con lắc đơn)
- Chuyển động của vật gắn vào đầu lò xo (con lắc lò xo)
Trang 3I.Cơ năng của vật chuyển động trong trọng trường
1 Định nghĩa cơ năng:
Cơ năng của một vật chuyển động trong trọng trường bằng tổng động năng và thế năng trọng trường
2.Sự bảo toàn cơ năng của vật chuyển động trong trọng trường
W = Wđ + Wt = mv1 2 + mgz
2
M
N
P
P
zM
zN
Kí hiệu cơ năng là W:
Khi một vật chuyển động trong trọng
trường, chỉ chịu tác dụng của trọng lực thì
cơ năng của một vật là một đại lượng bảo
toàn: W = Wđ + Wt = hằng số
Hay : Wđ1 + Wt1 = Wđ2 + Wt2
1
1
mv12 + mgz1 = mv22 + mgz2
Trang 43 Hệ quả:
Nhận xét về sự biến đổi của động năng và thế năng của vật chuyển động trong trọng trường
- Khi Wđ tăng thì Wt giảm và ngược lại
- Động năng Wđ và thế năng Wt biến đổi qua lại lẫn nhau
- Khi (Wđ)Max thì (Wt)min và ngược lại khi (Wđ)min thì (Wt)max
Trang 5*Vận dụng: Bài toán con lắc đơn (C1: SGK)
A
O
B
M
C
c W A = W B mà (W đ ) A = (W đ ) B = 0 => (W t ) A = (W t ) B
<=>mgz A = mgz B => z A = z B Do đó A đối xứng với B qua CO
P
T
a Quá trình biến đổi năng lượng:
- Từ A về O và từ B về O: W t giảm W đ tăng: Thế
năng chuyển hóa thành động năng
- Từ O đến B và từ O đến A: W đ giảm W t tăng:
Động năng chuyển hóa thành thế năng
b (W đ ) Max tại O (khi đó (W t ) Min ) và
(W đ ) Min (bằng 0) tại A và B (khi đó (W t ) Max )
Trang 6II - Cơ năng của vật chịu tác dụng của lực đàn hồi
1 Cơ năng của vật chịu tác dụng của lực đàn hồi:
W = Wđ + Wtđh = mv1 2 + k(∆l)2 = hằng số
2
1
2
2 Trường hợp cơ năng không bảo toàn:
Ví dụ: Con lắc lò xo
- Định luật bảo toàn cơ năng chỉ nghiệm đúng khi vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực và lực đàn hồi (các lực thế)
- Nếu trong quá trình chuyển động vật chịu thêm các lực khác như: lực cản, lực ma sát…thì cơ năng của vật không bảo toàn
Giải bài toán C2(SGK)
và nêu nhận xét
Kết luận:
Trang 7h = 5m
vA = 0
vB = 6m/s
g = 10m/s2
h
A
B
C2 (SGK):
So sánh WA và WB? Giải thích?
- Chọn gốc thế năng tại B (zB = 0)
+ Cơ năng tại A: WA = mgh = 50m
+ Cơ năng tại B: WB = mv1 B2 = 18m
2
( m là khối lượng của vật)
Nhận thấy: WA > WB : Cơ năng của vật không bảo toàn
*Giải thích: Cơ năng của vật không bảo toàn (giảm đi) vì trong quá
trình chuyển động vật chịu thêm tác dụng của lực ma sát
Trang 8*Chú ý: - Độ biến thiên cơ năng của vật bằng tổng công của các lực không phải là lực thế ∆W = W
2 – W1 = A
A : Tổng công của các lực không phải là lực thế
*Vận dụng:
Tính công của lực ma sát trong bài toán C2 SGK
Do đó: AFms = WB – WA = 18m – 50m = - 32m
(m là khối lượng của vật)
h
A
B
F ms
Q
- Khi vật chuyển động từ A đến B thì Fms và phản lực Q
không phải là lực thế
- Công AQ = 0 ( vì Q vuông góc với hướng dịch chuyển)
Công của Fms là công cản AFms < 0
Trang 9Bài 1: Một vật có khối lượng 5kg được thả rơi tự do từ độ cao h = 10m
(so với mặt đất) Lấy g = 10m/s2
Câu1: Cơ năng của vật khi nó cách mặt đất 6m là:
A 200J B 300J C 500J D 200J
Câu 2: Vận tốc của vật lúc chạm mặt đất là:
A 10m/s B 10 m/s C 10 m/s D 20m/s 2 5
Câu 3: Khi vật ở độ cao nào thì động năng bằng thế năng
A 5m B 7,5m C 2,5m D 4m
*Đáp án: Câu 1: C
Câu 2: B Câu 3: A
Trang 101 Cơ năng:
W = Wđ + Wt = mv1 2 + mgz
2
W = Wđ + Wt + Vật chuyển động trong trọng trường:
+ Vật chịu tác dụng của lực đàn hồi: W = Wđ + Wtđh = mv1 2 + k(∆l)2
2
1
2
2 Sự bảo toàn cơ năng:
+ Khi vật chịu tác dụng của trọng lực và lực đàn hồi (lực thế) thì cơ năng của vật được bảo toàn W = Wđ + Wt = const (hằng số)
3 Trường hợp cơ năng không bảo toàn:
+ Nếu vật chịu tác dụng của các lực cản, lực ma sát…(các lực không
phải là lực thế) thì cơ năng không bảo toàn
∆W = W2 – W1 = A (Công của các lực không phải là lực thế)
Trang 11- Học bài và làm các bài tập 5;6;7;8 tr144-145 và SBT
-Đọc trước bài 28: Cấu tạo chất-thuyết động học phân tử
BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ HẾT
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN QUÍ THẦY CÔ VÀ
CÁC EM HỌC SINH